Κληρονομικό δίκαιο: Τι αλλάζει για ακίνητα, χρέη και κληρονόμους
Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζονται ακίνητα λόγω κληρονομιάς, αντιμετωπίζονται τα χρέη των θανόντων, κατανέμεται η κληρονομική περιουσία μεταξύ συζύγων και παιδιών και συντάσσονται οι διαθήκες προβλέπει το νέο κληρονομικό δίκαιο.
Το νέο πλαίσιο θεσπίστηκε με τον νόμο 5303/2026 και εφαρμόζεται, κατά κανόνα, στις κληρονομικές σχέσεις προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Για θανάτους έως τις 15 Σεπτεμβρίου εφαρμόζεται κατά βάση το προηγούμενο καθεστώς, με συγκεκριμένες μεταβατικές εξαιρέσεις.
Τις αλλαγές παρουσίασαν στην ημερίδα της ΠΟΜΙΔΑ ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών Παναγιώτης Μεταξάς και η πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδας Ελένη Κοντογεώργου, μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής.
Οι σημαντικότερες αλλαγές που αναδείχθηκαν είναι οι ακόλουθες:
Πρώτον: Τα χρέη του θανόντος δεν επιβαρύνουν απεριόριστα τον κληρονόμο. Η ευθύνη του κληρονόμου περιορίζεται στην αξία της κληρονομιαίας περιουσίας. Η ρύθμιση αντιμετωπίζει περιπτώσεις στις οποίες η αποδοχή μιας κληρονομιάς μπορούσε να οδηγήσει σε επιβάρυνση της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου για χρέη του θανόντος.
Δεύτερον: Αλλάζει η νόμιμη μοίρα. Το δικαίωμα νόμιμης μοίρας μετατρέπεται από εμπράγματο σε ενοχικό. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος αποκτά χρηματική αξίωση για την αξία που του αναλογεί, αντί να διεκδικεί υποχρεωτικά ποσοστό συνιδιοκτησίας σε συγκεκριμένο ακίνητο. Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις οικογενειακές περιουσίες, καθώς μπορεί να περιορίσει τη δημιουργία νέων περιπτώσεων αναγκαστικής συνιδιοκτησίας μεταξύ κληρονόμων.
Τρίτον: Αυξάνεται το κληρονομικό μερίδιο του επιζώντος συζύγου. Όταν συντρέχει με παιδιά, το μερίδιό του αυξάνεται από το ένα τέταρτο στο ένα τρίτο της κληρονομιάς, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα κατανέμονται στα παιδιά. Όταν δεν υπάρχουν παιδιά, προβλέπεται κατανομή 50% στον σύζυγο και 50% στους λοιπούς συγγενείς, στις περιπτώσεις που αυτοί συντρέχουν στην κληρονομική διαδοχή.
Τέταρτον: Διατηρούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες. Οι πολίτες εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα σύνταξης ιδιόγραφης, δημόσιας ή μυστικής διαθήκης, σύμφωνα με τους αντίστοιχους κανόνες. Για τις ιδιόγραφες διαθήκες προβλέπονται πρόσθετες διατυπώσεις ανάλογα με το αν έχουν κατατεθεί προς φύλαξη, ποιοι είναι οι κληρονόμοι και πότε δημοσιεύονται. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διετής προθεσμία από τον θάνατο: η εκπρόθεσμη δημοσίευση μπορεί να απαιτεί κήρυξη της διαθήκης ως κυρίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η διαθήκη ακυρώνεται αυτομάτως.
Πέμπτον: Προβλέπεται προστασία για συντρόφους σε ελεύθερη συμβίωση. Σύμφωνα με την παρουσίαση της Ελένης Κοντογεώργου, ο επιζών σύντροφος θα μπορεί να παραμείνει στην κοινή κατοικία για εύλογο χρονικό διάστημα χωρίς την καταβολή ενοικίου.
