IDnews

Το φλέγον θέμα για χιλιάδες ιδιοκτήτες, στελέχη Πολεοδομιών, μηχανικούς και τους παράγοντες των επενδύσεων και της κτηματαγοράς, εάν τα εκτός σχεδίου γήπεδα τεσσάρων στρεμμάτων χωρίς πρόσωπο σε πολεοδομικά αναγνωρισμένη οδό βγάζουν οικοδομική άδεια και χτίζουν ή όχι, για πρώτη φορά στα τελευταία τέσσερα χρόνια μετά την ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ για οικοδομική άδεια στην Πάτμο, συζητήθηκε σε συνάντηση εργασίας στην έδρα επίσημου κρατικού οργάνου, υπό την προεδρία εκπροσώπου της κεντρικής κρατικής διοίκησης, για να διαπιστωθεί τι τελικά ισχύει. Επιβεβαίωση της εκτός σχεδίου δόμησης χωρίς πρόσωπο αλλά με … αγκάθιαΤο ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης, ανακοινώνοντας τα αποτελέσματα της συνάντησης εργασίας, που συγκλήθηκε υπό την Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, με σκοπό τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων που αφορούν την πολεοδομία, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη λειτουργία των Υπηρεσιών Δόμησης και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Κρήτης για το επίμαχο θέμα με τίτλο: «Εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας και Ν.3212/2003», σημειώνει στην ανακοίνωση του ότι: -«Επιβεβαιώθηκε ότι οι Υπηρεσίες Δόμησης εφαρμόζουν το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα τις διατάξεις του Ν.3212/2003, με στόχο την ενιαία αντιμετώπιση των θεμάτων που προκύπτουν κατά την έκδοση οικοδομικών αδειών και την εφαρμογή των πολεοδομικών διατάξεων, διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου για πολίτες και μηχανικούς». Ωστόσο, όπως προκύπτει από συνομιλία της Μαρίας Λυδάκη προέδρου του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης με το ecopress, για τα διαμειφθέντα στη συνάντηση εργασίας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, αυτή η επιβεβαίωση δεν είναι καθολική για όλες τις ΥΔΟΜ της Κρήτης, όπως δεν είναι για όλες της ΥΔΟΜ της χώρας και ότι ταυτοχρόνως είναι ισχυρή η απαγόρευση στην εκτός σχεδίου δόμηση. Διχογνωμία και ανασφάλεια δικαίου μεγάλης έκτασης-«Η γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης επιβεβαίωσε στη συνάντηση εργασίας ότι ισχύουν κανονικά οι διατάξεις του νόμου 3212/2003, που δίνουν τη δυνατότητα δόμησης σε εκτός σχεδίου γήπεδα τεσσάρων στρεμμάτων, εφόσον τεκμηριώνεται ότι είναι προϋφιστάμενα του 2003, χωρίς να είναι αναγκαία προϋπόθεση η ύπαρξη πρόσωπου σε πολεοδομικά αναγνωρισμένη οδό, δηλαδή με την ύπαρξη αγροτικού δρόμου ή ακόμη και δουλείας διόδου», τονίζει στο ecopress, η Μαρίας Λυδάκη πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ, πολιτικός μηχανικός Kαι σημειώνει ότι «η κα Κοζυράκη έχει επισφραγίσει αυτή την άποψη και σε επίσημο έγγραφο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, με την υπογραφή της, απαντώντας σε ερώτημα που της τέθηκε από υπάλληλο ΥΔΟΜ της Κρήτης». -«Ταυτοχρόνως η γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, απαντώντας σε αιτιάσεις και προβληματισμούς, που τέθηκαν στη συνάντηση εργασίας, ξεκαθάρισε ότι εάν υπάλληλος ΥΔΟΜ δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να εκδώσει οικοδομική άδεια, με τις διατάξεις του νόμου3212/2003, για γήπεδο εκτός σχεδίου 4 στρεμμάτων χωρίς πολεοδομικά αναγνωρισμένη οδό μπορεί να το κάνει, διότι εάν γίνει προσφυγή το δικαστήριο θα τον δικάσει βασιζόμενο στην απόφαση του ΣτΕ», αναφέρει η πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ. Δίνοντας την έκταση της διχογνωμίας και ανασφάλειας δικαίου που έχει επικρατήσει, η Μαρία Λυδάκη σημειώνει ακόμη ότι στελέχη ΥΔΟΜ από πολλές περιοχές της Κρήτης, όπως Λασίθι, Άγιο Νικόλαο, Ιεράπετρα και πολλές άλλες, που με βάση την απόφαση του ΣτΕ δεν βγάζουν οικοδομικές άδειες στην εκτός σχεδίου δόμηση χωρίς την ύπαρξη πολεοδομικά αναγνωρισμένης οδού, παρότι κλήθηκαν δεν παρέστησαν στη συνάντηση εργασίας που έγινε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης με πρωτοβουλία του ΤΕΕ/ΤΑΚ, διαχωρίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη θέση τους στο επίμαχο θέμα. Οικοδομικές άδειες με ευθύνη του ιδιοκτήτη, σε περίπτωση ακύρωσης τουςΕπιπροσθέτως η Μαρία Λυδάκη αναφέρει ότι στις ΥΔΟΜ της Κρήτης, που εκδίδουν άδειες εκτός σχεδίου με τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις του νόμου3212/2003, όπως για παράδειγμα στην ΥΔΟΜ Ηρακλείου, ισχύει υπεύθυνη δήλωση για τον ιδιοκτήτη, στην οποία υπογράφει ότι είναι σε γνώση του η απόφαση του ΣτΕ και ότι δεν έχει καμία αξίωση από τον υπάλληλο της ΥΔΟΜ και τον μηχανικό, σε περίπτωση δικαστικής ακύρωσης της άδειας που του χορηγείται. Εκτός σχεδίου δόμηση δύο ταχυτήτων με τη βούλα του κράτουςΑναδεικνύεται λοιπόν και από τη συνάντηση εργασίας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, ότι με ευθύνη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς μετά την ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ για την Πάτμο δεν έχει εκδώσει από το 2023 καμία δεσμευτική οδηγία προς τις ΥΔΟΜ για την τύχη παλαιότερων και μεταβατικών διατάξεων, ιδίως για τη δόμηση σε εκτός σχεδίου ακίνητα που δημιουργήθηκαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2003 αλλά παραπέμπει για την επίλυση του θέματος, στην ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού και της πολεοδομικής αναγνώρισης οδών, συνεχίζουν στην Κρήτη και σε όλη τη χώρα, «οι μισές Πολεοδομίες ή και υπάλληλοι στις ίδιες Πολεοδομίες σε ίδιες περιπτώσεις άλλες να βγάζουν άδειες και άλλες όχι». Και ότι έχουμε εκτός σχεδίου δόμηση δύο ταχυτήτων με τη βούλα του κράτους. Πάντως ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Μιχάλης Πικραμένος έχει μιλήσει δημόσια, απαντώντας σε ερωτήματα για το ΠΔ του 1985 στο οποίο δεν προβλέπεται πρόσωπο σε γήπεδα της εκτός σχεδίου περιοχής και τις ανάλογες ρυθμίσεις της νομοθεσίας για γήπεδα προς του 2003, τονίζοντας ότι «το ζήτημα αυτό έχει ερμηνευθεί από το δικαστήριο» και ότι «όλοι πρέπει να έχουν και πρόσωπο σε αναγνωρισμένη οδό». Και έχει ξεκαθαρίσει τι πρέπει να κάνουν και τι όχι οι υπάλληλοι των ΥΔΟΜ. Πρόταση να περάσουν Αρχαιολογική Υπηρεσία και Κτηματολόγιο στην ΑποκεντρωμένηΕνδιαφέρον έχει ακόμη, όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση του ΤΕΕ/ΤΑΚ, ότι στην συνάντηση εργασίας, στο θέμα συντονισμού Αρχαιολογικών Υπηρεσιών και Ελληνικού Κτηματολογίου, «από πλευράς Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης εκφράστηκε η θέση ότι η υπαγωγή των Αρχαιολογικών Υπηρεσιών και του Ελληνικού Κτηματολογίου στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση θα μπορούσε να ενισχύσει τον συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών, να περιορίσει καθυστερήσεις και να συμβάλει σε αποτελεσματικότερη διαχείριση των θεμάτων που σχετίζονται με τον χωρικό σχεδιασμό και την ανάπτυξη». Η ατζέντα των πολεοδομικών και χωροταξικών θεμάτων στη συνάντηση εργασίαςΣτην ανακοίνωση του ΤΕΕ/ΤΑΚ σημειώνεται αναλυτικά ότι, «κατά τη διάρκεια της συνάντησης πραγματοποιήθηκε εκτενής και εποικοδομητική συζήτηση για τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν τον τεχνικό κόσμο, τις Υπηρεσίες Δόμησης, τη Διοίκηση και την Αυτοδιοίκηση, ενώ επιβεβαιώθηκε η ανάγκη για συνεχή συνεργασία, συντονισμό και ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων Ειδικότερα, συζητήθηκαν τα ακόλουθα θέματα: Εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας και Ν.3212/2003. Επιβεβαιώθηκε ότι οι Υπηρεσίες Δόμησης εφαρμόζουν το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα τις διατάξεις του Ν.3212/2003,με στόχο την ενιαία αντιμετώπιση των θεμάτων που προκύπτουν κατά την έκδοση οικοδομικών αδειών και την εφαρμογή των πολεοδομικών διατάξεων, διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου για πολίτες και μηχανικούς. Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο και διαδικασίες αδειοδότησης. Συζητήθηκε η ανάγκη αξιοποίησης των διαθέσιμων ψηφιακών εργαλείων και επισημάνθηκε ότι οι μηχανικοί, κατά τη σύνταξη των μελετών και πριν από την υποβολή φακέλων για την έκδοση οικοδομικών αδειών, συμβουλεύονται το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως τυχόν περιορισμοί ή απαιτούμενες εγκρίσεις. Παρουσίαση Κώδικα Πολεοδομικής Νομοθεσίας. Συμφωνήθηκε η διοργάνωση ειδικής ενημερωτικής παρουσίασης του Κώδικα Πολεοδομικής Νομοθεσίας που έχει επιμεληθεί ο κ. Νίκος Ταγαράς, με στόχο την ενημέρωση των Υπηρεσιών Δόμησης και των μηχανικών και την υποστήριξη της ενιαίας ερμηνείας και εφαρμογής του σύνθετου και συνεχώς μεταβαλλόμενου πολεοδομικού θεσμικού πλαισίου. Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ). Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην πορεία εκπόνησης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, καθώς αποτελούν βασικά εργαλεία για τον σύγχρονο χωρικό σχεδιασμό, την οργάνωση των χρήσεων γης και τη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική της Κρήτης. Συμφωνήθηκε η ανάγκη συνεχούς ενημέρωσης και συντονισμού των εμπλεκόμενων φορέων. Παρατηρητήριο Δομημένου Περιβάλλοντος. Υπογραμμίστηκε η ανάγκη να προχωρήσουν άμεσα οι διαδικασίες για την ενεργοποίηση και λειτουργία του Παρατηρητηρίου Δομημένου Περιβάλλοντος, το οποίο αποτελεί σημαντικό θεσμικό εργαλείο για την παρακολούθηση της εφαρμογής της πολεοδομικής νομοθεσίας, τον έλεγχο και την αξιολόγηση της εξέλιξης του δομημένου χώρου και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων. Συντονισμός Αρχαιολογικών Υπηρεσιών και Ελληνικού Κτηματολογίου. Από πλευράς Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης εκφράστηκε η θέση ότι η υπαγωγή των Αρχαιολογικών Υπηρεσιών και του Ελληνικού Κτηματολογίου στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση θα μπορούσε να ενισχύσει τον συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών, να περιορίσει καθυστερήσεις και να συμβάλει σε αποτελεσματικότερη διαχείριση των θεμάτων που σχετίζονται με τον χωρικό σχεδιασμό και την ανάπτυξη. Σχέση Υπηρεσιών Δόμησης και Κτηματολογίου. Συζητήθηκε εκτενώς το ζήτημα της σχέσης των Υπηρεσιών Δόμησης με το Ελληνικό Κτηματολόγιο και η ανάγκη έκδοσης σαφών και ενιαίων οδηγιών από τα αρμόδια Υπουργεία, ώστε να αποσαφηνιστεί το ισχύον πλαίσιο εφαρμογής και να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη αντιμετώπιση των ζητημάτων από όλες τις ΥΔΟΜ, προς όφελος των πολιτών, των μηχανικών και της αναπτυξιακής διαδικασίας. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στην ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερού πλαισίου συνεργασίας και τακτικής επικοινωνίας μεταξύ της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, του ΤΕΕ/ΤΑΚ, των Υπηρεσιών Δόμησης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με στόχο την άμεση αντιμετώπιση προβλημάτων και τη διαμόρφωση κοινών προτάσεων προς την Πολιτεία. Το ΤΕΕ/ΤΑΚ, ως θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, θα συνεχίσει να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες που ενισχύουν τον διάλογο και τη συνεργασία μεταξύ των φορέων, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, λειτουργικού και αποτελεσματικού πλαισίου για το δομημένο περιβάλλον, με γνώμονα την ασφάλεια δικαίου, την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Κρήτης». Η διοργάνωση και οι συμμετοχές στη συνάντηση εργασίαςΓια τη διοργάνωση και τις συμμετοχές στη συνάντηση, στην ανακοίνωση του ΤΕΕ/ΤΑΚ, που υπογράφει η πρόεδρος Μαρία Λυδάκη, σημειώνεται αναλυτικά ότι: Με πρωτοβουλία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Τμήματος Ανατολικής Κρήτης (ΤΕΕ/ΤΑΚ), πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 16 Ιουλίου στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης συνάντηση εργασίας με αντικείμενο τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων που αφορούν την πολεοδομία, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη λειτουργία των Υπηρεσιών Δόμησης και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Κρήτης. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε υπό την Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης κα. Μαρία Κοζυράκη, η οποία ανταποκρίθηκε στην πρωτοβουλία του ΤΕΕ/ΤΑΚ και υπογράμμισε τη σημασία της ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ όλων των θεσμικών φορέων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των σύνθετων ζητημάτων που σχετίζονται με το δομημένο περιβάλλον. Στη σύσκεψη συμμετείχαν οι Βουλευτές Ηρακλείου κ. Λευτέρης Αυγενάκης και Λασιθίου κα Κατερίνα Σπυριδάκη ,οι Δήμαρχοι Φαιστού κ. Γρηγόρης Νικολιδάκης και Μινώα Πεδιάδας κ. Βασίλης Κεγκέρογλου, καθώς και οι Αντιδήμαρχοι Ηρακλείου κ. Νίκος Γιαλυτάκης, Μαλεβιζίου κ. Βαγγέλης Παρασύρης και Χερσονήσου κ. Νίκος Σταυρουλάκης. Ο Βουλευτής Ηρακλείου κ. Φραγκίσκος Παρασύρης, λόγω ανειλημμένων κοινοβουλευτικών υποχρεώσεων, δεν κατέστη δυνατό να παρευρεθεί στη συνάντηση. Απέστειλε ωστόσο επιστολή, με την οποία εξέφρασε τη στήριξή του στην πρωτοβουλία του ΤΕΕ/ΤΑΚ και τη βούλησή του να συμβάλει στην ανάδειξη και επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Υπηρεσίες Δόμησης, οι μηχανικοί και οι πολίτες. Από πλευράς Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ/ΤΑΚ συμμετείχαν η Πρόεδρος κα. Μαρία Λυδάκη, ο Αντιπρόεδρος κ.Γιώργος Ταβερναράκης, ο Γενικός Γραμματέας κ. Αντώνης Κουμπενάκης και τα μέλη κ. Γιάννης Κλάδος και κ. Βαγγέλης Γκούμας. Παρόντα ήταν επίσης στελέχη των Υπηρεσιών Δόμησης των Δήμων της Ανατολικής Κρήτης, τα οποία μετέφεραν την εμπειρία και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην καθημερινή άσκηση των αρμοδιοτήτων τους. Τέλος σημειώνεται ότι: «κατά τη διάρκεια της συνάντησης πραγματοποιήθηκε εκτενής και εποικοδομητική συζήτηση για τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν τον τεχνικό κόσμο, τις Υπηρεσίες Δόμησης, τη Διοίκηση και την Αυτοδιοίκηση, ενώ επιβεβαιώθηκε η ανάγκη για συνεχή συνεργασία, συντονισμό και ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων». Του Αργύρη Δεμερτζή πηγή ecopress.gr View full Άρθρου

