Σαν σήμερα 15 Ιανουαρίου: Η υπόθεση Πατσίφικο – Όταν η Βρετανία απέκλεισε τον Πειραιά με αφορμή το… «κάψιμο του Ιούδα»
Ακόμη, η δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ από τα Φράικορπς, η Μεγάλη πλημμύρα μελάσας στη Βοστόνη και η υπόθεση της «Μαύρης Ντάλιας» στο Λος Άντζελες.
Ήταν 15 Ιανουαρίου του 1850 όταν ο Πειραιάς είδε τη θάλασσά του να «κλείνει» από βρετανικά πολεμικά, χωρίς να έχει προηγηθεί κήρυξη πολέμου. Σε λίγες ημέρες, το εμπόριο πάγωσε, η τροφοδοσία της Αθήνας δυσκόλεψε και το νεαρό ελληνικό κράτος ένιωσε, με τον πιο ωμό τρόπο, πόσο εύκολα οι Μεγάλες Δυνάμεις μπορούσαν να μετατρέψουν την «προστασία» σε πίεση. Αφορμή, η ικανοποίηση των αξιώσεων του Δαβίδ Πατσίφικο. Η ουσία, όμως, ήταν ένα διεθνές μήνυμα ισχύος.
Η σπίθα του Πάσχα στην Αθήνα
Ο Δαβίδ Πατσίφικο, Πορτογάλος Εβραίος έμπορος και διπλωμάτης, είχε υπηρετήσει ως πρόξενος και πρόξενος-γενικός της Πορτογαλίας, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και, λόγω της γέννησής του στο Γιβραλτάρ, θεωρούνταν Βρετανός υπήκοος.
Το Πάσχα του 1847, οι Αρχές, θέλοντας να αποφύγουν διπλωματική αμηχανία λόγω της παρουσίας του τραπεζίτη Τζέιμς Μάγιερ Ρότσιλντ στην Αθήνα, επιχειρούν να περιορίσουν το έθιμο της καύσης ομοιώματος του Ιούδα. Η κίνηση αυτή εκλαμβάνεται ως παρέμβαση σε λαϊκό έθιμο και, σύμφωνα με αφηγήσεις της εποχής, λειτουργεί σαν σπίθα: πολλοί επιμένουν να το τηρήσουν σε ένδειξη αντίδρασης. Η ένταση ξεφεύγει και ένα εξαγριωμένο πλήθος λεηλατεί την κατοικία του Πατσίφικο, ενώ καταγράφεται και η αίσθηση ότι η αστυνομία δεν παρενέβη αποτελεσματικά.
Από μια αποζημίωση σε διεθνή κρίση
Ο Πατσίφικο ζητά αποζημίωση παρουσιάζοντας αναλυτικές αξιώσεις, οι οποίες προκαλούν αντιδράσεις ως υπερβολικές. Σε μια εκδοχή των διεκδικήσεων, το ποσό που επικαλείται φτάνει τις περίπου 886.736 δραχμές, που αποτιμάται σε δεκάδες χιλιάδες λίρες για την εποχή.
Στην άλλη άκρη, διπλωματικά έγγραφα και μεταγενέστερες αναφορές δείχνουν ότι, όσο η υπόθεση σέρνεται, το ποσό που απαιτείται από τη Βρετανία «συμμαζεύεται» και παρουσιάζεται τελικά ως απαίτηση της τάξης των 5.000 λιρών, μαζί με άλλα μικρότερα αιτήματα που η Βρετανία εντάσσει στο ίδιο πακέτο πιέσεων.
Για την ελληνική κυβέρνηση, η λογική ήταν ότι μια οικονομική απαίτηση πρέπει να κριθεί από τα ελληνικά δικαστήρια και να αποζημιωθεί ό,τι αποδεικνύεται. Για τον λόρδο Πάλμερστον, υπουργό Εξωτερικών της Βρετανίας, η υπόθεση ακουμπά την ίδια την ισχύ της Αυτοκρατορίας και το μήνυμα προς τον κόσμο ότι οι Βρετανοί υπήκοοι «δεν μένουν μόνοι».
Το τελεσίγραφο και τα «Παρκερικά»
Στις 15 Ιανουαρίου 1850 (στα ελληνικά έγγραφα της εποχής αναφέρεται ως 3 Ιανουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο), ο βρετανικός στόλος εμφανίζεται ανοιχτά του Πειραιά υπό τον ναύαρχο Πάρκερ και την επόμενη ημέρα επιδίδεται τελεσίγραφο με διορία 24 ωρών. Όταν η Αθήνα δεν υποχωρεί, ξεκινά ένας αυστηρός ναυτικός αποκλεισμός, που στην ελληνική μνήμη θα μείνει ως «Παρκερικά». Το αποτέλεσμα είναι άμεσο: η ελληνική σημαία «εξαφανίζεται» από τα νερά, η εμπορική κίνηση σταματά και η οικονομία της πρωτεύουσας πιέζεται ασφυκτικά, καθώς η Ελλάδα της εποχής εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη τροφοδοσία δια θαλάσσης.
Οι βρετανικές δυνάμεις προχωρούν και σε κρατήσεις ή κατασχέσεις 100 – 200 ελληνικών εμπορικών σκαφών ως αντίποινα.
Η «παράλληλη ατζέντα» της Βρετανίας

