Το απόγευμα της 14ης Αυγούστου 2003, λίγο μετά τις 4, τα φώτα άρχισαν να σβήνουν το ένα μετά το άλλο σε ένα τεράστιο τμήμα των ΗΠΑ και του Καναδά. Από το Οχάιο και το Μίσιγκαν μέχρι τη Νέα Υόρκη και από εκεί στο Οντάριο, περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Η συνολική απώλεια φορτίου έφτασε τα 61.800 MW και σε ορισμένες περιοχές η πλήρης αποκατάσταση χρειάστηκε έως και τέσσερις ημέρες.
Στη Νέα Υόρκη, το μετρό ακινητοποιήθηκε την ώρα που πλησίαζε η απογευματινή αιχμή. Περίπου 400 τρένα έμειναν σταματημένα, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες βρέθηκαν χωρίς τρόπο να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Τα φανάρια έσβησαν, οι δρόμοι γέμισαν αυτοκίνητα και πεζούς και άνθρωποι εγκλωβίστηκαν σε ανελκυστήρες.
Το ίδιο σκηνικό επαναλαμβανόταν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Στο Τορόντο σταμάτησαν το μετρό και τα τραμ, επιβάτες απομακρύνονταν από ακινητοποιημένους συρμούς μέσα από τις σήραγγες και πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να ρυθμίσουν μόνοι τους την κυκλοφορία στις διασταυρώσεις όπου τα φανάρια είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας.
Από ένα πρόβλημα στο Οχάιο σε γενικευμένη κατάρρευση
Στην αρχή, το μέγεθος της διακοπής προκάλεσε φόβους ότι οι ΗΠΑ μπορεί να βρίσκονταν αντιμέτωπες με νέα τρομοκρατική επίθεση, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Η επίσημη έρευνα ΗΠΑ και Καναδά, όμως, δεν βρήκε καμία ένδειξη σαμποτάζ, κυβερνοεπίθεσης ή τρομοκρατικής ενέργειας.

Η πραγματική εξήγηση ήταν λιγότερο θεαματική, αλλά ίσως πιο ανησυχητική: μια αλυσίδα τεχνικών και ανθρώπινων αστοχιών.
Η κοινή ερευνητική επιτροπή ΗΠΑ–Καναδά κατέληξε ότι η εταιρεία FirstEnergy δεν είχε αντιληφθεί εγκαίρως πόσο επικίνδυνα επιδεινωνόταν η κατάσταση στο δίκτυό της στο Οχάιο. Το σύστημα συναγερμών στο κέντρο ελέγχου είχε σταματήσει να λειτουργεί, με αποτέλεσμα οι χειριστές να μην ενημερώνονται για κρίσιμες μεταβολές. Παράλληλα, ανεπαρκώς κλαδεμένα δέντρα ήρθαν σε επαφή με γραμμές υψηλής τάσης και προκάλεσαν την αποσύνδεσή τους.
Το κρίσιμο σημείο ήρθε στις 16:05:57. Η γραμμή υψηλής τάσης Sammis–Star τέθηκε εκτός λειτουργίας και άρχισε η ανεξέλεγκτη αλυσιδωτή αντίδραση. Οι ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταφέρθηκαν από τη μία γραμμή στην άλλη, τα συστήματα προστασίας ενεργοποιούνταν διαδοχικά και το δίκτυο άρχισε να καταρρέει.
Μέσα σε μόλις επτά λεπτά, η διακοπή είχε εξαπλωθεί από την περιοχή Κλίβελαντ–Άκρον σε μεγάλο μέρος των βορειοανατολικών ΗΠΑ και του Καναδά. Στις 16:13 είχαν αποσυνδεθεί περισσότερες από 508 μονάδες παραγωγής σε 265 σταθμούς.
«Θα μπορούσε να είχε αποτραπεί»
Το πόρισμα της επίσημης έρευνας ήταν σαφές: το μπλακ άουτ θα μπορούσε να είχε αποτραπεί. Δεν έφταιγε ένα μόνο δέντρο ή ένας υπολογιστής, αλλά ένας συνδυασμός ανεπαρκούς συντήρησης, προβληματικής εποπτείας, κακής επικοινωνίας και αδυναμίας των αρμόδιων φορέων να αντιληφθούν εγκαίρως τι συνέβαινε στο διασυνδεδεμένο δίκτυο.
A darkened New York City is visible just before dawn through power lines from Jersey City, N.J., shown in foreground, with some lights visible, Friday, Aug. 15, 2003. The Empire State Building is in background. (AP Photo/George Widman)
Οι οικονομικές απώλειες μόνο στις ΗΠΑ υπολογίστηκαν μεταξύ 4 και 10 δισ. δολαρίων. Το συμβάν οδήγησε επίσης σε αυστηρότερη αντιμετώπιση των προτύπων αξιοπιστίας και σε σειρά μέτρων για τη λειτουργία και την εποπτεία του ηλεκτρικού συστήματος της Βόρειας Αμερικής.
Και η σύμπτωση εκείνου του Αυγούστου ήταν εντυπωσιακή. Μόλις δύο εβδομάδες αργότερα, στις 28 Αυγούστου, μεγάλο τμήμα του Λονδίνου έμεινε επίσης χωρίς ρεύμα, επηρεάζοντας 476.000 καταναλωτές και προκαλώντας χάος στις συγκοινωνίες. Τα δύο γεγονότα δεν συνδέονταν: στη βρετανική περίπτωση, η έρευνα εντόπισε μεταξύ άλλων ένα λανθασμένα τοποθετημένο ρελέ προστασίας.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1941: Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ διακηρύσσουν την Ατλαντική Χάρτα, καθορίζοντας κοινές αρχές για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη. Το κείμενο θεωρείται σημαντικός πρόδρομος της δημιουργίας των Ηνωμένων Εθνών.
1945: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν ανακοινώνει ότι η Ιαπωνία αποδέχθηκε τους όρους παράδοσης των Συμμάχων, σηματοδοτώντας ουσιαστικά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επίσημη πράξη παράδοσης θα υπογραφεί στις 2 Σεπτεμβρίου.
1947: Το Πακιστάν αποκτά την ανεξαρτησία του από τη Βρετανία, στο πλαίσιο της διάλυσης της Βρετανικής Ινδίας και της δημιουργίας δύο ανεξάρτητων κρατών. Η διχοτόμηση συνοδεύεται από μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών και αιματηρές συγκρούσεις.
1974: Η Τουρκία εξαπολύει τη δεύτερη φάση της εισβολής στην Κύπρο, τον «Αττίλα 2», μετά το αδιέξοδο των συνομιλιών της Γενεύης. Μέχρι την εκεχειρία της 16ης Αυγούστου, οι τουρκικές δυνάμεις έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους περίπου το 37% του νησιού.
1980: Ξεκινά η μεγάλη απεργία στα ναυπηγεία του Γκντανσκ στην Πολωνία, με τον Λεχ Βαλέσα να αναδεικνύεται σε ηγετική μορφή. Οι κινητοποιήσεις θα οδηγήσουν στη γέννηση της «Αλληλεγγύης», του κινήματος που αμφισβήτησε την κομμουνιστική εξουσία.

