Νομολογία της ανάθεσης Ειδικών μελετών Αρχιτεκτονικής Αποτύπωσης θρησκευτικών κτηρίων, που θα εκπονηθούν για τη συμπλήρωση φακέλων ΗΤΚ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

1) Η παρούσα τεκμηρίωση αποτελεί συνέχεια εκείνης με τίτλο <Ζητήματα εκπόνησης Αρχιτεκτονικών Αποτυπώσεων για τις ΗΤΚ των ειδικών θρησκευτικών κτηρίων και των διατηρητέων κτηρίων ιδιοκτησίας Δημοσίου, ΟΤΑ και ΝΠΔΔ> που υποβλήθηκε σε αρμόδιους φορείς. 

2) Εστιάζει στα θρησκευτικά κτήρια και στη νομολογία ανάθεσης μελετών από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Εκκλησίας της Ελλάδος, τα Τεχνικά Γραφεία ή τις Τεχνικές Υπηρεσίες των επιχωρίων Ιερών Μητροπόλεων και λοιπών εκκλησιαστικών ΝΠΔΔ, καθώς αυτή η νομολογία δεν ακολουθεί ολοσχερώς τις γενικές διατάξεις αλλά απαρτίζεται κυρίως από ΦΕΚ εκκλησιαστικών Κανόνων. 

3) Η παρούσα τεκμηρίωση υποβλήθηκε στη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Εκκλησίας της Ελλάδος (info@ekyo.gr) λόγω αρμοδιότητας, στην Ιερή Μητρόπολη Καλαβρύτων-Αιγιαλείας (ΙΜΚΑ) και το Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Αχαΐας (ΣΑΝΑ) λόγω εντοπιότητας και στον ΣΑΔΑΣ-Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων για τις κατ’ αρμοδιότητα δικές του ενέργειες.

4) Δημοσιεύεται στο eBuildingID και στο B2Green αποβλέποντας στην αμελλητί ενημέρωση των σχετιζομένων φορέων και των επαγγελματιών Αρχιτεκτόνων και άλλων Μηχανικών, μέσω της ανοιχτής ροής πληροφοριών.

ΑΝΑΛΥΣΗ

5) Σύμφωνα με παρ.4/άρθρ.1/ν.590/1977 η Εκκλησία της Ελλάδος και οι δομές της είναι ΝΠΔΔ ειδικής μορφής με τις εξής επισημάνσεις: 

a)      παρότι είναι ΝΠΔΔ δεν αποτελούν «Οργανισμούς Δημοσίου Δικαίου» (ΟΔΔ) όπως αυτοί ορίζονται στο εδ.4/παρ.1 /άρθρ.2/Ορισμοί/ν.4412/2016 (ΦΕΚ.Α.147/2016) /Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών, συνεπώς, δεν δεσμεύονται από τις προβλέψεις του εν λόγω νόμου ως προς συμβάσεις ανάθεσης-εκτέλεσης έργου.

b)      σύμφωνα με την παρ.3/άρθρ.68/Ν.4235/2014/ Ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων /(ΦΕΚ.Α.32/2014) τα ΝΠΔΔ της Ελληνορθόδοξης εκκλησίας <υπάγονται στις διατάξεις που διέπουν τη Γενική Κυβέρνηση και τον δημόσιο τομέα ως προς την οργάνωση και διοίκηση τους, (σ.δική μας: δηλαδή στο ν.4412/2016 περί Δημοσίων Συμβάσεων Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών) … μόνον εφόσον αυτές το ορίζουν ρητά.>

 6) Η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών/Τμήμα Μελετών και Έργων της Εκκλησίας της Ελλάδος: 