Σε γελοιογραφία εποχής ο Ναύαρχος William Parker ζητά με το πιστόλι στο χέρι από τους φτωχούς Έλληνες την ξεχρέωση των οφειλών προς την Αγγλία
Παράλληλα, ο Πάλμερστον «κολλάει» στην υπόθεση και άλλες παλαιότερες αξιώσεις που αφορούν βρετανικά συμφέροντα και το καθεστώς του βρετανικού προτεκτοράτου στα Ιόνια. Στη δέσμη των απαιτήσεων εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, διεκδικήσεις για τις νησίδες Σαπιέντζα και Ελαφόνησο (ως «ιονιακές» κτήσεις), αποζημιώσεις για ληστείες βρετανικών πλοίων, αποκατάσταση για προσβολή της βρετανικής σημαίας και αξιώσεις για κακομεταχείριση Ιόνιων υπηκόων, καθώς και το ζήτημα της γης του ιστορικού Τζορτζ Φίνλεϊ που είχε ενταχθεί στους βασιλικούς κήπους χωρίς αποζημίωση.
Το πλαίσιο αυτό εξηγεί γιατί στην Αθήνα η κρίση δεν εκλαμβάνεται ως «ιδιωτική διαφορά». Η πίεση αποκτά χαρακτήρα καταναγκασμού, με τελεσίγραφα και απειλή αντιποίνων μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες, κάτι που καταγράφεται και στον βρετανικό κοινοβουλευτικό διάλογο της εποχής.
Ευρώπη σε ένταση, Λονδίνο σε διχασμό
Η Ελλάδα βρίσκεται υπό την κοινή «προστασία» Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας, άρα ο μονομερής αποκλεισμός μετατρέπεται γρήγορα σε ευρωπαϊκή τριβή. Στα πρακτικά του βρετανικού Κοινοβουλίου καταγράφονται προσφορές διαμεσολάβησης από Γαλλία και Ρωσία, που δεν αποτρέπουν την κλιμάκωση.
Στο ίδιο το Λονδίνο, η υπόθεση γίνεται πολιτική θύελλα: οι επικριτές μιλούν για δυσανάλογη «διπλωματία των κανονιοφόρων», οι υποστηρικτές για επιβολή της αξιοπιστίας της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Η κρίση συνδέεται ιστορικά με τη διάσημη επίκληση «Civis Romanus sum», που χρησιμοποιείται ως επιχείρημα ότι ο Βρετανός υπήκοος πρέπει να αισθάνεται προστατευμένος «παντού».
Η εκτόνωση και ο λογαριασμός της υπόθεσης
Στο πρακτικό επίπεδο, τα αντίποινα παίρνουν μορφή κατασχέσεων και εμπάργκο: πρώτα στοχοποιούνται κρατικά σκάφη, στη συνέχεια μπαίνουν στο «κάδρο» και ιδιωτικά πλοία, ώστε η οικονομική πίεση να λυγίσει την Αθήνα. Σε κοινοβουλευτική αναφορά του 1850 καταγράφεται ότι ως τα μέσα Φεβρουαρίου ο αριθμός των ελληνικών πλοίων που κρατούνται από τις βρετανικές δυνάμεις υπολογίζεται περίπου στα 47.
Η διπλωματική διέξοδος έρχεται με συμφωνία που οδηγεί τις αξιώσεις σε διαδικασία εξέτασης και συμβιβασμού. Η τελική αποζημίωση που καταγράφεται για τον Πατσίφικο «μικραίνει» θεαματικά σε σχέση με τις αρχικές διεκδικήσεις: αναφέρεται καταβολή 120.000 δραχμών και 500 λιρών, μετά την εξέταση των αξιώσεων.
Τι έμεινε στην ελληνική μνήμη
Τα «Παρκερικά» έμειναν ως μάθημα ωμής ισχύος: πώς μια προστατευτική σχέση μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό πίεσης, πώς ένα νεαρό κράτος μπορεί να βρεθεί οικονομικά «με την πλάτη στον τοίχο» με ναυτικά μέσα, πώς η εξωτερική πολιτική γράφεται πάνω σε τελεσίγραφα και κατασχέσεις.
Παράλληλα, η απαρχή της υπόθεσης φωτίζει το κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής: η επίθεση στο σπίτι του Πατσίφικο συνδέεται στις πηγές με αντισημιτική βία και με αδράνεια των αρχών, στοιχείο που τροφοδοτεί τη βρετανική επιχειρηματολογία περί «προστασίας υπηκόων».
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1559: Η Ελισάβετ Α΄ στέφεται βασίλισσα στο Αββαείο του Ουέστμινστερ, ανοίγοντας τον δρόμο για την εποχή που θα μείνει γνωστή ως «ελισαβετιανή».

