Σκάνδαλο στην Πολεοδομία Ρόδου

Οι αριθμοί που αποτυπώνονται στο πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για την Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Ρόδου προκαλούν ίλιγγο και συνθέτουν την εικόνα μιας δημόσιας υπηρεσίας που λειτουργούσε εκτός κάθε πλαισίου νομιμότητας. Όπως αποκάλυψε η Δημοκρατική της Ρόδου, ο έλεγχος σε 877 αιτήσεις προέγκρισης και 1.024 αιτήσεις βεβαίωσης όρων δόμησης ανέδειξε παραβίαση των νόμιμων προθεσμιών σε ποσοστό 79%.

Στον τομέα των αυθαιρέτων, εντοπίστηκαν 70 εκθέσεις αυτοψίας για τις οποίες δεν βεβαιώθηκε ποτέ ούτε ένα ευρώ προστίμου, τη στιγμή που υπήρχαν καταγεγραμμένες παραβάσεις με υπολογισμένα πρόστιμα που άγγιζαν έως και το 1.000.000 ευρώ, από τα οποία κανένα άνω των 150.000 ευρώ δεν έφτασε στα δημόσια ταμεία.

Η αυθαιρεσία άγγιξε εξωφρενικά επίπεδα, με τους ελεγκτές να εντοπίζουν έκδοση πράξεων για εντελώς διαφορετικά ακίνητα από τα αρχικώς αιτηθέντα, εικονικές υποβολές πανομοιότυπων αρχείων, αλλά και την εξαφάνιση 33 από τα 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών που αναζητήθηκαν. Όλα αυτά τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην ογκώδη έκθεση 181 σελίδων, η οποία έχει ήδη διαβιβαστεί στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για ποινικές και πειθαρχικές διώξεις.

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από κλιμάκιο δύο επιθεωρητριών του Τομέα Δομημένου Περιβάλλοντος και Χωροταξίας τον Νοέμβριο του 2025, κάλυψε την κρίσιμη διετία από την 1η Νοεμβρίου 2022 έως την 31η Δεκεμβρίου 2024. Η επιλογή του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος δεν ήταν καθόλου τυχαία. Εκείνη την περίοδο έληγαν οι διαδοχικές προθεσμίες του νόμου 4759/2020 για την εκτός σχεδίου δόμηση, δηλαδή η ευνοϊκή δυνατότητα να οικοδομηθούν κατά παρέκκλιση γήπεδα μικρότερα των τεσσάρων στρεμμάτων.

Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μια εκρηκτική συγκέντρωση αιτημάτων. Είναι ενδεικτικό ότι από τις 1.024 αιτήσεις βεβαίωσης όρων δόμησης, οι 681 υποβλήθηκαν κυριολεκτικά στο παρά πέντε, μόνο μέσα στον Δεκέμβριο του 2022, αποτελώντας το 66% του συνόλου. Ο τεράστιος αυτός όγκος, ωστόσο, δεν δικαιολογεί σε καμία περίπτωση τις πρακτικές που ακολούθησαν, οι οποίες καταδεικνύουν έναν μηχανισμό καταστρατήγησης του συστήματος e-Άδειες.

«Εικονικοί» φάκελοι

Η μεθοδολογία της απάτης με τους «εικονικούς» φακέλους αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό εύρημα της έκθεσης. Στο 24% των αιτήσεων προέγκρισης που ελέγχθηκαν (στις 34 από τις 141), οι διαχειριστές μηχανικοί δεν ανάρτησαν ποτέ τα πραγματικά δικαιολογητικά κατά την αρχική τους υποβολή. Προκειμένου να προλάβουν τις προθεσμίες και να κατοχυρώσουν απλώς έναν αριθμό πρωτοκόλλου για να διασώσουν τα δικαιώματα δόμησης των πελατών τους, αναρτούσαν το ίδιο πανομοιότυπο αρχείο σχεδίου σε διαφορετικά πεδία.