1996: Ο 26χρονος Ελληνοκύπριος Σολωμός Σολωμού πέφτει νεκρός από πυρά ενώ επιχειρεί να κατεβάσει την τουρκική σημαία στη Δερύνεια, τρεις ημέρες μετά τη δολοφονία του εξαδέλφου του, Τάσου Ισαάκ.

2003: Σεισμός μεγέθους 6,4 Ρίχτερ ταρακουνά τη Λευκάδα, προκαλώντας περίπου 50 τραυματισμούς, πανικό στους χιλιάδες παραθεριστές και εκτεταμένες ζημιές σε σπίτια, υποδομές και το οδικό δίκτυο. 

2005: Η πτήση 522 της κυπριακής Helios Airways συντρίβεται στο Γραμματικό Αττικής, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους και οι 121 επιβαίνοντες. Πρόκειται για την πιο πολύνεκρη αεροπορική τραγωδία που έχει σημειωθεί στην Ελλάδα.
2015: Η Βουλή εγκρίνει το 3ο μνημόνιο με 222 ψήφους υπέρ, ενώ η ψηφοφορία προκαλεί βαθιά εσωκομματική κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ, με 32 βουλευτές του κόμματος να καταψηφίζουν τη συμφωνία.
Γεννήσεις

1909 – Μάνος Κατράκης, εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, γεννήθηκε στις 14 Αυγούστου στο Καστέλι Κισάμου της Κρήτης. Ξεκίνησε το 1927 και ξεχώρισε για την επιβλητική φυσιογνωμία, την ακαταμάχητη φωνή και την ένταση του ρόλου σε έργα όπως «Ο καπετάν Μιχάλης», «Οιδίπους Τύραννος» και «Συνοικία το Όνειρο». Ιδρυτής του Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου (1955) και αγωνιστής της αριστεράς, υπέστη διώξεις και εξορίες εξαιτίας των πεποιθήσεών του.

1945 – Στιβ Μάρτιν (Steve Martin), εμβληματικός Αμερικανός κωμικός, ηθοποιός, συγγραφέας και μουσικός, γεννήθηκε στο Γουάκο του Τέξας στις 14 Αυγούστου. Ξεκίνησε ως σεναριογράφος στην εκπομπή «The Smothers Brothers Comedy Hour» (βραβείο Έμμυ) και γρήγορα καθιερώθηκε με το παράλογο, ευρηματικό του χιούμορ και sold out stand-up παραστάσεις τη δεκαετία του ’70. Άφησε στίγμα στον κινηματογράφο με ταινίες όπως «The Jerk», «Planes, Trains and Automobiles» και «Father of the Bride», κερδίζοντας πέντε βραβεία Γκράμι, ενώ ξεχωρίζει και ως δεξιοτέχνης μπάντζο και συγγραφέας.

