Κτηματολόγιο: Η Αιφνιδιαστική ‘Έξωση’ των Μηχανικών από τα Ακίνητα Αγνώστου Ιδιοκτήτη

Νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης που κατατέθηκε στη Βουλή αλλάζει βίαια τους κανόνες της κτηματογράφησης. Με το άρθρο 61, οι μηχανικοί πετιούνται εκτός από τις υποθέσεις αρχικής διαμεσολάβησης στα ακίνητα που φέρουν την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη». Το κλειδί πλέον για τη συμμετοχή στη διαδικασία; Αποκλειστικά το πτυχίο Νομικής.

Αυτή η ρύθμιση ακυρώνει στην πράξη το ίδιο το Ειδικό Μητρώο του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Μέχρι σήμερα, νομικοί και τεχνικοί εγγράφονταν στην ίδια λίστα, περνώντας με επιτυχία την ίδια ακριβώς εκπαίδευση και κρατική πιστοποίηση. Τώρα, οι μηχανικοί διαγράφονται μονοκοντυλιά από μια διαδικασία που απαιτεί ισχυρό τεχνικό υπόβαθρο.

Το παράδοξο των χωρικών δεδομένων

Ένα γεωτεμάχιο χωρίς ξεκάθαρο ιδιοκτήτη δεν υφίσταται μόνο ως νομικό κενό. Αποτελείται από συντεταγμένες, τοπογραφικά πολύγωνα και γεωμετρικές μεταβολές. Η ταυτοποίηση των χωρικών δεδομένων απαιτεί αποδεδειγμένη τεχνική επάρκεια. Ο διαμεσολαβητής, άλλωστε, δεν εκδίδει δικαστική απόφαση. Ο ρόλος του είναι η διευκόλυνση της λύσης μεταξύ των μερών και του Δημοσίου. Απαιτώντας αμιγώς νομικό υπόβαθρο, η πολιτεία αντιμετωπίζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς ως στενά νομικό ζήτημα, παραγνωρίζοντας πως τα περισσότερα αδιέξοδα προκύπτουν από λάθος όρια και ασυμβατότητες στα τοπογραφικά διαγράμματα.

Αντιδράσεις και Συνταγματικά Ζητήματα

Οι Πιστοποιημένοι Κτηματολογικοί Διαμεσολαβητές-Μηχανικοί κατέθεσαν επείγον υπόμνημα-διαμαρτυρία στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής. Ζητούν την άμεση απάλειψη της φράσης «κατόχου πτυχίου Νομικής» από το άρθρο 61. Οι επαγγελματίες του τεχνικού κλάδου κάνουν λόγο για ευθεία παραβίαση της ισότητας (άρθρο 4 του Συντάγματος) και της επαγγελματικής ελευθερίας (άρθρο 5). Επένδυσαν χρόνο και οικονομικούς πόρους για να αποκτήσουν μια κρατική πιστοποίηση, βλέποντας τελικά τον νομοθέτη να ανατρέπει αιφνιδιαστικά τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη τους στο θεσμικό πλαίσιο.

Προκλήσεις

Η εφαρμογή αυτής της διάταξης φέρνει πρακτικά αδιέξοδα. Ο αποκλεισμός των τεχνικών από την υποχρεωτική αρχική συνεδρία θα προκαλέσει ντόμινο καθυστερήσεων. Όταν ένας νομικός διαμεσολαβητής βρεθεί αντιμέτωπος με πολύπλοκα τεχνικά ασυμβίβαστα επί του χάρτη, τα εμπλεκόμενα μέρη πιθανότατα θα αναγκαστούν να προσλάβουν επιπλέον τεχνικούς συμβούλους για να μεταφράσουν τα χωρικά δεδομένα. Το κόστος της διαδικασίας θα εκτοξευθεί για τους πολίτες. Παράλληλα, η ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου, αντί να επιταχυνθεί, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε νέες στενωπούς, καθυστερώντας χιλιάδες υποθέσεις ορφανών ιδιοκτησιών.

Η ουσία της είδησης

Το άρθρο 61 του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Δικαιοσύνης περιορίζει την κτηματολογική διαμεσολάβηση για τα ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη» αποκλειστικά σε κατόχους πτυχίου Νομικής. Αυτό προκάλεσε την κατάθεση υπομνήματος από τους πιστοποιημένους διαμεσολαβητές-μηχανικούς, οι οποίοι ζητούν την απόσυρση της διάταξης, επικαλούμενοι ζητήματα ίσης μεταχείρισης και την τεχνική φύση των κτηματολογικών διαφορών.