Στη θέση του τίτλου ιδιοκτησίας, του τοπογραφικού και του διαγράμματος κάλυψης, υπήρχε το ίδιο «άδειο» ή άσχετο έγγραφο, με διαφορετική κάθε φορά ονομασία. Σε άλλη χαρακτηριστική περίπτωση, αναρτήθηκε ένα έγγραφο που παρέπεμπε απλώς σε έναν αγρό, χωρίς να συνιστά τοπογραφικό.

Το πλέον εξοργιστικό είναι ότι η Υπηρεσία Δόμησης έκανε σιωπηρά αποδεκτή αυτή την πρακτική, χωρίς να απορρίπτει ή να αρχειοθετεί τους προδήλως απαράδεκτους φακέλους, με τα διαγράμματα να μην πληρούν τις προδιαγραφές στο 74% των περιπτώσεων. Εντοπίστηκε μέχρι και η ανάρτηση του ίδιου μορφολογικά κτιρίου σε τρεις διαφορετικές αιτήσεις, με μόνη αλλαγή τα στοιχεία της κτηματολογικής πινακίδας.

Ο διαχειριστής άλλαζε το ακίνητο… και ο πολεοδόμος απλώς το ενέκρινε

Ακόμη μεγαλύτερη θεσμική εκτροπή διαπιστώθηκε στη διαχείριση των βεβαιώσεων όρων δόμησης. Η έρευνα αποκάλυψε 12 υποθέσεις όπου η αρχική αίτηση αφορούσε ένα συγκεκριμένο γεωτεμάχιο και η τελική πράξη που εκδόθηκε αφορούσε ένα εντελώς διαφορετικό. Η διαδικασία αυτή γινόταν συχνά κατόπιν απλού προφορικού αιτήματος του ιδιώτη μηχανικού. Ο διαχειριστής άλλαζε απλώς το ακίνητο στο σύστημα, και ο αρμόδιος υπάλληλος της Πολεοδομίας ενέκρινε τη βεβαίωση, παρέχοντας ευνοϊκές μεταβατικές διατάξεις δόμησης σε οικόπεδα που, τη δεδομένη στιγμή της αλλαγής, δεν διέθεταν πλέον κανένα τέτοιο δικαίωμα.

Αντί για τοπογραφικά διαγράμματα, στους φακέλους ανακαλύφθηκαν αναρτημένες απλές αεροφωτογραφίες, σκαριφήματα, πρακτικά συμβιβαστικής επίλυσης διαφορών, ή αρχεία εικόνας με χειρόγραφους τίτλους. Υπήρξαν επίσης σαφείς ενδείξεις λογοκλοπής μελετών, με τοπογραφικά να έχουν υποκλαπεί από άλλους μηχανικούς εκτός της ομάδας έργου, φέροντας μάλιστα παραποιημένα ονόματα στις υπεύθυνες δηλώσεις.

Απόλυτα διαβρωμένη υπηρεσία

Η διοικητική δομή της υπηρεσίας περιγράφεται ως απόλυτα διαβρωμένη, καθώς το 33% των αιτήσεων προέγκρισης ελέγχθηκε ή εκδόθηκε από υπαλλήλους απολύτως αναρμόδιους, οι οποίοι δεν υπηρετούσαν στο Τμήμα Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μηχανικού που υπηρετούσε ως προϊστάμενος στο Αυτοτελές Γραφείο Δημάρχου, ο οποίος υπέγραφε κανονικά πράξεις στην Πολεοδομία, χωρίς να υπάρχει καμία διοικητική απόφαση ανάθεσης παράλληλων καθηκόντων.

Στο κομμάτι του ελέγχου των αυθαιρέτων, το οικονομικό κόστος για το Δημόσιο από τις παραλείψεις είναι τεράστιο. Το ηλεκτρονικό πρωτόκολλο της Πολεοδομίας θυμίζει «μαύρη τρύπα», με 6.757 έγγραφα να λιμνάζουν ως εκκρεμή, χωρίς καμία συσχετισμένη ενέργεια. Από τις 108 εκθέσεις αυτοψίας που συντάχθηκαν μέσα σε τρία χρόνια, οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν ήταν διάτρητες. Σε 24 περιπτώσεις, η αυτοψία υπογράφηκε μόνο από έναν υπάλληλο, παραβιάζοντας τον νόμο που απαιτεί δεύτερο άτομο ή αστυνομικό.