Με το Κεφάλαιο ΣΤ’ του Ν. 5306/26 (ΦΕΚ 88/Α'/08.06.2026) Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εισάγει ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για την αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθίνοντων οικισμών. Ενεργειακέςμελέτες Με τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) ορίζεται το όριο του συνεκτικού τμήματος, καθορίζονται οι υφιστάμενοι κοινόχρηστοι χώροι και εγκρίνονται ειδικοί όροι δόμησης, σύμφωνα με την ανάλυση του οικιστικού αποθέματος των υπαρχόντων κτισμάτων και τα προκύπτοντα (υφιστάμενα) μέσα πολεοδομικά μεγέθη. Μπορεί επιπλέον να καθορίζεται όμορη έκταση ως Περιοχή Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) υπό προϋποθέσεις. Να δούμε αναλυτικά τις προβλέψεις των άρθρων που αφορούν τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.). Άρθρο 100- Ανάδειξη και αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών 1. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται μετά από πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) για την προστασία, ανάδειξη και αναβίωση των εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών της χώρας. Στις οικιστικές περιοχές των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Τ.Π.Σ.) του άρθρου 21 περιλαμβάνονται τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. του παρόντος Κεφαλαίου. Οι αρμόδιοι δήμοι οφείλουν εντός προθεσμίας ενός (1) έτους να καταθέσουν στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης, ανάδειξης και αναβίωσης των ως άνω οικισμών στο οποίο περιλαμβάνονται η καταγραφή των οικισμών, τα δημόσια αρχιτεκτονικώς ενδιαφέροντα κτίσματα που χρήζουν αποκατάστασης και ανάδειξης, οι δημόσιοι χώροι που χρήζουν ανάδειξης, καθώς και προτάσεις ανάδειξης του υφιστάμενου οικιστικού περιβάλλοντος λαμβάνοντας υπόψη τη σύμβαση του τοπίου και τις διεθνείς συμβάσεις για την προστασία της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Για την έκδοση Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. λαμβάνονται υπόψη τα σχέδια δράσης και καταγραφής κατά τα ανωτέρω. 2. Η βεβαίωση καταλληλότητας του άρθρου 86 εκδίδεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξίας και γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων. Άρθρο 101 - Εγκαταλελειμμένοι, μικροί και φθίνοντες οικισμοί 1. Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν οι κατωτέρω ορισμοί: α) εγκαταλελειμμένος ορίζεται ο οικισμός που εμφανίζεται με μηδενικό πληθυσμό στην απογραφή του 1981 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και προϋφίσταται του έτους 1923 και βρίσκεται εντός των περιοχών της παρ. 3 του άρθρου 83, β) μικρός και φθίνων ορίζεται ο οικισμός που βρίσκεται εντός των περιοχών της παρ. 3 του άρθρου 83 και πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις: βα) κατά την εκάστοτε τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ εμφανίζει ως μόνιμο πληθυσμό μικρότερο των εκατόν πενήντα (150) κατοίκων, ββ) δεν εμφανίζει πληθυσμιακή αύξηση μεγαλύτερη του δέκα τοις εκατό (10%) από την αντίστοιχη απογραφή του μόνιμου πληθυσμού του έτους 1981, και βγ) προϋφίσταται του έτους 1923 ή έχει οριοθετηθεί με τις ισχύουσες διατάξεις. 2. Για τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς της περ. α) της παρ. 1, εφαρμόζεται το άρθρο 102. Για τους μικρούς και φθίνοντες οικισμούς της περ. β) της παρ. 1, εφαρμόζεται το άρθρο 103. Άρθρο 102 - Βιώσιμη ανάπτυξη εγκαταλελειμμένων οικισμών 1. Σε περίπτωση εγκαταλελειμμένων οικισμών εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), εφόσον: α) Οι εγκαταλελειμμένοι οικισμοί κρίνονται ως αρχιτεκτονικά ενδιαφέροντες, παραδοσιακοί οικισμοί ή ιστορικοί τόποι και δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως γεωλογικά ακατάλληλοι. β) Αναγνωρίζεται συνεκτικό τμήμα αυτών κατά το άρθρο 231, του οποίου η έκταση είναι ενιαία και έχει επιφάνεια από δέκα (10) έως πενήντα (50) στρέμματα. Αν το συνεκτικό τμήμα του οικισμού διακόπτεται από εγκεκριμένες επαρχιακές, δημοτικές ή κοινοτικές οδούς και το κάθε διαιρετό τμήμα αυτού περιλαμβάνει άνω των δέκα (10) οικοδομών, η έκταση του συνεκτικού τμήματος δύναται να θεωρηθεί ενιαία. 2. Με το Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.: α) Ορίζεται το όριο του συνεκτικού τμήματος, καθορίζονται οι υφιστάμενοι κοινόχρηστοι χώροι και εγκρίνονται ειδικοί όροι δόμησης, σύμφωνα με την ανάλυση του οικιστικού αποθέματος των υπαρχόντων κτισμάτων και τα προκύπτοντα (υφιστάμενα) μέσα πολεοδομικά μεγέθη. β) Μπορεί επιπλέον να καθορίζεται όμορη έκταση ως Περιοχή Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) υπό τις εξής προϋποθέσεις: βα) Η όμορη έκταση να έχει ελάχιστη επιφάνεια τριάντα (30) στρεμμάτων και σε καμία περίπτωση να μην υπερβαίνει το διπλάσιο της έκτασης του συνεκτικού τμήματος. ββ) Το ενιαίο της έκτασης του συνεκτικού τμήματος και της όμορης προς πολεοδόμηση περιοχής, να έχει επιφάνεια τουλάχιστον πενήντα (50) στρέμματα και να μην υπερβαίνει τα εκατό (100) στρέμματα. βγ) Κατά τα λοιπά, εφαρμόζονται οι ειδικότεροι όροι και προϋποθέσεις πολεοδόμησης του παρόντος Κεφαλαίου που διέπουν τη διαδικασία πολεοδόμησης με Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.. 3. Για την εφαρμογή της διαδικασίας της περ. α) της παρ. 2, ο αρμόδιος Δήμος υποβάλλει στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας τα παρακάτω στοιχεία: α) Γνωμοδοτήσεις από τις αρμόδιες αρχαιολογικές υπηρεσίες (Εφορείες Αρχαιοτήτων και Υπηρεσίες Νεώτερων Μνημείων και Τεχνικών Έργων) περί της ύπαρξης ή μη κηρυγμένων ή και οριοθετημένων αρχαιολογικών χώρων εντός της έκτασης. Οι γνωμοδοτήσεις πρέπει να είναι της τελευταίας τριετίας και να συνοδεύονται από θεωρημένο τοπογραφικό διάγραμμα κλίμακας ένα προς πεντακόσια (1:500) ή ένα προς χίλια (1:1.000) εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87. β) Τοπογραφικό και κτηματογραφικό διάγραμμα σε κλίμακα ένα προς πεντακόσια (1:500) ή ένα προς χίλια (1:1.000) εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87, το οποίο περιλαμβάνει: βα) αναγνώριση συνεκτικού τμήματος κατά το άρθρο 231, ββ) κτηματογραφική αποτύπωση ιδιοκτησιών και κοινόχρηστων χώρων, βγ) όρια των καθορισμένων υπό προστασία εκτάσεων, που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν για οικιστικούς σκοπούς (δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, περιοχές προστασίας), βδ) καταγραφή των δημόσιων, δημοτικών και θρησκευτικών κτιρίων και εγκαταστάσεων που υφίστανται στον εγκαταλελειμμένο οικισμό, και βε) στοιχεία Εθνικού Κτηματολογίου (όρια και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου), εφόσον η έκταση εντάσσεται σε περιοχή λειτουργίας ή σύνταξης Εθνικού Κτηματολογίου. γ) Απόσπασμα χάρτη του τυχόν εγκεκριμένου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) ή Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) ή Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Τ.Π.Σ.) ή αντίστοιχου επιπέδου σχεδιασμού, με σημειωμένη τη θέση και ενδεικτικά τα όρια του προς ρύθμιση οικιστικού συνόλου. δ) Βεβαίωση από την αρμόδια υπηρεσία του οικείου δήμου, σύμφωνα με τα στοιχεία από το αρχείο του ότι ο οικισμός δεν έχει χαρακτηριστεί ως κατολισθαίνων και ότι δεν έχουν δοθεί αποζημιώσεις ή δεν έχει υλοποιηθεί άλλου είδους αποκατάσταση των οικιστών για την εγκατάλειψη αυτού. ε) Πρόταση για ειδικές ρυθμίσεις όρων δόμησης και χρήσεων γης με σκοπό την ανάδειξη και διατήρηση αξιόλογων αρχιτεκτονικά κτιρίων μετά από την καταγραφή αξιόλογων πολεοδομικά στοιχείων (ιστός) του συνεκτικού τμήματος ή άλλων στοιχείων του δομημένου περιβάλλοντος ή του φυσικού περιβάλλοντος. 4. Για την εφαρμογή της διαδικασίας της περ. β) της παρ. 2 οι ενδιαφερόμενοι, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 83 ή και ο αρμόδιος δήμος, υποβάλλουν στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας όλα τα ανωτέρω στοιχεία και επιπλέον για τη χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας του άρθρου 86: α) πράξη χαρακτηρισμού της όμορης προς πολεοδόμηση έκτασης, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 998/1979 (Α’ 289) και πιστοποιητικό τελεσιδικίας αυτής ή απόσπασμα κυρωθέντος δασικού χάρτη κατά τα άρθρα 17 ή 19 του ν. 3889/2010 (Α’ 182), ή δασολογίου, από τα οποία να προκύπτει ο χαρακτήρας της έκτασης από πλευράς υπαγωγής της στη δασική νομοθεσία, β) τοπογραφικό και υψομετρικό διάγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει επιπρόσθετα: βα) κτηματογραφική αποτύπωση με τα όρια και το εμβαδόν τόσο του συνόλου της προς πολεοδόμηση έκτασης όσο και των διαιρετών τμημάτων που την απαρτίζουν, ββ) ειδικά γεωμορφολογικά στοιχεία της έκτασης, όπως γεωλογικά ακατάλληλες περιοχές (όπως αυτές τυχόν προσδιορίστηκαν από τα συμπεράσματα της γεωλογικής θεώρησης) και κλίσεις εδάφους μεγαλύτερες του τριάντα πέντε τοις εκατό (> 35%), βγ) όρια των καθορισμένων υπό προστασία εκτάσεων που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν για οικιστικούς σκοπούς (δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, περιοχές προστασίας), και γ) χάρτη κατάλληλης κλίμακας εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87, με ενδείξεις των ορίων της δημοτικής ενότητας που βρίσκεται η υπό ρύθμιση έκταση, τα όρια της έκτασης, τις προβλεπόμενες χρήσεις γης της ευρύτερης περιοχής, τις δυνατότητες εξυπηρετήσεων από συγκοινωνιακά δίκτυα, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, ηλεκτρισμού και τηλεφώνου, καθώς και τυχόν υφιστάμενες ειδικές χρήσεις γης μέσα στα όρια της έκτασης και σε ακτίνα χιλίων πεντακοσίων (1.500) μέτρων από τα όρια αυτής (δασικές εκτάσεις, γη υψηλής παραγωγικότητας, περιοχές μεταλλευτικής ή λατομικής εκμετάλλευσης, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αρχαιολογικοί χώροι κ.λπ.), δ) πρόταση καθορισμού οριογραμμών των υδατορεμάτων, σύμφωνα με τον ν. 4258/2014 (Α’ 94), ε) έκθεση γεωλογικής γεωτεχνικής καταλληλότητας υπογραφόμενη από δύο (2) ιδιώτες γεωλόγους, οι οποίοι φέρουν την ευθύνη για την έκθεσή τους. Η έκθεση γεωλογικής γεωτεχνικής καταλληλότητας θεωρείται από την υπηρεσία. Η υπηρεσία ή ειδικοί ελεγκτές από μητρώα της υπηρεσίας προβαίνουν σε έλεγχο της σχετικής μελέτης έως την έγκριση της πράξης της πολεοδομικής μελέτης, στ) κτηματογραφικό πίνακα ιδιοκτησιών συνοδευόμενο από έκθεση ελέγχου τίτλων υπογραφόμενη από δύο (2) ιδιώτες δικηγόρους, θεωρημένη από τον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο. Ο έλεγχος τίτλων αναφέρεται στο σχετικό τοπογραφικό διάγραμμα και θεωρείται από την υπηρεσία, ζ) τεχνική έκθεση με τις αιτούμενες χρήσεις γης, καθώς και τα προγραμματικά μεγέθη για την οικιστική ανάπτυξη της έκτασης (πυκνότητα, συντελεστές εκμετάλλευσης, δόμησης κ.λπ.), τα οποία πρέπει να συσχετίζονται με τα αντίστοιχα προβλεπόμενα από τις κατευθύνσεις του Γ.Π.Σ. ή Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. ή Τ.Π.