Το απόγευμα της 14ης Αυγούστου 2003, λίγο μετά τις 4, τα φώτα άρχισαν να σβήνουν το ένα μετά το άλλο σε ένα τεράστιο τμήμα των ΗΠΑ και του Καναδά. Από το Οχάιο και το Μίσιγκαν μέχρι τη Νέα Υόρκη και από εκεί στο Οντάριο, περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Η συνολική απώλεια φορτίου έφτασε τα 61.800 MW και σε ορισμένες περιοχές η πλήρης αποκατάσταση χρειάστηκε έως και τέσσερις ημέρες.
Στη Νέα Υόρκη, το μετρό ακινητοποιήθηκε την ώρα που πλησίαζε η απογευματινή αιχμή. Περίπου 400 τρένα έμειναν σταματημένα, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες βρέθηκαν χωρίς τρόπο να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Τα φανάρια έσβησαν, οι δρόμοι γέμισαν αυτοκίνητα και πεζούς και άνθρωποι εγκλωβίστηκαν σε ανελκυστήρες.
Το ίδιο σκηνικό επαναλαμβανόταν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά. Στο Τορόντο σταμάτησαν το μετρό και τα τραμ, επιβάτες απομακρύνονταν από ακινητοποιημένους συρμούς μέσα από τις σήραγγες και πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να ρυθμίσουν μόνοι τους την κυκλοφορία στις διασταυρώσεις όπου τα φανάρια είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας.
Από ένα πρόβλημα στο Οχάιο σε γενικευμένη κατάρρευση
Στην αρχή, το μέγεθος της διακοπής προκάλεσε φόβους ότι οι ΗΠΑ μπορεί να βρίσκονταν αντιμέτωπες με νέα τρομοκρατική επίθεση, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Η επίσημη έρευνα ΗΠΑ και Καναδά, όμως, δεν βρήκε καμία ένδειξη σαμποτάζ, κυβερνοεπίθεσης ή τρομοκρατικής ενέργειας.