1959 – Μάτζικ Τζόνσον (Magic Johnson), αμερικανός καλαθοσφαιριστής, γεννημένος στις 14 Αυγούστου στο Λάνσινγκ του Μίσιγκαν. Θεωρείται ένας από τους κορυφαίους πλέι μέικερ στην ιστορία του αθλήματος, καθιερώνοντας τη «Showtime» εποχή των Λος Άντζελες Λέικερς. Κατέκτησε πέντε πρωταθλήματα NBA, τρία βραβεία MVP και ήταν 12 φορές All-Star, ενώ ως πρωτοετής οδήγησε τους Λέικερς σε τίτλο παίζοντας όλες τις θέσεις στον τελικό. Εντυπωσίασε με το ομαδικό του πνεύμα, το μοναδικό στιλ και την ηγετική του παρουσία, κλείνοντας την καριέρα του ως πρότυπο αθλητικής και κοινωνικής προσφοράς.

1966 – Χάλι Μπέρι (Halle Berry), αμερικανίδα ηθοποιός και μοντέλο, γεννημένη στις 14 Αυγούστου στο Κλίβελαντ. Ξεκίνησε ως καλλιστείο και fashion model, διακρίθηκε στη Miss USA και Miss World το 1986, ενώ η καριέρα της απογειώθηκε ως πρωταγωνίστρια σε ταινίες όπως «Boomerang», «X-Men», «Die Another Day» και «Monster’s Ball» (2001), για την οποία βραβεύτηκε με Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου, η πρώτη και μοναδική Αφροαμερικανή τιμημένη με αυτόν τον τίτλο. Σήμα κατατεθέν της η δυναμική ερμηνεία και η ισχυρή προσωπικότητά της, έχοντας διακριθεί με Emmy, Golden Globe και SAG.

1983 – Μίλα Κούνις (Mila Kunis), Ουκρανοαμερικανίδα ηθοποιός, γεννημένη στις 14 Αυγούστου στο Τσερνίβτσι της Ουκρανίας. Μετανάστευσε οικογενειακώς στο Λος Άντζελες σε ηλικία 7 ετών. Έγινε γνωστή ως «Τζάκι Μπέρκχαρτ» στη σειρά «That ’70s Show» και ως φωνή της «Meg Griffin» στο «Family Guy». Ξεχώρισε με ρόλους σε ταινίες όπως «Forgetting Sarah Marshall», «Black Swan», «Friends with Benefits», «Ted» και «Bad Moms». Αναγνωρισμένη για την υποκριτική της ευλυγισία και την αδιαμφισβήτητη οθονική παρουσία, θεωρείται μία από τις πιο επιτυχημένες και αγαπητές ηθοποιούς της γενιάς της.
Θάνατοι

1956 – Μπέρτολτ Μπρεχτ (Bertolt Brecht), κορυφαίος Γερμανός συγγραφέας, ποιητής και θεατρικός μεταρρυθμιστής, πέθανε στις 14 Αυγούστου στο Ανατολικό Βερολίνο σε ηλικία 58 ετών από καρδιακή προσβολή. Πατέρας του «επικού θεάτρου» και του Verfremdungseffekt («αποστασιοποίηση»), δημιούργησε εμβληματικά έργα όπως «Η Όπερα της πεντάρας», «Μάνα Κουράγιο», «Ο Γαλιλαίος», «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» και «Ο Κύκλος με την κιμωλία».

1972 – Νίκος Φέρμας, εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός του κινηματογράφου και του θεάτρου, γεννημένος στη Μυτιλήνη το 1905 με πραγματικό όνομα Νίκος Χατζηανδρέου. Καθιερώθηκε ως αρχέτυπο του ντόμπρου μάγκα και βιοπαλαιστή, μέσα από πάνω από 150 ταινίες στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 («Ένας ήρωας με παντούφλες», «Λατέρνα φτώχεια και γαρύφαλλο», «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος», «Καλώς ήλθε το δολάριο», «Λόλα»). Η αυθεντική λαϊκή του παρουσία τον έκανε αγαπημένη φιγούρα του ελληνικού σινεμά, αφήνοντας ανεξίτηλη σφραγίδα στους δεύτερους ρόλους. Πέθανε στην Αθήνα στις 14 Αυγούστου 1972, σε ηλικία 67 ετών.

1988 – Έντσο Φεράρι (Enzo Ferrari), θρυλικός Ιταλός οδηγός αγώνων και επιχειρηματίας, πέθανε στις 14 Αυγούστου στη Μόντενα, σε ηλικία 90 ετών. Ξεκίνησε την καριέρα του ως οδηγός της Alfa Romeo και γρήγορα καθιερώθηκε ως πρωτοπόρος στον χώρο της αυτοκίνησης ιδρύοντας τη Scuderia Ferrari το 1929 και αργότερα τη θρυλική εταιρεία Ferrari στη Μαρανέλο. Μέσα από καινοτομία και πάθος για την ταχύτητα, ανέδειξε τα αγωνιστικά αυτοκίνητα Ferrari σε σύμβολο νίκης και πολυτέλειας, κατακτώντας πάνω από 5,000 αγώνες και 25 παγκόσμιους τίτλους κατά τη διάρκεια της ζωής του.