a)      Είναι ένα ΝΠΔΔ ειδικής μορφής που διέπεται και λειτουργεί δυνάμει του ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ της ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ της ΕΛΛΑΔΟΣ 158/2003 «Τροποποίηση και συμπλήρωση του 100/1998 Κανονισμού ''Περί συστάσεως ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ (Ε.Κ.Υ.Ο.)'' (ΦΕΚ Α΄ 290/18.12.2003) ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β / Λειτουργία των Τεχνικών Υπηρεσιών /Άρθρον 18 / Διεύθυνσις Τεχνικών Υπηρεσιών / <Εις την Διεύθυνσιν ταύτην υπάγονται: 1. Τμήμα Μελετών και Έργων: δ. Εισηγείται εις την Διεύθυνσιν Τεχνικών Υπηρεσιών την ανάθεσιν μελετών, … εις εξωτερικά μελετητικά γραφεία … με συναφές προς τα έργα αντικείμενον, … συμφώνως προς το άρθρ. 6 παρ. 5 του Ν. 1418/1984 ως ισχύει σήμερον.> (σ.δική μας: ν.1418/1984 (ΦΕΚ.Α.23/1984) /Δημόσια έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων)  

7) Εν τέλει, από τον συνδυασμό των ως άνω 5(b) και 6(a) προκύπτει ότι, η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών/Τμήμα Μελετών και Έργων της Εκκλησίας της Ελλάδος, δεν υπάγεται μεν  στις διατάξεις του ν.4412/2016 περί Δημοσίων Συμβάσεων Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών που διέπουν τους «Οργανισμούς Δημοσίου Δικαίου» (ΟΔΔ), όμως διέπεται ρητώς από την παρ.5/άρθρ.6/Ν.1418/1984/Δημόσια έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων, η οποία αναφέρει τη δυνατότητα ανάθεσης μελετών ή καθηκόντων τεχνικού συμβούλου, σε εξωτερικό συνεργάτη.  

a)      Στη διαδικασία της εν λόγω ανάθεσης έχει εφαρμογή ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 255/2014/14 (ΦΕΚ 95 Α/15-04-2014) : Περί αναθέσεως και εκτελέσεως παρά της Εκκλησίας της Ελλάδος συμβάσεων έργων, μελετών και παροχής συναφών υπηρεσιών. Συνεπώς κατά περίπτωση και ανάλογα με το κόστος της Αρχιτεκτονικής Αποτύπωσης 100.000>20.000>0 ευρώ, εφαρμόζονται ανάλογα τα άρθρα 8 και 9 του Κανονισμού για πρόχειρο διαγωνισμό ή απ’ ευθείας ανάθεση. Ιδιαιτέρως για την απ’ ευθείας ανάθεση με διαπραγμάτευση, υπογραμμίζουμε την πρόνοια της παρ.3/άρθρ.8 για την προϋπόθεση, ο ανάδοχος να ασκεί συναφή δραστηριότητα ως προς το αντικείμενο της ανάθεσης και την πρόνοια του εδαφ.(ii)/περ.(γ)/παρ.1/άρθρ.9 για προσωποποιημένη ανάθεση για λόγους σχετικούς με την προστασία αποκλειστικών δικαιωμάτων.  

b)      Οι Αρχιτεκτονικές Αποτυπώσεις θρησκευτικών κτηρίων, προσκτισμάτων και του περιβάλλοντος χώρου αποτελούν Ειδικές Αρχιτεκτονικές μελέτες Κατηγορίας (07). Βάσει του προηγούμενου εδαφίου, για την προστασία υφισταμένων αποκλειστικών επαγγελματικών δικαιωμάτων δυνάμει του εδαφ.(γ)/παρ.2/άρθρ.4/ ΠΔ.99/2018, πρέπει να ανατίθενται αποκλειστικά και μόνον σε Αρχιτέκτονες Μηχανικούς μέλη του ΤΕΕ, οι οποίοι ασκούν δεσμίως τη συναφή δραστηριότητα των Ειδικών Αρχιτεκτονικών Αποτυπώσεων Κατηγορίας (07).

