IDnews

Ποια από τα κοινόχρηστα πολυκατοικίας πληρώνει ο ενοικιαστής και ποια ο ιδιοκτήτης: Πως κατανέμονται τα ποσά των κοινόχρηστων δαπανών Τα δύο βασικά νομοθετήματα που ρυθμίζουν τα θέματα των κοινοχρήστων των πολυκατοικιών είναι α) ο νόμος 3741/1929 περί Οριζόντιας Ιδιοκτησίας β) το ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 27 Σεπτ. /7 Νοεμ. 1985 (ΦΕΚ Δ 631) Τεχνικός Κανονισμός για τον τρόπο κατανομής δαπανών κεντρικής θέρμανσης σε κτίρια που περιλαμβάνουν περισσότερες της μιας ιδιοκτησίες Ένα από τα βασικά θέματα που προκύπτουν για τα κοινόχρηστα είναι για ποια έξοδα είναι υπόχρεος ο ιδιοκτήτης και για ποια ο ενοικιαστής Καταρχήν είναι θέμα μεταξύ ιδιοκτήτη – ενοικιαστή και τι έχουν συμφωνήσει με το μισθωτήριο – συμφωνητικό που έχουν υπογράψει μεταξύ τους. Γενικά έχει επικρατήσει ότι τις δαπάνες επισκευής και αντικατάστασης (έκτακτες δαπάνες) τις χρεώνεται ο ιδιοκτήτης ενώ τις τακτικές πάγιες δαπάνες (καθαρισμός, συντηρήσεις, κτλ) ο ενοικιαστής Ο διαχειριστής πρέπει να χρεώνει τις δαπάνες στο διαμέρισμα σύμφωνα με τα ποσοστά συμμετοχής του πίνακα της πολυκατοικίας Ο ενοικιαστής εξοφλεί τα κοινόχρηστα στον διαχειριστή και αν στο συνολικό ποσό περιλαμβάνονται δαπάνες που αφορούν τον ιδιοκτήτη του, τότε το ποσό αυτό αφαιρείται από το επόμενο ενοίκιο. Πως κατανέμονται τα ποσά των κοινόχρηστων δαπανών Η κατανομή των κοινοχρήστων δαπανών γίνεται σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στον κανονισμό της πολυκατοικίας. Εάν η πολυκατοικία δεν έχει κανονισμό, τότε σύμφωνα με το νόμο 3741/1929 όλες οι κοινόχρηστες δαπάνες (πετρέλαιο, καθαρίστρια, ανελκυστήρας, ΔΕΗ, κλπ) κατανέμονται σύμφωνα με την αξία του κάθε διαμερίσματος. Ο νόμος μπορεί να παραβλεφθεί μόνο στην περίπτωση που υπάρχει ομόφωνη απόφαση όλων των ιδιοκτητών της πολυκατοικίας Συγκεκριμένα το άρθρο 5 του νόμου 3741/1929 έχει ως εξής: «Εν ελλείψει πάσης μεταξύ των συνιδιοκτητών συμφωνίας ως προς τα δικαιώματα και τας υποχρεώσεις αυτών περί των κοινών πραγμάτων, κρατούσι τα εξής: α) Έκαστος των συνιδιοκτητών δικαιούται να ποιήται απόλυτον χρήσιν των κοινών πραγμάτων, και να προβαίνη εις την επισκευήν και ανανέωσιν αυτών, υπό τον όρον να μη βλάπτη τα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών μηδέ να μεταβάλλη τον συνήθη προορισμόν αυτών. β) Έκαστος των συνιδιοκτητών υποχρεούται να συνεισφέρη εις τα κοινά βάρη επί τη βάσει της αξίας του ορόφου ή διαμερίσματος ου είναι κύριος. γ) Κοινά βάρη θεωρούνται η συντήρησις και επισκευή των εν άρθρ. 2 παρ. 1 του παρόντος μερών του ακινήτου, εφ` ων καθορίζεται αναγκαστική μεταξύ των κατ’ ιδίαν συνιδιοκτητών συνιδιοκτησία και οι παντός είδους φόροι οι βαρύνοντες την κοινήν οικοδομήν.» Στην πράξη συνήθως ο μηχανικός που σχεδιάζει την πολυκατοικία, φτιάχνει και τον πίνακα «Οριζόντιας Ιδιοκτησίας» του ακινήτου. Ο πίνακας αυτός περιέχει τα στοιχεία κάθε διαιρεμένης ιδιοκτησίας του ακινήτου, όπως εμβαδόν, όγκος, αναλογούντες κοινόχρηστοι χώροι, ποσοστό επί του οικοπέδου κ.α. Στον ίδιο πίνακα καθορίζεται και η συμμετοχή κάθε ιδιοκτησίας στις κοινές δαπάνες του κτιρίου. Ο πίνακας αυτός είναι μέρος του συμβολαίου πού υπογράφεται από τον αγοραστή κατά την αγορά της ιδιοκτησίας και δεν μπορεί να μεταβληθεί παρά μόνο με συναίνεση όλων των συνιδιοκτητών και με νέα συμβολαιογραφική πράξη. Τι ποσοστό επί των κοινοχρήστων δαπανών πληρώνει το κενό διαμέρισμα Η κατανομή των κοινοχρήστων δαπανών και στο κενό διαμέρισμα γίνεται σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στον κανονισμό της πολυκατοικίας. Εάν η πολυκατοικία δεν έχει κανονισμό, τότε σύμφωνα με το νόμο 3741/1929 κάθε διαμέρισμα είναι υποχρεωμένο να πληρώνει ποσοστό 100% (και στη θέρμανση) ανεξάρτητα αν κατοικείται ή αν είναι επιπλωμένο. Ο νόμος μπορεί να παραβλεφθεί μόνο στην περίπτωση που υπάρχει ομόφωνη απόφαση όλων των ιδιοκτητών της πολυκατοικίας Γενικά κανένα διαμέρισμα δεν μπορεί να μην πληρώνει κοινόχρηστη δαπάνη με τον ισχυρισμό ότι δεν κάνει χρήση. Η συμμετοχή στις κοινόχρηστες δαπάνες είναι υποχρεωτική Πολυκατοικία με κεντρική θέρμανση με ατομικούς ωρομετρητές ή θερμιδομετρητές σε κάθε διαμέρισμα. Πως επιβαρύνεται ένα διαμέρισμα που είναι κενό ή δεν ανάβει καθόλου τη θέρμανση Σύμφωνα με το παραπάνω ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 27 Σεπτ. / 7 Νοεμ. 1985 (ΦΕΚ Δ 631) κάθε διαμέρισμα επιβαρύνεται με το πάγιο, το οποίο προκύπτει από τους συντελεστές θέρμανσης του διαμερίσματος που αναφέρονται στη μελέτη κατανομής δαπανών κεντρικής θέρμανσης της πολυκατοικίας, ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιεί τη θέρμανση ή όχι Στην πολυκατοικία χρειάζεται να γίνει μία έκτακτη εργασία (π.χ. βάψιμο του κλιμακοστασίου) και κάποιος ένοικος διαφωνεί και αρνείται να πληρώσει Ισχύει ότι ορίζεται στον κανονισμό της πολυκατοικίας. Εάν η πολυκατοικία δεν έχει κανονισμό, τότε σύμφωνα με το νόμο 3741/1929 για οποιαδήποτε εργασία / δαπάνη θα πρέπει να υπάρχει ομόφωνη απόφαση όλων των ιδιοκτητών. Εάν έστω και ένας διαφωνεί η εργασία δεν μπορεί να γίνει Ένοικος διαμερίσματος δεν πληρώνει τα κοινόχρηστα δημιουργώντας έτσι πρόβλημα στη λειτουργία της πολυκατοικίας Εάν αυτός που δεν πληρώνει είναι ενοικιαστής, τότε υπεύθυνος είναι ο ιδιοκτήτης. Εάν είναι ιδιοκτήτης τα χρήματα διεκδικούνται δικαστικά. Κοινόχρηστα πολυκατοικίας. Υποχρεωτική ανάρτηση των δαπανών View full Άρθρου

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ υπέγραψε απόφαση που αφορά στην έγκριση διενέργειας διαγωνισμού για την ασφαλιστική κάλυψη νομικής προστασίας μηχανικών που στελεχώνουν καίριες επιτροπές και δημόσιες υπηρεσίες. Το μέτρο μειώνει το ρίσκο άσκησης καθηκόντων, απορροφώντας το ενδεχόμενο κόστος νομικής υπεράσπισης. Ποιους αφορά η νέα ασφαλιστική κάλυψη;Το πλαίσιο των παροχών διακρίνεται σε δύο σκέλη. Αρχικά, απευθύνεται σε εκλεγμένα μέλη της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ. Παράλληλα, καλύπτει τους μηχανικούς-εκπροσώπους του φορέα στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής (Σ.Α.), τα Συμβούλια Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ) και τα Τεχνικά Συμβούλια (Τ.Σ.). Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται τακτικοί δημόσιοι υπάλληλοι και εργαζόμενοι με σχέση ΙΔΑΧ σε φορείς του άρθρου 14 του Ν. 4270/2014. Το δεύτερο σκέλος αφορά το υπαλληλικό προσωπικό του ΤΕΕ, ανεξαρτήτως αν διαθέτουν την ιδιότητα του μηχανικού. Τι ακριβώς καλύπτει το συμβόλαιο;Η κάλυψη αφορά αποκλειστικά πράξεις ή παραλείψεις που τελούνται εξ αμελείας κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων των στελεχών, αποκλείοντας τις περιπτώσεις δόλου. Ποια είναι τα οικονομικά δεδομένα του διαγωνισμού;Η προκήρυξη εγκρίθηκε την 28/8/2026. Ο προϋπολογισμός της δαπάνης ανέρχεται στα 190.000 ευρώ (πλέον ΦΠΑ 24%) για διάρκεια ασφάλισης ενός έτους. Η κατανομή των πόρων ορίζει απορρόφηση 5.000 ευρώ εντός του 2026 και τα υπόλοιπα 185.000 ευρώ το 2027. Η διαδικασία θα υλοποιηθεί ως Ανοικτός Ηλεκτρονικός Διαγωνισμός κάτω των ορίων μέσω ΕΣΗΔΗΣ. Μοναδικό κριτήριο κατακύρωσης αποτελεί η πλέον συμφέρουσα προσφορά βάσει τιμής, για τον κωδικό CPV:66000000-0. Ανάλυση ΕπιπτώσεωνΗ συμμετοχή σε ελεγκτικά και γνωμοδοτικά όργανα (π.χ. ΣΑ, ΣΥΠΟΘΑ) συνεπάγεται υψηλή έκθεση σε νομικές διενέξεις. Συχνά, θιγόμενοι ιδιώτες ή εταιρείες στρέφονται με αγωγές και μηνύσεις κατά των μελών των επιτροπών. Η μετακύλιση του κόστους νομικής εκπροσώπησης από το φυσικό πρόσωπο στην ασφαλιστική εταιρεία εξαλείφει ένα πάγιο οικονομικό βάρος. Η ασφάλεια αυτή περιορίζει την αμυντική στάση των μηχανικών κατά την έκδοση τεχνικών αποφάσεων. Οι διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου αναμένεται να επιταχυνθούν, καθώς μειώνεται ο επαγγελματικός δισταγμός που πηγάζει από τον κίνδυνο προσωπικών δικαστικών εξόδων. Ουσία της είδησηςΤο ΤΕΕ χρηματοδοτεί πρόγραμμα νομικής προστασίας για τα μέλη του που συμμετέχουν σε ελεγκτικά όργανα και υπηρετούν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Η ενέργεια αυτή θωρακίζει την άσκηση των καθηκόντων τους, απορροφώντας οικονομικά το ρίσκο ενδεχόμενων διώξεων για αμέλεια. View full Άρθρου

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα που απασχολούν τους ιδιοκτήτες ακινήτων είναι φαινομενικά απλό: πού ακριβώς τελειώνει η ιδιοκτησία μου και από πού αρχίζει η ιδιοκτησία του γείτονα; Στην πράξη, όμως, η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη. Ιδιαίτερα στην ύπαιθρο υπάρχουν χιλιάδες αγροτεμάχια χωρίς σαφή τεχνική οριοθέτηση, όπου τα όρια προσδιορίζονταν για δεκαετίες από μια ξερολιθιά, μια πεζούλα, έναν αναβαθμό, μια σειρά από ελιές, ένα μονοπάτι ή ακόμη και από τη γνώση των παλαιότερων ιδιοκτητών. Σήμερα υπάρχουν το Κτηματολόγιο, οι συντεταγμένες και τα σύγχρονα τοπογραφικά διαγράμματα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν τα προβλήματα. Μια σύγχρονη μέτρηση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια παλιές αποκλίσεις και να δημιουργήσει το ερώτημα: ποιο είναι τελικά το σωστό όριο; Αυτό που δείχνει το Κτηματολόγιο, αυτό που αναφέρει το συμβόλαιο ή αυτό που επί δεκαετίες αναγνωρίζεται στο έδαφος; Και αφού βρούμε το όριο, προκύπτει ένα δεύτερο ζήτημα: μπορούμε να περιφράξουμε ακριβώς πάνω σε αυτό; Η απάντηση δεν είναι πάντοτε «ναι». Άλλο ο προσδιορισμός του ιδιοκτησιακού ορίου και άλλο το δικαίωμα και οι προϋποθέσεις κατασκευής μιας περίφραξης. Με αφορμή και τον νέο Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026), ας δούμε μέσα από 10 ερωτήσεις και απαντήσεις τι πρέπει να γνωρίζει κάθε ιδιοκτήτης πριν τοποθετήσει τον πρώτο πάσσαλο. Έχω ένα χωράφι αλλά δεν γνωρίζω ακριβώς τα όριά του. Τι κάνω; Είναι πολύ συνηθισμένο στα εκτός σχεδίου ακίνητα. Τα παλιά συμβόλαια συχνά περιγράφουν τους όμορους χωρίς συντεταγμένες, ενώ στο έδαφος μπορεί να υπάρχει μια ξερολιθιά, πεζούλα, αναβαθμός, σειρά δέντρων ή μονοπάτι που επί δεκαετίες θεωρείται το όριο. Η σωστή διαδικασία ξεκινά με σύγχρονη τοπογραφική αποτύπωση, έλεγχο τίτλων και παλαιότερων τοπογραφικών και συσχέτισή τους με τα πραγματικά στοιχεία του εδάφους. Πρώτα προσδιορίζουμε το όριο και μετά περιφράζουμε. Γιατί είναι σημαντική η κοινή υπόδειξη των ορίων; Όταν το κοινό όριο δεν είναι σαφές, είναι χρήσιμο να γίνεται κοινή υπόδειξή του από τους όμορους ιδιοκτήτες παρουσία του μηχανικού. Έτσι αποτυπώνονται οι υποδείξεις τους αλλά και ξερολιθιές, αναβαθμοί, δέντρα, δρόμοι και άλλα στοιχεία