1996 – Σολωμός Σολωμού, Κύπριος ακτιβιστής και εμβληματική μορφή του αγώνα κατά της τουρκικής κατοχής, δολοφονήθηκε στις 14 Αυγούστου 1996 στη Δερύνεια κατά την προσπάθεια του να κατεβάσει την τουρκική σημαία από φυλάκιο των κατοχικών δυνάμεων, λίγο μετά την κηδεία του εξαδέρφου του Τάσου Ισαάκ. Με το τσιγάρο στο στόμα ανέβηκε στον ιστό και δέχτηκε θανάσιμα πυρά μπροστά στις κάμερες, σε μια εικόνα που έκανε τον γύρο του κόσμου ως σύμβολο θάρρους και αντίστασης.
πηγή newsbeast.gr

Event details

Σαν σήμερα, το 1824, η Ελληνική Επανάσταση φτάνει σε ένα από τα πιο σκοτεινά της σταυροδρόμια. Ενώ ο πόλεμος με την Οθωμανική Αυτοκρατορία συνεχίζεται, στο εσωτερικό του Αγώνα ανοίγει μια κρίση εξουσίας που μοιάζει αδιανόητη για ένα κράτος που δεν έχει καν προλάβει να γεννηθεί. Από τη μία, στην Τρίπολη, το εκτελεστικό με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στηρίζεται κυρίως σε Πελοποννήσιους προκρίτους και οπλαρχηγούς. Από την άλλη, στο Κρανίδι, το ανταγωνιστικό εκτελεστικό με πρόεδρο τον Γεώργιο Κουντουριώτη βρίσκει ισχυρή στήριξη από νησιώτες και Ρουμελιώτες, με συμμάχους και μέσα στην Πελοπόννησο, όπως οι Λόντος και Ζαΐμης. Η «διπλή εξουσία» δεν είναι απλώς διοικητικό χάος· είναι το προοίμιο μιας σύγκρουσης ανάμεσα σε Έλληνες, με επίκεντρο την Πελοπόννησο και τη συμβολική πρωτεύουσα της Επανάστασης, την Τρίπολη.
Το σκηνικό πριν από τη ρήξη
Οι εντάσεις είχαν ωριμάσει από καιρό. Η προσπάθεια ενίσχυσης της κεντρικής διοίκησης μετά τις πολιτικές διεργασίες του 1823 δεν λύνει τις αντιθέσεις· τις συγκεντρώνει, τις οξύνει και τις κάνει πιο επικίνδυνες. Στον πυρήνα της σύγκρουσης βρίσκεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε στρατιωτικά και πολιτικά κέντρα ισχύος, σε τοπικούς συσχετισμούς και σε διαφορετικές αντιλήψεις για το ποιος «δικαιούται» να κρατά το τιμόνι του Αγώνα. Η κρίση κορυφώνεται όταν το νομοθετικό σώμα ανατρέπει το εκτελεστικό, απομακρύνοντας από την προεδρία τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Εκείνος, με τη στήριξη Πελοποννήσιων προκρίτων και οπλαρχηγών, δεν αποσύρεται· παραμένει στην Τρίπολη και λειτουργεί στην πράξη ως ξεχωριστό κυβερνητικό κέντρο.
Δύο εκτελεστικά, δύο στρατόπεδα
Απέναντι στο εκτελεστικό της Τρίπολης συγκροτείται δεύτερο εκτελεστικό στο Κρανίδι, με πρόεδρο τον Γεώργιο Κουντουριώτη. Το νέο αυτό κέντρο αντλεί δύναμη από νησιώτες και Ρουμελιώτες και βρίσκει ερείσματα και στον Μοριά, με χαρακτηριστικές μορφές τους Ανδρέα Λόντο και Ανδρέα Ζαΐμη. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα σχεδόν αδιανόητη: δύο διοικήσεις διεκδικούν νομιμοποίηση, πόρους, στρατό και πολιτική πρωτοκαθεδρία, ακριβώς τη στιγμή που η Επανάσταση χρειάζεται συνοχή για να επιβιώσει.
Η πολιορκία που έκανε τη διχόνοια πόλεμο
Η πολιτική σύγκρουση δεν μένει στα χαρτιά. Τον Μάρτιο του 1824 η αντιπαράθεση περνά στο πεδίο: δυνάμεις του εκτελεστικού του Κρανιδίου κινούνται στρατιωτικά και η σύγκρουση μεταφέρεται σε πόλεις και οχυρά-κλειδιά, με το Ναύπλιο και την Τρίπολη να γίνονται σημεία αιχμής. Για περίπου έναν μήνα, ο Αγώνας αποκτά τη μορφή ενός «πολέμου μέσα στον πόλεμο», με πίεση, διαπραγματεύσεις και συγκρούσεις που μετατρέπουν τη διχόνοια σε καθημερινή πραγματικότητα. Η αποκλιμάκωση έρχεται μέσα από συμφωνία μετά από διαπραγματεύσεις, με κομβικό ρόλο των Λόντου και Ζαΐμη, και στις 22 Μαΐου ολοκληρώνεται η πρώτη φάση της εμφύλιας κρίσης.
Το Βρετανικό δάνειο και η μάχη για τους πόρους