Σ. ή άλλου αντίστοιχου επιπέδου σχεδιασμού, κατά τις διατάξεις του Κεφαλαίου Α’ του Τμήματος III του παρόντος Μέρους, καθώς και ειδική έκθεση χωροταξικής θεώρησης στην οποία περιγράφονται και τεκμηριώνονται οι βασικές χωροθετικές επιλογές και η ένταξη στον χώρο του σχεδιαζόμενου έργου, ιδίως όσον αφορά τα προτεινόμενα έργα και τις δραστηριότητες σε συνάρτηση και με τον χαρακτήρα των ομόρων και γειτνιαζουσών περιοχών, την υπάρχουσα συγκοινωνιακή υποδομή και τις λοιπές εξυπηρετήσεις, τους υφιστάμενους οικισμούς, καθώς και τα βασικά χωρικά χαρακτηριστικά της ευρύτερης περιοχής, τουλάχιστον στο επίπεδο της οικείας δημοτικής ενότητας. 5. Για την έγκριση των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. του παρόντος απαιτείται η προηγούμενη γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων. Οι διαδικασίες της περ. β) της παρ. 2 δύνανται να ολοκληρώνονται είτε αυτοτελώς σε δύο (2) διακριτές φάσεις είτε συνολικά με την έκδοση ενός Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.. Άρθρο 103 - Βιώσιμη ανάπτυξη μικρών και φθινόντων οικισμών 1. Σε περίπτωση μικρών και φθινόντων οικισμών, κατά την περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 101, εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) κατά τα οριζόμενα στο παρόν. 2. Με την έγκριση Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. καθορίζονται πλησίον των μικρών και φθινόντων οικισμών και ζώνες υποδοχείς οικοδομικών συνεταιρισμών ιδιωτών σε: α) δημόσιες χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις των περ. β) και γ) της παρ. 6 του άρθρου 3 του ν. 998/1979 (Α’ 289), για τις οποίες δεν απαγορεύεται η δόμηση και τις οποίες διαχειρίζονται οι αρμόδιες Δασικές Υπηρεσίες, β) εκτάσεις ακινήτων ιδιοκτησίας του Δημοσίου ή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) ή των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή γ) ιδιωτικές εκτάσεις με τις επιφυλάξεις του παρόντος, με τις εξής προϋποθέσεις: i) Η απόστασή τους από τους παραπάνω μικρούς και φθίνοντες οικισμούς να μην υπερβαίνει τα τρία (3) χιλιόμετρα. Λαμβάνονται ως αρχή τα εγκεκριμένα όρια των οικισμών ή τα όρια που υποδεικνύονται από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, εφόσον δεν υφίστανται εγκεκριμένα όρια για τους οικισμούς προ του 1923. Ειδικά αν οι υπάρχοντες οικισμοί έχουν χαρακτηριστεί ως παραδοσιακοί, η απόσταση των ζωνών πρέπει να μην υπερβαίνει τα τρία (3) χιλιόμετρα και να απέχει τουλάχιστον ένα (1) χιλιόμετρο από αυτούς. ii) Η φυσική και λειτουργική τους συνέχεια να εξασφαλίζεται με τους υφιστάμενους οικισμούς. iii) Οι ζώνες υποδοχείς να απέχουν κατ’ ελάχιστο απόσταση πέντε (5) χιλιομέτρων από οικισμούς, οι οποίοι κατά την εκάστοτε τελευταία απογραφή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) εμφανίζουν ως μόνιμο πληθυσμό μεγαλύτερο των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων. iv) Σε κάθε περίπτωση, δεν δύναται να χωροθετηθεί ανά Περιφερειακή Ενότητα αριθμός οικισμών που υπερβαίνει το δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού αριθμού των υφιστάμενων οικισμών στη συγκεκριμένη γεωγραφική ενότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. v) Η προς πολεοδόμηση έκταση να έχει πρόσβαση από υφιστάμενη διαμορφωμένη οδό η οποία έχει τεθεί σε κοινή χρήση πέραν των είκοσι (20) ετών και έχει πλάτος τουλάχιστον τέσσερα (4) μέτρα. Τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της υφιστάμενης οδού μπορεί να διαμορφωθούν σε μέγεθος που εξυπηρετεί τις ανάγκες του νέου οικισμού. Οι αποζημιώσεις των παρόδιων ιδιοκτητών συντελούνται με ευθύνη του οικείου Ο.Τ.Α. και βαρύνουν τον επισπεύδοντα ιδιώτη ή οικοδομικό συνεταιρισμό. vi) Να απέχουν πέραν των διακοσίων (200) μέτρων από την ακτογραμμή, εκτός των περιπτώσεων που έχει καθοριστεί γραμμή αιγιαλού, παραλίας, όχθης και παρόχθιας ζώνης, οπότε εφαρμόζονται οι οικείες διατάξεις για την απόσταση που πρέπει να τηρείται. vii) Ο μικρός και φθίνων οικισμός πλησίον του οποίου οριοθετείται η ζώνη υποδοχέας να μην έχει οριστεί ως γεωλογικά ακατάλληλος για δόμηση (ιδίως κατολισθαίνων σεισμικά ρήγματα κ.λπ.). viii) Να προβλέπεται εκ των μελετών η δυνατότητα εξυπηρέτησης από βασικά δίκτυα υποδομών (ιδίως, Δ.Ε.Η., ύδρευση κ.λπ.). ix) Το μέγεθος του νέου οικισμού να μην υπερβαίνει τα τριακόσια (300) στρέμματα. x) Για μικρούς και φθίνοντες οικισμούς έως πενήντα (50) κατοίκους το μέγεθος του νέου οικισμού να μην υπερβαίνει τα εκατό (100) στρέμματα. xi) Για μικρούς και φθίνοντες οικισμούς έως εκατό (100) κατοίκους το μέγεθος του νέου οικισμού να μην υπερβαίνει τα διακόσια (200) στρέμματα. 3. Πέραν των ανωτέρω, πλησίον μικρών και φθινόντων οικισμών και όχι σε απόσταση μεγαλύτερη του ενός (1) χιλιομέτρου επιτρέπονται η χωροθέτηση και η πολεοδόμηση κατά τις διατάξεις των Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) των άρθρων 83 έως 88, υπό τις προϋποθέσεις των παρ. 1 και 2 του παρόντος και αποκλειστικά σε επιφάνεια μέχρι εκατό (100) στρεμμάτων. 4. Εφόσον έχει χωροθετηθεί Περιοχή Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης (Π.Ε.Ρ.ΠΟ.) κατά το άρθρο 24 του ν. 2508/1997 (Α’ 124) σε απόσταση μέχρι τριών (3) χιλιομέτρων από μικρούς και φθίνοντες οικισμούς επιτρέπεται και η έγκριση Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν και αποκλειστικά σε επιφάνεια μέχρι εκατό (100) στρεμμάτων. Άρθρο 104- Έγκριση πολεοδομικής μελέτης των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης Η πολεοδόμηση των εκτάσεων εντός Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) γίνεται με βάση ειδική πολεοδομική μελέτη, η οποία εκπονείται με πρωτοβουλία και δαπάνη των ενδιαφερομένων και εγκρίνεται με την έκδοση του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν Κεφάλαιο. Η πολεοδομική μελέτη εκπονείται υπό την εποπτεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Άρθρο 105 - Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Υποχρεώσεις κατά την έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης 1. Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί και ιδιώτες υποχρεούνται με την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης να παραχωρήσουν ή να υλοποιήσουν έργα χωρίς αποζημίωση προς τον οικείο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ποσοστό τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%) της πολεοδομούμενης έκτασης, ως εξής: α) Κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους εντός του υπό ίδρυση οικισμού που θα προβλέπονται από την πολεοδομική μελέτη και σε ελάχιστο ποσοστό είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της πολεοδομούμενης έκτασης. Η επιθυμητή κατηγορία των χρήσεων αυτών και το επιθυμητό ποσοστό τους ανά χρήση καθορίζονται με τις προδιαγραφές εκπόνησης των πολεοδομικών μελετών. β) Ποσοστό έως είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της πολεοδομούμενης έκτασης χωροθετείται σε χρήσεις ή μετατρέπεται σε ειδική χρηματική εισφορά για έργα αναβάθμισης κοινοχρήστων κοινωφελών χρήσεων και χώρων και κτιρίων ειδικών χρήσεων τα οποία προτάσσονται κατ’ αντιστοιχία στον γειτονικό υφιστάμενο οικισμό. Η ειδική χρηματική εισφορά κατατίθεται στον αρμόδιο δήμο και εγγράφεται σε ειδικό λογαριασμό αποκλειστικά για τα έργα της παρούσας με την αναφορά του μικρού και φθίνοντα οικισμού. Ως έργο προτεραιότητας αναβάθμισης θεωρείται το έργο για τη σύνδεση με τον βιολογικό καθαρισμό, σύμφωνα με την εκπονηθείσα μελέτη. Με το ίδιο διάταγμα της έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης και του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) δύναται να καθορίζονται ειδικές χρήσεις γης στον γειτονικό οικισμό. Πέραν των οριζομένων έργων, ποσό από την ειδική χρηματική των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. εισφορά διατίθεται για την αποκατάσταση και ανάδειξη των δημοσίων κτιρίων, καθώς και για την εκπόνηση μελετών ανάδειξης και προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του τοπίου της περιοχής σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις. 2. Οι χρήσεις που προτείνονται από την πολεοδομική μελέτη και χωροθετούνται στους μικρούς και φθίνοντες οικισμούς εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τις ανάγκες του οικισμού και καλύπτουν παράλληλα και τις ανάγκες των οικιστών στον νέο οικισμό. 3. Σε κάθε περίπτωση, από την πρόταση της πολεοδομικής μελέτης εξασφαλίζεται η πολεοδομική σύνδεση του νέου οικισμού με τον μικρό και φθίνοντα οικισμό, καθώς και η λειτουργία βιολογικού καθαρισμού και για τους δύο (2) οικισμούς. 4. Οι απαιτούμενες ειδικές χρήσεις κατά τις γενικές διατάξεις ιδιωτικής πολεοδόμησης για τη λειτουργία του υπό ίδρυση οικισμού χωροθετούνται αποκλειστικά στον υφιστάμενο οικισμό. 5. Στον υπό ίδρυση οικισμό προβλέπονται μόνον οι εξής χρήσεις: α) οικοδομήσιμοι χώροι αποκλειστικά κατοικίας, β) κύριες οδοί, οδοί ήπιας κυκλοφορίας και πεζόδρομοι σε ποσοστό από δεκαπέντε τοις εκατό (15%) έως δεκαοκτώ τοις εκατό (18%) της πολεοδομούμενης έκτασης ανάλογα με τη μορφολογία του εδάφους, γ) αμιγείς χώροι πρασίνου, δ) παιδικές χαρές, ε) υπαίθριοι χώροι άθλησης, στ) εμπορικά καταστήματα πολύ μικρής κλίμακας, για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των οικιστών, με την προϋπόθεση ότι το μέγεθός τους θα κυμαίνεται από μηδέν κόμμα είκοσι (0,20) έως μηδέν κόμμα τριάντα (0,30) τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο. 6. Οι υπόλοιπες ανάγκες των οικιστών σε χώρους ειδικών χρήσεων καλύπτονται από τις υπάρχουσες υποδομές στον υφιστάμενο οικισμό ή ελλείψει αυτών με την πρόταση χωροθέτησης αυτών των χρήσεων εντός του υφιστάμενου οικισμού. Άρθρο 106 -Πολεοδομική μελέτη Όροι και περιορισμοί δόμησης Μορφολογικοί κανόνες 1. Για τη διαδικασία έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) καθορίζονται ειδικοί μορφολογικοί κανόνες και κατευθύνσεις, που επιβάλλονται και εξαρτώνται από την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του υφιστάμενου οικισμού. 2. Για τις περιπτώσεις ανταλλαγής εκτάσεων και ζωνών συγκέντρωσης δόμησης υποδοχής δεν απαιτείται προηγουμένως η χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας της έκτασης από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας εφόσον αυτή έχει κριθεί στο στάδιο χορήγησης του τίτλου ανταλλαγής και της έγκρισης του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν Κεφάλαιο. 3. Αμέσως μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης, οι ιδιοκτήτες της έκτασης προβαίνουν στην εκτέλεση των έργων διαμόρφωσης του χώρου, καθώς και στην εκτέλεση των έργων υποδομής, όπως αυτά προβλέπονται από την πολεοδομική μελέτη στον μικρό και φθίνοντα οικισμό και στον υπό ίδρυση οικισμό. Στη συνέχεια προβαίνουν στη σύνταξη των κτιριακών μελετών και την εκτέλεση των οικοδομικών έργων στους διαμορφούμενους οικοδομήσιμους χώρους, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη. Άρθρο 107 - Πολεοδομικά κίνητρα αναζωογόνησης των μικρών και φθινόντων οικισμών 1. Για την αναζωογόνηση των μικρών και φθινόντων οικισμών της χώρας καθορίζονται ειδικά κίνητρα πολεοδόμησης: α) Εφόσον η μορφή των κτιρίων προσεγγίζει τη μορφή των κτιρίων του υφιστάμενου οικισμού επιτρέπεται η αύξηση του καθοριζόμενου συντελεστή δόμησης κατά μηδέν κόμμα μηδέν πέντε (0,05) μετά από έγκριση του αρμόδιου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής, με την προϋπόθεση ότι τα κτίρια κατατάσσονται στην κατηγορία Α’ ως προς την ενεργειακή τους κατανάλωση δεν θίγεται ο αντίστοιχος μέσος συντελεστής δόμησης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) ή Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) ή ο προβλεπόμενος συντελεστής από το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Τ.Π.Σ.) ή από σχέδιο αντίστοιχου επιπέδου. β) Μετά από απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων επιτρέπεται ως κίνητρο η αύξηση του συντελεστή δόμησης κατά μηδέν κόμμα δέκα (0,10) εφόσον πέραν των οριζόμενων προδιαγραφών της μελέτης προτείνεται: βα) μείωση οδικού δικτύου οχημάτων και χωροθέτηση θέσεων στάθμευσης, ββ) σχεδιασμός κτιρίων με περιβαλλοντικά κριτήρια, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 222, βγ) οργανωμένη δόμηση με εσωτερικούς ακάλυπτους χώρους, πλακόστρωτα κ.λπ., βδ) χωροθέτηση οργανωμένων ποδηλατοδρόμων, μονοπατιών, βε) δημιουργία αθλητικών χώρων και χώρων πρασίνου. 2. Σε κάθε περίπτωση, ο μέσος συντελεστής δόμησης δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος από τον μέσο συντελεστή δόμησης του ισχύοντος Γ.Π.Σ. ή Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. ή τον προβλεπόμενο συντελεστή από το Τ.Π.