Η πραγματική εξήγηση ήταν λιγότερο θεαματική, αλλά ίσως πιο ανησυχητική: μια αλυσίδα τεχνικών και ανθρώπινων αστοχιών.
Η κοινή ερευνητική επιτροπή ΗΠΑ–Καναδά κατέληξε ότι η εταιρεία FirstEnergy δεν είχε αντιληφθεί εγκαίρως πόσο επικίνδυνα επιδεινωνόταν η κατάσταση στο δίκτυό της στο Οχάιο. Το σύστημα συναγερμών στο κέντρο ελέγχου είχε σταματήσει να λειτουργεί, με αποτέλεσμα οι χειριστές να μην ενημερώνονται για κρίσιμες μεταβολές. Παράλληλα, ανεπαρκώς κλαδεμένα δέντρα ήρθαν σε επαφή με γραμμές υψηλής τάσης και προκάλεσαν την αποσύνδεσή τους.
Το κρίσιμο σημείο ήρθε στις 16:05:57. Η γραμμή υψηλής τάσης Sammis–Star τέθηκε εκτός λειτουργίας και άρχισε η ανεξέλεγκτη αλυσιδωτή αντίδραση. Οι ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταφέρθηκαν από τη μία γραμμή στην άλλη, τα συστήματα προστασίας ενεργοποιούνταν διαδοχικά και το δίκτυο άρχισε να καταρρέει.
Μέσα σε μόλις επτά λεπτά, η διακοπή είχε εξαπλωθεί από την περιοχή Κλίβελαντ–Άκρον σε μεγάλο μέρος των βορειοανατολικών ΗΠΑ και του Καναδά. Στις 16:13 είχαν αποσυνδεθεί περισσότερες από 508 μονάδες παραγωγής σε 265 σταθμούς.
«Θα μπορούσε να είχε αποτραπεί»
Το πόρισμα της επίσημης έρευνας ήταν σαφές: το μπλακ άουτ θα μπορούσε να είχε αποτραπεί. Δεν έφταιγε ένα μόνο δέντρο ή ένας υπολογιστής, αλλά ένας συνδυασμός ανεπαρκούς συντήρησης, προβληματικής εποπτείας, κακής επικοινωνίας και αδυναμίας των αρμόδιων φορέων να αντιληφθούν εγκαίρως τι συνέβαινε στο διασυνδεδεμένο δίκτυο.
A darkened New York City is visible just before dawn through power lines from Jersey City, N.J., shown in foreground, with some lights visible, Friday, Aug. 15, 2003. The Empire State Building is in background. (AP Photo/George Widman)
Οι οικονομικές απώλειες μόνο στις ΗΠΑ υπολογίστηκαν μεταξύ 4 και 10 δισ. δολαρίων. Το συμβάν οδήγησε επίσης σε αυστηρότερη αντιμετώπιση των προτύπων αξιοπιστίας και σε σειρά μέτρων για τη λειτουργία και την εποπτεία του ηλεκτρικού συστήματος της Βόρειας Αμερικής.
Και η σύμπτωση εκείνου του Αυγούστου ήταν εντυπωσιακή. Μόλις δύο εβδομάδες αργότερα, στις 28 Αυγούστου, μεγάλο τμήμα του Λονδίνου έμεινε επίσης χωρίς ρεύμα, επηρεάζοντας 476.000 καταναλωτές και προκαλώντας χάος στις συγκοινωνίες. Τα δύο γεγονότα δεν συνδέονταν: στη βρετανική περίπτωση, η έρευνα εντόπισε μεταξύ άλλων ένα λανθασμένα τοποθετημένο ρελέ προστασίας.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1941: Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ διακηρύσσουν την Ατλαντική Χάρτα, καθορίζοντας κοινές αρχές για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη. Το κείμενο θεωρείται σημαντικός πρόδρομος της δημιουργίας των Ηνωμένων Εθνών.
1945: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν ανακοινώνει ότι η Ιαπωνία αποδέχθηκε τους όρους παράδοσης των Συμμάχων, σηματοδοτώντας ουσιαστικά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επίσημη πράξη παράδοσης θα υπογραφεί στις 2 Σεπτεμβρίου.
1947: Το Πακιστάν αποκτά την ανεξαρτησία του από τη Βρετανία, στο πλαίσιο της διάλυσης της Βρετανικής Ινδίας και της δημιουργίας δύο ανεξάρτητων κρατών. Η διχοτόμηση συνοδεύεται από μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών και αιματηρές συγκρούσεις.
1974: Η Τουρκία εξαπολύει τη δεύτερη φάση της εισβολής στην Κύπρο, τον «Αττίλα 2», μετά το αδιέξοδο των συνομιλιών της Γενεύης. Μέχρι την εκεχειρία της 16ης Αυγούστου, οι τουρκικές δυνάμεις έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους περίπου το 37% του νησιού.
1980: Ξεκινά η μεγάλη απεργία στα ναυπηγεία του Γκντανσκ στην Πολωνία, με τον Λεχ Βαλέσα να αναδεικνύεται σε ηγετική μορφή. Οι κινητοποιήσεις θα οδηγήσουν στη γέννηση της «Αλληλεγγύης», του κινήματος που αμφισβήτησε την κομμουνιστική εξουσία.

1996: Ο 26χρονος Ελληνοκύπριος Σολωμός Σολωμού πέφτει νεκρός από πυρά ενώ επιχειρεί να κατεβάσει την τουρκική σημαία στη Δερύνεια, τρεις ημέρες μετά τη δολοφονία του εξαδέλφου του, Τάσου Ισαάκ.

2003: Σεισμός μεγέθους 6,4 Ρίχτερ ταρακουνά τη Λευκάδα, προκαλώντας περίπου 50 τραυματισμούς, πανικό στους χιλιάδες παραθεριστές και εκτεταμένες ζημιές σε σπίτια, υποδομές και το οδικό δίκτυο. 