7) Δυνάμει του άρθρου 3 του ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ της ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ της ΕΛΛΑΔΟΣ 158/2003, η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Εκκλησίας της Ελλάδος επωμίζεται την παρακολούθηση και στήριξη των εκκλησιαστικών έργων. Παραλλήλως ο ίδιος Κανονισμός αναφέρει στο ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ/ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ/Άρθρον 19/Επιτροπή Έργων: «β. Αρμοδιότης: i. Επιλαμβάνεται και γνωμοδοτεί … επί των υποβαλλομένων εις αυτήν ερωτημάτων τεχνικού και πολεοδομικού χαρακτήρος υπό των Ι. Μητροπόλεων και των Εκκλησιαστικών Οργανισμών iii. Η Επιτροπή Έργων δια τα αυθαίρετα Εκκλησιαστικά κτίσματα εφαρμόζει τας εκάστοτε ισχυούσας πολεοδομικάς διατάξεις». Τουτέστιν, τα δυο αυτά κεντρικά όργανα της Εκκλησίας της Ελλάδος παρέχουν στήριξη, παρακολούθηση, εποπτεία έργων και μελετών σε Ιερές Μητροπόλεις και εκκλησιαστικά ΝΠΔΔ που δεν διαθέτουν κατάλληλες Υπηρεσίες και στελέχη. Στο πεδίο αυτό ανήκουν και τα έργα σύνταξης φακέλων ΗΤΚ και οι μελέτες που την απαρτίζουν. Ειδικότερα, σε όποιες περιπτώσεις απαιτηθούν Αρχιτεκτονικές αποτυπώσεις θρησκευτικών κτηρίων, αυτές πρέπει να ανατεθούν μερίμνη της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών και της Επιτροπής Έργων της Εκκλησίας της Ελλάδος αποκλειστικά και μόνον σε Αρχιτέκτονες Μηχανικούς μέλη του ΤΕΕ, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προηγούμενη παράγραφο 7(a,b).

5) Μερικές Ιερές Μητροπόλεις έχουν συστήσει Τεχνικά Γραφεία ή Τεχνικές Υπηρεσίες (ΤΥ) με κυμαινόμενο βαθμό στελέχωσης για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους. Στις πλέον αναβαθμισμένες πχ ΤΥ της Ιερής Μητρόπολης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας (ΙΜΚΑ) έχει συσταθεί Κανονισμός 2651/1391/20 (ΦΕΚ 3282 Β/06-08-2020)/Περί αναθέσεως και εκτελέσεως συμβάσεων έργων ο οποίος, διαρθρώνεται ταυτοσήμως προς τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 255/2014/14 (ΦΕΚ 95 Α/15-04-2014): Περί αναθέσεως και εκτελέσεως παρά της Εκκλησίας της Ελλάδος συμβάσεων έργων, μελετών και παροχής συναφών υπηρεσιών, που διέπει τη δραστηριότητα της κεντρικής Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών της Εκκλησίας της Ελλάδος. Διαπιστώνουμε ότι και εδώ επαναλαμβάνονται οι προαναφερθείσες πρόνοιες του ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 255/2014/14 της παρ.3/άρθρ.8 για την προϋπόθεση, ο ανάδοχος να ασκεί συναφή δραστηριότητα ως προς το αντικείμενο της ανάθεσης και του εδαφ.(ii)/περ.(γ)/παρ.1/άρθρ.9 για προσωποποιημένη ανάθεση για λόγους σχετικούς με την προστασία αποκλειστικών δικαιωμάτων. Καταφανώς ανάλογες πρόνοιες διέπουν και τους Κανονισμούς λειτουργίας των ΤΥ άλλων Ιερών Μητροπόλεων, όπου έχουν συσταθεί.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

8) Οι Αρχιτεκτονικές Αποτυπώσεις θρησκευτικών κτηρίων, προσκτισμάτων και του περιβάλλοντος χώρου τους για οποιοδήποτε λόγο αν εκπονούνται και προορίζονται, επειδή αποτελούν Ειδικές Αρχιτεκτονικές μελέτες Κατηγορίας (07), πρέπει να ανατίθενται από τα αρμόδια όργανα και διαχειριστές, αποκλειστικά και μόνον σε Αρχιτέκτονες Μηχανικούς μέλη του ΤΕΕ, οι οποίοι ασκούν δεσμίως τη συναφή δραστηριότητα των Ειδικών Αρχιτεκτονικών Αποτυπώσεων Κατηγορίας (07), δυνάμει του εδαφ.(γ)/παρ.2/άρθρ.4/ ΠΔ.99/2018.

Αίγιο, Φεβρουάριος 2026

      Πάνος Λαλιώτης

M.Sc. Αρχιτέκτων Πολεοδόμος ΕΜΠ