Σ.. Άρθρο 108 - Ιδιωτικές εκτάσεις Ζώνες συγκέντρωσης δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών 1. Με την έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) κατά το άρθρο 103 πολεοδομούνται ιδιωτικές εκτάσεις, εκτάσεις ακινήτων ιδιωτικής περιουσίας νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου πλησίον μικρών και φθινόντων οικισμών και τμήμα αυτών μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης και ως οργανωμένα οικόπεδα αποδίδονται δια ανταλλαγής σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς ως ζώνες συγκέντρωσης δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών. 2. Η πολεοδόμηση των περιοχών αυτών πραγματοποιείται κατά τα άρθρα 103 έως 107 και υπό τους πρόσθετους όρους και προϋποθέσεις: α) Οι ιδιωτικές εκτάσεις, πέραν των προϋποθέσεων του άρθρου 103, να καλύπτουν επιφάνεια ίση ή μεγαλύτερη των εκατό (100) στρεμμάτων. β) Αν η δαπάνη της μελέτης κατασκευής και εκτέλεσης όλων των έργων υποδομής της περιοχής βαρύνει τον παρέχοντα, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη, ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) των οικοδομήσιμων τμημάτων της πολεοδομούμενης έκτασης να αποδίδεται στην Ψηφιακή Τράπεζα Γης ως ζώνη συγκέντρωσης δικαιωμάτων δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών. Το υπόλοιπο ποσοστό, ήτοι εξήντα τοις εκατό (60%), να παραμένει στον παρέχοντα με ελεύθερο το δικαίωμα μεταβίβασης προς τρίτους υπό τις προϋποθέσεις του παρόντος Κεφαλαίου. γ) Αν η δαπάνη της εκτέλεσης των έργων υποδομής της περιοχής δεν βαρύνει εξ ολοκλήρου τον παρέχοντα, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη, ποσοστό εξήντα τοις εκατό (60%) των οικοδομήσιμων τμημάτων της πολεοδομούμενης έκτασης να αποδίδεται στην Τράπεζα Γης ως ζώνη συγκέντρωσης δικαιωμάτων δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών. Το υπόλοιπο ποσοστό, ήτοι σαράντα τοις εκατό (40%), παραμένει στον παρέχοντα με ελεύθερο το δικαίωμα μεταβίβασης προς τρίτους υπό τις προϋποθέσεις του παρόντος Κεφαλαίου. Στην περίπτωση αυτή ο παρέχων βαρύνεται με τη δαπάνη της μελέτης κατασκευής όλων των έργων υποδομής της περιοχής και τη δαπάνη εκτέλεσης των έργων υποδομής για την περιοχή που παραμένει σε αυτόν, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη. Στην ως άνω μερική εκτέλεση έργων υποδομής περιλαμβάνεται υποχρεωτικά η κατασκευή των εγκαταστάσεων του βιολογικού καθαρισμού. δ) Κατά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης να καθορίζονται, σύμφωνα με το ανωτέρω ποσοστό τα οικοδομήσιμα τμήματα της πολεοδομούμενης έκτασης που περιέχονται στον παρέχοντα την έκταση για τη δημιουργία ζώνης συγκέντρωσης δικαιωμάτων δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών, καθώς και τα απαιτούμενα έργα υποδομής που αντιστοιχούν στην έκταση πολεοδόμησης. Στην πράξη έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης αναφέρεται ο χρόνος ολοκλήρωσης των βασικών κοινόχρηστων έργων υποδομής κατά φάσεις, που αντιστοιχούν σε τμήματα έκτασης επιφάνειας ίσης ή μεγαλύτερης των πενήντα (50) στρεμμάτων το καθένα. Στην περίπτωση αυτή οι διατάξεις για τη μεταβίβαση σε τρίτους ισχύουν για κάθε τμήμα και φάση χωριστά. ε) Μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης τα όρια των πολεοδομημένων εκτάσεων και οι όροι δόμησης αυτών καταχωρίζονται στη βάση δεδομένων της Ψηφιακής Τράπεζας Γης προκειμένου για την ανταλλαγή ή κάθε πράξη κατά τα οριζόμενα στο Κεφάλαιο Γ’ του Τμήματος ΙΙ του Μέρους Β’. View full Άρθρου

Νέα υποχρεωτική και με οικονομικό κόστος διαδικασία φέρνει το νομοσχέδιο για τα ακίνητα που εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» και διεκδικούνται μέσω έκτακτης χρησικτησίας. Σύμφωνα με διάταξη σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, οι ιδιοκτήτες δεν θα μπορούν πλέον να προχωρούν απευθείας στη συζήτηση της αγωγής, αλλά θα πρέπει προηγουμένως να περάσουν από υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης, να καταβάλουν πάγιο τέλος καταχώρισης και να συγκεντρώσουν έναν πλήρη φάκελο αποδεικτικών στοιχείων για τη νομή και τη χρήση του ακινήτου. Η διαδικασία θα πραγματοποιείται ενώπιον πιστοποιημένου κτηματολογικού διαμεσολαβητή, ο οποίος θα επιλέγεται από ειδικό ηλεκτρονικό μητρώο. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να καταχωρίσει στο Κτηματολόγιο το φύλλο βασικών στοιχείων της υπόθεσης και να καταβάλει το σχετικό πάγιο τέλος, το ύψος του οποίου θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση. Η καταχώριση θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε μία εργάσιμη ημέρα, ενώ η υποχρεωτική αρχική συνεδρία θα πραγματοποιείται τουλάχιστον 30 ημέρες αργότερα. Εάν δεν τηρηθεί η προθεσμία, το πρακτικό της διαμεσολάβησης θα θεωρείται άκυρο, ενώ εάν δεν πραγματοποιηθεί καθόλου η συνεδρία, η αγωγή θα απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Ο φάκελος που πρέπει να συγκεντρώσει ο ιδιοκτήτηςΗ πραγματική οικονομική επιβάρυνση δεν περιορίζεται στο πάγιο τέλος. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να καλύψει την αμοιβή του διαμεσολαβητή, τις δικηγορικές υπηρεσίες και, ανάλογα με την υπόθεση, το κόστος για τοπογραφικά διαγράμματα, τεχνικά έγγραφα, συμβολαιογραφικές πράξεις ή ένορκες βεβαιώσεις. Στον φάκελο θα μπορούν να περιλαμβάνονται λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, ύδρευσης και τηλεφωνίας στο όνομα του ενδιαφερομένου, μισθωτήρια και αποδείξεις είσπραξης ενοικίων, δηλώσεις προς δημόσιες ή φορολογικές αρχές, οικοδομικές άδειες και τοπογραφικά διαγράμματα βέβαιης χρονολογίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το έντυπο Ε9. Το νομοσχέδιο απαιτεί να προσκομίζεται Ε9 στο οποίο το επίμαχο ακίνητο είχε δηλωθεί τουλάχιστον δέκα χρόνια πριν από την υποχρεωτική συνεδρία. Παράλληλα, χρειάζονται τουλάχιστον δύο ένορκες βεβαιώσεις, στις οποίες θα περιγράφεται εικοσαετής νομή, η θέση, τα όρια και το εμβαδόν του ακινήτου. Αυτό σημαίνει ότι η φορολογική συνέπεια του ιδιοκτήτη κατά το παρελθόν θα αποτελεί πλέον ουσιαστικό στοιχείο για την αναγνώριση της κυριότητας. Όποιος χρησιμοποιούσε ένα ακίνητο επί δεκαετίες, αλλά δεν το είχε δηλώσει εγκαίρως στο Ε9, μπορεί να βρεθεί σε δυσκολότερη αποδεικτική θέση. Φόρος πριν από τη διόρθωσηΕάν το Ελληνικό Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα επί του ακινήτου και τα αποδεικτικά στοιχεία θεωρηθούν επαρκή, μπορεί να συνταχθεί πρακτικό διαμεσολάβησης, το οποίο θα καταχωρίζεται στο Κτηματολόγιο και θα διορθώνει την εγγραφή. Πριν, όμως, από την καταχώριση θα πρέπει να έχει υποβληθεί δήλωση φόρου χρησικτησίας, αντίγραφο της οποίας θα συνυποβάλλεται μαζί με το πρακτικό. Η αιτία κτήσης που θα αναγράφεται στο κτηματολογικό φύλλο θα είναι η έκτακτη χρησικτησία. Η διαδικασία δεν εφαρμόζεται σε εκτάσεις που αποτελούν δημόσια κτήση ή είναι κοινόχρηστες. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους εκτιμά ότι η είσπραξη του πάγιου τέλους μπορεί να αυξήσει τα έσοδα του ελληνικού Κτηματολογίου. Για τον πολίτη, αντίθετα, δημιουργείται ένα νέο αρχικό κόστος προτού ακόμη κριθεί η κυριότητα. Η οικονομική ανταμοιβή μπορεί να είναι σημαντική εάν η διαδικασία ολοκληρωθεί επιτυχώς, καθώς ένα ακίνητο που παραμένει «αγνώστου ιδιοκτήτη» είναι ουσιαστικά παγιδευμένο: δεν μπορεί εύκολα να πωληθεί, να μεταβιβαστεί, να αξιοποιηθεί ή να χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση για δάνειο. Η διαμεσολάβηση μπορεί να μειώσει τον χρόνο και το κόστος μιας πολυετούς δικαστικής διαμάχης, αλλά ο ιδιοκτήτης θα πρέπει πρώτα να πληρώσει και να αποδείξει με συγκεκριμένα φορολογικά και τεχνικά στοιχεία ότι πράγματι κατέχει το ακίνητο. Κώστας Αποστολόπουλος πηγή newsit.gr View full Άρθρου

Στο παρελθόν έχουμε ξανά ασχοληθεί με το θέμα της υπερθέρμανσης των πόλεων, συγκεκριμένα με το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας. Τότε είχαμε εστιάσει σε λύσεις που στρέφονταν κυρίως στην ενσωμάτωση μικροκλιμάτων και πράσινων χώρων, που μπορούν να λειτουργήσουν ως “πνεύμονες”, αλλά και σε πολεοδομικές παρεμβάσεις που επιτρέπουν την καλύτερη διαπνοή των ρευμάτων ανέμου. Παρότι, εξακολουθούμε να θεωρούμε όλες τις παραπάνω λύσεις επιτεύξιμες και άκρως αποτελεσματικές, αναγνωρίζουμε πως, 2 χρόνια μετά, το πρόβλημα της υπερθέρμανσης έχει ενταθεί και πιθανώς θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε ακόμη πιο άμεσα μέτρα αντιμετώπισης. Εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε δε το παράδοξο των κλιματιστικών. Απ’ τη μία, πρόσφατα στοιχεία της Washington Post έδειξαν πως η άρνηση μεγάλου ποσοστού των ευρωπαϊκών χωρών να επενδύσουν στον κλιματισμό έχει οδηγήσει στο θάνατο χιλιάδες ανθρώπους λόγω θερμοπληξίας. Απ’ την άλλη βέβαια τα κλιματιστικά αποτελούν ιδιαίτερα ενεργοβόρα και ασύμφορη λύση και φυσικά επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα, εκπέμποντας περαιτέρω θερμότητα, επιτείνοντας έτσι το πρόβλημα της υπερθέρμανσης. Ισορροπώντας ανάμεσα στην διαχρονική ανάγκη ενεργειακής εξοικονόμησης και την επιβίωση των κατοίκων του αστικού ιστού -διότι αυτό φαίνεται πως είναι το διακύβευμα πλέον- θα επιχειρήσουμε να δούμε πως τα ψυχρά υλικά έχουν αποτελέσει σημαντικό μέρος της λύσης ανά τον κόσμο και αν αυτή η λύση θα μπορούσε να εφαρμοστεί πιο εντατικά στην χώρα μας. Τα πιλοτικά έργα της ΑθήναςΣτο πλαίσιο της προσπάθειας εξομάλυνσης των συνεπειών της υπερθέρμανσης εντός του αστικού ιστού, ο Δήμος Αθηναίων έχει από χρόνια εντάξει την χρήση ψυχρών υλικών στα έργα του. Συγκεκριμένα, ήδη από το 2017, το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή συμπεριέλαβε έντονα την ένταξη ψυχρών υλικών στις αναπλάσεις πεζοδρόμων και κοινόχρηστων χώρων. Τέτοιες παρεμβάσεις έχουν υλοποιηθεί στην πλατεία Βαρνάβα και την πλατεία Μάχης Αναλάτου, ήδη από τότε. Νεότερα στοιχεία του Δήμου, στο πλαίσιο του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, το οποίο ψηφίστηκε το 2021, ανέφεραν την χρήση ψυχρών υλικών σε αναπλάσεις διαφόρων συνοικιών της Αθήνας (π.χ Άγιος Παντελεήμονας) και πολλών χιλιομέτρων πεζοδρομίων. Ενδεικτικά, στο πλαίσιο αυτού του έργου, 410 νέα πεζοδρόμια της πόλης κατασκευάστηκαν από σύγχρονα ψυχρά υλικά, υλοποιήθηκαν παρεμβάσεις σε κεντρικά σημεία της πόλης (Ερμού, Αιόλου και πλατεία Θεάτρου) και αναπλάσεις σε σχολεία και ασφαλτόστρωση, ενώ ανακοινώθηκε το σχέδιο χρήσης ψυχρών υλικών σε όλες τις επεμβάσεις στο δημόσιο χώρο εφεξής. Οι μετρήσεις έδειξαν θεαματικά αποτελέσματα, καθώς τις ημέρες του καύσωνα, η επιφανειακή θερμοκρασία στα σημεία των παρεμβάσεων ήταν έως και 10°C χαμηλότερη σε σχέση με τη συμβατική άσφαλτο, βελτιώνοντας αισθητά το μικροκλίμα και την αίσθηση θερμικής άνεσης των πεζών. Το Los Angeles τα έβαψε άσπραΤο 2019 το Los Angeles αποφάσισε να αντιμετωπίσει το μείζον πρόβλημα υπερθέρμανσης που αντιμετώπιζε, εγκαινιάζοντας μια καινοτομία. Έβαψαν όλους τους δρόμους τους υπόλευκους/γκρι, εφαρμόζοντας την τεχνολογία CoolSeal. Η τεχνολογία CoolSeal, η οποία κατασκευάζεται από ανακυκλωμένα υλικά και δεν περιέχει επιβλαβείς χημικές ουσίες, είναι σχεδιασμένη ώστε να μετατρέπει την ηλιακή θερμότητα/ υπεριώδεις ακτίνες (UV) σε άλλες μορφές φωτός, διακόπτοντας την απορρόφηση της θερμότητας. Αυτή η ανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας μειώνει άμεσα την επιφανειακή θερμοκρασία του οδοστρώματος, συχνά κατά 5,5–11°C υπό ορισμένες συνθήκες, μειώνοντας σημαντικά και τη θερμοκρασία περιβάλλοντος. Σύμφωνα με case study που πραγματοποίησε ο Δρ. Glynn Hulley, φυσικός στην ομάδα Carbon Cycle and Ecosystems στο Jet Propulsion Laboratory της NASA, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες του EcoStress και αερομεταφερόμενα δεδομένα του HyTES ,τα αποτελέσματα ήταν άκρως ενθαρρυντικά. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια ενός έντονου καύσωνα τον Αύγουστο του 2021, η τεχνολογία HyTES απέδειξε την αποτελεσματικότητά της νέας τεχνολογίας. Η άσφαλτος με επίστρωση CoolSeal διατήρησε θερμοκρασία 40°C, ενώ οι δρόμοι χωρίς επίστρωση εκτοξεύτηκαν στους 50°C, επιδεικνύοντας μια εντυπωσιακή διαφορά θερμοκρασίας 10°C. Νωρίτερα το 2020, το EcoStress είχε καταγράψει μια ψυκτική επίδραση της τάξης των 2-3°C στην οδό Stephanie Drive στην κοιλάδα San Fernando. Έως το 2022, το HyTES αποκάλυψε μια θερμοκρασιακή διαφορά 7°C μεταξύ της Stephanie Drive και γειτονικών δρόμων χωρίς εφαρμογή, όπως η Skouras Drive, υπογραμμίζοντας τη μακροπρόθεσμη επίδραση του CoolSeal στη μείωση της θερμοκρασίας της ασφάλτου. Τι καθυστερεί την εφαρμογή στην Ελλάδα;Είδαμε παραπάνω ότι η ένταξη των ψυχρών υλικών δόμησης στην Ελλάδα έχει περιοριστεί κυρίως σε έργα δόμησης που αφορούν τους κοινόχρηστους χώρους και υλοποιούνται στο κέντρο της Αθήνας. Αν αναλογιστούμε δε την συχνότητα με την οποία σκάβονται και ξανά στρώνονται οι δρόμοι της Αθήνας, το να επιστρωθούν με ψυχρά υλικά, δεν φαντάζει μη επιτεύξιμος στόχος. Η απαθής στάση της ιδιωτικής δόμησης ωστόσο, προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη, ιδίως αν αναλογιστούμε την αυξημένη συζήτηση που γίνεται τα τελευταία χρόνια για την χαμηλή ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, σε όλη την επικράτεια. Είναι γεγονός ότι το κτηριακό απόθεμα στα περισσότερα μέρη της χώρας είναι γερασμένο και σε πολλές περιοχές της χώρας το έτος κατασκευής ξεπερνά τον έναν αιώνα. Αυτονόητα λοιπόν τέτοιας χρονολογίας κτήρια δεν έχουν ενσωματωμένες σύγχρονες λύσεις ενεργειακής εξοικονόμησης, ενώ τα περισσότερα είναι σχεδιασμένα με γνώμονα κυρίως την θέρμανση του σπιτιού, παρά την ψύξη, καθώς η υπερθέρμανση είναι ένα πρόβλημα σαφώς νεότερο. Αξιοσημείωτα βέβαια είναι παραδείγματα παραδοσιακής δόμησης, όπως είναι τα κυκλαδίτικα σπίτια ή προσεισμικά πέτρινα σπίτια, τα οποία είναι λευκά, ώστε να αντανακλούν το φως, ή έχουν πολύ χοντρούς τείχους, ώστε να αποτελούν μόνωση. Στα αστικά κέντρα τώρα, με κορωνίδα την Αττική, η οποία αντιμετωπίζει και έντονα φαινόμενα υπερθέρμανσης και υπερπληθυσμού, συναντάμε το βασικό ζήτημα που είναι η “τσιμεντοποίηση”, όπως συνηθίζουμε να αποκαλούμε την άναρχη και αλόγιστη δόμηση που ξεκίνησε την δεκαετία του 1980, προκειμένου να στεγάσει τα συνεχή κύματα εσωτερικής μετανάστευσης και αναζωπυρώθηκε περί το 2010. Αυτή η απότομη αύξηση ανάγκης στέγασης οδήγησε σε γρήγορες και πρόχειρες λύσεις, ενώ οδήγησε και στην κυριαρχία των πολυκατοικιών, χωρίς ιδιαίτερη μέριμνα για την ενεργειακή κλάση των κτηρίων, καθώς επείγουσα και πρώτιστη ανάγκη ήταν η δημιουργία κατοικιών. Σ’ αυτά τα κτήρια, ως επί το πλείστον, καλούμαστε να ζήσουμε μέχρι και σήμερα, ενώ είναι απορίας άξιο το γεγονός ότι τα προγράμματα χρηματοδότησης ενεργειακής αναβάθμισης, όπως είναι το εξαιρετικά οικείο μας “Εξοικονομώ”, εξακολουθούν να επιδοτούν κυρίως παρεμβάσεις με κριτήρια αναγκών θέρμανσης, σε μια χώρα που “φλέγεται” τους περισσότερους μήνες του χρόνου! Συμπερασματικά, τα ψυχρά υλικά δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν «πολυτέλεια» ή μια απρόσιτη τεχνολογική λύση. Είναι μια άμεση, εφαρμόσιμη και σχετικά φτηνή παρέμβαση. Αν συνδυαστούν με την ενίσχυση του αστικού πράσινου (δέντρα, βιοκλιματικά πάρκα, φυτεμένα δώματα κ.α), και τις ήδη χρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης, μπορούν να αλλάξουν ριζικά τη θερμοκρασία των ελληνικών πόλεων, κάνοντάς τις βιώσιμες και αναβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων. Από την Ελεάνα Αλυσανδράτουπηγή news.b2green.gr View full Άρθρου

Νέο πεδίο αξιοποίησης για χιλιάδες υφιστάμενα βιοτεχνικά, βιομηχανικά και επαγγελματικά κτίρια, τα οποία παραμένουν κενά, εγκαταλειμμένα ή δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν για τον αρχικό προορισμό τους, ανοίγει η νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε στη Βουλή με νομοσχέδιο του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και εισάγει νέους κανόνες και παρεκκλίσεις από τον υφιστάμενο πολεοδομικό σχεδιασμό για αλλαγή χρήσης κτιρίου σε κατοικία. ♦ Η νέα νομοιθετικη ρύθμιση επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη μετατροπή ολόκληρων κτιρίων ή τμημάτων τους σε κατοικίες, ακόμη και όταν αυτό δεν επιτρεπόταν από τις ισχύουσες χρήσεις γης ή τους σημερινούς όρους δόμησης της περιοχής. ♦ Καλύπτει ακίνητα εντός και εκτός σχεδίου, κτίρια που ανεγέρθηκαν με ειδικές πολεοδομικές παρεκκλίσεις, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες έχει ολοκληρωθεί η τακτοποίηση αυθαιρεσιών. Κεντρικός στόχος είναι «η αύξηση του στεγαστικού αποθέματος» χωρίς νέα επιβάρυνση του χώρου με πρόσθετη δόμηση. Νέα αλλαγή στον Κώδικα Πολεοδομίας Χωροταξίας Η νέα νομοθετική ρύθμση που ψηφίστηκε στη Βουλή τροποποιεί το άρθρο 199 του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» και δημιουργεί ένα νέο, ευρύτερο πλαίσιο αλλαγής χρήσης υφιστάμενων κτιρίων προς κατοικία. Ο γενικός κανόνας εξακολουθεί να είναι ότι η νέα χρήση πρέπει να προβλέπεται από τις πολεοδομικές διατάξεις της περιοχής. Η νέα ρύθμιση, όμως, εισάγει σημαντικές εξαιρέσεις ειδικά για την κατοικία. Έτσι, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η μετατροπή επιτρέπεται «ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης», των γενικών ή ειδικών περιορισμών δόμησης και ακόμη και ειδικών χωροταξικών ή αναπτυξιακών καθεστώτων. Πρόκειται για παρέμβαση που δεν αλλάζει απλώς τη διαδικασία έκδοσης μιας άδειας, αλλά διευρύνει ουσιαστικά τις κατηγορίες ακινήτων, που μπορούν να αποκτήσουν οικιστική χρήση. Πότε απαιτείται νέα οικοδομική άδειαΓια την αλλαγή χρήσης του κτιρίου σε κατοικία, η νέα νομοθετική ρύθμιση προβλεπει ότι: ♦ Όταν από τη μετατροπή προκύπτει δυσμενέστερη αλλαγή στα στοιχεία του διαγράμματος δόμησης, στα φορτία της στατικής μελέτης ή στις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τις διελεύσεις τους από άλλους ορόφους ή κοινόχρηστους χώρους, απαιτείται οικοδομική άδεια και ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. ♦ Όταν το κτίριο διαθέτει ήδη οικοδομική άδεια για συγκεκριμένη χρήση, η νέα χρήση κατοικίας επιτρέπεται από τις ισχύουσες διατάξεις και δεν προκαλούνται οι παραπάνω αλλαγές, κατά κανόνα αρκεί η ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας. Εξαιρούνται, ωστόσο, οι νέες ειδικές περιπτώσεις μετατροπής σε κατοικία, για τις οποίες προβλέπονται αυξημένος έλεγχος, οικοδομική άδεια και, όπου απαιτείται, γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Τι ισχύει για κτίρια εντός σχεδίου και οικισμώνΓια τα νομίμως υφιστάμενα κτίρια που βρίσκονται εντός εγκεκριμένου σχεδίου πόλης ή εντός ορίων οικισμού, διατηρείται η δυνατότητα αλλαγής χρήσης, σύμφωνα με το ρυμοτομικό σχέδιο και τις χρήσεις γης της περιοχής, ανεξάρτητα από τους ισχύοντες όρους δόμησης. Αυτό σημαίνει ότι η αλλαγή χρήσης δεν αποκλείεται επειδή το υφιστάμενο κτίριο υπερβαίνει, για παράδειγμα, τον σημερινό συντελεστή δόμησης, την κάλυψη ή άλλα πολεοδομικά μεγέθη, αρκεί να είναι νόμιμα υφιστάμενο. Με τη νέα ρύθμιση, ειδικά όταν η αλλαγή γίνεται σε κατοικία, το πλαίσιο γίνεται ακόμη ευρύτερο. Η μετατροπή επιτρέπεται «κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης», επομένως μπορεί να καλύψει κτίρια γραφείων, επαγγελματικούς χώρους ή άλλες εγκαταστάσεις σε περιοχές όπου η κατοικία δεν προβλέπεται σήμερα. Οι παρεκκλίσεις για τα εντός σχεδίου ακίνητα, με μπόνους του ΝΟΚΙδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για κτίρια που κατασκευάστηκαν νόμιμα κατόπιν πολεοδομικής παρέκκλισης και υπερβαίνουν τους σημερινούς όρους δόμησης, καλύπτοντας περιπτώσεις κτιρίων που ανεφγέρθηκαν με μπόνους του ΝΟΚ, τα οοία στη συνέχεια κρίθηκαν από το ΣτΕ αντισυνταγματικά και ακυρώθηκαν. Με το προηγούμενο πλαίσιο, η αλλαγή χρήσης τέτοιων κτιρίων ήταν δυνατή, εφόσον η παρέκκλιση είχε εγκριθεί πριν από τις 9 Δεκεμβρίου 2020, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 4759/2020. Η νέα διάταξη δημιουργεί ειδικότερη εξαίρεση όταν η επιδιωκόμενη χρήση είναι η κατοικία. Στην περίπτωση αυτή, η παρέκκλιση μπορεί να έχει χορηγηθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Έτσι διευρύνεται σημαντικά η περίμετρος των επιλέξιμων ακινήτων. Πριν από την έκδοση της οικοδομικής άδειας απαιτείται «θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής», ώστε να ελέγχονται η αρχιτεκτονική ένταξη, η ποιότητα και η καταλληλότητα της σχεδιαζόμενης μετατροπής. Μετατροπή κτιρίων σε κατοικίες στις εκτός σχεδίου περιοχές Σημαντική αλλαγή αφορά στα νομίμως υφιστάμενα κτίρια εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμών. Μέχρι σήμερα, η αλλαγή χρήσης μπορούσε να γίνει σύμφωνα με τις χρήσεις γης της περιοχής και μόνο εφόσον το κτίριο δεν υπερέβαινε τα επιτρεπόμενα πολεοδομικά μεγέθη που αντιστοιχούσαν στη νέα χρήση. Με τη νέα νομοθετική ρύθμιση, επιτρέπεται η αλλαγή χρήσης σε κατοικία «κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως» των χρήσεων γης, των γενικών και ειδικών όρων δόμησης, αλλά και των ειδικών χωροταξικών, πολεοδομικών ή αναπτυξιακών καθεστώτων του ακινήτου. Η διάταξη μπορεί να αφορά, μεταξύ άλλων, υφιστάμενα επαγγελματικά, βιοτεχνικά, τουριστικά, αποθηκευτικά ή άλλα κτίρια, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις νομιμότητας και καταλληλότητας. Χωρίς αύξηση δόμησης, κάλυψης ή όγκου στις εκτός σχεδίου περιοχές Η δυνατότητα αλλαγής χρήσης εκτός σχεδίου συνοδεύεται από έναν βασικό και απόλυτο περιορισμό. Η μετατροπή αφορά μόνο το σύνολο ή μέρος του ήδη νομίμως υφιστάμενου κτιριακού κελύφους και «δεν συνεπάγεται, σε καμία περίπτωση, νέα αύξηση όγκου, δόμησης ή κάλυψης». Η διάταξη δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προσθήκες, επεκτάσεις ή δημιουργία νέων επιφανειών, ούτε ως μέσο έμμεσης αύξησης των πολεοδομικών μεγεθών ενός ακινήτου. Η αλλαγή χρήσης σε κατοικία επιτρέπεται μόνο μία φορά. Παράλληλα, το δικαίωμα που δημιουργείται διατηρείται ακόμη και αν η περιοχή πολεοδομηθεί μεταγενέστερα ή ενταχθεί σε εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ή πολεοδομική μελέτη, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια στους ιδιοκτήτες και σε όσους χρηματοδοτήσουν τη μετατροπή. Εντάσσονται στη ρύθμιση και τα κτίρια με παρεκκλίσεις σε εκτός σχεδίου περιοχές Στη νέα ρύθμιση εντάσσονται και εκτός σχεδίου κτίρια τα οποία κατασκευάστηκαν νόμιμα με παρεκκλίσεις καθ’ υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης. Προϋπόθεση είναι οι σχετικές παρεκκλίσεις να έχουν χορηγηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Πρόκειται για κτίρια που ενδέχεται να διαθέτουν μεγαλύτερη δόμηση, κάλυψη, ύψος ή άλλα πολεοδομικά μεγέθη από αυτά που θα επιτρέπονταν σήμερα για κατοικία. Η μετατροπή τους δεν γίνεται αυτόματα. Απαιτείται οικοδομική άδεια και προηγούμενη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Η ρύθμιση επιχειρεί να αξιοποιήσει κατασκευές που δημιουργήθηκαν νόμιμα με ειδικά καθεστώτα, αλλά σήμερα έχουν χάσει την οικονομική ή λειτουργική τους χρησιμότητα και κινδυνεύουν να εγκαταλειφθούν. Τέλος 5% για Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο και στις εκτός σχεδίου περιοχέςΓια την αλλαγή χρήσης εκτός σχεδίου κτιρίων με παρεκκλίσεις προβλέπεται ειδικό οικονομικό αντάλλαγμα. Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να καταβάλει ανταποδοτικό τέλος ίσο με το 5% της αντικειμενικής αξίας της γης που αντιστοιχεί στο ακίνητο. Η αξία υπολογίζεται κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, με βάση το ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού. Το τέλος καταβάλλεται εφάπαξ, πριν από την έκδοση της οικοδομικής άδειας ή της έγκρισης αλλαγής χρήσης, και δεν συμψηφίζεται με άλλες εισφορές ή τέλη. Τα ποσά αποδίδονται στο Πράσινο Ταμείο και προορίζονται για «δράσεις κλιματικής ουδετερότητας» και έργα των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων στους οικείους δήμους. Ποια κτίρια συνδέονται με το περιβαλλοντικό ισοδύναμοΤο τέλος του 5% λειτουργεί ως μορφή περιβαλλοντικού ισοδυνάμου για κτίρια που είχαν ανεγερθεί νόμιμα με ειδικές παρεκκλίσεις και πλέον αποκτούν χρήση κατοικίας, παρότι υπερβαίνουν τα σημερινά πολεοδομικά δεδομένα. Πρόκειται για διαφορετικό μηχανισμό από εκείνον που εφαρμόζεται ειδικά σε οικοδομικές άδειες, οι οποίες αξιοποίησαν κίνητρα και προσαυξήσεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Ακολουθείται ωστόσο στη νέα νομοθετική ρύθμιση η ίδια λογική, ότι η διατήρηση ή αξιοποίηση πολεοδομικών υπερβάσεων συνοδεύεται από χρηματοδότηση περιβαλλοντικών παρεμβάσεων. Το επιχείρημα είναι ότι με τον τρόπο αυτό το όφελος της μετατροπής δεν παραμένει αποκλειστικά στον ιδιοκτήτη, αλλά επιστρέφει στην πόλη ή στον δήμο μέσω έργων αναβάθμισης. Η νέα ρύθμοση λέει ότι η ακριβής διαδικασία, τα δικαιολογητικά και οι τεχνικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση. Εντάσσονται και τακτοποιημένα αυθαίρεταΗ δυνατότητα αλλαγής χρήσης κτιρίου σε κατοικία σύμφωνα με τη νέα ρύθιμσιη εφαρμόζεται και σε κτίρια για τα οποία έχει περαιωθεί η διαδικασία υπαγωγής στους νόμους 4178/2013 και 4495/2017 για την τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης. Προβλέπεται ότι απαιτείται να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία υπαγωγής, να έχουν εκπληρωθεί οι σχετικές υποχρεώσεις και το κτίριο να μπορεί να αντιμετωπιστεί πολεοδομικά στο πλαίσιο της νέας ρύθμισης. Η δυνατότητα αυτή διευρύνει σημαντικά το πραγματικό απόθεμα ακινήτων που μπορεί να αξιοποιηθεί, καθώς μεγάλο μέρος του κτιριακού δυναμικού της χώρας περιλαμβάνει τακτοποιημένες υπερβάσεις ή διαφορετικές