2005: Η πτήση 522 της κυπριακής Helios Airways συντρίβεται στο Γραμματικό Αττικής, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους και οι 121 επιβαίνοντες. Πρόκειται για την πιο πολύνεκρη αεροπορική τραγωδία που έχει σημειωθεί στην Ελλάδα.
2015: Η Βουλή εγκρίνει το 3ο μνημόνιο με 222 ψήφους υπέρ, ενώ η ψηφοφορία προκαλεί βαθιά εσωκομματική κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ, με 32 βουλευτές του κόμματος να καταψηφίζουν τη συμφωνία.
Γεννήσεις

1909 – Μάνος Κατράκης, εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, γεννήθηκε στις 14 Αυγούστου στο Καστέλι Κισάμου της Κρήτης. Ξεκίνησε το 1927 και ξεχώρισε για την επιβλητική φυσιογνωμία, την ακαταμάχητη φωνή και την ένταση του ρόλου σε έργα όπως «Ο καπετάν Μιχάλης», «Οιδίπους Τύραννος» και «Συνοικία το Όνειρο». Ιδρυτής του Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου (1955) και αγωνιστής της αριστεράς, υπέστη διώξεις και εξορίες εξαιτίας των πεποιθήσεών του.

1945 – Στιβ Μάρτιν (Steve Martin), εμβληματικός Αμερικανός κωμικός, ηθοποιός, συγγραφέας και μουσικός, γεννήθηκε στο Γουάκο του Τέξας στις 14 Αυγούστου. Ξεκίνησε ως σεναριογράφος στην εκπομπή «The Smothers Brothers Comedy Hour» (βραβείο Έμμυ) και γρήγορα καθιερώθηκε με το παράλογο, ευρηματικό του χιούμορ και sold out stand-up παραστάσεις τη δεκαετία του ’70. Άφησε στίγμα στον κινηματογράφο με ταινίες όπως «The Jerk», «Planes, Trains and Automobiles» και «Father of the Bride», κερδίζοντας πέντε βραβεία Γκράμι, ενώ ξεχωρίζει και ως δεξιοτέχνης μπάντζο και συγγραφέας.

1959 – Μάτζικ Τζόνσον (Magic Johnson), αμερικανός καλαθοσφαιριστής, γεννημένος στις 14 Αυγούστου στο Λάνσινγκ του Μίσιγκαν. Θεωρείται ένας από τους κορυφαίους πλέι μέικερ στην ιστορία του αθλήματος, καθιερώνοντας τη «Showtime» εποχή των Λος Άντζελες Λέικερς. Κατέκτησε πέντε πρωταθλήματα NBA, τρία βραβεία MVP και ήταν 12 φορές All-Star, ενώ ως πρωτοετής οδήγησε τους Λέικερς σε τίτλο παίζοντας όλες τις θέσεις στον τελικό. Εντυπωσίασε με το ομαδικό του πνεύμα, το μοναδικό στιλ και την ηγετική του παρουσία, κλείνοντας την καριέρα του ως πρότυπο αθλητικής και κοινωνικής προσφοράς.

1966 – Χάλι Μπέρι (Halle Berry), αμερικανίδα ηθοποιός και μοντέλο, γεννημένη στις 14 Αυγούστου στο Κλίβελαντ. Ξεκίνησε ως καλλιστείο και fashion model, διακρίθηκε στη Miss USA και Miss World το 1986, ενώ η καριέρα της απογειώθηκε ως πρωταγωνίστρια σε ταινίες όπως «Boomerang», «X-Men», «Die Another Day» και «Monster’s Ball» (2001), για την οποία βραβεύτηκε με Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου, η πρώτη και μοναδική Αφροαμερικανή τιμημένη με αυτόν τον τίτλο. Σήμα κατατεθέν της η δυναμική ερμηνεία και η ισχυρή προσωπικότητά της, έχοντας διακριθεί με Emmy, Golden Globe και SAG.