Πίσω από τα πρόσωπα και τα στρατόπεδα υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα: χωρίς χρήματα δεν πληρώνονται στρατιώτες, δεν κινείται στόλος, δεν κρατιούνται φρούρια. Μέσα στο 1824 εξελίσσεται και η υπόθεση του Βρετανικού δανείου, που υπογράφεται στο Λονδίνο τον Φεβρουάριο. Το ονομαστικό ποσό είναι 800.000 λίρες, όμως το ποσό που φτάνει τελικά στην επαναστατική διοίκηση είναι σημαντικά μικρότερο λόγω όρων, παρακρατήσεων και κόστους της σύμβασης. Στην Ελλάδα, το δάνειο παρουσιάζεται ως πολιτική επιτυχία και διεθνής αναγνώριση, σύντομα όμως γίνεται και πεδίο σύγκρουσης για το ποιος θα ελέγξει το ταμείο, άρα και την εξουσία.
Το τίμημα μιας διάσπασης μέσα στην επανάσταση
Η ύπαρξη δύο ανταγωνιστικών εκτελεστικών δεν είναι γραφειοκρατική παρένθεση· είναι ρήγμα που αφήνει σημάδια. Οι εμφύλιες συγκρούσεις της περιόδου 1823 έως 1825 αποδυναμώνουν την πολεμική προσπάθεια και κλονίζουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των δυνάμεων που, θεωρητικά, μάχονται για τον ίδιο σκοπό. Η ανάδειξη του Γεώργιου Κουντουριώτη ως κυρίαρχης πολιτικής μορφής μετά τη δεύτερη εμφύλια φάση του 1824 έρχεται με κόστος για τη συνοχή του Αγώνα. Και λίγο αργότερα, η Επανάσταση θα βρεθεί μπροστά σε μια ακόμη σκληρότερη δοκιμασία, την Αιγυπτιακή επέμβαση υπό τον Ιμπραήμ, την ώρα που οι εσωτερικές πληγές δεν έχουν κλείσει.
Η λεπτομέρεια που δείχνει την ρευστότητα
Η διαδρομή της κυβέρνησης του Κρανιδίου, οι μετακινήσεις της και η προσπάθεια ελέγχου κρίσιμων σημείων αποκαλύπτουν πόσο ρευστό ήταν το έδαφος της Επανάστασης. Σε αυτό το κλίμα, συγκρούσεις ξεσπούν σε διαφορετικά σημεία του Μοριά και ο εμφύλιος παύει να μοιάζει με «διαφωνία», γίνεται εμπειρία που καθορίζει αποφάσεις, συμμαχίες και αντοχές, την ώρα που ο κοινός εχθρός παραμένει απέναντι.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
38 π.Χ.: Ο Οκταβιανός παντρεύεται τη Λιβία, μια ένωση που θα γίνει κομβική για τη διαμόρφωση της νέας ρωμαϊκής εξουσίας, λίγο πριν ο ίδιος εξελιχθεί στον Αύγουστο και μετατρέψει την εποχή του σε πολιτικό σημείο καμπής.
395: Πεθαίνει ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διαιρείται μόνιμα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία υπό τον Αρκάδιο, και τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπό τον Ονώριο, μια τομή που επηρεάζει άμεσα την ιστορική πορεία του ελληνόφωνου κόσμου.
1773: Ο Βρετανός εξερευνητής Τζέιμς Κουκ και το πλήρωμα του HMS Resolution (στη δεύτερη αποστολή του, μαζί με το HMS Adventure) περνούν για πρώτη φορά στην καταγεγραμμένη ιστορία τον Ανταρκτικό Κύκλο, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην εξερεύνηση των νότιων θαλασσών και στη συστηματική αναζήτηση της μυθικής Terra Australis.
1816: Ο Ιωάννης Καποδίστριας αναγορεύεται πολίτης της Γενεύης, σε αναγνώριση της συμβολής του στις ελβετικές υποθέσεις και στη διαμόρφωση της μεταναπολεόντειας ομοσπονδιακής οργάνωσης της Ελβετίας.
1824: Οι έντονες πολιτικές και στρατιωτικές αντιπαραθέσεις στο στρατόπεδο των επαναστατημένων Ελλήνων οδηγούν σε κατάσταση διπλής εξουσίας, με δύο ανταγωνιστικά «εκτελεστικά» κέντρα. Το ένα παραμένει στην Τρίπολη με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, στηριζόμενο κυρίως από Πελοποννήσιους προκρίτους και οπλαρχηγούς, ενώ το άλλο συγκροτείται στο Κρανίδι με πρόεδρο τον Γεώργιο Κουντουριώτη, με ισχυρή στήριξη από νησιώτες και Ρουμελιώτες και συμμάχους όπως οι Λόντος και Ζαΐμης. Η διάσπαση αυτή αποτελεί κομβικό επεισόδιο του πρώτου εμφύλιου γύρου μέσα στην Επανάσταση και θα οδηγήσει σύντομα σε ένοπλες συγκρούσεις, όπως η πολιορκία της Τρίπολης από τις δυνάμεις του Κρανιδίου.
1839: Ιδρύεται στο Λονδίνο η Ιονική Κρατική Τράπεζα, μετέπειτα Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα, μια θεσμική κίνηση που συνδέεται με την οικονομία των Ιονίων Νήσων και τη σταδιακή ωρίμανση του τραπεζικού συστήματος στον ελληνικό χώρο.