χρήσεις από εκείνες της αρχικής οικοδομικής άδειας. Προσβασιμότητα και ασφάλεια του κτιρίουΗ αλλαγή χρήσης σε κατοικία εισάγει την υποχρεωτική εφαρμογή των κακόνων προσβασιμότητας στο κτίριο αλλα ταυτοχρόνως διατηρούνται και εξαιρέσεις. Προβλέπεται ότι σε κάθε μεταβολή χρήσης κτιρίου πρέπει να διασφαλίζεται η προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία και των εμποδιζόμενων ατόμων στους κοινόχρηστους χώρους. Η σχετική υποχρέωση εφαρμόζεται υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου. Παράλληλα, απαιτείται τεχνικός έλεγχος για τη στατική επάρκεια, τις εγκαταστάσεις, τον φυσικό φωτισμό, τον αερισμό, την πυροπροστασία και όλες τις προδιαγραφές που συνδέονται με τη χρήση κατοικίας. Όπου οι απαραίτητες εργασίες μεταβάλλουν στατικά ή ηλεκτρομηχανολογικά στοιχεία, απαιτείται η αντίστοιχη οικοδομική άδεια. Απαγόρευση βραχυχρόνιας μίσθωσης για πέντε χρόνιαΟι κατοικίες που θα δημιουργηθούν με τις νέες ευεργετικές διατάξεις δεν θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν αμέσως για βραχυχρόνια μίσθωση. Η ρύθμιση απαγορεύει τη διάθεσή τους μέσω του καθεστώτος του άρθρου 111 του νόμου 4446/2016, στο οποίο εντάσσονται πλατφόρμες τύπου Airbnb, για διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών από την ολοκλήρωση της αλλαγής χρήσης. Η απαγόρευση αφορά τόσο τις ειδικές περιπτώσεις εντός σχεδίου και οικισμών όσο και τα κτίρια εκτός σχεδίου. Με αυτόν τον περιορισμό ο νομοθέτης επιδιώκει οι νέες κατοικίες να κατευθυνθούν στην πραγματική στεγαστική αγορά και κυρίως στη μακροχρόνια μίσθωση ή στην ιδιοκατοίκηση, αντί να μετατραπούν σε τουριστικά καταλύματα. Στόχος η ενεργοποίηση του ανενεργού κτιριακού αποθέματοςΣύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η ρύθμιση επιδιώκει «τον περιορισμό των εμποδίων για αλλαγές χρήσης ακινήτων σε κατοικία» και την αύξηση του στεγαστικού αποθέματος μέσα από την αξιοποίηση των ήδη κατασκευασμένων κτιρίων. Υποστηρίζεται ότι η επανάχρηση κενών ή ανενεργών κελυφών μειώνει την ανάγκη για νέες κατασκευές και αποτρέπει την εγκατάλειψη κτιρίων που μπορεί να εξελιχθούν σε εστίες κινδύνου για την ασφάλεια, την υγεία και το περιβάλλον. Παράλληλα, ότι περιορίζεται η κατανάλωση νέας γης και η πίεση για επέκταση της δόμησης. Η επιτυχία της παρέμβασης, πάντως, θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα των αδειοδοτήσεων, το κόστος μετατροπής, τους τεχνικούς ελέγχους και την έκδοση των αναγκαίων εφαρμοστικών αποφάσεων. Ολόκληρη η νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε στη ΒουλήΑλλαγή χρήσης για αξιοποίηση υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος για κάλυψη αναγκών κατοικίας Τροποποίηση παρ. 2, 3, προσθήκη παρ. 3Α άρθρο 199 του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» Στο άρθρο 199 του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α’ 88), περί χρήσης κτιρίων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) δεύτερο εδάφιο παρ. 2 προστίθενται οι λέξεις «εξαιρουμένων των περιπτώσεων των τελευταίων εδαφίων παρ. 3 και παρ. 3Α», β) στο τέλος παρ. 3 προστίθενται νέα εδάφια, γ) προστίθεται παρ. 3Α και άρθρο 199 και διαμορφώνεται ως εξής: «Άρθρο 199 Χρήση κτιρίων 1. Μεταβολή χρήσης του κτιρίου ή μέρους του επιτρέπεται, υπό την επιφύλαξη των οριζόμενων στις επόμενες παραγράφους, μόνον αν η νέα χρήση προβλέπεται από τις οικείες πολεοδομικές διατάξεις. Αν από τη μεταβολή επέρχεται αλλαγή προς δυσμενέστερο, στα στοιχεία του διαγράμματος δόμησης ή στα φορτία σχεδιασμού της στατικής μελέτης ή αλλαγή των τεχνικών – μηχανολογικών εγκαταστάσεων ως προς τις διελεύσεις τους από άλλους ορόφους ή κοινόχρηστους χώρους απαιτείται έκδοση οικοδομικής άδειας και ενημέρωση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η κατασκευή θεωρείται αυθαίρετη. 2. Χώροι για τους οποίους έχει χορηγηθεί οικοδομική άδεια με συγκεκριμένη χρήση, μπορούν να μεταβάλουν τη χρήση τους, εφόσον η νέα χρήση προβλέπεται από τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις και δεν επέρχονται αλλαγές της παρ. 1. Σε αυτήν την περίπτωση απαιτείται ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου και δεν απαιτείται έκδοση οικοδομικής άδειας, εξαιρουμένων των περιπτώσεων των δύο τελευταίων εδαφίων παρ. 3 και της παρ. 3Α. 3. Σε κτίρια νομίμως υφιστάμενα εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης σύμφωνα με το ρυμοτομικό σχέδιο, τις χρήσεις γης της περιοχής και ανεξάρτητα από τους όρους δόμησης. Σε κτίρια νομίμως υφιστάμενα εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμού, είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης σύμφωνα τις χρήσεις γης της περιοχής και με την προϋπόθεση, ότι δεν υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα μεγέθη της νέας χρήσης. Ειδικά για κτίρια νομίμως υφιστάμενα εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, για τα οποία έχουν χορηγηθεί παρεκκλίσεις, η αλλαγή της χρήσης τους, καθ’ υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης της περιοχής, είναι επιτρεπτή εφόσον η παρέκκλιση έχει χορηγηθεί πριν από τις 9.12.2020, ημερομηνία δημοσίευσης του ν. 4759/2020 (Α’ 245). Σε περίπτωση που πρόκειται για αλλαγή χρήσης σε κατοικία κτιρίων εντός εγκεκριμένου σχεδίου η οικισμού, αυτή είναι επιτρεπτή, κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης και περίπτωση που έχει χορηγηθεί παρέκκλιση, εφόσον αυτή έχει χορηγηθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Προ της έκδοσης οικοδομικής άδειας για ανάπτυξη της νέας χρήσης απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. 3Α. α) Σε νομίμως υφιστάμενα κτίρια, εκτός σχεδίων πόλεως και εκτός ορίων οικισμών, είναι δυνατή, κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης, των γενικών ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης, καθώς και των ισχυόντων ειδικών χωροταξικών, πολεοδομικών αναπτυξιακών καθεστώτων που διέπουν το ακίνητο, η αλλαγή χρήσης σε κατοικία. Η ανωτέρω δυνατότητα αλλαγής χρήσης διατηρείται και σε περίπτωση μεταγενέστερης πολεοδόμησης, ένταξης σε εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο πολεοδομικής μελέτης. Η αλλαγή χρήσης σε κατοικία επιτρέπεται μόνον μία φορά, αφορά αποκλειστικά το σύνολο ή μέρος του νομίμως υφιστάμενου κελύφους του κτιρίου και δεν συνεπάγεται, σε καμία περίπτωση, αύξηση όγκου, δόμησης ή κάλυψης. β) Η περ. α) ισχύει και για κτίρια για τα οποία έχουν χορηγηθεί παρεκκλίσεις καθ’ υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης, εφόσον αυτές χορηγήθηκαν έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025. Προ της έκδοσης οικοδομικής άδειας για ανάπτυξη της νέας χρήσης κατοικίας απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Προϋπόθεση για την έγκριση της αλλαγής χρήσης αποτελεί η καταβολή ειδικού ανταποδοτικού τέλους, ίσου με το πέντε τοις εκατό (5%) της αντικειμενικής αξίας της γης που αντιστοιχεί στο ακίνητο, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά τον χρόνο υποβολής της σχετικής αίτησης, σύμφωνα με το ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού αξιών. Το τέλος καταβάλλεται εφάπαξ πριν από την έκδοση της σχετικής οικοδομικής άδειας ή έγκρισης αλλαγής χρήσης, στο Πράσινο Ταμείο για τη χρηματοδότηση δράσεων κλιματικής ουδετερότητας και έργων των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων στους οικείους δήμους και δεν συμψηφίζεται άλλα με τέλη ή εισφορές. γ) Η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται και σε κτίρια για τα οποία έχει περαιωθεί η διαδικασία του ν. 4178/2013 (Α’ 174) και του ν. 4495/2017 (Α’ 167). δ) Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δύνανται να εξειδικεύονται η διαδικασία εφαρμογής, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και κάθε άλλο ειδικότερο τεχνικό λεπτομερειακό ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας παραγράψου. 4. Σε κάθε περίπτωση της μεταβολής χρήσης κτιρίου ή χώρου κτιρίου, πρέπει να διασφαλίζεται υποχρεωτικά η προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία και εμποδιζόμενα άτομα στους κοινόχρηστους χώρους του κτιρίου, με την προϋπόθεση να θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου. Σε αντίθετη περίπτωση η κατασκευή θεωρείται αυθαίρετη.» 5. Δεν επιτρέπεται βραχυχρόνια μίσθωση της παρ. 1 του άρθρου 111 του ν. 4446/2016 (Α’ 240) των κατοικιών του τελευταίου εδαφίου της παρ. 3 και της παρ. 3Α του άρθρου 199 του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» για διάστημα τουλάχιστον (5) ετών από τη συντέλεση της αλλαγής χρήσης σε κατοικία. Του Αργύρη Δεμερτζή πηγή ecopress.gr View full Άρθρου

Οι αριθμοί που αποτυπώνονται στο πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για την Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Ρόδου προκαλούν ίλιγγο και συνθέτουν την εικόνα μιας δημόσιας υπηρεσίας που λειτουργούσε εκτός κάθε πλαισίου νομιμότητας. Όπως αποκάλυψε η Δημοκρατική της Ρόδου, ο έλεγχος σε 877 αιτήσεις προέγκρισης και 1.024 αιτήσεις βεβαίωσης όρων δόμησης ανέδειξε παραβίαση των νόμιμων προθεσμιών σε ποσοστό 79%. Στον τομέα των αυθαιρέτων, εντοπίστηκαν 70 εκθέσεις αυτοψίας για τις οποίες δεν βεβαιώθηκε ποτέ ούτε ένα ευρώ προστίμου, τη στιγμή που υπήρχαν καταγεγραμμένες παραβάσεις με υπολογισμένα πρόστιμα που άγγιζαν έως και το 1.000.000 ευρώ, από τα οποία κανένα άνω των 150.000 ευρώ δεν έφτασε στα δημόσια ταμεία. Η αυθαιρεσία άγγιξε εξωφρενικά επίπεδα, με τους ελεγκτές να εντοπίζουν έκδοση πράξεων για εντελώς διαφορετικά ακίνητα από τα αρχικώς αιτηθέντα, εικονικές υποβολές πανομοιότυπων αρχείων, αλλά και την εξαφάνιση 33 από τα 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών που αναζητήθηκαν. Όλα αυτά τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην ογκώδη έκθεση 181 σελίδων, η οποία έχει ήδη διαβιβαστεί στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για ποινικές και πειθαρχικές διώξεις. Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από κλιμάκιο δύο επιθεωρητριών του Τομέα Δομημένου Περιβάλλοντος και Χωροταξίας τον Νοέμβριο του 2025, κάλυψε την κρίσιμη διετία από την 1η Νοεμβρίου 2022 έως την 31η Δεκεμβρίου 2024. Η επιλογή του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος δεν ήταν καθόλου τυχαία. Εκείνη την περίοδο έληγαν οι διαδοχικές προθεσμίες του νόμου 4759/2020 για την εκτός σχεδίου δόμηση, δηλαδή η ευνοϊκή δυνατότητα να οικοδομηθούν κατά παρέκκλιση γήπεδα μικρότερα των τεσσάρων στρεμμάτων. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μια εκρηκτική συγκέντρωση αιτημάτων. Είναι ενδεικτικό ότι από τις 1.024 αιτήσεις βεβαίωσης όρων δόμησης, οι 681 υποβλήθηκαν κυριολεκτικά στο παρά πέντε, μόνο μέσα στον Δεκέμβριο του 2022, αποτελώντας το 66% του συνόλου. Ο τεράστιος αυτός όγκος, ωστόσο, δεν δικαιολογεί σε καμία περίπτωση τις πρακτικές που ακολούθησαν, οι οποίες καταδεικνύουν έναν μηχανισμό καταστρατήγησης του συστήματος e-Άδειες. «Εικονικοί» φάκελοιΗ μεθοδολογία της απάτης με τους «εικονικούς» φακέλους αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό εύρημα της έκθεσης. Στο 24% των αιτήσεων προέγκρισης που ελέγχθηκαν (στις 34 από τις 141), οι διαχειριστές μηχανικοί δεν ανάρτησαν ποτέ τα πραγματικά δικαιολογητικά κατά την αρχική τους υποβολή. Προκειμένου να προλάβουν τις προθεσμίες και να κατοχυρώσουν απλώς έναν αριθμό πρωτοκόλλου για να διασώσουν τα δικαιώματα δόμησης των πελατών τους, αναρτούσαν το ίδιο πανομοιότυπο αρχείο σχεδίου σε διαφορετικά πεδία. Στη θέση του τίτλου ιδιοκτησίας, του τοπογραφικού και του διαγράμματος κάλυψης, υπήρχε το ίδιο «άδειο» ή άσχετο έγγραφο, με διαφορετική κάθε φορά ονομασία. Σε άλλη χαρακτηριστική περίπτωση, αναρτήθηκε ένα έγγραφο που παρέπεμπε απλώς σε έναν αγρό, χωρίς να συνιστά τοπογραφικό. Το πλέον εξοργιστικό είναι ότι η Υπηρεσία Δόμησης έκανε σιωπηρά αποδεκτή αυτή την πρακτική, χωρίς να απορρίπτει ή να αρχειοθετεί τους προδήλως απαράδεκτους φακέλους, με τα διαγράμματα να μην πληρούν τις προδιαγραφές στο 74% των περιπτώσεων. Εντοπίστηκε μέχρι και η ανάρτηση του ίδιου μορφολογικά κτιρίου σε τρεις διαφορετικές αιτήσεις, με μόνη αλλαγή τα στοιχεία της κτηματολογικής πινακίδας. Ο διαχειριστής άλλαζε το ακίνητο… και ο πολεοδόμος απλώς το ενέκρινεΑκόμη μεγαλύτερη θεσμική εκτροπή διαπιστώθηκε στη διαχείριση των βεβαιώσεων όρων δόμησης. Η έρευνα αποκάλυψε 12 υποθέσεις όπου η αρχική αίτηση αφορούσε ένα συγκεκριμένο γεωτεμάχιο και η τελική πράξη που εκδόθηκε αφορούσε ένα εντελώς διαφορετικό. Η διαδικασία αυτή γινόταν συχνά κατόπιν απλού προφορικού αιτήματος του ιδιώτη μηχανικού. Ο διαχειριστής άλλαζε απλώς το ακίνητο στο σύστημα, και ο αρμόδιος