της πραγματικής κατάστασης. Η κοινή υπόδειξη δεν επιλύει βέβαια μια διαφορά κυριότητας. Αν δύο ιδιοκτήτες διεκδικούν το ίδιο τμήμα, μπορεί να απαιτηθεί νομική αντιμετώπιση. Μπορώ να πάρω τις συντεταγμένες του Κτηματολογίου και να περιφράξω; Είναι ένα από τα συχνότερα λάθη. Το περίγραμμα του γεωτεμαχίου στον κτηματολογικό χάρτη δεν αποτελεί από μόνο του απάντηση για το πού θα τοποθετηθεί η περίφραξη. Τα στοιχεία του Κτηματολογίου πρέπει να συσχετίζονται με τους τίτλους, τα παλαιότερα τοπογραφικά και, κυρίως, με τη σύγχρονη αποτύπωση της πραγματικής κατάστασης. Αν μια παλιά ξερολιθιά που αναγνωρίζεται επί δεκαετίες ως κοινό όριο εμφανίζεται σε διαφορετική θέση από το κτηματολογικό περίγραμμα, δεν τη μετακινούμε αυτομάτως επειδή «έτσι δείχνει το Κτηματολόγιο». Πρώτα διερευνούμε γιατί υπάρχει η διαφορά. Και αν διαπιστωθεί ότι το όριο του Κτηματολογίου είναι λάθος; Υπάρχει διαδικασία διόρθωσης των γεωμετρικών στοιχείων. Ο μηχανικός εξετάζει την πραγματική κατάσταση, τους τίτλους και τα διαθέσιμα στοιχεία και συντάσσει τα απαιτούμενα διαγράμματα. Όταν επηρεάζεται όμορη ιδιοκτησία, ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία ενημέρωσης του θιγόμενου όμορου. Άρα δεν μετακινούμε πρώτα την περίφραξη και προσπαθούμε μετά να προσαρμόσουμε το Κτηματολόγιο. Πρώτα ξεκαθαρίζουμε το όριο και μετά το υλοποιούμε στο έδαφος. Βρήκα τα όρια. Μπορώ να βάλω ένα απλό συρματόπλεγμα χωρίς άδεια; Όχι απαραίτητα. Η περίφραξη είναι πολεοδομική εργασία και πρέπει να εξετάζεται ποια διοικητική πράξη απαιτείται. Η νομοθεσία προβλέπει Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας, μεταξύ άλλων, για απλή περιτοίχιση από λιθοδομή μέχρι ύψους ενός μέτρου ή περίφραξη από ελαφρύ υλικό γηπέδων σε εκτός σχεδίου περιοχές και οικισμούς χωρίς σχέδιο πόλης. Αντίστοιχα προβλέπεται πρόχειρη περίφραξη, όπως συρματόπλεγμα, σε μη ρυμοτομούμενα οικόπεδα εντός σχεδίου. Άρα ακόμη και το «βάζω απλώς ένα σύρμα» χρειάζεται προηγούμενο έλεγχο. Αγόρασα κάθετη ιδιοκτησία με χώρο αποκλειστικής χρήσης. Μπορώ να τον περιφράξω; Εδώ υπάρχει μια συχνή παρανόηση. Ο αγοραστής βλέπει στο συμβόλαιό του συγκεκριμένο χώρο αποκλειστικής χρήσης και θεωρεί ότι μπορεί να τον κλείσει με συρματόπλεγμα ή μάντρα. Αυτό δεν επιτρέπεται ως περίφραξη της κάθετης ιδιοκτησίας. Ο νέος Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας ορίζει ότι οι ιδιοκτησίες με κάθετη σύσταση περιφράσσονται μόνο στα όρια του οικοπέδου ή του γηπέδου. Η αποκλειστική χρήση ενός τμήματος δεν δημιουργεί αυτοτελές οικόπεδο που μπορεί να περιφραχθεί στα εσωτερικά του όρια. Είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος και πριν από την αγορά, ιδιαίτερα αν θεωρεί δεδομένο ότι θα αποκτήσει πλήρως περιφραγμένο ιδιωτικό κήπο ή αυλή. Τι γίνεται όταν το οικόπεδο είναι εντός σχεδίου και υπάρχει πράξη εφαρμογής; Δεν περιφράζουμε με βάση μόνο έναν παλιό τίτλο. Με την πράξη εφαρμογής μπορεί να έχουν αλλάξει τα όρια και το εμβαδόν της αρχικής ιδιοκτησίας λόγω ρυμοτόμησης, εισφοράς σε γη, προσκύρωσης ή τακτοποίησης. Ο μηχανικός ελέγχει την κυρωμένη πράξη εφαρμογής και προσδιορίζει το τελικό οικόπεδο, καθώς και τη ρυμοτομική και οικοδομική γραμμή. Με απλά λόγια, περιφράζουμε το οικόπεδο όπως έχει τελικά διαμορφωθεί πολεοδομικά και όχι όπως ήταν πριν από την πράξη εφαρμογής. Και αν το ακίνητο βρίσκεται εντός ορίων οικισμού; Πρέπει να ελεγχθούν η ισχύουσα οριοθέτηση του οικισμού, το πρόσωπο του ακινήτου σε κοινόχρηστο χώρο, τυχόν γραμμές δόμησης και οι ειδικοί όροι της περιοχής. Ο νέος Κώδικας περιλαμβάνει και το πλαίσιο για την οριοθέτηση οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων και τις σχετικές μεταβατικές ρυθμίσεις. Επομένως, δεν υπάρχει μία ενιαία απάντηση για όλους τους οικισμούς. Αν δίπλα από το χωράφι περνάει ρέμα, πόσα μέτρα πρέπει να αφήσω; Δεν υπάρχει ένας γενικός αριθμός μέτρων που εφαρμόζεται σε κάθε περίφραξη δίπλα σε ρέμα. Πρώτα πρέπει να εξακριβωθεί αν πρόκειται πράγματι για υδατόρεμα και αν υπάρχουν εγκεκριμένες οριογραμμές. Οι αποστάσεις που συχνά ακούμε αφορούν κυρίως τη δόμηση και δεν μεταφέρονται αυτομάτως στην περίφραξη. Ελέγχονται λοιπόν η οριοθέτηση του ρέματος, οι γραμμές πλημμύρας και οι ειδικοί περιορισμοί της συγκεκριμένης περιοχής. Έχω παραθαλάσσιο ακίνητο. Μπορώ να περιφράξω μέχρι τη θάλασσα; Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή. Ο νέος Κώδικας προβλέπει ειδικό καθεστώς για εκτός σχεδίου περιοχές σε ζώνη 500 μέτρων από την ακτή ή την όχθη δημόσιας λίμνης. Στη ζώνη αυτή οι περιφράξεις κατά κανόνα δεν επιτρέπονται, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις για καλλιέργειες και ειδικές χρήσεις και με προϋποθέσεις για την προστασία της πρόσβασης προς την ακτή. Εδώ φαίνεται καθαρά η βασική διάκριση: άλλο μέχρι πού φτάνει η ιδιοκτησία μας και άλλο μέχρι πού επιτρέπεται να περιφράξουμε. Τι πρέπει τελικά να κάνουμε πριν οριοθετήσουμε και περιφράξουμε; Η σωστή σειρά είναι συγκεκριμένη: Ελέγχουμε τίτλους και παλαιότερα τοπογραφικά. Κάνουμε σύγχρονη τοπογραφική αποτύπωση. Ελέγχουμε τα πραγματικά στοιχεία του εδάφους, όπως ξερολιθιές, πεζούλες, δέντρα και παλιές περιφράξεις. Όπου τα όρια είναι ασαφή, επιδιώκουμε κοινή υπόδειξη με τους όμορους. Συγκρίνουμε την αποτύπωση με το Κτηματολόγιο. Αν υπάρχει γεωμετρικό σφάλμα, ακολουθούμε τη διαδικασία διόρθωσης και ενημερώνουμε όπου απαιτείται τον θιγόμενο όμορο. Ελέγχουμε το πολεοδομικό καθεστώς: εντός ή εκτός σχεδίου, οικισμό, πράξη εφαρμογής ή κάθετη ιδιοκτησία. Εξετάζουμε ειδικούς περιορισμούς λόγω αιγιαλού, ρέματος, δρόμου, δασικής ή αρχαιολογικής νομοθεσίας. Ελέγχουμε αν, πού και με ποιον τρόπο επιτρέπεται η περίφραξη. Και μόνο τότε προχωρούμε στην απαιτούμενη πολεοδομική διαδικασία και στην κατασκευή. Γιατί τελικά πρέπει να θυμόμαστε κάτι πολύ απλό: Η περίφραξη δεν δημιουργεί το όριο της ιδιοκτησίας. Και το όριο της ιδιοκτησίας δεν είναι πάντοτε το όριο μέχρι το οποίο επιτρέπεται να περιφράξουμε. Της Γραμματής Μπακλατσή, τοπογράφου, πολεοδόμου, μηχανικού πηγή taxydromos.gr View full Άρθρου

Η Ελλάδα ενισχύει την απήχησή της στους ξένους αγοραστές, με το 30,8% να αναζητά μόνιμη κατοικία -κυρίως συνταξιούχοι. Κρήτη, Πελοπόννησος και Ιόνιο παραμένουν οι δημοφιλέστερες περιοχές. Ισχυρή ζήτηση από Αυστραλία. Σε μία από τις δημοφιλέστερες επιλογές των ξένων αγοραστών εξελίσσεται η Ελλάδα, καθώς σχεδόν ένας στους τρεις αγοραστές (30,8%) από το εξωτερικό αναζητά μια κατοικία στη χώρα μας για μόνιμη εγκατάσταση. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει με βάση τη φετινή ανάλυση των αγοραστικών τάσεων από το εξωτερικό, από τη βάση πελατών της Elxis - At Home in Greece και αποτελεί δείγμα όχι μόνο της αυξανόμενης απήχησης της ελληνικής αγοράς αλλά και του προγράμματος που ισχύει τα τελευταία χρόνια αποκλειστικά για συνταξιούχους. Ο κ. Γιώργος Γαβριηλίδης, Διευθύνων Σύμβουλος της Elxis - At Home In Greece, αναφέρει τα εξής: «Όπως παρατηρούμε από τα στοιχεία μας, το 30,8% της ζήτησης προέρχεται από ανθρώπους, κυρίως συνταξιούχους, που επιθυμούν να αποκτήσουν μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα σημαντικό ποσοστό, αλλά και μια εξέλιξη η οποία είναι ιδιαίτερα θετική, καθώς οι επενδύσεις των ανθρώπων αυτών έχουν υψηλή προστιθέμενη αξία, μιας και δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην αγοραπωλησία του ακινήτου αλλά συνεχίζουν να συνεισφέρουν στην τοπική οικονομία ως νέοι κάτοικοι». Σύμφωνα με τον ίδιο, έτσι εξηγείται και η προτίμηση που εκδηλώνει το 71,7% του αγοραστικού κοινού για νεόδμητη κατοικία ή ένα ακίνητο που να μπορεί να κατοικηθεί άμεσα. Επίσης, το 68,2% αναζητά βίλες, ενώ μόλις το 17,2% ενδιαφέρεται για διαμέρισμα. «Σε ό,τι αφορά τον μέσο διαθέσιμο προϋπολογισμό των αγοραστών από το εξωτερικό, παρατηρούμε ότι η πλειονότητα κινείται μεταξύ ποσών από €320.000 έως €340.000», σημειώνει ο κ. Γαβριηλίδης. Σύμφωνα με την Elxis, η αυξημένη απήχηση της μόνιμης εγκατάστασης εξηγείται και από το πρόγραμμα που θεσπίστηκε τα προηγούμενα χρόνια και προσφέρει φορολογικά κίνητρα σε συνταξιούχους του εξωτερικού. Συγκεκριμένα, όσοι κάνουν χρήση των σχετικών διατάξεων, μπορούν να μεταφέρουν στην Ελλάδα τη φορολογική τους έδρα και να πληρώνουν πολύ χαμηλό φόρο εισοδήματος, με συντελεστή μόλις 7% του ύψους των εισοδημάτων τους. Ο συγκεκριμένος χαμηλός συντελεστής έχει διάρκεια 15 ετών. Προϋπόθεση, εκτός από την ύπαρξη συμφωνίας αποφυγής διπλής φορολόγησης, ανάμεσα στην Ελλάδα και τη χώρα όπου εκδίδεται και καταβάλλεται η σύνταξη, είναι ο ενδιαφερόμενος συνταξιούχος να διαμένει στην Ελλάδα για τουλάχιστον 183 ημέρες τον χρόνο. Επίσης, πρέπει να μην ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας τα προηγούμενα πέντε από τα έξι τελευταία χρόνια, πριν τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα. Ασφαλώς, το μεγαλύτερο ποσοστό των ενδιαφερόμενων από το εξωτερικό (44,4%) εξακολουθεί να αφορά ανθρώπους που επιδιώκουν την απόκτηση εξοχικής κατοικίας, ενώ ένα πρόσθετο 17,8% αποζητά ένα ακίνητο κυρίως για επενδυτικούς σκοπούς. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το εύρημα ότι μόλις το 7% έχει ως πρωταρχικό του κίνητρο την αγορά ακινήτου για να εξασφαλίσει άδεια διαμονής μέσω του προγράμματος «Χρυσή Βίζα». Αυτό οφείλεται στο ότι, με βάση τις νέες διατάξεις που έχουν τεθεί σε ισχύ, όσοι αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο πρόγραμμα απαγορεύεται να εκμεταλλευτούν επενδυτικά το ακίνητό τους μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης. Κατά τη διάρκεια του 2026, η μεγαλύτερη ζήτηση προέρχεται από τις ΗΠΑ, την Ολλανδία, τη Γερμανία και την Αγγλία, ενώ ακολουθούν χώρες όπως το Βέλγιο και η Γαλλία. Αξιοσημείωτη είναι η φετινή άνοδος που καταγράφεται και από αγοραστές από την Αυστραλία -κυρίως από ομογενείς, καθώς το αγοραστικό ενδιαφέρον έχει διπλασιαστεί σε σχέση με πέρυσι. Παράλληλα, καταλήγει η σχετική ανακοίνωση, παρατηρούνται κι επιμέρους διαφοροποιήσεις της ζήτησης, καθώς οι αγοραστές από την Αγγλία δείχνουν μια ιδιαίτερη προτίμηση προς τα Επτάνησα, που όμως δεν τα προτιμούν ιδιαίτερα οι αγοραστές από τις ΗΠΑ. Σταθερά στην κορυφή της ζήτησης παραμένει η αγορά της Κρήτης, με ποσοστό 42,9%, ενώ ακολουθεί η Πελοπόννησος με 22,9% και το Ιόνιο με ποσοστό 12,7%. πηγή euro2day.gr View full Άρθρου