Το υπόμνημα των μηχανικών

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ–ΑΙΤΗΜΑΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΑΡΘΡΟΥ 61 του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης («Μέτρα για την προστασία από στρατηγικές αγωγές…»)

Των Πιστοποιημένων Κτηματολογικών Διαμεσολαβητών – Μηχανικών

ΘΕΜΑ: Αίτημα τροποποίησης του άρθρου 61 του υπό ψήφιση νομοσχεδίου, ώστε η ΥποχρεωτικήΑρχική Συνεδρία και η διαδικασία Κτηματολογικής Διαμεσολάβησης στις υποθέσεις ακινήτων «αγνώστου ιδιοκτήτη» να διενεργούνται από όλους τους πιστοποιημένους Κτηματολογικούς Διαμεσολαβητές που είναι εγγεγραμμένοι στο Ειδικό Μητρώο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ανεξαρτήτως αν προέρχονται από τον νομικό ή τον τεχνικό κλάδο.

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αξιότιμε κ. Υπουργέ,

Αξιότιμα Μέλη τηςΔιαρκούς Επιτροπής,

Με το άρθρο 61 του υπό ψήφιση νομοσχεδίου προβλέπεται ότι η Υποχρεωτική Αρχική Συνεδρία (Υ.Α.Σ.) στις αγωγές αναγνώρισης κυριότητας λόγω έκτακτης χρησικτησίας επί ακινήτων με την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη» θα διεξάγεται αποκλειστικά ενώπιον Πιστοποιημένου Κτηματολογικού Διαμεσολαβητή κατόχου πτυχίου Νομικής.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση αποκλείονται από την άσκηση του συγκεκριμένου αντικειμένου οι πιστοποιημένοι Κτηματολογικοί Διαμεσολαβητές που είναι μηχανικοί, παρότι διαθέτουν την ίδια κρατική πιστοποίηση, έχουν ολοκληρώσει την ίδια εξειδικευμένη εκπαίδευση, έχουν επιτύχει στις ίδιες εξετάσεις και είναι εγγεγραμμένοι στο ίδιο Ειδικό Μητρώο του ΥπουργείουΔικαιοσύνης.

Το παρόν υπόμνημα δεν αμφισβητεί ούτε υποβαθμίζει τον ρόλο των δικηγόρων στις διαδικασίες ΚτηματολογικήςΔιαμεσολάβησης. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι η επιτυχία του θεσμού βασίζεται στη συνεργασία δύο επιστημονικών κλάδων, των δικηγόρων και των μηχανικών, οι οποίοι διαχρονικά υπηρετούν από κοινού το Εθνικό Κτηματολόγιο.

Η αντίρρησή μας αφορά αποκλειστικά τον αδικαιολόγητο αποκλεισμό της μίας από τις δύο αυτές θεμελιώδεις ειδικότητες.

Β. Η ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤ’ ΕΞΟΧΗΝ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Οι διαφορές που αφορούν το Εθνικό Κτηματολόγιο δεν είναι αποκλειστικά νομικές ούτε αποκλειστικά τεχνικές.

Αφορούν ταυτόχρονα:

• τον προσδιορισμό και την ταυτοποίηση ακινήτων,

• τα τοπογραφικά διαγράμματα, • τα όρια ιδιοκτησιών,

• τις γεωμετρικές μεταβολές, • τις πρώτες εγγραφές,

• τις διορθώσεις κτηματολογικών στοιχείων,

• καθώς και την ύπαρξη, την έκταση και τη μεταβολή εμπραγμάτων δικαιωμάτων.

Η πραγματικότητα αυτή έχει διαμορφώσει διαχρονικά μία σταθερή συνεργασία μεταξύ δικηγόρων και μηχανικών, οι οποίοι αποτελούν τους δύο βασικούς επιστημονικούς κλάδους που υπηρετούν τη σύνταξη, τη λειτουργία και τη διόρθωση του Εθνικού Κτηματολογίου.

Οι δικηγόροι συνεισφέρουν τη νομική αξιολόγηση των εμπραγμάτων δικαιωμάτων και των τίτλων.

Οι μηχανικοί συνεισφέρουν την τεχνική τεκμηρίωση, τον ακριβή προσδιορισμό του ακινήτου, την ερμηνεία των κτηματολογικών διαγραμμάτων και την επίλυση των γεωμετρικών ζητημάτων.

Οι δύο επιστημονικές ειδικότητες λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά.

Γ. Η ΠΟΛΙΤΕΙΑΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕ ΗΔΗ ΤΗΝΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΥΤΗΣ

Η ίδια η Πολιτεία, όταν δημιούργησε τον θεσμό της ΚτηματολογικήςΔιαμεσολάβησης, δεν περιόρισε την πρόσβαση αποκλειστικά στους δικηγόρους.