υπάλληλος της Πολεοδομίας ενέκρινε τη βεβαίωση, παρέχοντας ευνοϊκές μεταβατικές διατάξεις δόμησης σε οικόπεδα που, τη δεδομένη στιγμή της αλλαγής, δεν διέθεταν πλέον κανένα τέτοιο δικαίωμα. Αντί για τοπογραφικά διαγράμματα, στους φακέλους ανακαλύφθηκαν αναρτημένες απλές αεροφωτογραφίες, σκαριφήματα, πρακτικά συμβιβαστικής επίλυσης διαφορών, ή αρχεία εικόνας με χειρόγραφους τίτλους. Υπήρξαν επίσης σαφείς ενδείξεις λογοκλοπής μελετών, με τοπογραφικά να έχουν υποκλαπεί από άλλους μηχανικούς εκτός της ομάδας έργου, φέροντας μάλιστα παραποιημένα ονόματα στις υπεύθυνες δηλώσεις. Απόλυτα διαβρωμένη υπηρεσίαΗ διοικητική δομή της υπηρεσίας περιγράφεται ως απόλυτα διαβρωμένη, καθώς το 33% των αιτήσεων προέγκρισης ελέγχθηκε ή εκδόθηκε από υπαλλήλους απολύτως αναρμόδιους, οι οποίοι δεν υπηρετούσαν στο Τμήμα Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μηχανικού που υπηρετούσε ως προϊστάμενος στο Αυτοτελές Γραφείο Δημάρχου, ο οποίος υπέγραφε κανονικά πράξεις στην Πολεοδομία, χωρίς να υπάρχει καμία διοικητική απόφαση ανάθεσης παράλληλων καθηκόντων. Στο κομμάτι του ελέγχου των αυθαιρέτων, το οικονομικό κόστος για το Δημόσιο από τις παραλείψεις είναι τεράστιο. Το ηλεκτρονικό πρωτόκολλο της Πολεοδομίας θυμίζει «μαύρη τρύπα», με 6.757 έγγραφα να λιμνάζουν ως εκκρεμή, χωρίς καμία συσχετισμένη ενέργεια. Από τις 108 εκθέσεις αυτοψίας που συντάχθηκαν μέσα σε τρία χρόνια, οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν ήταν διάτρητες. Σε 24 περιπτώσεις, η αυτοψία υπογράφηκε μόνο από έναν υπάλληλο, παραβιάζοντας τον νόμο που απαιτεί δεύτερο άτομο ή αστυνομικό. Το χειρότερο όμως είναι η απώλεια των προστίμων. Από τις 83 οριστικοποιημένες εκθέσεις, στις 39 δεν προκύπτει καμία βεβαίωση προστίμου. Συνολικά βεβαιώθηκαν μόλις 35 πρόστιμα ανέγερσης συνολικού ύψους 401.428 ευρώ, τη στιγμή που τα βαριά πρόστιμα, αυτά που ξεπερνούσαν τα 150.000 ευρώ και σε κάποιες περιπτώσεις άγγιζαν το εκατομμύριο, εξαφανίστηκαν ως δια μαγείας και δεν βεβαιώθηκαν ποτέ. Ακόμη και αποφάσεις για κατεδαφίσεις οριστικά κριθέντων αυθαιρέτων δεν εστάλησαν ποτέ στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, ενώ ακυρώθηκαν εκθέσεις αυτοψίας και διαγράφηκαν βεβαιωμένα πρόστιμα χωρίς καμία απολύτως αιτιολογία. Η αδιαφάνεια κορυφώνεται με τις υποθέσεις των εξαφανισμένων αρχείων και των παραποιημένων εγγράφων. Όταν οι επιθεωρήτριες ζήτησαν 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών για να ελέγξουν τον τρόπο με τον οποίο γίνονταν οι ανασυστάσεις φακέλων, βρήκαν μόλις τα πέντε. Η απώλεια 33 πρωτότυπων εγγράφων συνιστά ευθεία απειλή για την ασφάλεια δικαίου και την ιστορικότητα της νομιμότητας των κτιρίων στο νησί. Την ίδια ώρα, η Πολεοδομία ενέκρινε 38 πράξεις ανασύστασης φακέλων, εκ των οποίων στο 58% των περιπτώσεων χρησιμοποιήθηκαν μη εγκεκριμένα σχέδια, δημιουργώντας πλασματικά τεκμήρια νομιμότητας. Η έρευνα εντόπισε επίσης ακραίες περιπτώσεις ποινικού ενδιαφέροντος, όπως την κραυγαλέα παραποίηση του στελέχους μιας οικοδομικής άδειας του 1994 σε ακίνητο που βρισκόταν εντός περιοχής NATURA και αρχαιολογικής ζώνης, προκειμένου να εμφανίζεται πλασματικά ότι βρίσκεται σε πλήρη ισχύ. Σήμερα, η κατάσταση βρίσκεται στα χέρια της Δικαιοσύνης. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει ζητήσει την πειθαρχική και ποινική αξιολόγηση όλων των εμπλεκόμενων υπαλλήλων και ιδιωτών μηχανικών. Ήδη, τρεις από τους υπαλλήλους βρίσκονται σε καθεστώς αργίας, ένας έχει μετακινηθεί, ενώ συνολικά πέντε υπάλληλοι τελούν υπό αναστολή καθηκόντων, εξέλιξη που σύμφωνα με την ίδια την υπηρεσία έχει οδηγήσει στην πλήρη υποστελέχωσή της. Οι αυστηρές συστάσεις της Αρχής προς τον Δήμαρχο Ρόδου απαιτούν πλέον την άμεση αρχειοθέτηση των παράνομων αιτήσεων, τον επανέλεγχο νομιμότητας εκατοντάδων προεγκρίσεων και βεβαιώσεων που εκδόθηκαν με παραπλανητικά στοιχεία, και φυσικά, την άμεση βεβαίωση όλων των χαμένων εκατομμυρίων από τα πρόστιμα των αυθαιρέτων που παρέμεναν προκλητικά στα συρτάρια. πηγή documentonews.gr View full Άρθρου

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) θέτει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο της νέας Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ (ΤΟΤΕΕ) «Αειφόρος κατασκευή, αποκατάσταση και συντήρηση λιθόστρωτων επιστρώσεων στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα», που εντάσσεται στην Ομάδα των «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης». Η νέα Τεχνική Οδηγία περιλαμβάνει: Περιγραφή των δομικών συστατικών και των κατασκευαστικών στοιχείων των λιθόστρωτων επιστρώσεων Περιγραφή των κατασκευαστικών βημάτων και λεπτομερειών των λιθόστρωτων επιστρώσεων Αναφορά στα τεχνικά χαρακτηριστικά των δομικών λίθων και στις μεθόδους δοκιμών τους Αναλυτική περιγραφή των οικολογικών λειτουργιών των λιθόστρωτων επιστρώσεων και της συμβολής τους ως πράσινη υποδομή στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής Ανασκόπηση του ισχύοντος κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου και ανάδειξη προτάσεων εμπλουτισμού, τόσο για την αποκατάσταση υφιστάμενων όσο και για την κατασκευή νέων λιθόστρωτων επιστρώσεων Περιγραφή των παραγόντων που επηρεάζουν το κόστος τέτοιων έργων, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υλοποίησής τους Η νέα Τεχνική Οδηγία απευθύνεται ενδεικτικά και όχι περιοριστικά: σε μηχανικούς, δασολόγους και γενικά μελετητές και εργολάβους/τεχνίτες, προκειμένου να μελετήσουν, να ορίσουν προδιαγραφές, να επιβλέψουν ή/και να υλοποιήσουν ένα τεχνικό έργο λιθόστρωτων επιστρώσεων με έμφαση στην αειφόρο δόμηση σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α' και Β' βαθμού, στις αρμόδιες υπηρεσίες αδειοδότησης έργων λιθόστρωτων μονοπατιών και στον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.), ως φορέα υλοποίησης του Εθνικού Δικτύου Μονοπατιών, προσφέροντας με συνεκτικό τρόπο κατευθυντήριες οδηγίες και παραδείγματα για την αποκατάσταση υφιστάμενων ή/και την κατασκευή νέων λιθόστρωτων μονοπατιών σε ιδιώτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς μέσα από την αποκατάσταση υφιστάμενων ή/και την κατασκευή νέων λιθόστρωτων επιστρώσεων. Το ΤΕΕ, έχοντας την αρμοδιότητα για τη σύνταξη Τεχνικών Οδηγιών (ΤΟΤΕΕ), συμβάλλει στη διαμόρφωση ενιαίων, τεκμηριωμένων και αξιόπιστων προδιαγραφών για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση τεχνικών έργων. Στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου ως Τεχνικού Συμβούλου της Πολιτείας, το ΤΕΕ αναλαμβάνει την ευθύνη σύνταξης και επικαιροποίησης οδηγιών που εναρμονίζουν την ελληνική πρακτική με τα ισχύοντα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα, διασφαλίζοντας την ποιότητα, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των κατασκευών. Τον Νοέμβριο του 2025 εκδόθηκε από το ΤΕΕ η ΤΟΤΕΕ 0, η πρώτη καθοδηγητική Οδηγία για την εκπόνηση των «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης». Οι «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης» αποτελούν ομάδα Τεχνικών Οδηγιών που θέτουν τους κανόνες ώστε οι κατασκευές να είναι ποιοτικές, ασφαλείς, να μην ρυπαίνουν, να εξοικονομούν ενέργεια, να χρησιμοποιούν σωστά τους φυσικούς πόρους και να προστατεύουν το περιβάλλον. Η νέα ΤΟΤΕΕ για τα λιθόστρωτα αποτελεί το πρώτο εξειδικευμένο κείμενο της ομάδας αυτής. Συμμετοχή στη διαβούλευση Το κείμενο του σχεδίου της ΤΟΤΕΕ είναι αναρτημένο στην ειδική ιστοσελίδα του ΤΕΕ: web.tee.gr Η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωθεί στις 20 Σεπτεμβρίου 2026. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις υποβάλλονται στο email sci-work@central.tee.gr, με θέμα μηνύματος «Δημόσια διαβούλευση για ΤΟΤΕΕ λιθόστρωτων Μονοπατιών». Τι περιλαμβάνει η νέα ΤΟΤΕΕ για τα λιθόστρωτα Η δημόσια διαβούλευση αφορά το πλήρες κείμενο της νέας Τεχνικής Οδηγίας, που εκπονήθηκε από ομάδα εργασίας του ΤΕΕ (Ίωνας Σκλαβούνος, Γρηγόρης Κουτρόπουλος, Γεωργία Κανελλοπούλου, Χριστόφορος Θεοχάρης, Ιωάννα Ντούτση) και εστιάζει σε τέσσερις βασικούς άξονες. Στο πεδίο εφαρμογής, η Οδηγία αφορά κατά προτεραιότητα κηρυγμένους παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους και λιθόστρωτα μονοπάτια της υπαίθρου, με πρόσθετη αναφορά σε μικρούς οικισμούς (κάτω των 2.000 κατοίκων) και προϋφιστάμενους του 1923, χωρίς να καλύπτει αναπλάσεις εντός σύγχρονου αστικού ιστού, αναλημματικούς τοίχους, καταστρώματα γεφυριών ή προσβασιμότητα ΑμεΑ. Κεντρική συμβολή της Οδηγίας είναι η τεκμηρίωση των λιθόστρωτων ως «πράσινης υποδομής», μέσα από πέντε άξονες περιβαλλοντικής λειτουργίας: την υδρολογική διάσταση (διήθηση ομβρίων μέσω διαπερατών αρμών, συγκράτηση και εξομάλυνση ροής, εμπλουτισμός υδροφόρου ορίζοντα, ρόλος παραδοσιακών στοιχείων όπως τα «ρίχτια»/«ούγιες»), τη θερμική-κλιματική λειτουργία (ρύθμιση επιφανειακής θερμοκρασίας, εξατμιστική ψύξη μέσω αρμών, συμβολή στον μετριασμό της αστικής θερμικής νησίδας), τα υλικά και τη βιωσιμότητα (τοπική προμήθεια, ανθεκτικότητα, κυκλικότητα και επαναχρησιμοποίηση λίθου), τη βιοποικιλότητα (υγεία και βιολογική δραστηριότητα εδάφους, μικρο-ενδιαιτήματα, οικολογική συνδεσιμότητα) και την πολιτισμική-χρονική διάσταση (προσαρμοστικότητα στον χρόνο, τοπική ταυτότητα, παραδοσιακές πρακτικές συντήρησης). Σε τεχνικό-κατασκευαστικό επίπεδο, περιγράφονται αναλυτικά τα στάδια υλοποίησης —εξυγίανση εδάφους και διαμόρφωση υποστρώματος, κατασκευή δομικού πλαισίου (πλευρικά όρια, ούγιες), συμπλήρωση καταστρώματος, αρμολόγημα με μίγμα άμμου-χώματος— καθώς και εξειδικεύσεις ανά τύπο επέμβασης και περιβάλλον εφαρμογής, με έμφαση στα κρίσιμα σημεία σχεδιασμού. Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στους φυσικούς δομικούς λίθους: κριτήρια επιλογής βάσει ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου, γεωλογικές παρατηρήσεις, φυσικομηχανικές ιδιότητες (πυκνότητα, πορώδες, υδαταπορρόφηση, μηχανική αντοχή) κατά τα πρότυπα ΕΝ 1936, ΕΝ 12407, ΕΝ 13755, μεθόδους αναγνώρισης στο πεδίο και τους συνήθεις τύπους λίθων σε ελληνικά ξερολιθικά καταστρώματα (ασβεστόλιθος, μάρμαρο, γρανίτης, ηφαιστειακά πετρώματα). Η Οδηγία περιλαμβάνει επίσης ανασκόπηση του νομοθετικού πλαισίου (προστασία παραδοσιακών οικισμών, άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ξερολιθιάς — εγγεγραμμένη στην UNESCO από το 2018, διαχείριση ΑΕΚΚ), αναλυτικά περιγραφικά τιμολόγια εργασιών, παράγοντες κόστους λόγω των απαιτητικών συνθηκών υλοποίησης, καθώς και παράρτημα με πρακτικές προς αποφυγή (π.χ. χρήση σκυροδέματος και ομοιόμορφων λίθων μικρού πάχους σε παραδοσιακά λιθόστρωτα). Γιατί τώρα μια ΤΟΤΕΕ για τα λιθόστρωτα μονοπάτια; Όπως αναφέρεται στον πρόλογο της ΤΟΤΕΕ από την ομάδα συγγραφής και την επιμέλεια του ΤΕΕ, τα λιθόστρωτα συγκαταλέγονται στις πλέον χαρακτηριστικές παραδοσιακές υποδομές του ελληνικού τοπίου. Αποτελούν καρπό μιας μακράς εμπειρικής τεχνογνωσίας, που συνδυάζει την υψηλή μηχανική αντοχή με τη συνετή διαχείριση του νερού και του εδάφους. Σχεδιασμένα ώστε να ακολουθούν τις κλίσεις του εδάφους και να διοχετεύουν τα όμβρια ύδατα μέσω της διήθησης και της φυσικής αποστράγγισης —περιορίζοντας την επιφανειακή απορροή και αποτρέποντας τη διάβρωση— και κατασκευασμένα με τοπικά υλικά και την τεχνική της ξερολιθικής δόμησης, συγκροτούν μια υδατοπερατή υποδομή που εναρμονίζεται με το τοπίο και αντέχει στον χρόνο. Στην Ελλάδα, η μορφολογία του εδάφους, η γεωγραφική απομόνωση μεγάλων περιοχών και η βραδεία επέκταση του σύγχρονου οδικού δικτύου διαμόρφωσαν μια χώρα όπου το λιθόστρωτο αποτελούσε, επί αιώνες, τη ραχοκοκαλιά της χερσαίας μετακίνησης — για τους ανθρώπους, τα ζώα και τα κοπάδια. Από τη δεκαετία του 1960, ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση του οδικού δικτύου ανέτρεψαν αυτή τη συνθήκη. Η μαζική ασφαλτόστρωση άλλοτε επικάλυψε τους παλιούς ημιονικούς δρόμους και άλλοτε διέκοψε τη συνέχειά τους· πολλά χιλιόμετρα λιθόστρωτων εγκαταλείφθηκαν και χάθηκαν σταδιακά μέσα στη βλάστηση, τις κατολισθήσεις, τις επιχωματώσεις και τη διάβρωση. Τις τελευταίες δεκαετίες, η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τον τουρισμό της υπαίθρου, αλλά και η ευρύτερη επανεκτίμηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ανέδειξαν την ανάγκη αποκατάστασης και συντήρησης των λιθόστρωτων — τόσο στα μονοπάτια της υπαίθρου όσο και εντός των οικισμών. