Καθιζήσεις, ρωγμές σε φέροντα στοιχεία και τα τεχνικά δεδομένα για τα κτίρια στην Κυψέλη.: Γραμμή 4 Μετρό

Η καταγραφή υποχωρήσεων του εδάφους έως και 55 χιλιοστά, έναντι ανώτατου ορίου ασφαλείας 15 χιλιοστών, καθώς και γωνιακές παραμορφώσεις διπλάσιες του ορίου συναγερμού, συνθέτουν το τεχνικό αποτύπωμα από τη διέλευση του μηχανήματος διάνοιξης σηράγγων (TBM) στην Κυψέλη. Τα δεδομένα αυτά, τα οποία περιλαμβάνονται στην προσωρινή έκθεση πραγματογνωμοσύνης του δομοστατικού πολιτικού μηχανικού Νικόλαου Κρασάκη και του καθηγητή του ΕΜΠ Δημητρίου Καλιαμπάκου, μεταβάλλουν ριζικά τη δημόσια συζήτηση: οι επιπτώσεις του έργου δεν περιορίζονται σε ρηγματώσεις επιχρισμάτων, αλλά αφορούν άμεσα τον φέροντα οργανισμό τουλάχιστον οκτώ κτιρίων.

Ποια είναι τα πραγματικά γεωτεχνικά και δομοστατικά δεδομένα της έκθεσης;

Η έκθεση βασίστηκε στην ανάλυση των μετρήσεων που παραχώρησε η Ελληνικό Μετρό για 14 από τις 25 πολυκατοικίες όπου έχουν αναφερθεί προβλήματα. Τα ευρήματα καταδεικνύουν αστοχία των αρχικών μοντέλων πρόβλεψης καθιζήσεων:

• Διαφορική καθίζηση: Σε συγκεκριμένα σημεία μετρήθηκε βύθιση τετραπλάσια του επιτρεπτού ορίου (55 mm αντί 15 mm).

• Στροφή κτιρίων: Οι υπολογισμένες τιμές μέγιστης γωνιακής παραμόρφωσης έφτασαν στο 1/350, όταν το καθορισμένο όριο συναγερμού βρίσκεται στο 1/700.

• Βλάβες φέροντος οργανισμού: Καταγράφηκαν ρωγμές σε υποστυλώματα και δοκούς σε οκτώ πολυκατοικίες. Παράλληλα, σε τέσσερα κτίρια παρατηρείται παραμόρφωση κουφωμάτων, κλασικό σύμπτωμα διαφορικής μετατόπισης των θεμελίων.

• Κατηγοριοποίηση επικινδυνότητας: Από το εξετασθέν δείγμα των 14 κατασκευών, μόνο τρεις παραμένουν στην κατηγορία χαμηλού κινδύνου («πράσινο»). Πέντε κτίρια κατατάχθηκαν αρχικά στην κατηγορία υψηλής διακινδύνευσης («κόκκινο») και τρία σε μέση («κίτρινο»), ενώ για άλλα τρία τα διαθέσιμα στοιχεία κρίθηκαν ανεπαρκή για ασφαλή ταξινόμηση.

Η γεωμετρία της σήραγγας επιτείνει το πρόβλημα. Το διάκενο ανάμεσα στην οροφή της υπόγειας διάνοιξης και τη στάθμη θεμελίωσης των υπογείων είναι εξαιρετικά μικρό. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι τάσεις που εκτονώνονται κατά την εκσκαφή μεταφέρονται άμεσα στην ανωδομή, ιδιαίτερα όταν η πίεση του μετώπου του TBM δεν εξισορροπεί πλήρως τις γεωστατικές πιέσεις.

Γιατί απέτυχαν οι αρχικές εκτιμήσεις επικινδυνότητας των κτιρίων;

Η αξιοπιστία ενός μοντέλου τρωτότητας εξαρτάται από την ακρίβεια των δεδομένων εισόδου. Στην περίπτωση της Κυψέλης, οι πραγματογνώμονες εντόπισαν ουσιώδη σφάλματα στα μητρώα των ακινήτων:

• Αναντιστοιχία στατικού συστήματος: Κτίρια με φέρουσα τοιχοποιία ή μικτό σύστημα (τοιχοποιία με στοιχεία οπλισμένου σκυροδέματος) καταγράφηκαν εσφαλμένα ως αμιγείς κατασκευές οπλισμένου σκυροδέματος.