1759: Το Βρετανικό Μουσείο ανοίγει για πρώτη φορά στο κοινό στο Λονδίνο, ως ένας από τους πρώτους μεγάλους δημόσιους μουσειακούς θεσμούς της Ευρώπης.
1820: Ο Ιωάννης Καποδίστριας, εκτιμώντας ότι μπορεί να προσφέρει περισσότερα στον Αγώνα από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών του Τσάρου, δεν αποδέχεται την πρόταση του Εμμανουήλ Ξάνθου να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας.
1822: Υπογράφεται η Διακήρυξη της Α’ Εθνοσυνέλευσης για τους σκοπούς του Αγώνα και για την «ανεξαρτησία του έθνους των Ελλήνων» από τον οθωμανικό ζυγό. Συγκροτείται η πρώτη Επαναστατική Ελληνική Κυβέρνηση. Πρόεδρος του Νομοτελεστικού εκλέγεται ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Δημήτριος Υψηλάντης πρόεδρος του Βουλευτικού.
1822: Η Αϊτή αναγνωρίζει πρώτη στον κόσμο την Επαναστατική Κυβέρνηση της Ελλάδας.
1854: Ξεσπά η Επανάσταση της Άρτας κατά του Οθωμανικού ζυγού, μία από τις εξεγέρσεις της εποχής που συνδέονται με το αίτημα για απελευθέρωση και ένωση με την Ελλάδα.
1861: Ο Αμερικανός, Ελίσα Ότις, πατεντάρει τον πρώτο ατμοκίνητο ανελκυστήρα.
1878: Συλλαλητήριο που διοργανώνεται στην Αθήνα για την έξοδο της Ελλάδας στον πόλεμο κατά της Τουρκίας (Ρωσοτουρκικός Πόλεμος) καταλήγει σε αιματηρές συγκρούσεις με την αστυνομία. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τέσσερις νεκρούς διαδηλωτές και πολλούς τραυματίες.
1889: Ιδρύεται στην Ατλάντα των ΗΠΑ, η Coca Cola Company. Προηγουμένως είχε την επωνυμία Pemberton Medicine Company.
1892: Ο Τζέιμς Νέισμιθ δημοσιεύει τους πρώτους κανόνες του μπάσκετ σε άρθρο του στην εφημερίδα Triangle της Μασαχουσέτης.

1919: Στο Βερολίνο, η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Καρλ Λίμπκνεχτ, κορυφαίες μορφές του Σπαρτακιστικού κινήματος και της νεοσύστατης KPD, συλλαμβάνονται μετά την καταστολή της εξέγερσης και παραδίδονται σε μονάδες των Φράικορπς (Garde-Kavallerie-Schützen-Division), που τους μεταφέρουν στο Eden Hotel για ανάκριση. Λίγο αργότερα εκτελούνται εξωδικαστικά, με τον Λίμπκνεχτ να δολοφονείται κοντά στο Tiergarten και τη Λούξεμπουργκ να σκοτώνεται και το σώμα της να ρίχνεται στο κανάλι Landwehr, σε ένα γεγονός που θα σημαδέψει βαθιά τη μνήμη και την πολιτική ιστορία της Ευρωπαϊκής Αριστεράς.

