Εγκύκλιος για ξεκαθάρισμα αρμοδιοτήτων ΥΔΟΜ και Αρχαιολογικών Υπηρεσιών

Πρωτοβουλία για άμεση έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου, η οποία να επιβεβαιώνει ρητά ότι ο πολεοδομικός έλεγχος αρτιότητας, προσώπου, εφαρμογής όρων δόμησης και νομιμότητας διοικητικών πράξεων ανήκει αποκλειστικά στις Υπηρεσίες Δόμησης, ώστε να μπει τέρμα στην ακολουθούμενη από τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες πρακτική επίκλησης εγκυκλίων ή εσωτερικών οδηγιών, οι οποίες ερμηνεύονται με τρόπο που οδηγεί σε de facto αναμόρφωση του πολεοδομικού πλαισίου, χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση.

Την πρωτοβουλία ανέλαβε το προεδρείο του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης, με παρέμβαση προς τους συναρμόδιους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Και παράλληλα σε συνάντηση που πραγματοποίησε με τον Μάξιμο Σενετάκη, κατά την οποία ο βουλευτής ΝΔ Ηρακλείου ανέλαβε δέσμευση να συνεργαστεί με τους κυβερνητικούς αρμόδιους για την επίλυση του θέματος.

Δυο υπηρεσίες του Δημοσίου ερμηνεύουν διαφορετικά το ίδιο αντικείμενο

Απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης επισημαίνει αναλυτικά τα προβλήματα που δημιουργούνται στην Κρήτη και σε όλη τη χώρα από τη σύγκρουση των αρμοδιοτήτων μεταξύ ΥΔΟΜ και Αρχαιολογικών Υπηρεσιών και διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για την οριστική επίλυση των προβλημάτων. Η απόφαση της ΔΕ ΤΕΕ Τμήμα Ανατολικής Κρήτης  εστάλη στους συναρμόδιους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Παράλληλα το προεδρείο του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης από τον Πρόεδρο Γιώργο Ταβερναράκη και την Αντιπρόεδρο Μαρία Λυδάκη ενημέρωσε σχετικά στην συνάντηση που πραγματοποίησαν τον βουλευτή  κ Συνετάκη.

Ο βουλευτής κος Σενετάκης, όπως  δήλωσε στα μέσα ενημέρωσης «δεσμεύτηκε να συνεχίσει να προσπαθεί με κάθε μέσο και τρόπο που επιτρέπει η ιδιότητα του (πέραν του βουλευτή, αλλά και του πολιτικού μηχανικού) να συμβάλει στον απεγκλωβισμό μηχανικών και ιδιοκτητών από δυο υπηρεσίες του Δημοσίου που ερμηνεύουν διαφορετικά το ίδιο αντικείμενο, με την Αρχαιολογία να έχει την τάση να υποκαθιστά τις οικείες Υπηρεσίες Δόμησης, όπως του κατήγγειλαν οι συνάδελφοι του μηχανικοί».

Συστηματική επέκταση του ελέγχου των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας πέραν του θεσμικά καθορισμένου πεδίου αρμοδιοτήτων τους

Η Διοικούσα Επιτροπή του Τεχνικού Επιμελητηρίου  τονίζει πως «η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Ανατολική Κρήτη έχει πλέον υπερβεί τα όρια της διοικητικής δυσλειτουργίας και δημιουργεί σοβαρά ζητήματα νομιμότητας, ασφάλειας δικαίου και αναπτυξιακής στασιμότητας».

Κατά την εφαρμογή της κείμενης πολεοδομικής νομοθεσίας, αναφέρει το ΤΕΕ/ΤΑΚ, «παρατηρείται συστηματική επέκταση του ελέγχου των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας πέραν του θεσμικά καθορισμένου πεδίου αρμοδιοτήτων τους. 

Συγκεκριμένα, σε πλήθος περιπτώσεων:

♦ διενεργείται ουσιαστικός πολεοδομικός έλεγχος επί ζητημάτων αρτιότητας, προσώπου σε οδό, χαρακτηρισμού οδών και εφαρμογής πολεοδομικών διατάξεων,

♦ αμφισβητούνται ή ανατρέπονται προεγκρίσεις και πράξεις Υπηρεσιών Δόμησης, οι οποίες αποτελούν τις καθ’ ύλην αρμόδιες διοικητικές αρχές για την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας,

♦ καθυστερούν υπέρμετρα εγκρίσεις αρχιτεκτονικών μελετών και μορφολογικών ελέγχων, με χρόνους αναμονής που υπερβαίνουν σε ορισμένες περιπτώσεις τα δύο και τρία έτη,

♦ επιστρέφονται φάκελοι για λόγους που δεν τεκμηριώνονται νομοθετικά, αλλά στηρίζονται σε ερμηνευτικές προσεγγίσεις που μεταβάλλουν ουσιωδώς το καθεστώς άσκησης του επαγγέλματος του μηχανικού.