1848: Πεθαίνει στην Αθήνα ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ηγετική μορφή της Μάνης και από τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης του 1821. Πέθανε από φυσικά αίτια, σε προχωρημένη ηλικία, έχοντας ταλαιπωρηθεί για χρόνια από ποδάγρα και περιόδους βαριάς ασθένειας. Συνέδεσε το όνομά του με την έναρξη του ξεσηκωμού στην Πελοπόννησο και με τα πρώτα πολιτικά βήματα της Επανάστασης (όπως η Μεσσηνιακή Γερουσία και τα πρώτα διπλωματικά μηνύματα προς τις ευρωπαϊκές αυλές). Στην κηδεία του εκφωνούν λόγους ο Σπυρίδων Τρικούπης και ο Παναγιώτης Σούτσος, σε ένδειξη του ειδικού βάρους που είχε αποκτήσει ως σύμβολο της Επανάστασης στο νέο ελληνικό κράτος.
1893: Στη Χονολουλού, μια ομάδα κυρίως Αμερικανών επιχειρηματιών και καλλιεργητών ζάχαρης, οργανωμένη ως «Επιτροπή Ασφαλείας», κινείται για την ανατροπή της μοναρχίας της Χαβάης, σε σύγκρουση με τη βασίλισσα Λιλιουοαλάνι, η οποία επιδίωκε συνταγματικές αλλαγές. Με την κρίσιμη παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων που αποβιβάζονται από το USS Boston έπειτα από πρωτοβουλία του Αμερικανού υπουργού στην Χαβάη, οι πραξικοπηματίες εγκαθιστούν προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής τον Σάνφορντ Ντολ, ενώ η Λιλιουοαλάνι «παραχωρεί» την εξουσία υπό διαμαρτυρία, δηλώνοντας ότι το κάνει για να αποφευχθεί αιματοχυσία και προσβλέποντας σε αποκατάσταση από τις ΗΠΑ. Το πραξικόπημα γίνεται κομβικό επεισόδιο που ανοίγει τον δρόμο για την κατάργηση της μοναρχίας, τη μετέπειτα «Δημοκρατία της Χαβάης» και τελικά την προσάρτηση από τις ΗΠΑ το 1898.
1904: Ο «Βυσσινόκηπος» του Αντόν Τσέχωφ κάνει πρεμιέρα στη Μόσχα, σημαδεύοντας το θέατρο με μια νέα δραματουργική γλώσσα και αφήνοντας διαχρονικό αποτύπωμα στη σκηνή και στην υποκριτική παράδοση.