1919: Στη Βοστόνη, στη συνοικία North End, μια τεράστια δεξαμενή αποθήκευσης μελάσας (περίπου 2,3 εκατομμύρια γαλόνια, δηλαδή πάνω από 8 εκατομμύρια λίτρα), που προοριζόταν για παραγωγή βιομηχανικής αλκοόλης, σπάει ξαφνικά και απελευθερώνει ένα καταστροφικό κύμα που σαρώνει δρόμους και κτίρια. Η λεγόμενη Μεγάλη πλημμύρα μελάσας αφήνει πίσω 21 νεκρούς και περίπου 150 τραυματίες, με πολλούς να πεθαίνουν από ασφυξία ή να παγιδεύονται στη μάζα της μελάσας, ενώ οι επιχειρήσεις διάσωσης δυσκολεύονται από την πυκνή, κολλώδη λάσπη που καλύπτει την περιοχή.
1943: Εγκαινιάζεται το Πεντάγωνο στο Άρλινγκτον, το κεντρικό στρατηγείο των ΗΠΑ, που θα εξελιχθεί σε σύμβολο της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος.

1947: Στο Λος Άντζελες, σε άδειο οικόπεδο στην περιοχή Λάιμερτ Παρκ, εντοπίζεται το γυμνό και άγρια ακρωτηριασμένο πτώμα της 22χρονης Ελίζαμπεθ Σορτ, που ο Τύπος θα βαφτίσει «Η μαύρη Ντάλια». Το σώμα της έχει κοπεί στα δύο στη μέση και είναι εμφανώς κακοποιημένο, με την υπόθεση να εξελίσσεται σε ένα από τα πιο διαβόητα και ανεξιχνίαστα εγκλήματα στην ιστορία της πόλης, παρά την τεράστια δημοσιότητα και τις έρευνες των αρχών.
1950: Δημοψήφισμα των Ελλήνων στην Κύπρο διεξάγεται από την Εκκλησία για την ένωση με την Ελλάδα. Υπέρ της ένωσης ψηφίζει το 95,7%.
1953: Ο Αριστοτέλης Ωνάσης αγοράζει το καζίνο του Μόντε Κάρλο.
1962: Δημοσιεύεται στο περιοδικό Record, η πρώτη ιστορία με ήρωα τον ραδιούργο βεζίρη Ιζνογκούντ, που «ήθελε να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη» ανατρέποντας τον καλό χαλίφη της Βαγδάτης. Είναι δημιουργία του γάλλου σκιτσογράφου Ζαν Ταμπαρί και του συγγραφέα, Ρενέ Γκοσινί.
1968: Υστερα από έντονες διεθνείς παρεμβάσεις, το καθεστώς των συνταγματαρχών χορηγεί στον Ανδρέα Παπανδρέου διαβατήριο και του επιτρέπει να αναχωρήσει από την Ελλάδα για εξορία, λίγες ημέρες μετά την αποφυλάκισή του με όρο να φύγει από τη χώρα. Ο Παπανδρέου εγκαθίσταται στη Σουηδία (Στοκχόλμη), όπου αναλαμβάνει πανεπιστημιακή θέση, και μέσα στο ίδιο έτος συγκροτεί στο εξωτερικό αντιδικτατορική οργάνωση, δίνοντας νέα διεθνή διάσταση στην αντίσταση κατά της χούντας.
1996: Ο Ανδρέας Παπανδρέου συντάσσει την επιστολή παραίτησης του μέσα στο Ωνάσειο, μετά από 56 μέρες στην εντατική. Παραιτείται από το αξίωμα του πρωθυπουργού, ενώ παραμένει πρόεδρος του κινήματος και ζητά από την Κεντρική Επιτροπή και την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ να προχωρήσουν άμεσα στην εκλογή νέου πρωθυπουργού.
2000: Στο Βελιγράδι δολοφονείται ο Αρκάν, κατά κόσμον Ζέλικο Ραζνάτοβιτς, όταν δέχεται πυρά στο λόμπι του ξενοδοχείου InterContinental στο Νέο Βελιγράδι και πεθαίνει λίγο αργότερα. Υπήρξε επικεφαλής της παραστρατιωτικής Σερβικής Εθελοντικής Φρουράς («Τίγρεις») και κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, όμως ο θάνατός του σημαίνει ότι δεν θα δικαστεί ποτέ.
2001: Ο Τζίμι Γουέιλς δημιουργεί τη Wikipedia, βάζοντας τα θεμέλια για ένα νέο μοντέλο συλλογικής γνώσης που θα αλλάξει τον τρόπο που ενημερώνεται ο κόσμος.
2010: Γίνεται η μεγαλύτερη σε διάρκεια δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου της τρίτης χιλιετίας. Διαρκεί 11 λεπτά και 8 δευτερόλεπτα.
2015: «Κανένα σπίτι σε χέρια τραπεζίτη» διαμηνύει από τη Ρόδο ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, κατά τη διάρκεια προεκλογικής του ομιλίας.
Γεννήσεις