• Απόκλιση χρονολογίας ανέγερσης: Εντοπίστηκαν περιπτώσεις όπου κτίρια των δεκαετιών 1930 και 1940 εμφανίζονταν ως κατασκευές του 1950 ή του 1960. Η διαφορά αυτή μεταβάλλει ριζικά τον υπολογισμό σεισμικής και στατικής αντοχής, καθώς αλλάζει ο κανονισμός βάσει του οποίου μελετήθηκαν.

• Λανθασμένη αντιστοίχιση μελετών: Παρατηρήθηκε ακόμη και απόδοση μελέτης τρωτότητας σε λάθος διεύθυνση, αξιολογώντας ακίνητο με βάση τα χαρακτηριστικά γειτονικού κτιρίου.

• Χρονικό κενό παρακολούθησης: Η πλειονότητα των αυτοψιών του φορέα υλοποίησης σταμάτησε την άνοιξη, παρότι οι κάτοικοι ανέφεραν ενεργή εξέλιξη των ρωγμών κατά τους θερινούς μήνες.

Η υποτίμηση των δομικών χαρακτηριστικών οδήγησε σε πλασματικά χαμηλούς δείκτες επικινδυνότητας. Έτσι, το σύστημα παρακολούθησης απέτυχε να λειτουργήσει προληπτικά πριν την εκδήλωση ορατών βλαβών.

Προκλήσεις

Η διαχείριση του μετώπου στην Κυψέλη αναδεικνύει τρεις κρίσιμες τεχνικές και επιχειρησιακές προκλήσεις για την υλοποίηση της Γραμμής 4:

1. Γεωτεχνική ανομοιογένεια και αστικό περιβάλλον: Το υπέδαφος της Αθήνας χαρακτηρίζεται από έντονες εναλλαγές αθηναϊκού σχιστόλιθου, αποσαθρωμένων ζωνών και τεχνητών επιχώσεων. Σε συνδυασμό με το παλαιό, μη οπλισμένο κτιριακό απόθεμα της περιοχής, οποιαδήποτε διάνοιξη σε μικρό βάθος απαιτεί εκτεταμένα προστατευτικά μέτρα πριν από τη διέλευση (όπως ενέματα αντιστάθμισης – compensation grouting ή προηγούμενη στεγάνωση/ενίσχυση), τεχνικές που αυξάνουν σημαντικά το κόστος και τον χρόνο εκτέλεσης.

2. Επανεκκίνηση του μετροπόντικα υπό καθεστώς αβεβαιότητας: Το TBM παραμένει ακινητοποιημένο κάτω από κτίρια που έχουν ήδη υποστεί δομικές βλάβες. Η επανεκκίνηση ενός μηχανήματος τέτοιου μεγέθους ενέχει ρίσκο πρόκλησης νέων δυναμικών φορτίων και πρόσθετων παραμορφώσεων. Η εκπόνηση πλήρων μελετών στατικής επάρκειας (και όχι απλών οπτικών ελέγχων) απαιτεί εβδομάδες ενδελεχών εργαστηριακών και επιτόπιων δοκιμών, πιέζοντας ασφυκτικά τα χρονοδιαγράμματα της σύμβασης.

3. Θεσμική διαφάνεια και διαχείριση ευθύνης: Η απόκλιση μεταξύ των αρχικών διαβεβαιώσεων για «μηδενική βλάβη στον φέροντα οργανισμό» και της πραγματικότητας που περιγράφουν οι τεχνικοί σύμβουλοι δημιουργεί σοβαρό έλλειμμα εμπιστοσύνης. Η άρνηση ή καθυστέρηση παράδοσης κρίσιμων τηλεμετρικών δεδομένων (όπως οι πιέσεις μετώπου του TBM και τα αρχεία γεωμηχανικής παρακολούθησης) επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων και μεταφέρει τη διαφωνία στις αίθουσες των δικαστηρίων μέσω ασφαλιστικών μέτρων, απειλώντας το έργο με πολυμηνιαίες δικαστικές εμπλοκές.

Η ουσία της είδησης

Η τεχνική έκθεση των πραγματογνωμόνων αποκαλύπτει καθιζήσεις έως 55 χλστ. και δομικές ρωγμές σε κτίρια της Κυψέλης, διαψεύδοντας τις αρχικές εκτιμήσεις περί επιφανειακών μόνο επιπτώσεων από τη διέλευση του μετροπόντικα. Η επανεκκίνηση των εργασιών της Γραμμής 4 προϋποθέτει πλέον ουσιαστικό επανέλεγχο της στατικής επάρκειας των ακινήτων και εφαρμογή στοχευμένων τεχνικών ενίσχυσης πριν από κάθε νέα υπόγεια διάνοιξη.

πηγη news.b2green.gr