Κληρονομικές συμβάσεις: Νέες δυνατότητες για τη μεταβίβαση ακινήτων
Ιδιαίτερη σημασία για την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας έχει η εισαγωγή του θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων. Όπως εξήγησε η Ελένη Κοντογεώργου, το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει συμβάσεις αιτία θανάτου, δυνατότητα εκ των προτέρων παραίτησης από κληρονομικά δικαιώματα, καθώς και μεταθανάτιες συμφωνίες μεταξύ κληρονόμων.
Η τελευταία δυνατότητα επιτρέπει στους κληρονόμους να ρυθμίζουν συμβατικά ζητήματα της κληρονομιαίας περιουσίας. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην ημερίδα, η σχετική σύμβαση μπορεί να μεταγράφεται ως αποδοχή κληρονομιάς, με αναδρομική ισχύ από τον χρόνο του θανάτου.
Η πρόεδρος των συμβολαιογράφων χαρακτήρισε τη μεταθανάτια σύμβαση «σοφή πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ», επισημαίνοντας ότι μπορεί να περιορίσει την ανάγκη δημιουργίας πλαστών διαθηκών μεταξύ κληρονόμων. Παράλληλα, έθεσε ζήτημα φορολογικής μεταχείρισης των νέων συμβάσεων.
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ισχύσει και για τις κληρονομικές συμβάσεις αφορολόγητο ύψους 800.000 ευρώ, αντί των 150.000 ευρώ που ισχύουν ως βασικό αφορολόγητο για κληρονομιές της πρώτης φορολογικής κατηγορίας. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η αποδοχή του θα διευκολύνει την εφαρμογή του νέου θεσμού.
ΜΙΔΑ: Διορθώσεις στοιχείων ακινήτων χωρίς αναδρομικό ΕΝΦΙΑ
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) και τη δυνατότητα των ιδιοκτητών να διορθώσουν τα στοιχεία της περιουσίας τους πριν από την πλήρη εφαρμογή του.
Με το άρθρο 51 του νόμου 5355/2026 θεσπίστηκε ειδική δυνατότητα υποβολής διορθωτικών δηλώσεων Ε9 για τα έτη 2014 έως και 2026, χωρίς την επιβολή αναδρομικού φόρου, τόκων και προστίμων που προκύπτουν από τη διόρθωση.
Η ρύθμιση προβλέπει προθεσμία έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του ΜΙΔΑ, με δυνατότητα παράτασης με υπουργική απόφαση.
Η σημαντική διάκριση αφορά δύο διαφορετικές περιπτώσεις.
Για ακίνητα που έχουν ήδη δηλωθεί στο Ε9: Επιτρέπεται η διόρθωση λανθασμένων στοιχείων, όπως η επιφάνεια, τα ποσοστά συνιδιοκτησίας και άλλα περιγραφικά χαρακτηριστικά, χωρίς αναδρομικό καταλογισμό πρόσθετου ΕΝΦΙΑ, τόκων και προστίμων.
Για εντελώς αδήλωτα ακίνητα: Η δήλωση του ακινήτου απαλλάσσεται από πρόστιμα και τόκους, αλλά εξακολουθεί να επιβάλλεται αναδρομικά ο κύριος ΕΝΦΙΑ για τα έτη που προβλέπεται φορολογική υποχρέωση, εντός της εφαρμοστέας περιόδου παραγραφής.
Η διάκριση αυτή επιβεβαιώνεται από το νομοθετικό κείμενο, το οποίο εξαιρεί από την απαλλαγή του φόρου τις περιπτώσεις όπου δεν είχε δηλωθεί δικαίωμα επί του ακινήτου.
Η ρύθμιση καλύπτει φυσικά και νομικά πρόσωπα, με ρητές εξαιρέσεις για πιστωτικά ιδρύματα, διαχειριστές πιστώσεων, αγοραστές πιστώσεων μέσω αυτών και συνδεδεμένα πρόσωπα.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ Στράτος Παραδιάς επισήμανε ότι η ρύθμιση αποτελούσε βασικό αίτημα της Ομοσπονδίας ήδη από την ανακοίνωση της δημιουργίας του ΜΙΔΑ. Κατά την εκτίμησή του, επιτρέπει σε μεγάλο αριθμό πολιτών να αποκαταστήσουν την ορθή φορολογική εικόνα της περιουσίας τους και δημιουργεί προϋποθέσεις για μελλοντικά δημόσια έσοδα.