1983 – Μίλα Κούνις (Mila Kunis), Ουκρανοαμερικανίδα ηθοποιός, γεννημένη στις 14 Αυγούστου στο Τσερνίβτσι της Ουκρανίας. Μετανάστευσε οικογενειακώς στο Λος Άντζελες σε ηλικία 7 ετών. Έγινε γνωστή ως «Τζάκι Μπέρκχαρτ» στη σειρά «That ’70s Show» και ως φωνή της «Meg Griffin» στο «Family Guy». Ξεχώρισε με ρόλους σε ταινίες όπως «Forgetting Sarah Marshall», «Black Swan», «Friends with Benefits», «Ted» και «Bad Moms». Αναγνωρισμένη για την υποκριτική της ευλυγισία και την αδιαμφισβήτητη οθονική παρουσία, θεωρείται μία από τις πιο επιτυχημένες και αγαπητές ηθοποιούς της γενιάς της.
Θάνατοι

1956 – Μπέρτολτ Μπρεχτ (Bertolt Brecht), κορυφαίος Γερμανός συγγραφέας, ποιητής και θεατρικός μεταρρυθμιστής, πέθανε στις 14 Αυγούστου στο Ανατολικό Βερολίνο σε ηλικία 58 ετών από καρδιακή προσβολή. Πατέρας του «επικού θεάτρου» και του Verfremdungseffekt («αποστασιοποίηση»), δημιούργησε εμβληματικά έργα όπως «Η Όπερα της πεντάρας», «Μάνα Κουράγιο», «Ο Γαλιλαίος», «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» και «Ο Κύκλος με την κιμωλία».

1972 – Νίκος Φέρμας, εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός του κινηματογράφου και του θεάτρου, γεννημένος στη Μυτιλήνη το 1905 με πραγματικό όνομα Νίκος Χατζηανδρέου. Καθιερώθηκε ως αρχέτυπο του ντόμπρου μάγκα και βιοπαλαιστή, μέσα από πάνω από 150 ταινίες στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 («Ένας ήρωας με παντούφλες», «Λατέρνα φτώχεια και γαρύφαλλο», «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος», «Καλώς ήλθε το δολάριο», «Λόλα»). Η αυθεντική λαϊκή του παρουσία τον έκανε αγαπημένη φιγούρα του ελληνικού σινεμά, αφήνοντας ανεξίτηλη σφραγίδα στους δεύτερους ρόλους. Πέθανε στην Αθήνα στις 14 Αυγούστου 1972, σε ηλικία 67 ετών.

1988 – Έντσο Φεράρι (Enzo Ferrari), θρυλικός Ιταλός οδηγός αγώνων και επιχειρηματίας, πέθανε στις 14 Αυγούστου στη Μόντενα, σε ηλικία 90 ετών. Ξεκίνησε την καριέρα του ως οδηγός της Alfa Romeo και γρήγορα καθιερώθηκε ως πρωτοπόρος στον χώρο της αυτοκίνησης ιδρύοντας τη Scuderia Ferrari το 1929 και αργότερα τη θρυλική εταιρεία Ferrari στη Μαρανέλο. Μέσα από καινοτομία και πάθος για την ταχύτητα, ανέδειξε τα αγωνιστικά αυτοκίνητα Ferrari σε σύμβολο νίκης και πολυτέλειας, κατακτώντας πάνω από 5,000 αγώνες και 25 παγκόσμιους τίτλους κατά τη διάρκεια της ζωής του.

1996 – Σολωμός Σολωμού, Κύπριος ακτιβιστής και εμβληματική μορφή του αγώνα κατά της τουρκικής κατοχής, δολοφονήθηκε στις 14 Αυγούστου 1996 στη Δερύνεια κατά την προσπάθεια του να κατεβάσει την τουρκική σημαία από φυλάκιο των κατοχικών δυνάμεων, λίγο μετά την κηδεία του εξαδέρφου του Τάσου Ισαάκ. Με το τσιγάρο στο στόμα ανέβηκε στον ιστό και δέχτηκε θανάσιμα πυρά μπροστά στις κάμερες, σε μια εικόνα που έκανε τον γύρο του κόσμου ως σύμβολο θάρρους και αντίστασης.
πηγή newsbeast.gr