Με διατάξεις του νόμου 5005/2022 ρυθμίζεται το ζήτημα της κυριότητας ανοικτών θέσεων στάθμευσης στην πιλοτή πολυκατοικίας με μονομερή τροποποίηση της πράξης οριζόντιας ιδιοκτησίας. Ένα χρόνιο πρόβλημα που σχετίζεται με τα parking στην πιλοτή των πολυκατοικιών έρχεται να αντιμετωπίσει το άρθρο 46 του νόμου 5005/2022. Με δεδομένο ότι πολλές θέσεις parking σε πιλοτές είχαν «χιλιοστά» δηλαδή αντιμετωπίζονταν ως οριζόντιες ιδιοκτησίες, κάτι που όμως κρίνεται παγίως ως «άκυρο» από τη νομολογία των δικαστηρίων, οι (φερόμενοι ως) ιδιοκτήτες αυτών αντιμετώπιζαν προβλήματα στη χρήση και τη μεταβίβασή τους. Με το νέο νόμο 5005/2022, επέρχονται τρεις αλλαγές: 1. Αναγνωρίζονται τα εμπράγματα δικαιώματα επ’ αυτών και οι δικαιούχοι μπορούν να τα μετατρέψουν μονομερώς σε αποκλειστική χρήση. 2. Αναγνωρίζεται ότι αν τρίτος, μη ιδιοκτήτης διαμερίσματος, είχε δικαίωμα σε μια θέση στάθμευσης, τότε μπορεί να τα μεταβιβάσει μόνο σε ένοικο πολυκατοικίας. 3. Αναγνωρίζεται ότι αν κάποιος είχε αποκλειστική χρήση επ’ αυτών, χωρίς να έχει και διαμέρισμα σε πολυκατοικία, μπορεί να τη μεταβιβάσει μόνο σε δικαιούχο διαμερίσματος στην πολυκατοικία Συγκεκριμένα οι σχετικές διατάξεις του νόμου 5005/2022 έχουν ως εξής: Νόμος 5005/2022 – ΦΕΚ Τεύχος Α 236/21.12.2022 Ενίσχυση δημοσιότητας και διαφάνειας στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο – Σύσταση ηλεκτρονικών μητρώων εντύπου και ηλεκτρονικού Τύπου – Διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και λοιπές επείγουσες ρυθμίσεις Άρθρο 46 Κυριότητα ανοικτών θέσεων στάθμευσης στην πυλωτή – Προσθήκη παρ. 5Α στο άρθρο 1 του ν. 960/1979 Στο άρθρο 1 του ν. 960/1979 (Α’ 194), μετά την παρ. 5 προστίθεται νέα παρ. 5Α ως εξής: «5Α. α) Ο ιδιοκτήτης οριζοντίου ιδιοκτησίας-χώρου κύριας χρήσης πολυκατοικίας που έχει εμπράγματο δικαίωμα σε ανοικτή θέση στάθμευσης στην πιλοτή της ίδιας πολυκατοικίας, που αποτελεί κατά τη σύσταση αυτοτελή οριζόντια ιδιοκτησία, προβαίνει σε μονομερή τροποποίηση της πράξης οριζοντίου ιδιοκτησίας, προκειμένου να μετατρέψει τον ανοικτό χώρο στάθμευσης στην πιλοτή ως παρακολούθημα στην αποκλειστική χρήση της οριζοντίου ιδιοκτησίας του χώρου κύριας χρήσης και ταυτόχρονα να ενσωματώσει στην τελευταία ποσοστό συγκυριότητας στο οικόπεδο που είχε κατά τη σύσταση οριζοντίων ιδιοκτησιών ο ανοιχτός χώρος στάθμευσης στην πιλοτή. Στην περίπτωση αυτή, η σύμφωνη γνώμη του συνόλου των συνιδιοκτητών τεκμαίρεται. β) Ανοικτή θέση στάθμευσης στην πιλοτή πολυκατοικίας που αποτελεί κατά τη σύσταση αυτοτελή οριζόντια ιδιοκτησία και επί της οποίας δεν έχει εμπράγματο δικαίωμα ιδιοκτήτης επί οριζοντίου ιδιοκτησίας-χώρου κύριας χρήσης της αυτής πολυκατοικίας δύναται να μεταβιβαστεί κατ’ εξαίρεση και μόνο σε άλλον ιδιοκτήτη επί οριζοντίου ιδιοκτησίας-χώρου κύριας χρήσης της αυτής πολυκατοικίας. Στην περίπτωση αυτή ο ιδιοκτήτης της οριζοντίου ιδιοκτησίας-χώρου κύριας χρήσης προβαίνει σε μονομερή τροποποίηση της πράξης οριζοντίου ιδιοκτησίας, προκειμένου να μετατρέψει τον ανοικτό χώρο στάθμευσης στην πιλοτή ως παρακολούθημα στην αποκλειστική χρήση της οριζοντίου ιδιοκτησίας του χώρου κύριας χρήσης και ταυτόχρονα να ενσωματώσει στην τελευταία το ποσοστό συγκυριότητας στο οικόπεδο που είχε κατά τη σύσταση οριζοντίων ιδιοκτησιών ο ανοιχτός χώρος στάθμευσης στην πιλοτή. Στην περίπτωση αυτή, η σύμφωνη γνώμη του συνόλου των συνιδιοκτητών τεκμαίρεται. γ) Ο ιδιοκτήτης οριζοντίου ιδιοκτησίας-χώρου κύριας χρήσης πολυκατοικίας, στον οποίο μεταβιβάστηκε και το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης επί ανοικτής θέσης στάθμευσης στην πιλοτή ή θέσης στον ακάλυπτο χώρο της ίδιας πολυκατοικίας, στην οποία θέση, σύμφωνα με την πράξη σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας ή τον κανονισμό της πολυκατοικίας, έχει συσταθεί αυτοτελές δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης χωρίς να συνδέεται με συγκεκριμένη οριζόντια ιδιοκτησία-χώρο κύριας χρήσης της πολυκατοικίας, προβαίνει σε μονομερή τροποποίηση της πράξης οριζοντίου ιδιοκτησίας, προκειμένου να αντιστοιχήσει τον ανοικτό χώρο στάθμευσης της πιλοτής ή του ακάλυπτου χώρου ως παρακολούθημα στην αποκλειστική χρήση της οριζοντίου ιδιοκτησίας του χώρου κύριας χρήσης. Στην περίπτωση αυτή, η σύμφωνη γνώμη του συνόλου των συνιδιοκτητών τεκμαίρεται» Σχετικά: Ο νόμος 5005/2022 ρυθμίζει το θέμα της πιλοτής που έχει προκύψει με αποφάσεις δικαστηρίων που έκριναν ότι είναι άκυρη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας που καθορίζει θέσεις στάθμευσης στην πυλωτή πηγή odigostoupoliti.eu View full Άρθρου

Μια ανακαίνιση μπορεί να ξεκινήσει ως απλή και οικονομική παρέμβαση, αλλά να εξελιχθεί σε δαπανηρή περιπέτεια όταν αγνοούνται άδειες, πολεοδομικοί περιορισμοί και κανόνες ασφάλειας. Από τις εσωτερικές διαρρυθμίσεις και τις σκαλωσιές έως τις αλλαγές όψεων, τη στατική επάρκεια και τις συναινέσεις πολυκατοικίας, ο σωστός τεχνικός έλεγχος πριν αρχίσουν οι εργασίες είναι καθοριστικός. Η έννοια της «απλής ανακαίνισης» δεν έχει από μόνη της πολεοδομική σημασία. Εκείνο που κρίνει αν απαιτείται κάποια διοικητική πράξη είναι το είδος και η έκταση των πραγματικών επεμβάσεων. Οι εργασίες χωρίζονται ουσιαστικά σε τρεις κατηγορίες: όσες μπορούν να γίνουν χωρίς οικοδομική άδεια, όσες απαιτούν Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας και όσες χρειάζονται κανονική οικοδομική άδεια. Παράλληλα, μπορεί να απαιτούνται συναινέσεις συνιδιοκτητών ή εγκρίσεις άλλων φορέων, ιδίως σε διατηρητέα, παραδοσιακούς οικισμούς και ειδικά προστατευόμενες περιοχές. Η παρουσίαση που ακολουθεί γίνεται σύμφωνα με τις επισημάνσεις του Μάνου Κρανίδη πολιτικού μηχανικού και μέλους του ΔΣ της ΠΟΜΙΔΑ. Το κρίσιμο είναι ο έλεγχος νομιμότητας και η επιλογή της σωστής διαδικασίας να προηγούνται πάντοτε του συνεργείου. 1. Πρώτα ελέγχεται τι ακριβώς θα γίνειΤο βασικό λάθος είναι να ξεκινά η ανακαίνιση επειδή ένα συνεργείο διαβεβαιώνει ότι πρόκειται για «απλές εργασίες». Η πολεοδομική νομοθεσία εξετάζει την πραγματική επέμβαση. Άλλο είναι ο χρωματισμός ή η αλλαγή πλακιδίων και άλλο η καθαίρεση τοίχου, η διάνοιξη νέου ανοίγματος, η αλλαγή όψης ή η αλλαγή χρήσης. Γι’ αυτό πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία πρέπει να καταγραφεί αναλυτικά το σύνολο των παρεμβάσεων. Με βάση αυτή την καταγραφή ο μηχανικός μπορεί να κρίνει αν το έργο δεν απαιτεί άδεια, αν χρειάζεται ΕΕΔΜΚ ή αν πρέπει να εκδοθεί οικοδομική άδεια. Ο λάθος χαρακτηρισμός στην αρχή μπορεί να οδηγήσει αργότερα σε διακοπή εργασιών, πρόστιμα και πρόσθετο κόστος. 2. Βάψιμο, πλακάκια και μικρές επισκευές συνήθως χωρίς άδειαΧωρίς οικοδομική άδεια ή ΕΕΔΜΚ μπορούν κατά κανόνα να εκτελούνται εσωτερικοί χρωματισμοί, μικρές επισκευές θυρών και παραθύρων, αλλαγές δαπέδων και πλακιδίων, αντικατάσταση ειδών υγιεινής και ντουλαπιών κουζίνας και περιορισμένες επισκευές για λόγους χρήσης ή υγιεινής. Στην ίδια λογική εντάσσονται μικρές εσωτερικές επισκευές και διασκευές, αρκεί να μην επηρεάζεται ο φέρων οργανισμός. Μπορούν επίσης να γίνουν εργασίες συντήρησης ή τμηματικής αντικατάστασης ηλεκτρολογικών, υδραυλικών και αποχετευτικών εγκαταστάσεων. Αντίστοιχα, αντικατάσταση κουφωμάτων μπορεί να γίνει όταν διατηρείται το ίδιο άνοιγμα. Αν αλλάζει η θέση ή το μέγεθός του, η επέμβαση παύει να θεωρείται απλή αντικατάσταση. 3. Οι σκαλωσιές αλλάζουν την αδειοδοτική διαδικασίαΟι εξωτερικοί χρωματισμοί, οι επισκευές επιχρισμάτων και όψεων ή η αντικατάσταση κιγκλιδωμάτων μπορούν να γίνουν χωρίς ΕΕΔΜΚ μόνο εφόσον δεν απαιτείται χρήση ικριωμάτων. Μόλις χρειαστούν σκαλωσιές, απαιτείται Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας και πρέπει να εφαρμοστούν τα προβλεπόμενα μέτρα ασφάλειας. Η ίδια διαφοροποίηση ισχύει και για εργασίες στη στέγη. Απλή συντήρηση μπορεί υπό προϋποθέσεις να εκτελεστεί χωρίς έγκριση όταν δεν χρησιμοποιούνται ικριώματα, ενώ η χρήση τους ενεργοποιεί πρόσθετες υποχρεώσεις. Αυτό είναι ένα από τα σημεία όπου μία φαινομενικά μικρή εργασία μπορεί να αλλάξει κατηγορία μόνο και μόνο εξαιτίας του τρόπου εκτέλεσής της. 4. Χωρίς άδεια δεν σημαίνει χωρίς κανόνεςΑκόμη και όταν μία εργασία δεν απαιτεί οικοδομική άδεια ή ΕΕΔΜΚ, δεν μπορεί να εκτελείται ανεξέλεγκτα. Πρέπει να τηρούνται ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός, ο Κτιριοδομικός Κανονισμός, οι κανόνες πυροπροστασίας και ασφάλειας, οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης, οι ειδικές διατάξεις της περιοχής και ο κανονισμός της πολυκατοικίας. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορούν να εντάσσονται σε εργασίες χωρίς άδεια πέργκολες έως 50 τ.μ. σε ορισμένους χώρους, περιορισμένες διαμορφώσεις εδάφους και διάστρωση μέρους του ακάλυπτου. Όμως η πολεοδομική απαλλαγή από άδεια δεν καταργεί τις υπόλοιπες υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη. 5. Η ΕΕΔΜΚ εκδίδεται ηλεκτρονικά από μηχανικόΗ Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσω του συστήματος «e-Άδειες» από αρμόδιο μηχανικό. Προϋποθέτει έλεγχο της νομιμότητας του ακινήτου και, ανάλογα με την εργασία, τεχνική έκθεση, σχέδια, φωτογραφίες, δηλώσεις ανάθεσης και ανάληψης, καθώς και πρόσθετες εγκρίσεις ή συναινέσεις. ΕΕΔΜΚ μπορεί να απαιτείται μεταξύ άλλων για εσωτερικές διαρρυθμίσεις χωρίς επέμβαση στον φέροντα οργανισμό, εξωτερικές εργασίες με ικριώματα, θερμομόνωση όψεων ή στέγης, ανακατασκευή στέγης με την προβλεπόμενη τεκμηρίωση, εγκατάσταση αυτόνομης θέρμανσης, νέα ανοίγματα, λειτουργική συνένωση χώρων, στέγαστρα, ορισμένες πισίνες, περιφράξεις και επεμβάσεις προσβασιμότητας. 6. Πάνω από 25.000 ευρώ μπορεί να χρειάζεται οικοδομική άδειαΙδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον προϋπολογισμό του έργου. Όταν εργασίες που κανονικά υπάγονται σε ΕΕΔΜΚ έχουν συνολικό προϋπολογισμό μεγαλύτερο από 25.000 ευρώ ανά οριζόντια ή κάθετη ιδιοκτησία, απαιτείται κατά κανόνα οικοδομική άδεια. Κανονική οικοδομική άδεια χρειάζεται επίσης για σοβαρότερες επεμβάσεις, όπως προσθήκες, ουσιώδεις επισκευές, κατεδαφίσεις, επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό, μεγάλες εκσκαφές ή επιχώσεις, τοίχους αντιστήριξης και κατασκευές που δεν καλύπτονται από το καθεστώς μικρής κλίμακας. Αφαίρεση δοκαριού, υποστυλώματος, τμήματος πλάκας ή φέρουσας τοιχοποιίας απαιτεί στατική μελέτη και την κατάλληλη οικοδομική άδεια. 