1622 – Μολιέρος (Molière), Γάλλος θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός, από τους θεμελιωτές της κλασικής Γαλλικής κωμωδίας. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ζαν Μπατίστ Ποκλέν και έγινε γνωστός για έργα που σατίρισαν την υποκρισία, την εξουσιομανία και τα κοινωνικά ήθη, όπως «Ταρτούφος», «Ο μισάνθρωπος» και «Ο κατά φαντασίαν ασθενής». Η πορεία του συνδέθηκε με την αυλή του Λουδοβίκου ΙΔ΄ και με σκάνδαλα λογοκρισίας. Πέθανε το 1673 μετά από κατάρρευση πάνω στη σκηνή.

1929 – Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ (Martin Luther King Jr.), Αμερικανός πολιτικός αγωνιστής και Βαπτιστής πάστορας, εμβληματικός ηγέτης του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα στις ΗΠΑ. Ανέδειξε τη δύναμη της μη βίαιης αντίστασης, με ορόσημο το μποϊκοτάζ των λεωφορείων στο Μοντγκόμερι και την πορεία στην Ουάσιγκτον όπου εκφώνησε τον λόγο «I Have a Dream». Τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης το 1964 και δολοφονήθηκε το 1968 στο Μέμφις.

1949 – Πάνος Μιχαλόπουλος, Έλληνας ηθοποιός θεάτρου, κινηματογράφου και τηλεόρασης, που καθιερώθηκε ως «ζεν πρεμιέ» της δεκαετίας του 1980. Γεννημένος στη Μικρομάνη Μεσσηνίας, εμφανίζεται από τη δεκαετία του 1970 σε ταινίες, σειρές και θεατρικές παραστάσεις, με πρώιμο σταθμό την «Ιφιγένεια» του Μιχάλη Κακογιάννη και τηλεοπτική προβολή στο «Λούνα Παρκ» του Γιάννη Δαλιανίδη.

1967 – Άλκης Κούρκουλος, Έλληνας ηθοποιός με παρουσία σε θέατρο, τηλεόραση και κινηματογράφο. Γεννημένος στην Αθήνα, είναι γιος του Νίκου Κούρκουλου και της Μελίτας Κουτσογιάννη-Κούρκουλου, κάτι που τον συνέδεσε από νωρίς με τον θεατρικό χώρο. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός από τηλεοπτικές επιτυχίες όπως «Αναστασία» και «Λόγω τιμής», ενώ εμφανίστηκε και σε ταινίες όπως «Άντε γεια…». Αργότερα ανέλαβε και το θέατρο ΚΑΠΠΑ, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση.

1990 – Κώστας Σλούκας, Έλληνας καλαθοσφαιριστής (γκαρντ), από τους πιο σταθερούς δημιουργούς της σύγχρονης Ευρωλίγκας. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, έγινε σημείο αναφοράς για την ικανότητά του να «διαβάζει» το παιχνίδι και να παίρνει μεγάλες αποφάσεις στα κρίσιμα. Έχει κατακτήσει 4 τίτλους Ευρωλίγκας (2012, 2013, 2017, 2024) με Ολυμπιακό, Φενερμπαχτσέ και Παναθηναϊκό, ενώ το 2024 αναδείχθηκε MVP του Final Four.
Θάνατοι

1919 – Ρόζα Λούξεμπουργκ (Rosa Luxemburg), Γερμανίδα πολιτικός θεωρητικός και επαναστάτρια, από τις πιο επιδραστικές μορφές του Ευρωπαϊκού σοσιαλιστικού κινήματος. Πολέμησε τον μιλιταρισμό και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνίδρυσε την Ένωση Σπάρτακος και αργότερα το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας. Το 1919, μετά την αποτυχία της εξέγερσης των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο, συλλαμβάνεται μαζί με τον Καρλ Λίμπκνεχτ και δολοφονείται από παραστρατιωτικούς Freikorps, σε μία υπόθεση που σημάδεψε τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