Αντίθετα, επέλεξε να εκπαιδεύσει, να εξετάσει, να πιστοποιήσει και να εγγράψει στο ίδιο Ειδικό Μητρώο τόσο δικηγόρους όσο και μηχανικούς, αναγνωρίζοντας ότι και οι δύο ειδικότητες διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις για να συμβάλουν ουσιαστικά στην επίλυση των κτηματολογικών διαφορών.

Η κρατική πιστοποίηση αποτέλεσε το μοναδικό αντικειμενικό κριτήριο επαγγελματικής επάρκειας.

Η εκ των υστέρων απαίτηση κατοχής πτυχίου Νομικής για συγκεκριμένη κατηγορία υποθέσεων αναιρεί τη θεμελιώδη αυτή επιλογή του ίδιου του νομοθέτη και δημιουργεί αδικαιολόγητη διάκριση μεταξύ προσώπων που διαθέτουν ακριβώς την ίδια πιστοποίηση.

Δ. Η ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣΔΕΝ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΤΟΥΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ

Η προτεινόμενη διάταξη φαίνεται να στηρίζεται στην παραδοχή ότι η κατοχή πτυχίου Νομικής παρέχει πρόσθετη εγγύηση νομιμότητας.

Ωστόσο, η νομιμότητα της διαδικασίας διασφαλίζεται ήδη από:

• την υποχρεωτική παράσταση πληρεξουσίων δικηγόρων όλων των μερών, • τη συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου,

• τον έλεγχο νομιμότητας που διενεργεί ο Προϊστάμενος του αρμόδιου Κτηματολογικού Γραφείου πριν από την καταχώριση της πράξης.

Ο ΚτηματολογικόςΔιαμεσολαβητής δεν απονέμει δικαιοσύνη, δεν εκδίδει απόφαση και δεν υποκαθιστά τον δικηγόρο ή το Κτηματολογικό Γραφείο.

Ο ρόλος του είναι να διευκολύνει την επικοινωνία και να συμβάλει στην εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης.

Ε. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η προτεινόμενη ρύθμιση εισάγει διαφορετική μεταχείριση μεταξύ πιστοποιημένων Κτηματολογικών Διαμεσολαβητών που διαθέτουν τα ίδια τυπικά και ουσιαστικά προσόντα.

Παράλληλα, ανατρέπει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των μηχανικών που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της Πολιτείας, επένδυσαν χρόνο και οικονομικούς πόρους για να αποκτήσουν την κρατική πιστοποίηση και ανέπτυξαν την επαγγελματική τους δραστηριότητα στηριζόμενοι στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Η διαφοροποίηση αυτή εγείρει ζητήματα συμβατότητας με: •     την αρχή της ισότητας (άρθρο 4 του Συντάγματος),

• την επαγγελματική ελευθερία (άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος), • την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος),

• την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου.

ΣΤ. ΠΡΟΤΑΣΗ

Ζητούμε την τροποποίηση του άρθρου 61 με την απαλοιφή της φράσης: «κατόχου πτυχίου Νομικής»

ώστε η διαδικασία να μπορεί να διεξάγεται από όλους τους Πιστοποιημένους ΚτηματολογικούςΔιαμεσολαβητές που είναι εγγεγραμμένοι στο Ειδικό Μητρώο του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Η λύση αυτή διατηρεί τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της ΚτηματολογικήςΔιαμεσολάβησης, αξιοποιεί τις δύο επιστημονικές ειδικότητες που υπηρετούν διαχρονικά το Εθνικό Κτηματολόγιο και ανταποκρίνεται στην πραγματική φύση των κτηματολογικών διαφορών.

Ζ. ΑΙΤΗΜΑ

Ζητούμε την επανεξέταση και τροποποίηση του άρθρου 61 πριν από την ψήφισή του.

Η διατήρηση της δυνατότητας άσκησης του λειτουργήματος του Κτηματολογικού Διαμεσολαβητή τόσο από τους πιστοποιημένους δικηγόρους όσο και από τους πιστοποιημένους μηχανικούς δεν εξυπηρετεί μόνο την ίση μεταχείριση των πιστοποιημένων επαγγελματιών. Εξυπηρετεί πρωτίστως την αποτελεσματική λειτουργία του ίδιου του θεσμού της ΚτηματολογικήςΔιαμεσολάβησης, ο οποίος σχεδιάστηκε ως ένας θεσμός διεπιστημονικής συνεργασίας, αντάξιος της πολυπλοκότητας των κτηματολογικών διαφορών και προς όφελος των πολιτών και της Πολιτείας.

Με τιμή,

Οι Συνυπογράφοντες Πιστοποιημένοι Κτηματολογικοί Διαμεσολαβητές – Μηχανικοί