Event details

Σαν σήμερα το 1972, στον θεσσαλικό κάμπο, ανάμεσα στους σταθμούς Δοξαρά Λάρισας και Ορφανών Καρδίτσας, γράφεται μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες στην ιστορία των ελληνικών σιδηροδρόμων. Η υπερταχεία «Ακρόπολις Εξπρές», που ερχόταν από την Κεντρική Ευρώπη προς την Ελλάδα, συγκρούεται μετωπικά σε μονή γραμμή με την επιβατική αμαξοστοιχία που οι άνθρωποι της εποχής αποκαλούσαν «πόστα», επειδή μετέφερε και ταχυδρομείο.
Ο απολογισμός καταγράφεται ως βαρύς: πολλές πηγές μιλούν για τουλάχιστον 19 νεκρούς και 44 τραυματίες, ενώ άλλες ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών στους 21. Αυτή η διαφορά στους απολογισμούς δεν αλλάζει την ουσία: επρόκειτο για μια τραγωδία που ανέδειξε με τον πιο ωμό τρόπο πόσο εύκολα ένα σύστημα με κενά επικοινωνίας και ασφάλειας μπορεί να γίνει παγίδα.
Το μοιραίο ραντεβού στη μονή γραμμή
Το δίκτυο εκείνης της περιόδου, σε μεγάλο βαθμό μονής γραμμής, απαιτούσε αυστηρή πειθαρχία στη διαδικασία της διασταύρωσης και καθαρή, αδιαμφισβήτητη συνεννόηση ανάμεσα στους σταθμούς. Εκείνη την ημέρα, τα δύο τρένα έπρεπε να «λυθούν» σε έναν από τους δύο κοντινούς σταθμούς, στον Δοξαρά ή στα Ορφανά, ώστε το ένα να περιμένει και το άλλο να περάσει με ασφάλεια.
Σύμφωνα με τις καταγραφές, η υπερταχεία είχε προτεραιότητα, όμως η αλληλουχία αποφάσεων και μηνυμάτων δεν λειτούργησε όπως έπρεπε. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθούν δύο αμαξοστοιχίες στην ίδια τροχιά, κινούμενες η μία προς την άλλη.
Η λάθος συνεννόηση, η σύγκρουση και οι πρώτοι που έσπευσαν στο σημείο
Το συγκεκριμένο τμήμα του δικτύου λειτουργεί σε μονή γραμμή, άρα η κίνηση βασίζεται στη σωστή «διασταύρωση», στο να περιμένει το ένα τρένο σε σταθμό με παρακαμπτήριο, ώστε να περάσει το άλλο. Εκείνη την ημέρα, η διασταύρωση έχει προγραμματιστεί να γίνει είτε στα Ορφανά είτε στο Δοξαρά, όμως στην πράξη η απόφαση δεν «κλειδώνει» εγκαίρως.
Οι αναφορές συγκλίνουν στο ότι υπήρξε ασυνεννοησία ανάμεσα στους σταθμούς και ότι η επικοινωνία δυσκολεύτηκε επιπλέον από τις συνθήκες της κακοκαιρίας και τα προβλήματα τηλεπικοινωνιών που περιγράφονται για την περιοχή.
Το γεγονός είναι ότι το σύστημα στηριζόταν υπερβολικά σε μια εύθραυστη αλυσίδα ανθρώπινων συνεννοήσεων.
Η μετωπική σύγκρουση ήταν σφοδρή. Περιγραφές μιλούν για παραμορφωμένες μηχανές και για τα πρώτα βαγόνια που μετατρέπονται σε συντρίμμια. Οι πρώτοι που φτάνουν στον τόπο είναι άνθρωποι της περιοχής. Τα συνεργεία χρειάζονται χρόνο για να απεγκλωβίσουν εγκλωβισμένους και να απομακρύνουν βαγόνια, ενώ τοπικές κοινωνίες, σταθμοί, νοσοκομεία και συνεργεία μπαίνουν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Οι ευθύνες, η δίκη και η καταδίκη
Ακολουθούν διώξεις και η υπόθεση φτάνει στη Δικαιοσύνη. Σε πρώτο βαθμό, στη δίκη του Νοεμβρίου 1972 στην Καρδίτσα, οι εμπλεκόμενοι καταδικάζονται σε ποινές φυλάκισης από 3 έως 5 χρόνια, ενώ σε δεύτερο βαθμό, τον Ιανουάριο 1973 στη Λάρισα, καταδικάζεται σε ποινή 5 ετών ο σταθμάρχης Ορφανών και οι άλλοι δύο αθωώνονται.
Μέσα στη δίκη μπαίνει δυνατά και ένα θέμα που ξεπερνά τα πρόσωπα: η κόπωση και τα ωράρια. Η φράση που καταγράφεται από μαρτυρία συγγενούς θύματος έχει ιδιαίτερο βάρος γιατί φωτίζει ένα περιβάλλον εργασίας που, όπως περιγράφεται, μπορούσε να εξαντλεί τους ανθρώπους που κρατούσαν την κίνηση στα χέρια τους: «Όταν δουλεύουν 18 και 20 ώρες, σημαίνει ότι κοιμούνται πάνω στο τιμόνι ή στο γραφείο».