1928 – Φωκίων Νέγρης, Έλληνας μεταλλειολόγος, γεωλόγος και πολιτικός, που συνδύασε τεχνοκρατική γνώση με δημόσια δράση στις αρχές του 20ού αιώνα. Διετέλεσε διευθυντής της Εταιρείας των Μεταλλουργείων του Λαυρίου και δήμαρχος Λαυρίου (1895-1898), σε μια περίοδο που η πόλη-μεταλλείο καθόριζε την οικονομία της περιοχής. Ως υπουργός Οικονομικών προώθησε μεταρρυθμίσεις με άξονα την κοινωνική ασφάλιση. Το 1926 έγινε ο πρώτος πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

Event details

Σαν σήμερα, στις 11 Μαρτίου 2011, η Ιαπωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με τη χειρότερη κρίση της μεταπολεμικής ιστορίας της: σεισμός 9,0 Ρίχτερ, γιγαντιαίο τσουνάμι και, λίγο αργότερα, η πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα Νταΐτσι. Η αλληλουχία αυτή άφησε πίσω της περίπου 20.000 νεκρούς και αγνοούμενους και οδήγησε στο σοβαρότερο πυρηνικό ατύχημα μετά το Τσερνόμπιλ, σε επίπεδο 7, την ανώτατη βαθμίδα της διεθνούς κλίμακας INES.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, η Φουκουσίμα δεν είναι μια τραγωδία που απλώς μνημονεύεται κάθε Μάρτιο. Παραμένει μια ανοιχτή πληγή για την Ιαπωνία, γιατί το δυστύχημα δεν άλλαξε μόνο την ενεργειακή της πολιτική, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι Ιάπωνες αντιλαμβάνονται την ασφάλεια, το κράτος, την τεχνολογία και την ίδια την έννοια της επιστροφής στην κανονικότητα.
Το τσουνάμι έθεσε εκτός λειτουργίας τα κρίσιμα συστήματα ψύξης του πυρηνικού σταθμού, προκαλώντας τήξη καυσίμου σε τρεις αντιδραστήρες και εκτεταμένη διαρροή ραδιενεργών υλικών. Χιλιάδες άνθρωποι ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους και ολόκληρες κοινότητες μετατράπηκαν σε ζώνες εκκένωσης.
Ακόμη και σήμερα, η αποξήλωση του σταθμού παραμένει ένα έργο πρωτοφανούς δυσκολίας, με την ιαπωνική πλευρά να συνεχίζει να μιλά για ορίζοντα ολοκλήρωσης γύρω στο 2051.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το λεγόμενο fuel debris, τα λιωμένα πυρηνικά καύσιμα και τα συντρίμμια που παραμένουν μέσα στους κατεστραμμένους αντιδραστήρες. Η πλήρους κλίμακας απομάκρυνσή τους έχει ήδη μετατεθεί ξανά και, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, δεν αναμένεται να αρχίσει πριν από το 2037 ή και αργότερα. Αυτό δείχνει πόσο δύσκολο είναι ακόμη και σήμερα να χαρτογραφηθεί με ακρίβεια τι ακριβώς βρίσκεται στο εσωτερικό των αντιδραστήρων.
Παράλληλα, συνεχίζεται η έντονη συζήτηση για την απόρριψη του επεξεργασμένου νερού από το εργοστάσιο στη θάλασσα. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας έχει αναφέρει ότι η διαδικασία που εφαρμόζει η Ιαπωνία παραμένει εντός των διεθνών προτύπων ασφαλείας, ενώ στις αρχές Μαρτίου 2026 επιβεβαίωσε ότι και η 18η παρτίδα είχε επίπεδα τριτίου πολύ κάτω από το ιαπωνικό επιχειρησιακό όριο. Ωστόσο, οι αντιδράσεις από αλιείς και τμήμα της κοινής γνώμης δεν έχουν κοπάσει.
Η εικόνα στην ίδια τη Φουκουσίμα είναι πιο σύνθετη από μια απλή αφήγηση επιστροφής στην κανονικότητα. Η απορρύπανση έχει προχωρήσει, όμως στα τέλη του 2025 περίπου 309 τετραγωνικά χιλιόμετρα σε επτά δήμους παρέμεναν ακόμη κλειστά για κατοίκηση. Την ίδια στιγμή, η ιαπωνική κυβέρνηση προωθεί σχέδιο για την τελική διάθεση του μολυσμένου εδάφους εκτός Φουκουσίμα, με τις τελικές αποφάσεις να τοποθετούνται γύρω στο 2035 και τη μεταφορά να προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2045.
Το ανθρώπινο αποτύπωμα της καταστροφής παραμένει εξίσου βαρύ. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν ως εκτοπισμένοι ή να βρίσκονται μακριά από τις παλιές τους εστίες, ενώ ακόμη και σε περιοχές όπου οι περιορισμοί έχουν αρθεί, η επιστροφή είναι συχνά περιορισμένη. Σε ορισμένες κοινότητες έχει επιστρέψει μόνο ένα μέρος του προ του 2011 πληθυσμού, καθώς πολλοί έφτιαξαν τη ζωή τους αλλού ή συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν με δυσπιστία τις διαβεβαιώσεις περί ασφάλειας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1669: Εκρήγνυται η Αίτνα, προκαλώντας το θάνατο 15.000 ανθρώπων.