Ενοίκια, κενά σπίτια, οικοδομή: Οι φορολογικές παρατάσεις
Στην ημερίδα παρουσιάστηκαν και οι υπόλοιπες ρυθμίσεις που αφορούν την ακίνητη περιουσία. Για το 2027 παρατείνεται η τριετής φορολογική απαλλαγή των εισοδημάτων από μισθώματα για κατοικίες που παρέμεναν κενές επί τρία χρόνια και διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η απαλλαγή αφορά επίσης κατοικίες που μεταφέρονται από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση, σύμφωνα με τους όρους της σχετικής ρύθμισης.
Επιπλέον, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν από την ΠΟΜΙΔΑ, παρατείνονται για το 2027 η προβλεπόμενη φορολογική απαλλαγή εισοδήματος ύψους 16.000 ευρώ, η αναστολή επιβολής ΦΠΑ στην οικοδομή και η αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων.
Αναφορά έγινε και στη μείωση της φορολογίας των εισοδημάτων από ενοίκια, η οποία θα αποτυπωθεί στα αντίστοιχα εκκαθαριστικά, καθώς και στην υποχρεωτική καταβολή των μισθωμάτων κατοικίας μέσω τραπεζικού λογαριασμού από την 1η Ιουλίου 2027.
Για την εφαρμογή της τελευταίας υποχρέωσης αναμένεται Κοινή Υπουργική Απόφαση, προκειμένου να διευκρινιστούν οι διαδικασίες για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
Ανακαινίσεις: 9 εκατ. ευρώ για κλειστές κατοικίες στη Δυτική Ελλάδα
Μία ακόμη είδηση προέκυψε από την παρέμβαση του αντιπεριφερειάρχη Επιχειρηματικότητας, Έρευνας και Καινοτομίας Δυτικής Ελλάδας Τάκη Παπαδόπουλου. Όπως ανακοίνωσε, η Περιφέρεια διαθέτει χρηματοδοτικό πλαίσιο συνολικού ύψους 14,8 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση στεγαστικών αναγκών.
Από το ποσό αυτό, 9 εκατ. ευρώ προβλέπεται να διατεθούν για την ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών κατοικιών, με στόχο την επαναφορά αναξιοποίητων ακινήτων στην αγορά.
Ο αντιπεριφερειάρχης ανέδειξε ιδιαίτερα το πρόβλημα των αυξανόμενων ενοικίων στην Πάτρα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές στην εξεύρεση κατοικίας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι φορολογικές επιβαρύνσεις των ιδιοκτητών και το κόστος συντήρησης και ανακαίνισης των κτιρίων.
Αλλαγές στη συνιδιοκτησία και ασφάλιση κτιρίων
Στην ημερίδα συζητήθηκαν επίσης οι νομοθετικές παρεμβάσεις που προωθούνται στο δίκαιο της οριζόντιας και κάθετης ιδιοκτησίας, με ενδιαφέρον για τη διαχείριση των πολυκατοικιών, τις σχέσεις συνιδιοκτητών και την αναβάθμιση κοινόχρηστων χώρων.
Ο υπεύθυνος του προγράμματος ασφάλισης κτιρίων της ΠΟΜΙΔΑ, Νίκος Κεχαγιάογλου, αναφέρθηκε στην καθολική ασφάλιση κατοικιών και κοινόχρηστων χώρων, που περιλαμβάνεται στη θεματολογία των αλλαγών στο δίκαιο ιδιοκτησίας οι οποίες προωθούνται από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ευρύτερη ασφάλιση των κτιρίων, σε συνδυασμό με φορολογικά κίνητρα, μπορεί να μειώσει το κόστος ασφάλισης και να προστατεύσει τις ιδιοκτησίες από φυσικές καταστροφές και ατυχήματα.
Οι δηλώσεις και οι παρεμβάσεις στην ημερίδα της ΠΟΜΙΔΑ
πηγή ecopress.gr
- 0 comments
- 22 εμφανίσεις
-