7. Η αλλαγή χρήσης θέλει έλεγχο πριν την ανακαίνισηΗ μετατροπή ενός καταστήματος ή γραφείου σε κατοικία δεν πρέπει να ξεκινά πριν εξεταστούν οι πολεοδομικές και τεχνικές προϋποθέσεις. Πρέπει να ελέγχονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης, η νομιμότητα του χώρου, οι απαιτήσεις φωτισμού και αερισμού, το ελάχιστο ύψος, η πυροπροστασία, οι θέσεις στάθμευσης, η προσβασιμότητα και οι εγκαταστάσεις. Οικοδομική άδεια για αλλαγή χρήσης μπορεί να απαιτείται όταν η νέα χρήση προκαλεί δυσμενέστερη μεταβολή στα στοιχεία του διαγράμματος κάλυψης, στα φορτία της στατικής μελέτης ή στις μηχανολογικές εγκαταστάσεις. Ακόμη και όταν δεν απαιτείται άδεια αλλαγής χρήσης, μπορεί να προκύψει ανάγκη ενημέρωσης της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. 8. Σε πολυκατοικία ελέγχεται και η συναίνεσηΗ πολεοδομική έγκριση δεν αντικαθιστά τη συναίνεση που ενδέχεται να απαιτείται από τον κανονισμό της πολυκατοικίας ή από τη νομοθεσία περί οριζόντιας ιδιοκτησίας. Όψεις, πιλοτή, κλιμακοστάσιο, δώμα, στέγη, ακάλυπτος χώρος και φέρων οργανισμός αποτελούν κατά κανόνα κοινόκτητα ή κοινόχρηστα τμήματα. Για εξωτερική θερμομόνωση, αλλαγές στην όψη ή στη μορφή κουφωμάτων, διάνοιξη νέου ανοίγματος, εγκατάσταση καπνοδόχου ή επεμβάσεις σε δώμα, ακάλυπτο και κεντρικές εγκαταστάσεις πρέπει να εξετάζεται αν απαιτείται απόφαση γενικής συνέλευσης ή συναίνεση συνιδιοκτητών. Ακόμη και η εξωτερική μονάδα κλιματιστικού πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες της όψης, του θορύβου και της πολυκατοικίας. 9. Πρώτα διορθώνονται τυχόν παλιές αυθαιρεσίεςΠριν από την ανακαίνιση πρέπει να συγκρίνεται η πραγματική κατάσταση του ακινήτου με τα εγκεκριμένα σχέδια της οικοδομικής άδειας και τυχόν δηλώσεις αυθαιρέτων. Κλεισμένοι ημιυπαίθριοι, μπαλκόνια ή φωταγωγοί, μετακινημένες είσοδοι, ενσωμάτωση κοινόχρηστου χώρου και αυθαίρετες αλλαγές χρήσης πρέπει να αντιμετωπίζονται πριν εκδοθεί νέα διοικητική πράξη. Η έκδοση ΕΕΔΜΚ δεν νομιμοποιεί παλαιότερες αυθαιρεσίες. Ο μηχανικός πρέπει να μπορεί να βεβαιώσει ότι το κτίριο ή το τμήμα όπου θα γίνουν οι εργασίες είναι νόμιμο ή έχει υπαχθεί νόμιμα σε ρύθμιση. Διαφορετικά μπορεί να απαιτείται προηγουμένως τακτοποίηση, άδεια νομιμοποίησης ή αποκατάσταση της αυθαίρετης κατασκευής. 10. Η νόμιμη ανακαίνιση δεν τελειώνει με την άδειαΟι υποχρεώσεις δεν εξαντλούνται με την έκδοση ΕΕΔΜΚ ή οικοδομικής άδειας. Ανάλογα με το έργο μπορεί να απαιτούνται μέτρα ασφάλειας και υγείας, απογραφή οικοδομοτεχνικού έργου και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, άδεια κατάληψης πεζοδρομίου, τοποθέτηση κάδου, νόμιμη διαχείριση αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων και τήρηση των κανόνων θορύβου και ωρών κοινής ησυχίας. Μετά την ολοκλήρωση εργασιών για τις οποίες εκδόθηκε οικοδομική άδεια ή ΕΕΔΜΚ πρέπει, όπου προβλέπεται, να ενημερώνεται η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ή αυτοτελούς ιδιοκτησίας. Η σωστή σειρά είναι ξεκάθαρη: καταγραφή εργασιών, έλεγχος νομιμότητας, επιλογή της απαιτούμενης διοικητικής πράξης, έλεγχος συναινέσεων και κόστους και μόνο τότε έναρξη του συνεργείου. πηγή ecopress.gr View full Άρθρου

Η πολυτέλεια στην ελληνική φιλοξενία αλλάζει πρόσωπο. Το πεντάστερο resort, όσο άψογο κι αν είναι το service του, δεν αρκεί πια για ένα κοινό που θέλει να εξαφανιστεί από τα ραντάρ. Στελέχη πολυεθνικών, tech founders, celebrities, θεσμικοί επενδυτές και γνωστές οικογένειες δεν ψάχνουν δωμάτιο. Ψάχνουν έναν δικό τους, ελεγχόμενο κόσμο. Κάπου εκεί πάτησε γερά το full-service private villa rental. Το μοντέλο βασίζεται σε μια υβριδική λογική: την ελευθερία και την απομόνωση μιας υπερπολυτελούς κατοικίας, μαζί με το 24/7 service ενός κορυφαίου ξενοδοχείου. Η αξία κρύβεται στην αόρατη εξυπηρέτηση, τον private chef με θητεία σε κουζίνες υψηλής γαστρονομίας, τον concierge που δουλεύει σαν προσωπικός lifestyle manager, το σκάφος που περιμένει στον διπλανό κόλπο. Για την αγορά, η στροφή άνοιξε ένα εξαιρετικά προσοδοφόρο κεφάλαιο. Τα ακίνητα λειτουργούν ως αυτόνομοι προορισμοί, με εξειδικευμένa agencies να υπογράφουν ρήτρες εχεμύθειας και να εγγυώνται διαμονή χωρίς ίχνη. Οι τιμές ξεκινούν γύρω στα 2.500 ευρώ τη βραδιά και εκτοξεύονται πάνω από 15.000-30.000 ευρώ στην αιχμή του καλοκαιριού, για mega-villas 6+ υπνοδωματίων σε τοποθεσίες όπως ο Άγιος Λάζαρος στη Μύκονο ή το Ημεροβίγλι στη Σαντορίνη. Το πελατολόγιο: κυρίως Αμερικανοί και Ευρωπαίοι CEOs, στελέχη funds, celebrities που θέλουν ησυχία και το προνόμιο να βρεθούν στο κέντρο της δράσης μέσα σε δέκα λεπτά, αν το θελήσουν. Αυτές είναι οι 10 βίλες που γράφουν σήμερα τους κανόνες αυτού του παιχνιδιού. 1. Elysian Villa, Σπέτσες Η επιτομή της on-land ιδιωτικότητας, με πλήρως στελεχωμένη ομάδα που δουλεύει σε ρυθμούς πεντάστερου ξενοδοχείου. Εννέα υπνοδωμάτια, private chef, γυμναστήριο, γήπεδο μπάσκετ και μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές πισίνες του νησιού. Το δικό της tender αναλαμβάνει τις εξορμήσεις στους κρυφούς κολπίσκους του Αργοσαρωνικού, χωρίς ποτέ να χρειαστεί να πατήσεις σε δημόσια μαρίνα. elysianvilla.com 2. Villa Nafsika Estate, Σαντορίνη Στο χείλος της Καλντέρας, για όσους θέλουν την κλασική σαντορινιά θέα χωρίς την πολυκοσμία των στενών. Ελικοδρόμιο σε κοντινή απόσταση, 24ωρο butler service και μια κουζίνα που προσαρμόζεται στις διατροφικές επιλογές του κάθε καλεσμένου. nafsikaestate.gr 3. Villa The G House, Μύκονος Σχεδιασμένη για entertaining και σφιχτή ασφάλεια. Στην επαγγελματική κουζίνα, η ομάδα του private chef στήνει τα πάντα, από tailor-made πρωινά μέχρι πάρτι στο deck. Το concierge κλείνει VIP τραπέζια σε όλο το νησί και μετακινεί τους καλεσμένους με στόλο οχημάτων ή με tender, ανάλογα με το πού “χτυπάει” η καρδιά της διασκέδασης. mykonosvillas.com 4. Villa Gemmah, Πάρος Χτισμένη πάνω στο κύμα, με 8 υπνοδωμάτια και άμεση πρόσβαση στη θάλασσα. Ο concierge ενορχηστρώνει μια διαμονή ραμμένη στα μέτρα του καλεσμένου μέσα από τις υπηρεσίες «Signature Collection». Το εβδομαδιαίο κόστος ξεπερνά τα 30.000 ευρώ, και την τοποθετεί στην κορυφή του παριανού rental. www.lecollectionist.com 5. Villa Ariona, Αντίπαρος Με υπογραφή ISV Architects, δείγμα καθαρό της «Silence Economy» που κερδίζει έδαφος στο high-end real estate. Επτά υπνοδωμάτια, τριπλή μόνωση και ηχομονωμένα κρύσταλλα που κλείνουν έξω τον κόσμο, ακριβώς πάνω στο κύμα. Ένας live-in manager και ο concierge κρατούν το operation ζωντανό όλο το 24ωρο, με θερμαινόμενη πισίνα υπερχείλισης και σάουνα να συμπληρώνουν το πακέτο. www.lecollectionist.com 6. Villa Aphrodite, Ρόδος Λίγα λεπτά από τη Μεσαιωνική Πόλη, με 7 υπνοδωμάτια και δυναμικότητα 14 ατόμων, φτιαγμένη για μεγάλα γκρουπ. Η φιλοξενία στήνεται on-demand, από ένα εκτενές μενού à la carte: private chef, τροφοδοσία, ξεναγήσεις, wellness θεραπείες. Με θερμαινόμενη πισίνα και εβδομαδιαίο κόστος γύρω στα 12.500 ευρώ για Σεπτέμβριο, προσφέρει ξενοδοχειακές παροχές πίσω από κλειστές πόρτες. www.cvvillas.com 7. Beach Rock Villa, Χανιά Πάνω στην παραλία του Καλαθά, 500 τ.μ. και 5 υπνοδωμάτια που λειτουργούν σαν ιδιωτικό resort. Ο concierge στήνει τα πάντα, μασάζ μέσα στη βίλα, private μαγειρική, πλήρη τροφοδοσία. Θερμαινόμενη infinity πισίνα, δυνατότητα για κλειστά events και διαμονή που δεν αφήνει ίχνη στη δυτική Κρήτη. villabeachrock.gr 8. Villa Artelia, Ζάκυνθος Σε κτήμα 250 στρεμμάτων στον Αγαλά, με 5 υπνοδωμάτια και σχεδόν απόλυτη απομόνωση. Το in-house προσωπικό μαγειρεύει δύο γεύματα την ημέρα και κρατά το housekeeping, ο concierge τα υπόλοιπα. Το χαρτί που δεν παίζει κανείς άλλος: ιδιωτικές εγκαταστάσεις ιππασίας με σπάνια άλογα Akhal Teke, μέσα στο ίδιο το κτήμα. www.thethinkingtraveller.com 9. Thyta House, Λευκάδα Στο Δεσίμι, μια βιοκλιματική κατοικία 4 υπνοδωματίων που κουμπώνει στο φυσικό τοπίο με ελλειπτικό design. Άμεση πρόσβαση στη θάλασσα, infinity πισίνα, καθημερινό πρωινό και housekeeping από το προσωπικό, και ένας concierge που φροντίζει τα υπόλοιπα, μέχρι και τα wine deliveries. Ξεκινά από 9.050 ευρώ την εβδομάδα. www.thethinkingtraveller.com 10. Villa Roellia, Κοιλάδα, Πόρτο Χέλι Στην καρδιά της «Ελληνικής Ριβιέρας», 6 υπνοδωμάτια για γκρουπ έως 12 ατόμων. Μόνιμο προσωπικό για premium πρωινό και housekeeping, concierge για κάθε λεπτομέρεια, wine delivery μέσα στη βίλα. Ιδιωτική πρόσβαση στην παραλία με δικές της ξαπλώστρες, δύο πισίνες, γυμναστήριο και γήπεδο μπάσκετ. Στην πράξη, ένα private beach club με μία μόνο λίστα καλεσμένων. www.thethinkingtraveller.com Του Δημήτρη Σταθόπουλουπηγή newmoney.gr View full Άρθρου

Aνοικτό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών για τη στρατηγική διαχείριση της ευρύτερης περιοχής του Ελαιώνα, προκήρυξε η Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε. ανοίγοντας τον δρόμο για τον επανασχεδιασμό μιας από τις σημαντικότερες αναξιοποίητες μητροπολιτικές εκτάσεις της Αθήνας. Η περιοχή παρέμβασης εκτείνεται γύρω από το υπό κατασκευή νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό και αφορά τμήμα του Ελαιώνα που εκτείνεται σε τέσσερις δήμους. O διαγωνισμός θα αποτελέσει τη βάση για τον πολεοδομικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό της περιοχής, ενώ θα ακολουθήσει διαβούλευση με την τοπική αυτοδιοίκηση και τους εμπλεκόμενους φορείς. Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που προωθούνται είναι η μεταφορά των μεταφορικών επιχειρήσεων από τον Βοτανικό προς τη Φυλή, καθώς και η μετεγκατάσταση του σταθμού των ΚΤΕΛ σε θέση με άμεση σύνδεση με το Μετρό, σχέδιο που επανέρχεται στο προσκήνιο στο πλαίσιο της συνολικής ανάπλασης. Νέες αθλητικές και επιχειρηματικές επενδύσειςΠαράλληλα με την κατασκευή του νέου γηπέδου, προχωρά και η υλοποίηση των νέων εγκαταστάσεων του Ερασιτέχνη Παναθηναϊκού, οι οποίες θα περιλαμβάνουν κλειστό γυμναστήριο, προπονητήριο και ανοικτό κολυμβητήριο ολυμπιακών διαστάσεων. Η ολοκλήρωσή τους τοποθετείται επίσης στο καλοκαίρι του 2027. Στην ευρύτερη περιοχή αναπτύσσεται και το Votanikos Business Park, στη θέση της πρώην Αθηναϊκής Χαρτοποιίας. Το έργο, που υλοποιείται από τη DIMAND, προβλέπει τη δημιουργία συγκροτήματος μικτών χρήσεων συνολικής επιφάνειας περίπου 63.000 τετραγωνικών μέτρων, με γραφεία, εμπορικές και υποστηρικτικές λειτουργίες, καθώς και εκτεταμένους χώρους πρασίνου. Η παράδοσή του αναμένεται το δεύτερο εξάμηνο του 2028. Ο διαγωνισμός, που θα πραγματοποιηθεί σε μια φάση, δεν περιορίζεται στην εκπόνηση μιας αρχιτεκτονικής πρότασης, αλλά καλεί διεπιστημονικές ομάδες να διαμορφώσουν ένα ολοκληρωμένο όραμα για την πολεοδομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ανασυγκρότηση της περιοχής. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια μετατόπιση από τη λογική των αποσπασματικών παρεμβάσεων σε μια συνολική στρατηγική αστικού μετασχηματισμού, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει τον Ελαιώνα ως ενιαίο μητροπολιτικό οικοσύστημα. Πρόκειται για μια περιοχή που, παρά τη στρατηγική της θέση ανάμεσα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας και τους δυτικούς δήμους, εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από πολεοδομικές ασυνέχειες, βιομηχανικά κατάλοιπα, εγκαταλελειμμένες εκτάσεις και ελλιπή δημόσιο χώρο. Η προκήρυξη ζητά από τους συμμετέχοντες να αναπτύξουν μια «βασική ιδέα» στρατηγικού σχεδιασμού που θα επαναπροσδιορίζει τον Ελαιώνα ως ένα νέο μητροπολιτικό τοπίο ανθεκτικότητας, παραγωγής, κατοίκησης και δημόσιου χώρου. Αντί να διαγράψει το βιομηχανικό και ιστορικό αποτύπωμα της περιοχής, ο σχεδιασμός καλείται να το αξιοποιήσει ως θεμέλιο για τη δημιουργία ενός νέου μοντέλου αστικής ανάπτυξης, προσαρμοσμένου στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης οικονομικής δραστηριότητας. Οι προτάσεις θα πρέπει να συνδυάζουν πολεοδομική στρατηγική, αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, κυκλοφοριακή οργάνωση, περιβαλλοντική ανθεκτικότητα και μηχανισμούς υλοποίησης, αποτυπώνοντας ένα συνεκτικό πλαίσιο μετασχηματισμού σε μητροπολιτική κλίμακα. Η προκήρυξη οργανώνει τον σχεδιασμό γύρω από πέντε βασικούς άξονες: την ανάπτυξη ενός ισχυρού πράσινου πόλου με έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα, την ενίσχυση του αθλητισμού και της κοινωνικής ζωής, τη δημιουργία νέων μορφών κατοίκησης, την ανάδειξη της πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας του Ελαιώνα και, τέλος, τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου ρυθμιστικού και κανονιστικού πλαισίου που θα μπορεί να υποστηρίξει την εφαρμογή του σχεδίου. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διεπιστημονική σύνθεση των ομάδων. Η κύρια ομάδα μελέτης θα πρέπει να περιλαμβάνει αρχιτέκτονες, πολεοδόμους ή χωροτάκτες, αρχιτέκτονα τοπίου και συγκοινωνιολόγο με πολυετή εμπειρία, ενώ προβλέπεται και συμμετοχή πολιτικού ή τοπογράφου μηχανικού, περιβαλλοντολόγου και αρχαιολόγου. Η συμμετοχή είναι ανοικτή τόσο σε Έλληνες όσο και σε επαγγελματίες άλλων χωρών, χωρίς να απαιτείται εγγραφή στο ελληνικό μητρώο μελετητών, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού. Το συνολικό ύψος των βραβείων ανέρχεται σε 150.000 ευρώ, με το πρώτο βραβείο να διαμορφώνεται στις 67.500 ευρώ, το δεύτερο στις 49.500 ευρώ και το τρίτο στις 33.000 ευρώ. Σύμφωνα με την προκήρυξη, η απόφαση της εννεαμελούς κριτικής επιτροπής είναι δεσμευτική για τη διοργανώτρια αρχή, η οποία διατηρεί το δικαίωμα αξιοποίησης των βραβευμένων προτάσεων αποκλειστικά για τους σκοπούς του έργου. Ο διαγωνισμός ξεκίνησε επίσημα στις 27 Ιουλίου 2026 με τη δημοσίευση της προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ενδιαφερόμενες ομάδες μπορούν να εγγραφούν έως τις 26 Αυγούστου 2026, ενώ η προθεσμία υποβολής των προτάσεων λήγει στις 26 Οκτωβρίου 2026. Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης από την κριτική επιτροπή προβλέπεται εντός 105 ημερών από την έναρξη της διαδικασίας. Ο διαγωνισμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολεοδομικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών για την Αθήνα. Η επιτυχία του θα κριθεί όχι μόνο από την ποιότητα των αρχιτεκτονικών ιδεών που θα προκύψουν, αλλά και από το κατά πόσο αυτές θα μπορέσουν να αποτελέσουν τη βάση για μια μακροπρόθεσμη στρατηγική που θα μετατρέψει τον Ελαιώνα από μια αποσπασματικά αναπτυσσόμενη περιοχή σε ένα σύγχρονο, ανθεκτικό και παραγωγικό μητροπολιτικό κέντρο. πηγή ered.gr View full Άρθρου

«Για τα αυθαίρετα κατηγορίας 5, ο κόσμος θεωρεί ότι πρόκειται μόνο για τα τελείως αυθαίρετα. Δεν είναι όμως μόνο αυτά. Υπάρχουν κάποιες αυθαιρεσίες, για παράδειγμα, όπου όταν χτίστηκε η οικοδομή, κατά λάθος μπήκε δέκα εκατοστά στο προκήπιο. Όλη αυτή η οικοδομή είναι παράνομη και εντάσσεται στην κατηγορία 5 όταν μπαίνει στο προκήπιο». Αυτό το χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας/Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ/ΤΚΜ), Ηλίας Περτζινίδης σε συνέντευξη του, τονίζοντας τη γενικότερη πολυπλοκότητα της πολεοδομικής νομοθεσίας και τα προβλήματα που δημιουργούνται από λάθη πολλές φορές και με ευθύνη και έγκριση των Πολεοδομιών και των άλλων κρατικών υπηρεσιών, παρουσιάζοντας αναλυτικά τα νέα δεδομένα και τη σημαντική αβεβαιότητα για ιδιοκτήτες ακινήτων των οποίων οι οικοδομικές άδειες ακυρώθηκαν δικαστικά, που δημιουργούν οι νέες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικραετείας για την τακτοποίηση αυθαιρέτων Ο ίδιος εστιάζει στις συνέπειες για τους καλόπιστους ιδιοκτήτες, στις εκκρεμότητες που δημιουργούνται για ήδη τακτοποιημένα ακίνητα και στην ανάγκη παρέμβασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι: -“Πρέπει να βγει ένας νέος οικοδομικός κανονισμός, κωδικοποιημένος”. Μιλώντας στα Μακεδονικά Νέα, ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας/Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ/ΤΚΜ), Ηλίας Περτζινίδης, εξηγεί τι σηματοδοτεί η νέα νομολογία του ΣτΕ για κτίσματα που ανεγέρθηκαν με οικοδομικές άδειες οι οποίες ακυρώθηκαν αργότερα δικαστικά και στη συνέχεια είχαν υπαχθεί στον νόμο περί αυθαιρέτων. Παράλληλα, θέτει το ζήτημα των ιδιοκτητών που ακολούθησαν τις διαδικασίες τις οποίες προέβλεπε η Πολιτεία, κατέβαλαν τα σχετικά πρόστιμα και σήμερα βρίσκονται αντιμέτωποι με νέα αβεβαιότητα για την περιουσία τους. Οι νέες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικραετείας αφορούν σε ειδικές περιπτώσεις αυθαιρέτων που έχουν υπαχθεί σε τακτοποίηση των οποίων οι οικοδομικές άδειες ακυρώθηκαν αμετάκλητα από τα διοικητικά δικαστήρια, χωρίς η ακύρωση να συνδέεται με ψευδή ή πλαστά στοιχεία των ιδιοκτητών. Για αυτές τις περιπτώσεις είχε δοθεί η δυνατότητα υπαγωγής στις διατάξεις περί αυθαιρέτων, ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα ακινήτων που είχαν κατασκευαστεί βάσει άδειας η οποία αργότερα ακυρώθηκε. «Υπάρχουν άνθρωποι που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στον αέρα» Ο κ. Περτζινίδης εκτιμά ότι οι συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν αφορούν τεράστιο αριθμό ακινήτων, ωστόσο σημειώνει ότι υπάρχουν αρκετοί ιδιοκτήτες που αντιμετωπίζουν ανάλογο πρόβλημα. Ιδιαίτερη σημασία δίνει σε όσους έχουν ήδη υπαγάγει τα ακίνητά τους στον νόμο περί αυθαιρέτων και έχουν καταβάλει τα πρόστιμα και τα ποσά που προβλέπονταν για την τακτοποίηση ή τη νομιμοποίησή τους. Όπως τονίζει, σε αρκετές περιπτώσεις οι ιδιοκτήτες θεωρούσαν ότι είχαν οικοδομήσει απολύτως νόμιμα, καθώς διέθεταν οικοδομική άδεια η οποία είχε περάσει από τον έλεγχο των τότε πολεοδομικών υπηρεσιών. Η άδεια ακυρώθηκε αργότερα δικαστικά, οι ίδιοι ακολούθησαν τη διαδικασία που τους παρείχε η νομοθεσία για την τακτοποίηση του ακινήτου και σήμερα βρίσκονται εκ νέου αντιμέτωποι με αβεβαιότητα. Ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ επισημαίνει ότι το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο στις περιπτώσεις όπου μετά την τακτοποίηση έχει εκδοθεί Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ή έχει ήδη μεσολαβήσει πώληση, γονική παροχή ή άλλη μεταβίβαση. Εκτιμά ότι η νέα κατάσταση προκαλεί αναστάτωση στην αγορά και αναμένει να αποσαφηνιστούν οι συνέπειες για τις ήδη ολοκληρωμένες διαδικασίες. Παράλληλα, συνδέει το συγκεκριμένο πρόβλημα με τη γενικότερη πολυπλοκότητα της πολεοδομικής νομοθεσίας και αναφέρεται και στις περιπτώσεις αυθαιρεσιών της κατηγορίας 5. Όπως επισημαίνει, στην κατηγορία αυτή δεν εντάσσονται μόνο εξ ολοκλήρου αυθαίρετα κτίσματα, αλλά μπορεί να περιλαμβάνονται και περιπτώσεις που προέκυψαν από περιορισμένα λάθη κατά την κατασκευή. Ο κ. Περτζινίδης ζητά να υπάρξει παρέμβαση για την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου και επαναφέρει το πάγιο αίτημα του ΤΕΕ/ΤΚΜ για κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας. Όπως σημειώνει, η ύπαρξη πολλών νόμων, εγκυκλίων και διαφορετικών ρυθμίσεων δυσχεραίνει την εφαρμογή της νομοθεσίας και δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ασφάλειας δικαίου για πολίτες και μηχανικούς. Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Ηλία Περτζινίδη, στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη: πηγή ecopress.gr Μακεδονικά Νέα View full Άρθρου

Η διαδικασία χαρακτηρισμού μιας οικοδομής ως επικίνδυνης αποτελεί αυτοτελές τμήμα της πολεοδομικής νομοθεσίας και πρέπει να διακρίνεται σαφώς από τη διαδικασία ελέγχου των αυθαίρετων κατασκευών. Με τον ν. 5306/2026, ΦΕΚ Α 88/8.6.2026, ο οποίος κύρωσε τον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, το σχετικό καθεστώς περιλαμβάνεται πλέον στα άρθρα 443 έως 447. Οι διατάξεις ρυθμίζουν τόσο τα κριτήρια χαρακτηρισμού μιας οικοδομής ως επικίνδυνης όσο και την αυτοψία, το περιεχόμενο της έκθεσης, τις ενστάσεις, την αναθεώρηση και τα μέτρα που επιβάλλονται για την άρση του κινδύνου. Ο ν. 5306/2026 δημοσιεύθηκε στις 8 Ιουνίου 2026 και το κωδικοποιημένο κείμενό του έχει ήδη ενσωματώσει τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του 2026. Το άρθρο 443 ν. 5306/2026 διακρίνει τέσσερις κατηγορίες επικίνδυνων οικοδομών. Πρόκειται για οικοδομές επικίνδυνες από στατική και δομική άποψη, από άποψη υγιεινής, από άποψη ασφάλειας κατά του πυρός και από άποψη κυκλοφορίας του κοινού στο εσωτερικό χώρων συνάθροισης. Επομένως, η έννοια της επικίνδυνης οικοδομής δεν εξαντλείται στην περίπτωση κτιρίου που απειλεί να καταρρεύσει. Καταλαμβάνει διαφορετικές μορφές κινδύνου, οι οποίες υπάγονται σε κοινό διαδικαστικό πυρήνα αλλά διαφοροποιούνται ως προς τα ουσιαστικά κριτήρια αξιολόγησης. Η συνηθέστερη περίπτωση είναι η επικινδυνότητα από στατική και δομική άποψη. Κατά το άρθρο 443 παρ. 2, μια οικοδομή ή άλλη κατασκευή θεωρείται επικίνδυνη όταν, εξαιτίας ανεπαρκούς ή κακής θεμελίωσης, κακής ποιότητας υλικών, κακότεχνης κατασκευής, υποσκαφής, διάβρωσης, ακατάλληλης σύνδεσης ή ανεπαρκών διαστάσεων των δομικών στοιχείων της, δεν παρέχει την απαιτούμενη ασφάλεια σε σχέση με τα φορτία και τον προορισμό της. Σε περιπτώσεις για τις οποίες δεν υπάρχει ειδικός κανονισμός, εφαρμόζονται τα γενικώς αποδεκτά επιστημονικά δεδομένα της τεχνικής επιστήμης. Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελεί η επικινδύνως ετοιμόρροπη οικοδομή. Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν ταυτίζεται με τον χαρακτηρισμό μιας οικοδομής ως απλώς επικίνδυνης. Απαιτείται άμεσος κίνδυνος, ο οποίος μπορεί να προκύπτει από σημαντικές καθιζήσεις, αποκλίσεις, αποσύνθεση τοιχοποιίας, ρωγμές που υποδηλώνουν κρίσιμη στατική ανεπάρκεια ή άλλα σαφή στοιχεία. Ο νόμος επιτρέπει τον ίδιο χαρακτηρισμό ακόμη και χωρίς εμφανείς εξωτερικές ενδείξεις, εφόσον από τους υπολογισμούς, τον τρόπο κατασκευής ή γνωστά πραγματικά αίτια προκύπτει αναμφισβήτητα η ύπαρξη άμεσου κινδύνου. Η διάκριση μεταξύ απλώς επικίνδυνης και επικινδύνως ετοιμόρροπης κατασκευής είναι αποφασιστική. Στην πρώτη περίπτωση λειτουργεί κανονικά το σύστημα κοινοποίησης, ένστασης και αναθεώρησης της έκθεσης. Στη δεύτερη περίπτωση ο νομοθέτης επιλέγει εξαιρετικά ταχεία επέμβαση της Διοίκησης λόγω του άμεσου κινδύνου για πρόσωπα και πράγματα. Η διαδικασία μπορεί να κινηθεί ύστερα από καταγγελία οποιουδήποτε πολίτη, αίτηση ενδιαφερομένου, ειδοποίηση της αστυνομικής αρχής ή αυτεπαγγέλτως. Σύμφωνα με το άρθρο 444 παρ. 1 και 2, κάθε πολίτης δικαιούται να καταγγείλει την πιθανολογούμενη ύπαρξη κινδύνου. Αρμόδια για τη διερεύνηση είναι η πολεοδομική υπηρεσία, ενώ η αστυνομική αρχή έχει υποχρέωση να συνδράμει στην εκτέλεση των μέτρων που αυτή αποφασίζει. Στο οργανωτικό επίπεδο, το άρθρο 357 του Κώδικα αναθέτει στα αρμόδια τμήματα ελέγχου δόμησης των τοπικών παρατηρητηρίων τη διενέργεια αυτοψίας και τη σύνταξη έκθεσης επικινδυνότητας, την εξέταση των ενστάσεων, την τήρηση της διαδικασίας αναθεώρησης και την επιβολή μέτρων αναγκαστικής εκκένωσης, αχρησίας ή κατεδάφισης όταν ο ιδιοκτήτης δεν συμμορφώνεται εμπρόθεσμα. Προβλέπεται επίσης διαβίβαση της τελικής έκθεσης στον αρμόδιο εισαγγελέα όταν ο ιδιοκτήτης εξακολουθεί να μη συμμορφώνεται. Η αυτοψία έχει κεντρική σημασία. Κατά το άρθρο 444 παρ. 4, η αρμόδια υπηρεσία προβαίνει σε επιτόπιο έλεγχο και συντάσσει έκθεση, η οποία χαρακτηρίζεται από τον ίδιο τον Κώδικα και ως πρωτόκολλο. Η έκθεση δεν αποτελεί απλή τεχνική γνωμοδότηση. Είναι εκτελεστή διοικητική πράξη, η οποία διαπιστώνει την επικινδυνότητα, προσδιορίζει τα απαιτούμενα μέτρα και τάσσει προθεσμία συμμόρφωσης. Το περιεχόμενο της έκθεσης καθορίζεται ειδικά από το άρθρο 444 παρ. 5. Πρέπει να περιγράφεται με σαφήνεια το ακίνητο, να προσδιορίζονται το είδος και η έκταση του κινδύνου, να αναφέρονται αναλυτικά τα απαιτούμενα μέτρα για την άρση του και να καθορίζεται αν απαιτείται ολική ή μερική εκκένωση. Παράλληλα, πρέπει να προσδιορίζεται η προθεσμία μέσα στην οποία ο κίνδυνος πρέπει να αρθεί. Όταν επιλέγεται η κατεδάφιση, πρέπει να αναφέρεται αν αυτή επιβάλλεται επειδή δεν είναι δυνατή η επισκευή και να περιγράφονται οι συνέπειες των επιβαλλόμενων μέτρων. Η απαίτηση αυτή συνδέεται άμεσα με την υποχρέωση ειδικής αιτιολογίας. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει επανειλημμένα κρίνει ότι τόσο η αρχική έκθεση όσο και η αναθεωρητική έκθεση πρέπει να αιτιολογούν ειδικώς αφενός το είδος και την έκταση των διαπιστωμένων βλαβών και τον κίνδυνο που αυτές προκαλούν και αφετέρου την επιλογή των συγκεκριμένων μέτρων άρσης της επικινδυνότητας. Η αρχή αυτή διατυπώθηκε, μεταξύ άλλων, στις ΣτΕ 4544/2015 και 1594/2023. Ιδίως ο χαρακτηρισμός μιας οικοδομής ως επικινδύνως ετοιμόρροπης απαιτεί αυξημένη αιτιολογία, ακριβώς επειδή οδηγεί σε εξαιρετικά περιορισμένη διοικητική προστασία και ενδέχεται να καταλήξει σε άμεση κατεδάφιση. Η ΣτΕ 797/2016 ακύρωσε χαρακτηρισμό κτίσματος ως επικινδύνως ετοιμόρροπου λόγω πλημμελούς αιτιολογίας, ενώ και η ΣτΕ 1594/2023 επανέλαβε την ανάγκη συγκεκριμένης τεχνικής τεκμηρίωσης του χαρακτηρισμού. Μετά τη σύνταξή της, αντίγραφο της έκθεσης κοινοποιείται στον ιδιοκτήτη και στους ενοίκους. Αν η υπόθεση αφορά μεσότοιχο και οι εργασίες μπορεί να επηρεάσουν γειτονική ιδιοκτησία, η έκθεση κοινοποιείται και στους αντίστοιχους γείτονες ιδιοκτήτες και ενοίκους. Από την κοινοποίηση ενεργοποιείται η διαδικασία διοικητικής αμφισβήτησης του άρθρου 445. Σε αντίθεση με την προσφυγή κατά έκθεσης αυτοψίας αυθαιρέτου του άρθρου 421, ο ν. 5306/2026 δεν καθορίζει ενιαία προθεσμία τριάντα ημερών για την πρώτη ένσταση κατά έκθεσης επικίνδυνης οικοδομής. Η σχετική προθεσμία καθορίζεται στην ίδια την έκθεση και έχει ανατρεπτικό χαρακτήρα. Κατά τον προσδιορισμό της πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ο βαθμός του κινδύνου και η απόσταση του ακινήτου από την έδρα της υπηρεσίας. Η ένσταση πρέπει να κατατεθεί απευθείας στην υπηρεσία που συνέταξε την έκθεση. Ως κρίσιμος χρόνος θεωρείται η ημερομηνία κατά την οποία περιέρχεται στην υπηρεσία αυτή. Ένσταση που αποστέλλεται στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ή σε άλλη αναρμόδια αρχή δεν θεωρείται νομοτύπως ασκηθείσα, εκτός αν διαβιβαστεί και περιέλθει στην αρμόδια υπηρεσία εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Για τον λόγο αυτό η ίδια η έκθεση πρέπει να ενημερώνει σαφώς τους ενδιαφερομένους για τον τρόπο άσκησης της ένστασης. Η εμπρόθεσμη ένσταση έχει αυτοδίκαιο ανασταλτικό αποτέλεσμα. Η εκτέλεση της αρχικής έκθεσης αναστέλλεται μέχρι την έκδοση νεότερης απόφασης. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί ουσιώδη εγγύηση του διοικούμενου, διότι η υποβολή της ένστασης δεν απαιτεί χωριστή αίτηση αναστολής. Μετά την υποβολή της ένστασης ακολουθεί αναθεώρηση της έκθεσης. Η αναθεώρηση δεν μπορεί να γίνει από τον ίδιο τεχνικό υπάλληλο κατά τρόπο απλής επανεξέτασης. Κατά το άρθρο 445 παρ. 2 ενεργείται από ανώτερο τεχνικό υπάλληλο της υπηρεσίας, ο οποίος πρέπει να είναι διπλωματούχος πολιτικός μηχανικός. Αν δεν υπάρχει τέτοιος υπάλληλος, η υπόθεση παραπέμπεται στην προϊστάμενη πολεοδομική υπηρεσία. Σε ορισμένες σοβαρές στατικές περιπτώσεις η αναθεώρηση είναι πάντοτε υποχρεωτική. Αν ο αναθεωρών μηχανικός καταλήξει σε συμπεράσματα διαφορετικά από εκείνα της αρχικής έκθεσης, οι δύο εκθέσεις τίθενται υπόψη του προϊσταμένου της αρμόδιας υπηρεσίας, ο οποίος πραγματοποιεί νέα αυτοψία και προβαίνει στην τελική αναθεώρηση, με τις ειδικότερες προϋποθέσεις του άρθρου 445. Η διαδικασία επομένως δεν αποτελεί απλή κρίση επί νομικών ισχυρισμών, αλλά νέο τεχνικό έλεγχο της πραγματικής κατάστασης του κτιρίου. Η αναθεωρητική έκθεση κοινοποιείται όπως και η αρχική. Μόνο όμως για τις ειδικές κατηγορίες στατικής και δομικής ασφάλειας που απαριθμούνται στο άρθρο 445 παρ. 2 επιτρέπεται περαιτέρω ένσταση στον οικείο Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Η δεύτερη αυτή ένσταση ασκείται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριάντα ημερών από την κοινοποίηση της αναθεωρητικής έκθεσης και πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από νέα τεχνική έκθεση δύο ιδιωτών διπλωματούχων πολιτικών μηχανικών, η οποία αντικρούει με τεχνικά δεδομένα την αναθεωρητική έκθεση. Ο Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης αποφασίζει τελικά, αφού εξετάσει την υπόθεση με επιτροπή, δοκιμές ή άλλο πρόσφορο τεχνικό μέσο. Και σε αυτό το στάδιο η εμπρόθεσμη ένσταση αναστέλλει αυτοδικαίως την εκτέλεση της προηγούμενης έκθεσης μέχρι την έκδοση της νεότερης πράξης. Παράλληλα, ο Γραμματέας διαθέτει εξουσία αυτεπάγγελτου ελέγχου των πράξεων των τεχνικών υπηρεσιών σχετικά με την αναγνώριση επικίνδυνων οικοδομών. Ριζικά διαφορετική είναι η διαδικασία όταν η κατασκευή χαρακτηρίζεται επικινδύνως ετοιμόρροπη. Στην περίπτωση αυτή, κατά το άρθρο 444 παρ. 6, η έκθεση συντάσσεται από ειδική τριμελή επιτροπή. Τρεις ημέρες μετά την κοινοποίηση της έκθεσης στον ιδιοκτήτη και στους ενοίκους η υπηρεσία προβαίνει στην κατεδάφιση, χωρίς να επιτρέπεται ένσταση ή άλλη διοικητική παρέμβαση. Αν δε διαπιστώνεται σοβαρός και άμεσος κίνδυνος και αυτό αιτιολογείται ειδικώς στην έκθεση, η εκκένωση και η κατεδάφιση μπορούν να πραγματοποιηθούν αμέσως. Η ειδική επιτροπή είναι τριμελής και συγκροτείται από δύο πολιτικούς μηχανικούς δημοσίους υπαλλήλους και έναν πολιτικό μηχανικό εκπρόσωπο του ΤΕΕ. Όταν δεν είναι δυνατή η συμμετοχή δημοσίων υπαλλήλων με την απαιτούμενη ειδικότητα, μπορούν να αντικατασταθούν από πολιτικούς μηχανικούς που υποδεικνύονται από το ΤΕΕ. Ο διορισμός πραγματοποιείται από τον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Η εξαιρετική αυτή διαδικασία δικαιολογείται μόνο από την αμεσότητα και σοβαρότητα του κινδύνου. Δεν μπορεί επομένως μια απλώς επισκευάσιμη ή γενικά υποβαθμισμένη κατασκευή να υπαχθεί χωρίς ειδική τεχνική τεκμηρίωση στο καθεστώς του επικινδύνως ετοιμόρροπου. Η ΣτΕ 574/2016 και η ΣτΕ 1594/2023 επιβεβαιώνουν ότι ο ιδιαίτερα επαχθής χαρακτηρισμός πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένα τεχνικά δεδομένα που αποδεικνύουν άμεσο κίνδυνο. Ως προς τα μέτρα άρσης του κινδύνου, ο νομοθέτης καθιερώνει αρχή κλιμάκωσης. Κατά το άρθρο 446 παρ. 1 πρέπει να επιλέγονται κατά προτίμηση τα ηπιότερα πρόσφορα μέτρα, όπως επισκευές, ενισχύσεις, μεταρρυθμίσεις ή άλλες τεχνικές επεμβάσεις. Η οριστική κατεδάφιση αποτελεί έσχατη λύση, εκτός αν η επισκευή δεν επιτρέπεται από την πολεοδομική νομοθεσία ή δεν αρκεί για την πραγματική εξάλειψη του κινδύνου. Η αρχή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον δικαστικό έλεγχο της αναλογικότητας. Δεν αρκεί να διαπιστώνεται ότι το κτίριο εμφανίζει προβλήματα. Η Διοίκηση πρέπει να εξηγεί γιατί τα συγκεκριμένα προβλήματα απαιτούν τα μέτρα που επέλεξε και, ειδικά όταν διατάσσεται κατεδάφιση, γιατί δεν επαρκούν ηπιότερες τεχνικές λύσεις. Η ΣτΕ 4544/2015 συνδέει ρητά την ειδική αιτιολογία της πράξης με τα επιλεγόμενα μέτρα άρσης του κινδύνου. Ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να εφαρμόσει εμπρόθεσμα τα μέτρα που έχουν υποδειχθεί. Αν δεν συμμορφωθεί, η υπηρεσία μπορεί να προχωρήσει σε αναγκαστική εκκένωση και αχρησία των επικίνδυνων χώρων. Εάν η αχρησία δεν αρκεί, μπορεί να προχωρήσει στην κατεδάφιση των επικίνδυνων τμημάτων. Υπό προϋποθέσεις είναι δυνατό να επηρεασθούν ακόμη και μη επικίνδυνα τμήματα, όταν αυτό αποτελεί τεχνικά αναγκαία συνέπεια της άρσης του κινδύνου. Εάν η οικοδομή βρίσκεται υπό κατασκευή ή επισκευή, η σύνταξη της έκθεσης επικινδυνότητας συνεπάγεται καταρχήν αναστολή των εργασιών μέχρι την οριστική άρση του κινδύνου. Για χώρους συνάθροισης του κοινού και ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις ο νόμος επιτρέπει ακόμη και την άμεση εφαρμογή του μέτρου της αχρησίας πριν από την ολοκλήρωση όλων των σταδίων διοικητικού ελέγχου. Πρέπει επίσης να διακρίνεται η επικινδυνότητα από την αυθαιρεσία. Ένα απολύτως νόμιμο από πολεοδομική άποψη κτίριο μπορεί να καταστεί επικίνδυνο λόγω παλαιότητας, σεισμού, διάβρωσης, καθίζησης ή άλλης μεταγενέστερης αιτίας. Αντίστροφα, μια αυθαίρετη κατασκευή δεν θεωρείται αυτομάτως επικίνδυνη. Όταν όμως ο κίνδυνος οφείλεται σε παραβίαση οικοδομικών κανονισμών, το άρθρο 446 παρ. 6 προβλέπει παράλληλη εφαρμογή και των διατάξεων του Μέρους ΣΤ του Κώδικα για τις αυθαίρετες κατασκευές. Η μη συμμόρφωση προς τελική και εκτελεστή έκθεση έχει και ποινική διάσταση. Κατά το άρθρο 446 παρ. 7, όταν ο ιδιοκτήτης δεν αίρει τον κίνδυνο μέσα στην προθεσμία που έχει ταχθεί, ενεργοποιείται η διαδικασία ποινικής δίωξης. Αυτό προϋποθέτει είτε ότι η έκθεση κατέστη εκτελεστή επειδή δεν ασκήθηκε εμπρόθεσμη ένσταση είτε ότι ολοκληρώθηκε η διαδικασία των ενστάσεων και εκδόθηκε τελική απόφαση. Οι σχετικές συνέπειες πρέπει να επισημαίνονται στην έκθεση. Η έκθεση επικίνδυνης οικοδομής αποτελεί, επομένως, διοικητική πράξη με ιδιαίτερα έντονο τεχνικό χαρακτήρα. Η νομιμότητά της κρίνεται όχι μόνο από την τήρηση των τύπων κοινοποίησης και των σταδίων ένστασης, αλλά κυρίως από την τεχνική τεκμηρίωση της επικινδυνότητας, την ορθή διάκριση μεταξύ απλώς επικίνδυνης και επικινδύνως ετοιμόρροπης κατασκευής, την ειδική αιτιολογία των μέτρων και την τήρηση της αρχής ότι η κατεδάφιση επιλέγεται μόνον όταν η άρση του κινδύνου δεν μπορεί να επιτευχθεί με ηπιότερο και νόμιμο τρόπο. Από τον Παναγιώτη ΓαλάνηΔικηγόρος Πολεοδομικού Δικαίουπηγή news.b2green.gr View full Άρθρου

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ εκπονείται παράλληλα με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο μοντέλο χωρικού σχεδιασμού στην Πατρίδα μας. Η τελική μορφή του πλαισίου προέκυψε έπειτα από ευρεία δημόσια διαβούλευση, με τη συμμετοχή θεσμικών και κοινωνικών φορέων, εκπροσώπων της επιστημονικής και επιχειρηματικής κοινότητας και πολιτών. Παράλληλα, διατυπώθηκαν οι σχετικές γνώμες του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΧΩΘΑ). Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που θεσπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2008 αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη του τομέα. Το νέο πλαίσιο εκσυγχρονίζει τους κανόνες χωροθέτησης, προβλέποντας αυστηρότερα και πιο σαφή κριτήρια, περιορισμούς και κατευθύνσεις για την εγκατάσταση νέων σταθμών ΑΠΕ και μονάδων αποθήκευσης. Οι ρυθμίσεις λαμβάνουν υπόψη τις σημερινές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες και έχουν ως μακροπρόθεσμο ορίζοντα την επίτευξη των ενεργειακών στόχων της χώρας έως το 2050. Α. Φωτοβολταϊκοί σταθμοί Με το ΕΧΠ των ΑΠΕ θεσπίζονται ενιαίοι και αυστηροί κανόνες προστασίας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα. Πιο συγκεκριμένα, για τους νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς θεσπίζεται αυστηρό καθεστώς αποκλεισμού σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά, πολιτιστικά και χωρικά περιοχές. Ειδικότερα, δεν επιτρέπεται η εγκατάστασή τους, μεταξύ άλλων, σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις, σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση, σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, σε περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, σε περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες, σε Περιοχές Άνευ Δρόμων και σε ακτές κολύμβησης. Παράλληλα, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει οριζόντιο, για όλη την επικράτεια, όριο στην κάλυψη γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να προστατευθεί το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των τοπικών χρήσεων. Συγκεκριμένα, το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης. Σημαντικές βελτιώσεις μετά τη δημόσια διαβούλευση Προστίθενται νέες «περιοχές αποκλεισμού» όπως: Ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία, χαρακτηρισμένα ή αυτοδικαίως προστατευόμενα, καθώς και χαρακτηρισμένα μνημεία μεταγενέστερα του 1830, περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Ειδικά για τα πλωτά φωτοβολταϊκά: τα καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, περιοχές αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα. Θεσπίζονται πρόσθετα κριτήρια χωροθέτησης: Για την εγκατάσταση στον θαλάσσιο χώρο και εντός λιμνών λαμβάνονται υπόψη τα αλιευτικά πεδία και τηρούνται οι απαραίτητες αποστάσεις ασφαλείας. Σε περιοχές ευάλωτες σε φυσικά φαινόμενα προβλέπονται κατάλληλα μέτρα για την ασφαλή εγκατάσταση και λειτουργία των έργων. Β. Αιολικοί σταθμοί Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει ξεκάθαρες ζώνες αποκλεισμού για τη χωροθέτηση αιολικών πάρκων, ώστε η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να προχωρήσει με τάξη και ισορροπία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ουσιαστική προστασία για το περιβάλλον, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες. Πιο συγκεκριμένα, δεν επιτρέπεται, μεταξύ άλλων, η εγκατάστασή αιολικών σταθμών στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και στους πυρήνες εθνικών δρυμών, καθώς και σε συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης. Περιορισμοί εισάγονται επίσης για νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ., με συγκεκριμένες εξαιρέσεις για κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές ή για λόγους ασφάλειας του συστήματος, για εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού και αναψυχής, για τμήματα ενεργών λατομικών, μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών, για Περιοχές Άνευ Δρόμων και για ακτές κολύμβησης. Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου NATURA 2000, που αφορούν την προστασία της ορνιθοπανίδας, η εγκατάσταση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και εφόσον προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/s. Σημαντικές βελτιώσεις μετά τη δημόσια διαβούλευση: Απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων αιολικών σταθμών στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου ΕΧΠ Τουρισμού. Επεκτείνονται οι περιοχές αποκλεισμού με την προσθήκη: Ιστορικών τόπων, αρχαίων μνημείων, χαρακτηρισμένων ή αυτοδικαίως προστατευόμενων, καθώς και χαρακτηρισμένων μνημείων μεταγενέστερων του 1830, περιοχών με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, απάτητων παραλιών. Θεσπίζονται ειδικότεροι κανόνες για τον νησιωτικό χώρο: Για την εγκατάσταση αιολικών σταθμών στα νησιά προβλέπεται ειδική μελέτη τοπίου κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, η οποία θα εξετάζει το μέγεθος του σταθμού, τον χαρακτήρα του τοπίου και τις επιπτώσεις στις θέες. Για τις ορεινές περιοχές του νησιωτικού χώρου προβλέπεται αξιολόγηση κατά περίπτωση, με βάση τα ιδιαίτερα μορφολογικά, οικολογικά και τοπικά χαρακτηριστικά κάθε θέσης. Στον νησιωτικό χώρο, το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα. Προβλέπεται ειδική δυνατότητα αξιοποίησης σημειακά υψηλού αιολικού δυναμικού σε περιοχές με χαμηλό μέσο όρο. Στις Δημοτικές Ενότητες όπου το μέσο αιολικό δυναμικό είναι μικρότερο από 4 m/s, μπορεί κατ’ εξαίρεση να επιτραπεί η εγκατάσταση αιολικών σταθμών, εφόσον στη συγκεκριμένη θέση τεκμηριώνεται αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 m/s. Για την εφαρμογή της συγκεκριμένης πρόβλεψης απαιτείται: πιστοποιημένη μέτρηση του αιολικού δυναμικού, η οποία υποβάλλεται στη ΡΑΑΕΥ, οι αιολικοί σταθμοί να μην υπερβαίνουν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας, να τηρούνται όλοι οι λοιποί οριζόντιοι περιορισμοί του πλαισίου, μεταξύ άλλων όσοι αφορούν το υψόμετρο, το μέγεθος των νησιών και τις υπόλοιπες κατηγορίες περιοχών αποκλεισμού.Γ. Λοιπές τεχνολογίες ΑΠΕ Tο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο διαμορφώνει και ένα πιο σύγχρονο και ολοκληρωμένο πλαίσιο και για τις λοιπές τεχνολογίες ΑΠΕ, όπως το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, η βιομάζα, η γεωθερμία και τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα, επικαιροποιώντας τους όρους και τις κατευθύνσεις για την ανάπτυξή τους. Με το νέο πλαίσιο, η χώρα αποκτά έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Ελλάδας, που δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά δύο πλευρές της ίδιας εθνικής στρατηγικής. Ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας View full Άρθρου

Το νομικό και τεχνικό πλαίσιο γύρω από το κτιριακό απόθεμα της χώρας αναδιαμορφώνεται, δημιουργώντας νέα δεδομένα για μηχανικούς, επενδυτές και ιδιοκτήτες ακινήτων. Οι αποφάσεις 1182 και 1183/2026 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας ακυρώνουν τη δυνατότητα οριζόντιας νομιμοποίησης κατασκευών, οι οποίες ανεγέρθηκαν μεν με οικοδομική άδεια, αλλά αυτή κατέπεσε εκ των υστέρων στα δικαστήρια. Η συγκεκριμένη εξέλιξη τερματίζει την εφαρμογή του άρθρου 110 του ν. 4495/2017 για τη συγκεκριμένη κατηγορία κτιρίων. Ο νομοθέτης είχε επιχειρήσει να προστατεύσει τους ιδιοκτήτες που δεν έφεραν ευθύνη για τα λάθη των πολεοδομικών αρχών ή του κανονιστικού πλαισίου. Το ΣτΕ, ωστόσο, καθιστά σαφές πως η καλή πίστη και η απουσία δόλου από πλευράς του πολίτη δεν αρκούν για να παρακαμφθεί μια αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Πώς καταρρίπτεται η λογική της «αυτόματης υπαγωγής»Το σκεπτικό του δικαστηρίου βασίζεται στην αρχή της διάκρισης των εξουσιών και στην προστασία του χωρικού σχεδιασμού. Η διοίκηση οφείλει να συμμορφώνεται με τις δικαστικές αποφάσεις (άρθρο 95 παρ. 5 του Συντάγματος). Όταν ένας νόμος επιτρέπει την αυτοδίκαιη υπαγωγή ενός ακυρωμένου κτίσματος στις διατάξεις περί αυθαιρέτων, πρακτικά ακυρώνει την ίδια τη δικαιοσύνη. Η πρακτική της μεμονωμένης τακτοποίησης κτιρίων, αποκομμένων από το ευρύτερο περιβάλλον τους, οδηγεί σε υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας των περιοχών. Ο ορθολογικός πολεοδομικός σχεδιασμός (άρθρο 24 του Συντάγματος) απαιτεί συνολική προσέγγιση. Η ένταξη ενός τέτοιου κτιρίου στη νομιμότητα προϋποθέτει πλέον ευρεία επαναξιολόγηση των δεδομένων της περιοχής, όπως οι περιβαλλοντικοί όροι, η πληθυσμιακή πυκνότητα και οι ανάγκες σε υποδομές. Η παράμετρος των αποζημιώσεωνΈνα νέο στοιχείο που εισάγει η