1822: Ξεκινά η επαναστατική κίνηση στη Χίο, όταν Σαμιώτες υπό τον Λυκούργο Λογοθέτη αποβιβάζονται στο νησί, υψώνουν την ελληνική σημαία και επιχειρούν να πιέσουν την οθωμανική φρουρά, παρασύροντας μέρος του ντόπιου πληθυσμού στην εξέγερση. Η οθωμανική αντίδραση θα είναι σφοδρή, οδηγώντας σύντομα στη Σφαγή της Χίου, με μαζικές σφαγές και αιχμαλωσίες του χριστιανικού πληθυσμού, γεγονός που συγκλονίζει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και ενισχύει σημαντικά το φιλελληνικό ρεύμα υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης.
1912: Το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου κερδίζει τις βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα, εξασφαλίζοντας συντριπτική κοινοβουλευτική πλειοψηφία και εδραιώνοντας την πολιτική του κυριαρχία. Η νίκη αυτή στηρίζει το φιλόδοξο πρόγραμμα θεσμικών, στρατιωτικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων και την ανασυγκρότηση του κράτους, που θα αποδειχθούν καθοριστικά για την προετοιμασία της χώρας ενόψει των Βαλκανικών Πολέμων και των εδαφικών επεκτάσεων που θα ακολουθήσουν.
1918: Καταγράφεται στις ΗΠΑ ένα από τα πρώτα γνωστά περιστατικά της ισπανικής γρίπης, που μέσα σε λίγους μήνες θα εξελιχθεί σε παγκόσμια πανδημία. Το κύμα του 1918–1919 θα αφήσει πίσω του δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς, επηρεάζοντας κοινωνίες, οικονομίες και την ίδια την εξέλιξη της δημόσιας υγείας στον 20ό αιώνα.
1941: Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ υπογράφει τον νόμο Lend-Lease, ανοίγοντας τον δρόμο για μαζική αμερικανική στρατιωτική και υλική βοήθεια προς χώρες που πολεμούν τον Άξονα. Η ρύθμιση θα ενισχύσει αποφασιστικά τους Συμμάχους και θα σηματοδοτήσει την κλιμάκωση της αμερικανικής εμπλοκής στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1956: Η 6η Πλατιά Ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ στο Βουκουρέστι καθαιρεί τον Νίκο Ζαχαριάδη από τη θέση του γενικού γραμματέα, στο κλίμα της αποσταλινοποίησης μετά το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ. Η αλλαγή ηγεσίας θα επηρεάσει βαθιά τη φυσιογνωμία και τις εσωτερικές ισορροπίες της Ελληνικής Αριστεράς για χρόνια.
1985: Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ εκλέγεται γενικός γραμματέας του ΚΚΣΕ, μετά τον θάνατο του Κονσταντίν Τσερνιένκο. Η άνοδός του θα συνδεθεί με την περεστρόικα και τη γκλάσνοστ, οδηγώντας σε μεγάλες ανατροπές στην ΕΣΣΔ και στην πορεία προς το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
1991: Αρχίζει στο Ειδικό Δικαστήριο η δίκη για το σκάνδαλο της Τράπεζας Κρήτης, με κεντρικά πολιτικά πρόσωπα να βρίσκονται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης της εποχής. Η υπόθεση γίνεται σημείο αιχμής για το πολιτικό κλίμα των αρχών της δεκαετίας του 1990 και αφήνει έντονο αποτύπωμα στη συζήτηση για ευθύνη υπουργών και θεσμικές εγγυήσεις.
2004: Σειρά βομβιστικών επιθέσεων πλήττει προαστιακά τρένα και σταθμούς στη Μαδρίτη, σκοτώνοντας 191 ανθρώπους και τραυματίζοντας πάνω από 1.400. Η επίθεση, που αποδόθηκε σε εξτρεμιστικά ισλαμιστικά δίκτυα, επηρέασε άμεσα το πολιτικό κλίμα στην Ισπανία και αναζωπύρωσε τη συζήτηση για την τρομοκρατία στην Ευρώπη.
2011: Ισχυρός σεισμός μεγέθους 9,0 πλήττει τη βορειοανατολική Ιαπωνία και ακολουθεί τσουνάμι που σαρώνει παράκτιες περιοχές. Η καταστροφή οδηγεί στο πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα Νταΐιτσι και σε τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες, με περίπου 16.000 νεκρούς και χιλιάδες αγνοούμενους.
Γεννήσεις