Ο Ρόμπερτ Φάλκον Σκοτ τη στιγμή που φτάνει δεύτερος στο Νότιο Πόλο και βρίσκει τη σκηνή του Ρόαλντ Αμούνδσεν
1912: Η τραγωδία του Ρόμπερτ Σκοτ: Ο Βρετανός εξερευνητής Ρόμπερτ Φάλκον Σκοτ και η ομάδα του (Terra Nova Expedition) φτάνουν στον Νότιο Πόλο και διαπιστώνουν πως έχουν ήδη προλάβει οι Νορβηγοί του Ρόαλντ Αμούνδσεν περίπου 34–35 ημέρες νωρίτερα, βρίσκοντας στον τόπο της άφιξης σκηνή και σημείωμα που το επιβεβαιώνει. Η επιτυχία τους μετατρέπεται γρήγορα σε τραγωδία, καθώς ο Σκοτ και οι σύντροφοί του χάνονται στην επιστροφή, γεγονός που σφράγισε τη μνήμη της «κούρσας» προς τον Πόλο ως σύμβολο επιμονής, αλλά και ορίων της ανθρώπινης αντοχής.
1929: Ο Ποπάι κάνει το ντεμπούτο του σε δεύτερο ρόλο, σε μία σειρά κόμικς που δημοσιεύει η εφημερίδα της Νέας Υόρκης «Evening Journal».
1945: Ξεκινά η εκκένωση του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς καθώς πλησιάζουν οι σοβιετικές δυνάμεις, με τις πορείες θανάτου να προστίθενται στα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ναζιστικής θηριωδίας.
1961: Δολοφονείται υπό άγριες συνθήκες ο Κονγκολέζος ηγέτης της ανεξαρτησίας και πρώτος πρωθυπουργός του ανεξάρτητου Κονγκό, Πατρίς Λουμούμπα, αφού έχει καθαιρεθεί, συλληφθεί και μεταφερθεί στην αποσχισθείσα Κατάνγκα, όπου εκτελείται από αποσχιστικές δυνάμεις με Βελγική εμπλοκή. Για να εξαφανιστούν τα ίχνη, το σώμα του ακρωτηριάζεται και καταστρέφεται, ενώ για δεκαετίες η υπόθεση λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την αποικιοκρατία και τον Ψυχρό Πόλεμο στην Αφρική. Χρόνια αργότερα, το Βέλγιο θα αναγνωρίσει «ηθική ευθύνη» και θα ζητήσει συγγνώμη για τον ρόλο Βέλγων αξιωματούχων στα γεγονότα που οδήγησαν στον θάνατό του.
1961: Η κοινοβουλευτική συνέλευση των «έξι» αποφασίζει να συστήσει ειδική επιτροπή για την εξέταση της συμφωνίας σύνδεσης της Ελλάδας με την Ε.Ο.Κ., ένα βήμα που εντάσσεται στην ευρωπαϊκή διαδρομή της χώρας και προϊδεάζει για τις μεγάλες εξελίξεις που θα ακολουθήσουν.
1961: Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ απευθύνεται για τελευταία φορά δημόσια στον αμερικανικό λαό μέσα από τηλεοπτική ομιλία, κλείνοντας μια εποχή και αφήνοντας παρακαταθήκη για τη σχέση πολιτικής, άμυνας και διεθνών ισορροπιών.
1967: Σε θρίαμβο της Μελίνας Μερκούρη εξελίσσεται η πρεμιέρα τού, βασισμένου στο «Ποτέ την Κυριακή», μιούζικαλ «Ίλια Ντάρλινγκ» του Ζυλ Ντασέν, στη Φιλαδέλφεια των Η.Π.Α., με τη Μελίνα να επιβεβαιώνει το διεθνές της εκτόπισμα, ακόμη κι αν οι κριτικοί κρατούν αποστάσεις.
1986: Εγκαινιάζεται το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα, προσθέτοντας ένα νέο, δυναμικό σημείο αναφοράς για τις συλλογές, την αρχαιολογία και τη σύγχρονη μουσειακή εμπειρία στην ελληνική πρωτεύουσα.
1989: Αντιδράσεις και απογοήτευση προκαλεί στην Ελλάδα η χριστουγεννιάτικη πρωτοβουλία του Πάπα να απευθύνει για πρώτη φορά το εορταστικό του μήνυμα στη «μακεδονική», όπως είπε, γλώσσα, σε μια περίοδο που το ζήτημα των ονομασιών και των ταυτοτήτων φορτίζει έντονα τη δημόσια συζήτηση.
1991: Αρχίζει η επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» (Operation Desert Storm), η πολεμική φάση του Πολέμου του Κόλπου, όταν οι ΗΠΑ και η διεθνής συμμαχία ξεκινούν εκτεταμένα αεροπορικά πλήγματα κατά του Ιράκ και των δυνάμεών του στο κατεχόμενο Κουβέιτ, με στόχο την εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ μετά την εισβολή και προσάρτηση του Κουβέιτ από τον Σαντάμ Χουσεΐν. Την ίδια νύχτα, το Ιράκ ανοίγει «δεύτερο μέτωπο» εκτοξεύοντας οκτώ πυραύλους Σκουντ προς το Ισραήλ, επιχειρώντας να προκαλέσει ισραηλινή αντίδραση και να κλονίσει τη συνοχή της συμμαχίας.
1992: Το Ειδικό Δικαστήριο αθωώνει τον Ανδρέα Παπανδρέου από τις κατηγορίες για το σκάνδαλο Κοσκωτά, ενώ κηρύττει ενόχους τους πρώην υπουργούς Δ. Τσοβόλα και Γ. Πέτσο, σε μια απόφαση που αφήνει ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα στη Μεταπολίτευση.
1995: Ψηφίζεται στη Βουλή ο νέος Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας με τον οποίο καταργείται, μεταξύ άλλων, η θανατική ποινή εν καιρώ ειρήνης, καταγράφοντας μια σημαντική θεσμική μεταβολή στον τρόπο που το κράτος αντιμετωπίζει την έσχατη ποινή.

2013: Στα Πετράλωνα της Αθήνας, ο 27χρονος Πακιστανός εργάτης Σαχζάτ Λουκμάν δολοφονείται τα ξημερώματα πηγαίνοντας με ποδήλατο στη δουλειά του, όταν δέχεται επίθεση με μαχαίρι από δύο άνδρες που συνδέονται με τη Χρυσή Αυγή. Οι δράστες καταδικάζονται πρωτοδίκως σε ισόβια για προμελετημένη ανθρωποκτονία, αν και το δικαστήριο τότε δεν αναγνωρίζει ρατσιστικό κίνητρο, με την υπόθεση να παραμένει σημείο αναφοράς στη συζήτηση για τη ρατσιστική βία στην Ελλάδα.
2021: Λίγο μετά την επιστροφή του στη Μόσχα από τη Γερμανία, ο Ρώσος πολιτικός της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι συλλαμβάνεται στο αεροδρόμιο Σερεμέτιεβο κατά τον έλεγχο διαβατηρίων, έπειτα από ενέργειες της ομοσπονδιακής σωφρονιστικής υπηρεσίας (FSIN), με την αιτιολογία ότι παραβίασε τους όρους της αναστολής της ποινής του στην υπόθεση «Yves Rocher». Την επόμενη ημέρα δικαστήριο διατάσσει την προφυλάκισή του Ναβάλνι για 30 ημέρες, εν αναμονή της κρίσιμης απόφασης για το αν η αναστολή θα μετατραπεί σε πραγματική φυλάκιση, εξέλιξη που θα σημαδέψει τη συνέχεια της υπόθεσής του.
Γεννήσεις