Το χειρότερο όμως είναι η απώλεια των προστίμων. Από τις 83 οριστικοποιημένες εκθέσεις, στις 39 δεν προκύπτει καμία βεβαίωση προστίμου. Συνολικά βεβαιώθηκαν μόλις 35 πρόστιμα ανέγερσης συνολικού ύψους 401.428 ευρώ, τη στιγμή που τα βαριά πρόστιμα, αυτά που ξεπερνούσαν τα 150.000 ευρώ και σε κάποιες περιπτώσεις άγγιζαν το εκατομμύριο, εξαφανίστηκαν ως δια μαγείας και δεν βεβαιώθηκαν ποτέ. Ακόμη και αποφάσεις για κατεδαφίσεις οριστικά κριθέντων αυθαιρέτων δεν εστάλησαν ποτέ στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, ενώ ακυρώθηκαν εκθέσεις αυτοψίας και διαγράφηκαν βεβαιωμένα πρόστιμα χωρίς καμία απολύτως αιτιολογία.

Η αδιαφάνεια κορυφώνεται με τις υποθέσεις των εξαφανισμένων αρχείων και των παραποιημένων εγγράφων. Όταν οι επιθεωρήτριες ζήτησαν 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών για να ελέγξουν τον τρόπο με τον οποίο γίνονταν οι ανασυστάσεις φακέλων, βρήκαν μόλις τα πέντε. Η απώλεια 33 πρωτότυπων εγγράφων συνιστά ευθεία απειλή για την ασφάλεια δικαίου και την ιστορικότητα της νομιμότητας των κτιρίων στο νησί. Την ίδια ώρα, η Πολεοδομία ενέκρινε 38 πράξεις ανασύστασης φακέλων, εκ των οποίων στο 58% των περιπτώσεων χρησιμοποιήθηκαν μη εγκεκριμένα σχέδια, δημιουργώντας πλασματικά τεκμήρια νομιμότητας.

Η έρευνα εντόπισε επίσης ακραίες περιπτώσεις ποινικού ενδιαφέροντος, όπως την κραυγαλέα παραποίηση του στελέχους μιας οικοδομικής άδειας του 1994 σε ακίνητο που βρισκόταν εντός περιοχής NATURA και αρχαιολογικής ζώνης, προκειμένου να εμφανίζεται πλασματικά ότι βρίσκεται σε πλήρη ισχύ.

Σήμερα, η κατάσταση βρίσκεται στα χέρια της Δικαιοσύνης. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει ζητήσει την πειθαρχική και ποινική αξιολόγηση όλων των εμπλεκόμενων υπαλλήλων και ιδιωτών μηχανικών. Ήδη, τρεις από τους υπαλλήλους βρίσκονται σε καθεστώς αργίας, ένας έχει μετακινηθεί, ενώ συνολικά πέντε υπάλληλοι τελούν υπό αναστολή καθηκόντων, εξέλιξη που σύμφωνα με την ίδια την υπηρεσία έχει οδηγήσει στην πλήρη υποστελέχωσή της.

Οι αυστηρές συστάσεις της Αρχής προς τον Δήμαρχο Ρόδου απαιτούν πλέον την άμεση αρχειοθέτηση των παράνομων αιτήσεων, τον επανέλεγχο νομιμότητας εκατοντάδων προεγκρίσεων και βεβαιώσεων που εκδόθηκαν με παραπλανητικά στοιχεία, και φυσικά, την άμεση βεβαίωση όλων των χαμένων εκατομμυρίων από τα πρόστιμα των αυθαιρέτων που παρέμεναν προκλητικά στα συρτάρια.

πηγή documentonews.gr