1922 – Κορνήλιος Καστοριάδης (11 Μαρτίου 1922 – 26 Δεκεμβρίου 1997), Έλληνας-Γάλλος, φιλόσοφος, κοινωνικός θεωρητικός και ψυχαναλυτής, από τις πιο επιδραστικές μορφές της ευρωπαϊκής σκέψης του 20ού αιώνα. Συνδέθηκε με την ομάδα «Socialisme ou Barbarie» και άσκησε αιχμηρή κριτική στον σοβιετικό γραφειοκρατικό ολοκληρωτισμό και στις αυταπάτες του «ορθόδοξου» μαρξισμού. Κεντρικές έννοιες του έργου του είναι η αυτονομία και το «κοινωνικό φαντασιακό», με σημαντική επίδραση σε πολιτική θεωρία, κοινωνιολογία και φιλοσοφία των θεσμών.

1931 – Ρούπερτ Μέρντοχ, Αυστραλός-Αμερικανός, εκδότης και επιχειρηματίας των ΜΜΕ, δημιουργός ενός από τα πιο ισχυρά παγκόσμια μιντιακά δίκτυα μέσω της News Corp και της Fox. Συνδέθηκε με τίτλους και δίκτυα όπως The Wall Street Journal, The Times και Fox News, ασκώντας μεγάλη επιρροή στον τρόπο που παράγονται και διακινούνται ειδήσεις και πολιτική ατζέντα. Το 2023 αποχώρησε από την εκτελεστική ηγεσία των ομίλων, παραδίδοντας τη σκυτάλη στον Λάχλαν Μέρντοχ.
Θάνατοι

1955 – Αλεξάντερ Φλέμινγκ (6 Αυγούστου 1881 – 11 Μαρτίου 1955), Βρετανός, βακτηριολόγος, από τις πιο καθοριστικές μορφές της ιατρικής του 20ού αιώνα. Το 1928 παρατήρησε ότι ένας μύκητας ανέστειλε την ανάπτυξη βακτηρίων και οδηγήθηκε στην ανακάλυψη της πενικιλίνης, ανοίγοντας τον δρόμο για τα αντιβιοτικά και αλλάζοντας ριζικά τη θεραπεία των λοιμώξεων. Το 1945 τιμήθηκε με Νόμπελ Ιατρικής μαζί με τους Χάουαρντ Φλόρεϊ και Έρνστ Τσέιν, που συνέβαλαν στην ανάπτυξη και εφαρμογή της.

1978 – Σοφία Βέμπο (10 Φεβρουαρίου 1910 – 11 Μαρτίου 1978), Ελληνίδα, τραγουδίστρια και ηθοποιός, γνωστή ως «Τραγουδίστρια της Νίκης». Στον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ταυτίστηκε με τραγούδια που εμψύχωσαν το μέτωπο και την κοινωνία και έμειναν σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής. Μεταπολεμικά συνέχισε στο μουσικό θέατρο και συνδέθηκε με το Θέατρο Βέμπο στην Αθήνα, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στη λαϊκή μνήμη και στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού.
Εορτολόγιο
Ευλόγιος, Ευλογία, Λουκρητία, Σωφρόνιος, Σωφρονία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Ημέρα Μνήμης για τα θύματα της τρομοκρατίας στην Ευρώπη
Παγκόσμια Ημέρα Υδραυλικών Εγκαταστάσεων
πηγή newsbeast.gr

Event details