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται συχνά χωρίς προδιαγραφές προσαρμοσμένες στην τοπική τεχνοτροπία και στα παραδοσιακά υλικά, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται η ιστορική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία εκείνου ακριβώς του στοιχείου που επιχειρούν να αναδείξουν. Η ανάγκη ενός κοινού πλαισίου αναφοράς, που να κατοχυρώνει την ορθή πρακτική, καθίσταται έτσι επιτακτική. Παράλληλα με την αξία τους ως κληρονομιά, τα λιθόστρωτα ενσωματώνουν εμπειρικές αρχές που η σύγχρονη επιστήμη επανεκτιμά ως θεμέλια του βιώσιμου σχεδιασμού. Η επιτόπια διήθηση και διαχείριση των ομβρίων υδάτων, η αξιοποίηση τοπικών πόρων με ελάχιστη μεταφορά και η επανάχρηση του υλικού προεικονίζουν έννοιες που αποδίδουμε πλέον με όρους όπως η γαλάζια-πράσινη υποδομή και η κυκλική οικονομία. Συγχρόνως, η υδατοπερατότητα και η θερμική συμπεριφορά των φυσικών λίθων προσφέρουν απαντήσεις σε σύγχρονες κλιματικές προκλήσεις, από τη διαχείριση των έντονων βροχοπτώσεων έως τον μετριασμό της υπερθέρμανσης των κοινόχρηστων χώρων. Σε αυτό το πλαίσιο, η νέα ΤΟΤΕΕ εμβαθύνει σε τεχνικά και κατασκευαστικά ζητήματα, στις οικολογικές, περιβαλλοντικές και κλιματικές λειτουργίες των λιθόστρωτων, καθώς και σε ζητήματα κοστολόγησης, χρήσης τοπικών υλικών και επανάχρησης. Με βάση τις παραπάνω αρχές, η νέα Τεχνική Οδηγία επιδιώκει να λειτουργήσει ως ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς για την αποκατάσταση, τη συντήρηση και την κατασκευή λιθόστρωτων επιστρώσεων. Η τήρηση των κατευθύνσεών της μπορεί να εξασφαλίσει ότι κάθε παρέμβαση —αποκατάσταση παλαιού ή κατασκευή νέου λιθόστρωτου— δεν θα εισάγει ένα ξένο στοιχείο στο τοπίο, αλλά θα εντάσσεται οργανικά στην τοπική παράδοση και θα διατηρεί ζωντανή την εμπειρική γνώση που τη γέννησε. Τι είναι οι ΤΟΤΕΕ Το ΤΕΕ — ως Τεχνικός Σύμβουλος της Πολιτείας — έχει συνδράμει καθοριστικά σε ανάλογα θέματα που αφορούν στον κτιριακό τομέα, τα έργα υποδομής αλλά και την ενεργειακή αποδοτικότητα στη χώρα μας, όπως οι ΤΟΤΕΕ για τα κτίρια, η ΤΟΤΕΕ Οδοφωτισμού, το Παρατηρητήριο Ενέργειας του ΤΕΕ, η λειτουργία του ως Εθνικός Συντονιστής του Συμφώνου των Δημάρχων για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή αλλά και ως Εθνικού Τμήματος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ενέργειας (WEC). Οι Τεχνικές Οδηγίες του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΟΤΕΕ), ιστορικώς και παγίως, στοχεύουν να καλύψουν υπάρχοντα — κάθε φορά — κενά στις Ελληνικές Τεχνικές Προδιαγραφές που διέπουν τον κατασκευαστικό και τον παραγωγικό τομέα και αποτελούν τη σταθερή επιβεβαίωση της πολιτικής του ΤΕΕ να συμβάλλει στη δημιουργία τεχνολογικής υποδομής στη Χώρα μας. Τα κείμενα των ΤΟΤΕΕ δίνουν συστάσεις σχετικές με το σχεδιασμό, την επιλογή των υλικών και εξαρτημάτων, την κατασκευή, την εγκατάσταση, τη συντήρηση και τη χρήση ενός τεχνικού έργου. Με αυτά τα κείμενα προωθείται ο στόχος του ΤΕΕ να δοθεί συγκεκριμένο περιεχόμενο και να καθορισθούν οι κανόνες της τέχνης και της επιστήμης σε όλα τα στάδια της ζωής ενός τεχνικού έργου (σχεδιασμός, μελέτη, κατασκευή, επίβλεψη, παραλαβή, συντήρηση, χρήση). Οι ΤΟΤΕΕ αποτελούν οδηγίες του μεγαλύτερου επιστημονικού φορέα της χώρας και του επαγγελματικού φορέα των Ελλήνων Διπλωματούχων Μηχανικών προς τον τεχνικό κόσμο και τυχόν υποχρεωτική εφαρμογή τους καθιερώνεται μόνο με απόφαση του αρμόδιου υπουργού με ΥΑ που δημοσιεύεται σε ΦΕΚ. Οι ΤΟΤΕΕ φιλοδοξούν να αποτελούν καθημερινό εργαλείο όλων των συντελεστών (και όχι μόνο των Μηχανικών) που συνεργάζονται στην εκτέλεση του έργου. View full Άρθρου

Μια έκθεση του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης αποτυπώνει τις υπεραναπτυγμένες περιοχές της Ελλάδας, αλλά και αυτές που έχουν ανάγκη από ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης Ως «άνιση» και «ετεροβαρή» χαρακτηρίζει τη φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη στη χώρα μας η Αλεξάνδρα Γκεμιτζή, καθηγήτρια στο τμήμα Γεωπληροφορικής του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, που εκπόνησε σχετική μελέτη χαρτογραφώντας την ελληνική επικράτεια με μια νέα μέθοδο που συνδυάζει κοινωνικοοικονομικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες. «Η μισή Ελλάδα, ανατολική και νότια, με πρώτη και κύρια την περιοχή του Αιγαίου, είναι υπερκορεσμένη. Η υπόλοιπη μισή, βόρεια και δυτική, χρειάζεται ενίσχυση μέσα από μια βιώσιμη ανάπτυξη», τονίζει η καθηγήτρια συμπυκνώνοντας το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Land. Η ομάδα του ΔΠΘ ανέπτυξε έναν δείκτη τον οποίο ονόμασε Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης (Carrying Capacity Index – CCDI), αξιοποιώντας ανοικτά δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς και μεγάλο όγκο περιβαλλοντικών δεδομένων μέσω των αποστολών δορυφορικής παρακολούθησης της Γης. Μια βασική παράμετρος που εξέτασε η ομάδα είναι ο Δείκτης Ανθρώπινης Τροποποίησης (HMI). Ο εν λόγω δείκτης εισήχθη στην επιστημονική έρευνα το 2022 από Αμερικaνούς ερευνητές και εξετάζει τον βαθμό στον οποίο έχει τροποποιηθεί κάθε περιοχή στο πέρασμα του χρόνου – από το ποσοστό του πληθυσμού στην κατάσταση των οδικών δικτύων, των δικτύων μεταφορών, αν έχει χρησιμοποιηθεί για παραγωγή ενέργειας κ.ά. Ακολουθεί ο Δείκτης Τρωτότητας σε Καταστροφές (VDI). Ο συγκεκριμένος καταρτίστηκε από την Ε.Ε. το 2023 και προκύπτει από υποδείκτες περιβαλλοντικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικής αστάθειας κ.ά. Στη συνέχεια, εξετάστηκαν η χρονική τάση στις Μεταβολές Αποθήκευσης Νερού (TWSC), η χρονική τάση του Δείκτη Φυλλικής Εκτασης για Υψηλή Βλάστηση (LAIH), η χρονική τάση του Δείκτη Φυλλικής Εκτασης για Χαμηλή Βλάστηση (LAIL) και το δίκτυο περιοχών προστασίας της φύσης Natura 2000 (NAT). Ολοι οι προαναφερθέντες δείκτες περιγράφουν μέσω των επιμέρους τιμών τους ή της διαχρονικής τους τάσης την κατάσταση της επιφάνειας της Γης και των φυσικών πόρων που σχετίζονται με τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης και της επίδρασης από την κλιματική αλλαγή. Ετσι συνδιαμορφώνουν τον Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης CCDI, ο οποίος κυμαίνεται από 0 (ελάχιστη φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη) έως 1 (υψηλότερη φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη). Χαρτογράφηση της χώρας με βάση τους έξι δείκτες που συνδιαμορφώνουν τον Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης – CCDI. Τι σημαίνει στην πραγματικότητα φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξηΕξηγώντας πιο απλά την ουσία του παραπάνω όρου, η κ. Γκεμιτζή σημειώνει: «Η έννοια της φέρουσας ικανότητας στην ανάπτυξη αναφέρεται στο μέγιστο επίπεδο της ανθρώπινης δραστηριότητας και του πληθυσμού που ένα περιβάλλον ή σύστημα μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα χωρίς να υποβαθμιστεί. Ενσωματώνει οικολογικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη εξισορρόπησης της ανάπτυξης με τη βιώσιμη χρήση των πόρων. Το πρόβλημα που συνήθως υπάρχει όταν μιλάμε για θέματα όπως η βιώσιμη ανάπτυξη είναι η μη κατανόηση της έννοιας από τους πολίτες και τους πολιτικούς. Η συντριπτική πλειοψηφία πιστεύει ότι το πρόβλημα έγκειται στην έλλειψη υποδομών και όχι στην έλλειψη πόρων. Επικρατεί δηλαδή η λανθασμένη αντίληψη ότι υπάρχουν ανεξάντλητοι πόροι, όπως νερό, τρόφιμα, ενέργεια κ.ά., οι οποίοι για να γίνουν διαθέσιμοι προς χρήση χρειάζονται απλώς περισσότερες υποδομές. Και, ακόμα χειρότερα, σε κανένα σημείο του συλλογισμού των περισσότερων πολιτών δεν υπεισέρχεται η πρόνοια για τα υπόλοιπα πλάσματα που ζουν στην κάθε περιοχή, όπως και τα πολύτιμα οικοσυστήματα που υποστηρίζουν τη βιοποικιλότητα και που για να επιβιώσουν χρειάζονται και αυτά διαθέσιμους πόρους». Τα συμπεράσματα της έκθεσηςΞεκινώντας να αναλύει τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης, η κ. Γκεμιτζή σημειώνει καταρχάς πως τα μεγάλα αστικά κέντρα –Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα, Κόρινθος, Χαλκίδα, Ηράκλειο Κρήτης–, καθώς και η πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου –Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, μεγάλο τμήμα της Κρήτης– αλλά και οι παράκτιες περιοχές της νότιας και της ανατολικής χώρας –από Πάτρα μέχρι Καλαμάτα, Κόρινθο, ακτές Μεσσηνίας και Λακωνίας– παρουσιάζουν πολύ χαμηλή φέρουσα ικανότητα περαιτέρω ανάπτυξης (δείκτης CCDI Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν ακόμη νησιά, καθώς και λιγότερο πυκνοκατοικημένες πόλεις, με τιμές δείκτη CCDI που κυμαίνονται από 0,50 έως 0,60 και οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως περιοχές με μέτριες δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Τα νησιά Χίος και Σάμος είναι δύο τέτοιες περιοχές. Αντίθετα, πολύ μικρά αστικά κέντρα, όπως η Δράμα και οι Σέρρες, έχουν μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης (τιμές CCDI > 0,600), υποδεικνύοντας τη διαθεσιμότητα πόρων για περαιτέρω ανάπτυξη. Μάλιστα, στις παραπάνω δύο περιοχές ο εναλλακτικός τουρισμός που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια (οινοτουρισμός και Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους στη Δράμα και οικολογικός τουρισμός στη λίμνη Κερκίνη και σε άλλες περιοχές των Σερρών) έχει ήδη δημιουργήσει ένα καλό μοντέλο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, το οποίο μπορεί να καλλιεργηθεί περαιτέρω. Χαρτογράφηση της χώρας με βάση τον Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης CCDI. Την ίδια καλή εικόνα με περιθώριο και συχνά και αναγκαιότητα για βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, εξαιτίας της ερήμωσης από κατοίκους, παρουσιάζουν και πολλές ορεινές περιοχές της Ελλάδας. Ο CCDI είναι σχετικά υψηλός σε ορεινές περιοχές όπως η Πίνδος, η Ευρυτανία, τα ορεινά Τρίκαλα ή τα ορεινά Ιωάννινα. Σε όλες τις παραπάνω περιοχές, υπάρχουν ήδη θύλακοι βιώσιμου, εναλλακτικού τουρισμού. Την ίδια στιγμή, οι ορεινές περιοχές είναι πλούσιες σε φυσικούς πόρους και λιγότερο επηρεασμένες από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και ως εκ τούτου είναι πιο ικανές για μελλοντική ανάπτυξη. Περιθώριο για ανάπτυξη έχει και το παράκτιο τμήμα της Ηπείρου – ακτογραμμές σε περιοχές όπως Σύβοτα και Πάργα. Υδάτινοι πόροι και τρωτότητα σε φυσικές καταστροφές Η κ. Γκεμιτζή μας έδωσε και δύο τριάδες καλύτερων και χειρότερων περιοχών στα κομβικά ζητήματα των υδάτινων πόρων και της τρωτότητας σε φυσικές καταστροφές. Κακή κατάσταση υδάτινων πόρων Κρήτη και Κυκλάδες Ανατολική Πελοπόννησος – Λακωνία, Αργολίδα, Κορινθία Αθήνα, Εύβοια, Χαλκιδική, Θράκη και παράκτιο τμήμα Βόρειας Ελλάδας Καλή κατάσταση υδάτινων πόρων Από Πίνδο και πιο δυτικά, με πιο «αυτάρκη» όλων την Ηπειρο Ανατολική Στερεά, Ευρυτανία, Μεσολόγγι, Καρπενήσι Τρωτότητα σε φυσικές καταστροφές Ρόδος – εξαιτίας των εκτεταμένων πυρκαγιών πέρυσι το καλοκαίρι Εύβοια –διαδοχικές φυσικές καταστροφές– και Λέσβος – κοινωνικό θέμα/ μεταναστευτικό Ροδόπη, Εβρος – πολύ χαμηλά εισοδήματα κατοίκων Παραδείγματα προς αποφυγήΕπιστρέφοντας στο θέμα της λάθος επικρατούσας αντίληψης για τη φέρουσα ικανότητα ανάπτυξης, η κ. Γκεμιτζή δίνει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περιοχή της Κρήτης, όπου, παρά την κρίσιμη κατάσταση των υδάτινων πόρων, θεωρείται ότι υπάρχει τρόπος να υποστηριχθεί περαιτέρω ανάπτυξη. Οπως εξηγεί η ίδια: «Το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι Ηρακλείου προβλέπεται ότι θα εξυπηρετεί 12-15 εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο. Ομως δεν αναρωτηθήκαμε αν υπάρχουν οι διαθέσιμοι πόροι για να υποστηρίξουν τέτοιο τουριστικό ρεύμα και ταυτόχρονα να μην υπάρξει σημαντική υποβάθμιση ή κατάρρευση του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και της πολιτισμικής κληρονομιάς του νησιού». Οσο για τα νησιά του Αιγαίου, αυτά, σύμφωνα με την κ. Γκεμιτζή, αποτελούν ειδική περίπτωση όπου θα πρέπει να εξεταστούν εξειδικευμένα μέτρα για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς είναι περιορισμένα σε έκταση και φυσικούς πόρους και αντιμετωπίζουν την πρόκληση της μαζικής τουριστικής ανάπτυξης που απειλεί να αλλοιώσει τον φυσικό τους χαρακτήρα. Οπως σημειώνει η καθηγήτρια: «Εδώ θα πρέπει άμεσα να εξεταστούν λύσεις για τον έλεγχο των τουριστικών ρευμάτων και την αντίστοιχη κατανάλωση των πόρων, όπως π.χ. επιβολή ανώτατου αριθμού επισκεπτών σε ευαίσθητες περιοχές, επιβολή ειδικού φόρου στους επισκέπτες, επιβολή ιδιαίτερα αυστηρών όρων δόμησης και επέμβασης στο φυσικό περιβάλλον και προώθηση μόνο των πραγματικά βιώσιμων επενδύσεων ανάπτυξης που ενισχύουν τις τοπικές κοινωνίες. Η Ελλάδα δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να αποτελέσει προορισμό για τουρισμό του γκολφ ή για τουρισμό της πισίνας». Δήμητρα Τριανταφύλλου Εικονογράφηση: Michael Kirki πηγή 07.2024 kathimerini.gr View full Άρθρου