Μετά το δυστύχημα, η χουντική κυβέρνηση ανακοινώνει μέτρα, ανάμεσά τους και τον εξοπλισμό με ραδιοτηλέφωνα, ως απάντηση σε μια εποχή όπου η επικοινωνία στο δίκτυο περιγράφεται ως ανεπαρκής.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
27 π.Χ.: Η Ρωμαϊκή Σύγκλητος απονέμει τον τίτλο του Αυγούστου στον Γάιο Ιούλιο Καίσαρα Οκταβιανό. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, μια εξέλιξη που θα καθόριζε την τύχη ολόκληρου του μεσογειακού κόσμου και του ελληνισμού για αιώνες.
1605: Εκδίδεται στη Μαδρίτη η πρώτη έκδοση του Δον Κιχώτη του Μιγκέλ ντε Θερβάντες. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, που έθεσε τις βάσεις για το σύγχρονο μυθιστόρημα.
1707: Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας επικυρώνει τη Συνθήκη Ένωσης με την Αγγλία, ψηφίζοντας τις Πράξεις Ένωσης που συγχωνεύουν τα δύο βασίλεια σε ένα νέο κράτος, το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας, με κοινό κοινοβούλιο στο Γουέστμινστερ.
1878: Κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου, ο ρωσικός στρατός απελευθερώνει τη Φιλιππούπολη από την οθωμανική κυριαρχία. Η πόλη αποτελούσε ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα του θρακικού ελληνισμού, με έντονη πνευματική και οικονομική παρουσία.

1919: Στις ΗΠΑ επικυρώνεται η 18η τροπολογία του Συντάγματος, που θεμελιώνει την Ποτοαπαγόρευση απαγορεύοντας την παραγωγή, μεταφορά και πώληση «οινοπνευματωδών ποτών» (χωρίς να απαγορεύει ρητά την κατοχή ή κατανάλωση). Την ίδια χρονιά, το Κογκρέσο ψηφίζει τον Volstead Act (National Prohibition Act) για να ορίσει τι θεωρείται «intoxicating liquor» και να οργανώσει την ομοσπονδιακή εφαρμογή, υπερψηφίζοντας το βέτο του Γούντροου Γουίλσον. Η πανεθνική εφαρμογή τίθεται σε ισχύ από το 1920, ανοίγοντας την εποχή της αμερικανικής Ποτοαπαγόρευσης.
1969: Ο Τσέχος φοιτητής Γιαν Πάλαχ προχωρά σε αυτοπυρπόληση στην Πλατεία Βέντσεσλας στην Πράγα, ως πράξη διαμαρτυρίας απέναντι στη σοβιετική κατοχή που ακολούθησε την εισβολή του Συμφώνου της Βαρσοβίας και ως κραυγή απέναντι στην «απάθεια» της κοινωνίας. Πεθαίνει λίγες ημέρες αργότερα από τα εγκαύματά του και η πράξη του γίνεται διαχρονικό σύμβολο αντίστασης στη Τσεχοσλοβακία.
1972: Μία από τις μεγαλύτερες σιδηροδρομικές τραγωδίες στην Ελλάδα σημειώνεται μεταξύ Δοξαρά και Ορφανών, όταν η ταχεία αμαξοστοιχία «Ακρόπολις Εξπρές» (δρομολόγιο Μόναχο–Αθήνα) συγκρούεται μετωπικά, σε μονή γραμμή, με την επιβατική «πόστα» (Αθήνα–Θεσσαλονίκη). Η σύγκρουση, που αποδίδεται σε αστοχίες συνεννόησης και στα κενά επικοινωνίας του δικτύου, αφήνει 19 νεκρούς και 44 τραυματίες, αναδεικνύοντας με δραματικό τρόπο τα προβλήματα ασφάλειας των ελληνικών σιδηροδρόμων της εποχής.
1979: Ο Ιρανός Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί εγκαταλείπει το Ιράν μαζί με τη σύζυγό του, Φαράχ, αναχωρώντας από την Τεχεράνη για την Αίγυπτο, σε μια έξοδο που παρουσιάζεται επίσημα ως «διακοπές». Η αναχώρησή του, ενώ έχει ήδη οριστεί πρωθυπουργός ο Σαπούρ Μπαχτιάρ και έχουν προβλεφθεί μεταβατικές ρυθμίσεις (όπως Συμβούλιο Αντιβασιλείας), γίνεται σημείο καμπής της Ισλαμικής Επανάστασης, καθώς λίγες εβδομάδες αργότερα επιστρέφει ο Αγιατολάχ Χομεϊνί και το καθεστώς της μοναρχίας καταρρέει.