1706 – Βενιαμίν Φρανκλίνος (Benjamin Franklin), Αμερικανός πολιτικός, διπλωμάτης, συγγραφέας και εφευρέτης, από τους «Founding Fathers» των ΗΠΑ. Ξεκίνησε ως τυπογράφος και εκδότης, έγινε διάσημος για τα πειράματά του με τον ηλεκτρισμό και την εφεύρεση του αλεξικέραυνου. Στην πολιτική, είχε κομβικό ρόλο στην Αμερικανική Επανάσταση, συνέβαλε στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας και ως απεσταλμένος στη Γαλλία εξασφάλισε κρίσιμη στήριξη για τον πόλεμο.

1860 – Άντον Τσέχοφ (Anton Chekhov), Ρώσος θεατρικός συγγραφέας και διηγηματογράφος, από τους πιο επιδραστικούς δημιουργούς του ρεαλισμού και του μοντερνισμού. Γιατρός στο επάγγελμα, έγραψε εκατοντάδες διηγήματα με λεπτή ειρωνεία και βαθιά ανθρωπιά, ενώ στο θέατρο ανανέωσε τη δραματουργία με υπαινικτικούς διαλόγους και «σιωπές». Κλασικά έργα του είναι «Ο γλάρος», «Θείος Βάνιας», «Τρεις αδελφές» και «Ο βυσσινόκηπος», ενώ η αρχή «το όπλο του Τσέχοφ» έγινε κανόνας αφήγησης.

1899 – Αλ Καπόνε (Al Capone), Αμερικανός γκάνγκστερ και διαβόητος μαφιόζος της εποχής της Ποτοαπαγόρευσης, που ταύτισε το όνομά του με το οργανωμένο έγκλημα στο Σικάγο. Ηγήθηκε του Chicago Outfit, χτίζοντας αυτοκρατορία από το παράνομο αλκοόλ, τα τυχερά παιχνίδια και την εκβίαση, ενώ συνδέθηκε με τη βία των συμμοριών της δεκαετίας του 1920. Παρότι απέφευγε συχνά τις καταδίκες για εγκλήματα, φυλακίστηκε τελικά το 1931 για φοροδιαφυγή.

1942 – Μοχάμεντ Άλι (Muhammad Ali), Αμερικανός πυγμάχος, από τις πιο εμβληματικές μορφές του παγκόσμιου αθλητισμού και της ποπ κουλτούρας. Γεννήθηκε ως Κάσιους Κλέι και κατέκτησε χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο το 1960, πριν γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών και πρωταγωνιστήσει σε ιστορικούς αγώνες με τον Τζο Φρέιζερ και τον Τζορτζ Φόρμαν. Ξεχώρισε και για τη δημόσια στάση του απέναντι στον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ αργότερα έγινε σύμβολο ανθρωπιστικής δράσης.

1962 – Τζιμ Κάρεϊ (Jim Carrey), Καναδός ηθοποιός και κωμικός, που έγινε παγκόσμιο φαινόμενο τη δεκαετία του 1990 χάρη στη σωματική κωμωδία και τις εκρηκτικές μεταμορφώσεις του. Καθιερώθηκε με ταινίες όπως «The Mask», «Dumb and Dumber» και «Ace Ventura: Pet Detective», ενώ απέδειξε την υποκριτική του ευελιξία σε πιο δραματικούς ρόλους στο «The Truman Show» και στο «Eternal Sunshine of the Spotless Mind». Είναι από τους πιο αναγνωρίσιμους σταρ της κωμωδίας των τελευταίων δεκαετιών.
Θάνατοι

1848 – Πέτρος Μαυρομιχάλης, Έλληνας πολιτικός και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, γνωστός ως «Πετρόμπεης», ηγετική μορφή της Μάνης και από τους πρωταγωνιστές της έναρξης του Αγώνα στην Πελοπόννησο. Συμμετείχε ενεργά και στην πολιτική διοίκηση των επαναστατημένων Ελλήνων, φτάνοντας να διατελέσει πρόεδρος του Εκτελεστικού το 1823, σε μια περίοδο έντονων εσωτερικών ανταγωνισμών. Αργότερα φυλακίστηκε μετά τη σύγκρουση της οικογένειάς του με τον Ιωάννη Καποδίστρια, ενώ πέθανε στην Αθήνα το 1848.
Εορτολόγιο
Αντώνιος, Αντωνία, Θεοδόσιος, Θεοδοσία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Ιταλικής Κουζίνας
πηγή newsbeast.gr

Event details