νομολογία αφορά τους προσφεύγοντες. Οι πολίτες που διεκδίκησαν και πέτυχαν την ακύρωση μιας άδειας (συχνά γείτονες ή περιβαλλοντικοί φορείς) μένουν χωρίς ουσιαστική δικαστική προστασία εάν το κτίριο δεν κατεδαφιστεί. Το δικαστήριο υποδεικνύει την ανάγκη θεσμοθέτησης ειδικών αποζημιώσεων για αυτή την ομάδα. Το ύψος αυτής της αποζημίωσης θα πρέπει να υπολογίζεται βάσει της διάρκειας του δικαστικού αγώνα, της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και της άρνησης της διοίκησης να επιβάλει την κατεδάφιση. Προκλήσεις στην εφαρμογή της απόφασηςΗ μεταφορά αυτής της απόφασης στην πραγματική οικονομία και στην αγορά ακινήτων δημιουργεί συγκεκριμένα τεχνικά και νομικά εμπόδια που απαιτούν άμεση διαχείριση: Εμπλοκή σε δικαιοπραξίες: Ακίνητα αυτής της κατηγορίας πρακτικά βγαίνουν εκτός συναλλαγής. Οι μηχανικοί δεν μπορούν να εκδώσουν Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και καθαρές βεβαιώσεις νομιμότητας, μπλοκάροντας μεταβιβάσεις, γονικές παροχές και δανειοδοτήσεις. Χρονικό κενό του χωρικού σχεδιασμού: Το ΣτΕ ορίζει ότι η διάσωση αυτών των κτιρίων μπορεί να γίνει μόνο μέσω μιας συνολικής μεταβολής του πολεοδομικού καθεστώτος. Στην πράξη, αυτό παραπέμπει στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) και στα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ), η ολοκλήρωση των οποίων απαιτεί χρόνια, αφήνοντας τους ιδιοκτήτες σε νομικό κενό. Δημοσιονομικό βάρος: Η πρόταση του δικαστηρίου για αποζημίωση των δικαιωθέντων πολιτών από το κράτος δημιουργεί την ανάγκη για έναν νέο μηχανισμό υπολογισμού και εκταμίευσης πόρων. Η εύρεση αυτών των κονδυλίων και ο καθορισμός του υπόχρεου φορέα (κεντρικό κράτος ή ΟΤΑ) αποτελεί μια εξίσωση χωρίς προφανή λύση. Η ουσία της είδησηςΗ Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματική την οριζόντια τακτοποίηση ακινήτων με ακυρωμένη οικοδομική άδεια, μπλοκάροντας οριστικά την εφαρμογή του άρθρου 110 του ν. 4495/2017 για αυτές τις περιπτώσεις. Η νομιμοποίηση τέτοιων κατασκευών συνδέεται πλέον αυστηρά με τη συνολική αναθεώρηση του πολεοδομικού σχεδιασμού μιας περιοχής, παγώνοντας μέχρι νεωτέρας τις δικαιοπραξίες για τα εν λόγω ακίνητα. πηγή news.b2green.gr View full Άρθρου

Βρισκόμαστε στο δεύτερο εξάμηνο του έτους και βλέπουμε ότι η αγορά των ακινήτων είναι πολυδιασπασμένη και κινείται με διαφορετικές ταχύτητες ανάλογα με την κατηγορία του ακινήτου, τη θέση του, το μέγεθός του, την ηλικία του, την κατάστασή του και τα πολλά άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ακινήτου. Η αγορά ακινήτων επηρεάζεται και από τη γενικότερη πορεία της οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι το καλό ακίνητο αποτελεί προστασία από τον πληθωρισμό, ενώ παράλληλα έχει πολύ καλύτερη απόδοση από τα επιτόκια τραπεζών, ενώ μπορεί να έχει και υπεραξίες. Στον πίνακα αυτό βλέπουμε ότι στην περιοχή της Μητροπολιτικής Αθήνας έχουν πλέον ανακτηθεί πλήρως οι απώλειες στις τιμές που σημειώθηκαν κατά τη δεκαετή κρίση και υπερέχουν σε σχέση με το 2007, στη Θεσσαλονίκη είναι πολύ κοντά στα επίπεδα του 2007, ενώ στις άλλες περιοχές υπολείπονται κατά 11 έως 15%. Οι τιμές είναι ονομαστικές και δεν έχουν αποπληθωρισθεί. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι ορισμένα νέα ακίνητα όπως πχ στο mega project του Ελληνικού, η γενικότερα στην Αθηναϊκή Ριβιέρα έχουν κατά πολύ ξεπεράσει αυτά τα επίπεδα του 2007, διότι πέραν των άλλων, απευθύνονται σε ένα ειδικό αλλά και διεθνές κοινό. Ίδια εικόνα μας δίδει και η εξέλιξη των οικοδομικών αδειών, όπου από το 2017 σημειώνεται αύξηση αλλά σε λογικά επίπεδα, όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα: Το περιβάλλον των Βαλκανίων, του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία αλλά και των σοβαρών ζητημάτων, στο Ιράν, στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη, που έχουν επίπτωση στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε όλο τον κόσμο, αποτελούν παράγοντες κινδύνων που η έκτασή τους και η διάρκεια τους δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί και πόσο ενδεχομένως θα επηρεάσουν την ελληνική κτηματαγορά. Πάντως οι έως τώρα επιδράσεις δεν κρίνονται ως αρνητικές για την κτηματαγορά μας. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά των ακινήτων είναι: Το κόστος ενέργειας και μεταφορικών που έχει εκτοξευθεί λόγω των ζητημάτων με τα στενά του Ορμούζ Το κόστος κατασκευής Τα προγράμματα που ενισχύουν την ανακαίνιση και βελτίωση των παλαιών κατασκευών, την αλλαγή χρήσης παλαιών ακινήτων, τη φορολογική στήριξη των ιδιοκτητών ακινήτων βοηθούν την αύξηση της προσφοράς. Αντίθετα τα προγράμματα που ενίσχυσαν τη ζήτηση είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των τιμών Η έλλειψη εργατικού δυναμικού που επιθυμεί να εργασθεί σε αυτό τον τομέα Το ύψος των επιτοκίων, που αποθαρρύνει ενδιαφερόμενους ως δυσβάστακτο Το δημογραφικό της χώρας Τα διαθέσιμα των νοικοκυριών σε συνδυασμό με την άνοδο του κόστους ζωής Η βραχυχρόνια μίσθωση Ο μεγάλος αριθμός των κλειστών διαμερισμάτων που ανήκουν σε τράπεζες, σε servicers ή σε funds, είτε επειδή οι ιδιοκτήτες τους δεν θέλουν να τα ενοικιάσουν διότι ενδεχομένως απαιτούν σοβαρά ποσά για να ανακαινιστούν. Σημαντικός είναι και ο αριθμός διαμερισμάτων που έχουν περιέλθει στο δημόσιο λόγω αποποιήσεων κληρονομιάς και είναι κλειστά. Σημειώνουμε για προβληματισμό, ότι προ της κρίσης που η χώρα είχε πολύ περισσότερους κατοίκους, δεν υπήρχε πρόβλημα στέγης, ούτε και πρόβλημα ενοικίων. Αξίζει ακόμη να σημειώσουμε ότι η βαθμιαία απομάκρυνση του πληθυσμού από τα χωριά και τις μικρές πόλεις και η αναζήτηση στέγης στις περιοχές Αθήνας, Θεσσαλονίκης η πόλεων που έχουν πολλούς φοιτητές η και τουρισμό, έχει οδηγήσει: Στην αύξηση τιμών και ενοικίων στις περιοχές ζήτησης Στη σχετική στασιμότητα τιμών στις περιοχές που έχουν μείωση πληθυσμού, έλλειψη βιομηχανιών και άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων Τα serviced apartments είναι ένα σύγχρονο μοντέρνο προϊόν το οποίο συναντά τη ζήτηση. Το ίδιο ισχύει και για οργανωμένες φοιτητικές εστίες που αναπτύσσονται σιγά σιγά σε πόλεις που έχουν πανεπιστήμια και προσφέρουν σε λογικές τιμές κατοικίες, όπου το μηνιαίο μίσθωμα καλύπτει και τα έξοδα των κοινοχρήστων, το ηλεκτρικό ρεύμα και το internet. Οι νέες ρυθμίσεις στην αγορά της βραχυχρόνιας μίσθωσης επηρεάζουν το τοπίο των ενοικίων, αλλά θα πρέπει να παραμείνουν σε ισορροπία, ώστε να μη καταστραφεί το προϊόν αυτό, που δημιουργήθηκε στα χρόνια της κρίσης, έδωσε απασχόληση σε πολλούς ανέργους, ενώ σήμερα συμβάλλει στη φιλοξενία εκατομμυρίων τουριστών, βοηθώντας το ΑΕΠ της Χώρας μας. Τα ακίνητα που αγοράζονται με το πρόγραμμα ‘χρυσής βίζας’ έχουν παίξει και αυτά σοβαρό ρόλο ιδίως στην περιοχή της Αττικής κατά το παρελθόν και κατά το μεγαλύτερο ποσοστό από Κινέζους αγοραστές, ενώ μετά τα μέτρα της πολιτείας, πού αύξησαν τα ποσά για την Αττική, τη Θεσσαλονίκη και πολλά νησιά , έχουν στραφεί αυτές οι επενδύσεις σε άλλες περιοχές της χώρας, όπου τα όρια παραμένουν χαμηλότερα, (400.000 και 250.000 €). Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει το χώρο των ακινήτων είναι και η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός παλαιών οικοδομών. Δηλαδή είναι πολλοί εκείνοι οι οποίοι μη έχοντας τη δυνατότητα να αγοράσουν καινούργιο διαμέρισμα, αγοράζουν σε χαμηλότερη τιμή ένα παλαιό, το οποίο εκσυγχρονίζουν και του δίνουν μια νέα ζωή. Αυτή η λύση είναι και συμβατή με τα πρότυπα που έχουν να κάνουν με την προστασία του περιβάλλοντος και με τις απαιτήσεις της ΕΕ για την ενεργειακή αναβάθμιση των οικοδομών. Παραμένει ισχυρή η ζήτηση των γραφείων υψηλών προδιαγραφών ενώ είναι περιορισμένη στα χαμηλών προδιαγραφών παλαιά ακίνητα. Σοβαρή κινητικότητα εξακολουθεί να υπάρχει στο χώρο των logistics και των ξενοδοχείων, όπου πραγματοποιούνται πολλές συναλλαγές και αναπτύξεις και βρίσκονται σε εξέλιξη πολλές άλλες. Αυτοί οι δύο τομείς ακινήτων βρίσκονται συνεχώς στα radar των ΑΕΕΑΠ και άλλων επενδυτών. Πάντως το πλήθος των ξενοδοχείων στην Αττική θα πρέπει να σταθμιστεί από τους ξενοδόχους ώστε να μη μειωθούν οι πληρότητες. Ειδικά τα logistics με μεγάλα ύψη, σε επίκαιρες θέσεις και πράσινα χαρακτηριστικά, ζητούνται πολύ. Έχουν όμως δρομολογηθεί σημαντικές νέες κατασκευές τόσο στην Αττική, όσο και στη Θεσσαλονίκη που θα βοηθήσουν πολύ στην ανάπτυξη. Η εξοχική κατοικία αποτελεί αντικείμενο ζήτησης από το εξωτερικό και σε πολύ μικρότερο βαθμό από το ελληνικό κοινό. Παρατηρούμε ότι ο κορεσμός στη Μύκονο και Σαντορίνη, και τα υψηλά επίπεδα τιμών εκεί, έχουν στρέψει τους αγοραστές – επενδυτές στα άλλα πανέμορφα νησιά μας στο Αιγαίο και στο Ιόνιο. Ακόμη πολυτελή ακίνητα (βίλλες κλπ) σε διεθνείς προορισμούς (Κυκλάδες, Κέρκυρα, Κρήτη, Ρόδος, παραλιακό μέτωπο Αττικής κ.α.) συναντούν ικανοποιητική ζήτηση και έχουν σημειωθεί τιμές ρεκόρ σε κάποιες περιπτώσεις. Πάντως εξακολουθεί να παραμένει σοβαρό ζητούμενο και σε αυτές τις περιοχές η βελτίωση των υποδομών στις μεταφορές και στα θέματα υπηρεσιών υγείας. Συμπερασματικά, το 2026 κινείται ικανοποιητικά για την αγορά ακινήτων, με δυσκολία στα ελληνικά νοικοκυριά, αλλά πρέπει όλοι να είμαστε σε εγρήγορση για το μέλλον, λόγω των πολλών αστάθμητων εν πολλοίς παραγόντων που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Σε ότι αφορά στα στεγαστικά δάνεια, πέραν των όρων που (σωστά) θέτουν οι τράπεζες, υπάρχει και μεγάλη διστακτικότητα των υποψήφιων δανειστών, διότι θυμούνται τα κόκκινα δάνεια που δημιουργήθηκαν όταν ανετράπησαν (στην κρίση) τα οικονομικά δεδομένα των νοικοκυριών. Η τοποθέτηση σε επιλεγμένα ακίνητα μπορεί να είναι μια έξυπνη κίνηση προφύλαξης από τον πληθωρισμό, αλλά και για μια απόδοση πολύ πάνω από τα επιτόκια τραπεζών. Ο τουρισμός είναι μια ελληνική σταθερά με πολύ καλές προοπτικές, αλλά πρέπει συνεχώς να παρακολουθούμε τις εξελίξεις, να βελτιωνόμαστε, να επεκτείνουμε τη σεζόν, να αναπτύξουμε περισσότερο την κρουαζιέρα, τον θρησκευτικό τουρισμό, τον ιαματικό και τον τουρισμό για συνταξιούχους. Οι υποδομές μας (δρόμοι, αεροδρόμια, λιμάνια, νοσοκομεία και κέντρα υγείας, καθαριότητα κλπ) πρέπει διαρκώς να βελτιώνονται διότι έτσι θα γίνει η Ελλάδα μας πιο ελκυστικός προορισμός. Τέλος κάποτε πρέπει να δοθεί οριστική λύση και στο θέμα των υδροπλάνων, διότι έως τώρα έχουμε σημειώσει πολλές αστοχίες σε αυτό τον τομέα. του Μπάμπη Χαραλαμπόπουλου πηγή ered.gr View full Άρθρου