1979: Προβάλλεται για πρώτη φορά στο BBC Two η μνημειώδης σειρά φυσικής ιστορίας «Life on Earth», με παρουσιαστή τον Ντέιβιντ Άτενμπορο και παραγωγή της BBC Natural History Unit, ένα 13μερές τηλεοπτικό ταξίδι που αφηγείται την εξέλιξη της ζωής στη Γη και θεωρείται σημείο καμπής για τα ντοκιμαντέρ άγριας φύσης λόγω της κλίμακας, της κινηματογράφησης και της επιρροής του.
1991: Σε τηλεοπτικό διάγγελμα προς το έθνος, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Χ. Γ. Μπους ανακοινώνει την έναρξη της Operation Desert Storm, της συμμαχικής πολεμικής επιχείρησης στον Περσικό Κόλπο για την εκδίωξη των ιρακινών δυνάμεων από το Κουβέιτ και την επιβολή των αποφάσεων του ΟΗΕ μετά την εισβολή του Σαντάμ Χουσεΐν, με την έναρξη αεροπορικών πληγμάτων σε στρατιωτικούς στόχους σε Ιράκ και Κουβέιτ.

1992: Το Ειδικό Δικαστήριο ολοκληρώνει τη πολύμηνη δίκη για το σκάνδαλο Κοσκωτά και αθωώνει τον Ανδρέα Παπανδρέου από όλες τις κατηγορίες, με οριακή πλειοψηφία 7-6 στο βασικό σκέλος της υπόθεσης, ενώ άλλοι κατηγορούμενοι πρώην υπουργοί καταδικάζονται. Η απόφαση θεωρείται κομβική για το πολιτικό κλίμα της εποχής, καθώς κλείνει θεσμικά μια από τις πιο φορτισμένες υποθέσεις της Μεταπολίτευσης.
2003: Το διαστημικό λεωφορείο «Κολούμπια» απογειώνεται για την τελευταία του αποστολή. Η πτήση κατέληξε σε τραγωδία 16 ημέρες αργότερα, όταν το σκάφος διαλύθηκε κατά την επιστροφή του, οδηγώντας στον θάνατο και τους επτά αστροναύτες του πληρώματος.

2006: Στη Μονρόβια, η Έλεν Τζόνσον Σίρλιφ ορκίζεται πρόεδρος της Λιβερίας, αναλαμβάνοντας καθήκοντα μετά τη νίκη της στις προεδρικές εκλογές του 2005 και γράφοντας ιστορία ως η πρώτη εκλεγμένη γυναίκα αρχηγός κράτους στην Αφρική.