Ιδιότυπο καθεστώς «διπλού ελέγχου», όπου η αρχαιολογική υπηρεσία υπεισέρχεται σε αντικείμενα των ΥΔΟΜ

Η πρακτική αυτή δημιουργεί ένα ιδιότυπο καθεστώς «διπλού ελέγχου», όπου η αρχαιολογική υπηρεσία υπεισέρχεται σε αντικείμενα που ανήκουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των Υπηρεσιών Δόμησης, με αποτέλεσμα να προκαλείται σύγχυση αρμοδιοτήτων, διοικητική ανασφάλεια και ουσιαστική παράλυση επενδυτικών και οικοδομικών δραστηριοτήτων.

Είναι αυτονόητο ότι ο έλεγχος για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί συνταγματική υποχρέωση της Πολιτείας. Ωστόσο, ο έλεγχος αυτός οφείλει να ασκείται εντός των ορίων που θέτει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και χωρίς υπέρβαση των αρμοδιοτήτων άλλων διοικητικών οργάνων. Η διάκριση αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπηρεσιών Δόμησης και Υπηρεσιών Αρχαιολογίας δεν είναι τυπική, αποτελεί θεμελιώδη εγγύηση ορθής διοίκησης και ασφάλειας δικαίου.

Η υφιστάμενη πρακτική:

♦ παραβιάζει την αρχή της νομιμότητας της διοικητικής δράσης,

♦ προσκρούει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου,

♦ δημιουργεί άνιση μεταχείριση μεταξύ πολιτών και περιοχών,

♦ επιβαρύνει υπέρμετρα τους μηχανικούς, οι οποίοι καθίστανται αποδέκτες διοικητικών αντιφάσεων για τις οποίες δεν φέρουν καμία ευθύνη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίκληση εγκυκλίων ή εσωτερικών οδηγιών, οι οποίες ερμηνεύονται με τρόπο που οδηγεί σε de facto αναμόρφωση του πολεοδομικού πλαισίου, χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση. Η διοικητική εγκύκλιος δεν μπορεί να υποκαθιστά τον νόμο ούτε να επεκτείνει αρμοδιότητες πέραν όσων προβλέπει το κανονιστικό πλαίσιο.

Τι να ρυθμίζει η άμεση έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου 

Ως Διοικούσα Επιτροπή ΤΕΕ/ΤΑΚ προτείνουμε:

♦ Την άμεση έκδοση σαφούς ερμηνευτικής εγκυκλίου, με την οποία θα αποσαφηνίζεται το ακριβές πεδίο αρμοδιοτήτων των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας και του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Κρήτης, σε σχέση με την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας.

♦ Τη ρητή επιβεβαίωση ότι ο πολεοδομικός έλεγχος αρτιότητας, προσώπου, εφαρμογής όρων δόμησης και νομιμότητας διοικητικών πράξεων ανήκει αποκλειστικά στις Υπηρεσίες Δόμησης.

♦ Τη λήψη μέτρων για την επιτάχυνση των διαδικασιών και την τήρηση εύλογων προθεσμιών εξέτασης φακέλων.

♦ Την προώθηση θεσμικής συνεργασίας με το ΤΕΕ, ώστε να διαμορφωθεί ενιαίο και λειτουργικό πλαίσιο εφαρμογής.

Η παρούσα κατάσταση δεν πλήττει μόνο τον κλάδο των μηχανικών. Πλήττει ευθέως την οικονομική δραστηριότητα, την αξιοπιστία της διοίκησης και το αίσθημα δικαιοσύνης των πολιτών. Δεν είναι ανεκτό να παραμένουν σε εκκρεμότητα υποθέσεις επί σειρά ετών ή να ανατρέπονται πράξεις καθ’ ύλην αρμόδιων υπηρεσιών χωρίς σαφή νομική βάση.

Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η εύρυθμη εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι. Αντιθέτως, προϋποθέτουν σαφή όρια αρμοδιοτήτων, θεσμικό σεβασμό και διοικητική συνεργασία. Η υπέρβαση ρόλων και η παρατεταμένη διοικητική αδράνεια υπονομεύουν και τα δύο.

Αναμένουμε τις άμεσες ενέργειές σας και δηλώνουμε διαθέσιμοι για θεσμική συνάντηση με την πολιτική ηγεσία των συναρμόδιων Υπουργείων, προκειμένου να δοθεί οριστική και νόμιμη λύση στο ζήτημα».