2014: Πεθαίνει στο Τόκιο, σε ηλικία 91 ετών, ο Ιάπωνας πρώην αξιωματικός του Αυτοκρατορικού Στρατού Χιρόο Ονόδα, μία από τις τελευταίες εμβληματικές μορφές «holdout» του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς συνέχισε να ζει και να δρα ως αντάρτης στο νησί Λουμπάνγκ στις Φιλιππίνες μέχρι το 1974, όταν παραδόθηκε αφού έλαβε επίσημη διαταγή απαλλαγής καθηκόντων από τον πρώην διοικητή του.
2023: Πραγματοποιείται στην Αθήνα η κηδεία του Κωνσταντίνου Β’, του τελευταίου βασιλιά των Ελλήνων. Η τελετή στη Μητρόπολη Αθηνών και η ταφή στο Τατόι προσέλκυσαν το ενδιαφέρον διεθνών βασιλικών οίκων και πλήθους κόσμου.
Γεννήσεις

1901 – Φουλχένσιο Μπατίστα (Fulgencio Batista), Κουβανός στρατιωτικός και πολιτικός, από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της Κουβανικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αναδεικνύεται σε ισχυρό παράγοντα μετά την ανατροπή του 1933 και επηρεάζει καθοριστικά την πολιτική σκηνή, ενώ εκλέγεται πρόεδρος (1940-1944). Επιστρέφει στην εξουσία με πραξικόπημα το 1952, κυβερνά αυταρχικά έως το 1959 και ανατρέπεται από την επανάσταση του Φιντέλ Κάστρο, φεύγοντας στην εξορία.

1932 – Νταϊάν Φόσεϊ (Dian Fossey), Αμερικανίδα πρωτευοντολόγος που αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη και προστασία των ορεινών γοριλών στη Ρουάντα. Ίδρυσε το ερευνητικό κέντρο Karisoke και έγινε διεθνώς γνωστή από το βιβλίο «Gorillas in the Mist», που ανέδειξε τον δεσμό της με τα ζώα και την απειλή της λαθροθηρίας. Η σκληρή της στάση απέναντι στους κυνηγούς δημιούργησε εχθρούς, ενώ δολοφονήθηκε το 1985, αφήνοντας πίσω της μια κληρονομιά-ορόσημο για τη διατήρηση ειδών.
Θάνατοι

1998 – Δημήτρης Χορν, Έλληνας ηθοποιός, από τις πιο εμβληματικές μορφές του ελληνικού θεάτρου και του κινηματογράφου του 20ού αιώνα. Γιος του θεατρικού συγγραφέα Παντελή Χορν, ξεχώρισε για τη φωνή, την ερμηνευτική ακρίβεια και το σπάνιο σκηνικό του κύρος, ενώ συνέδεσε το όνομά του και με τη συνεργασία του με την Έλλη Λαμπέτη. Στον κινηματογράφο έμεινε αξέχαστος σε ταινίες όπως «Μια ζωή την έχουμε» και «Αλίμονο στους νέους». Μετά τον θάνατό του καθιερώθηκε το «Βραβείο Δημήτρης Χορν».

2014 – Χίρου Ονόντα (Hiroo Onoda), Ιάπωνας αξιωματικός πληροφοριών του Αυτοκρατορικού Στρατού, που έγινε παγκόσμιο σύμβολο της «χαμένης» Ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στάλθηκε το 1944 στο νησί Λουμπάνγκ στις Φιλιππίνες και, πιστεύοντας ότι ο πόλεμος δεν τελείωσε, έμεινε κρυμμένος στη ζούγκλα επί σχεδόν 30 χρόνια. Παραδόθηκε το 1974 μόνο όταν εμφανίστηκε ο πρώην διοικητής του και του έδωσε επίσημη διαταγή.

2022 – Αλέκος Φασιανός, Έλληνας ζωγράφος, από τους πιο αναγνωρίσιμους εικαστικούς της μεταπολεμικής Ελλάδας, με ύφος που παντρεύει την αρχαιοελληνική γραμμικότητα με τη σύγχρονη αστική καθημερινότητα. Έγινε συνώνυμος με τις χαρακτηριστικές μορφές του σε έντονα χρώματα, τους ποδηλάτες, τους μουσικούς και τα «φτερωτά» μοτίβα που έδιναν μια ποιητική αίσθηση ελευθερίας. Σπούδασε στην ΑΣΚΤ και έζησε χρόνια στο Παρίσι, με εκθέσεις και διεθνή απήχηση.

Event details