Τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης περνούν στους παρόχους και αποκλείουν τα αυτόνομα σπίτια

Η κυβέρνηση συνδέει τις επιδοτήσεις αποκλειστικά με τον μετρητή ρεύματος. Πώς η επιλογή της απόλυτης ενεργειακής ανεξαρτησίας τιμωρείται στην πράξη, εγείροντας σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας.

Η επιδότηση της ενεργειακής αναβάθμισης μετατρέπεται σε προνόμιο για πελάτες συγκεκριμένων εταιρειών. Το κράτος παραχωρεί τα προγράμματα εξοικονόμησης στους παρόχους ενέργειας. Θέτει έναν αδιαπραγμάτευτο όρο. Κάθε επιλέξιμη κατοικία πρέπει να διαθέτει ενεργό μετρητή ρεύματος. Αυτή η γραφειοκρατική προϋπόθεση δημιουργεί ένα πρωτοφανές θεσμικό ατόπημα. Τιμωρεί τους πολίτες που πέτυχαν τον απόλυτο περιβαλλοντικό στόχο. Τους ιδιοκτήτες 100% αυτόνομων, εκτός δικτύου κατοικιών.

Ο κτιριακός χάρτης της χώρας δεν είναι ομοιογενής. Η συντριπτική πλειονότητα των σπιτιών συνδέεται στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Υπάρχει όμως μια διαρκώς αυξανόμενη μερίδα ιδιοκτητών που επιλέγει την πλήρη απόσχιση από το κεντρικό σύστημα. Επενδύουν χιλιάδες ευρώ σε αυτόνομα φωτοβολταϊκά συστήματα. Εγκαθιστούν μονάδες αποθήκευσης ενέργειας. Μηδενίζουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα. Αυτά τα σπίτια λειτουργούν άψογα. Δεν διαθέτουν όμως αριθμό παροχής.

Μια τρίτη κατηγορία αφορά πολίτες που απορρίπτουν συνειδητά τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος. Επιλέγουν την απόλυτη λιτότητα. Η διαβίωση χωρίς σύνδεση στο κεντρικό δίκτυο δεν καθιστά ένα ακίνητο παράνομο ή περιβαλλοντικά επιζήμιο. Υπαγορεύεται από την ανάγκη για αυτάρκεια, τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες ή μια αυστηρή φιλοσοφία βιωσιμότητας.

Ο αλγόριθμος των κρατικών πλατφορμών απορρίπτει αυτές τις δύο κατηγορίες αυτόματα. Η απουσία του μετρητή λειτουργεί ως ψηφιακός κόφτης. Το κριτήριο δεν είναι πλέον τεχνικό. Είναι αυστηρά εμπορικό. Το σύστημα αδιαφορεί για την πραγματική εξοικονόμηση ενέργειας. Ενδιαφέρεται αποκλειστικά για την ύπαρξη συμβατικής σχέσης μεταξύ του πολίτη και μιας εταιρείας εμπορίας ρεύματος.

Η ανάθεση της υλοποίησης αυτών των προγραμμάτων στους παρόχους, τους αποκαλούμενους και «ολιγάρχες» της ενέργειας στη δημόσια σφαίρα, εξηγεί τη στόχευση. Οι εταιρείες αξιοποιούν τα δημόσια ταμεία για να εξυπηρετήσουν το πελατολόγιό τους. Η επιδότηση εργαλειοποιείται. Μετατρέπεται σε κίνητρο διατήρησης ή προσέλκυσης συνδρομητών. Όποιος δεν παράγει κέρδος για τους προμηθευτές, διαγράφεται από τον χάρτη των κρατικών παροχών.

Η κρατική προσέγγιση είναι κατάφωρα οξύμωρη. Τα κτίρια που επιβαρύνουν το δίκτυο και καταναλώνουν ορυκτά καύσιμα επιδοτούνται. Τα κτίρια που έχουν ήδη απεξαρτηθεί από το σύστημα και αποτελούν πρότυπα μηδενικών εκπομπών, αποκλείονται. Ο πολίτης χωρίζεται σε συμβατό καταναλωτή και περιθωριοποιημένο αυτονομιστή.

Η πραγματικότητα της υπαίθρου επιτείνει το πρόβλημα. Πολλές κατοικίες σε απομακρυσμένες ή ορεινές περιοχές αντιμετωπίζουν τεράστια κόστη επέκτασης του δικτύου ηλεκτροδότησης. Οι ιδιοκτήτες τους στρέφονται αναγκαστικά, αλλά και συνειδητά στις ανανεώσιμες πηγές. Αντί να πληρώσουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ για να φέρουν κολώνες στο κτήμα τους, χρηματοδοτούν την αυτονομία τους. Αυτή η πράσινη πρωτοπορία διώκεται. Το κράτος τους αρνείται την επιδότηση για αλλαγή κουφωμάτων ή προσθήκη μόνωσης, ακριβώς επειδή αρνήθηκαν να δεσμευτούν σε έναν λογαριασμό ρεύματος.

Η νομική διάσταση αυτής της διάκρισης προκαλεί σοβαρούς τριγμούς. Η σύνδεση των ευρωπαϊκών πόρων με τον μετρητή του ΔΕΔΔΗΕ προσκρούει ευθέως στο Σύνταγμα. Το άρθρο 4 επιβάλλει την αρχή της ισότητας. Το κράτος οφείλει να αντιμετωπίζει ισότιμα τους ιδιοκτήτες νόμιμων κατοικιών που εξυπηρετούν τον ίδιο εθνικό σκοπό: την προστασία του περιβάλλοντος. Το άρθρο 5 προστατεύει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και της οικονομικής δραστηριότητας. Το άρθρο 25 περί αναλογικότητας παραβιάζεται εξίσου, καθώς το μέτρο του αποκλεισμού είναι εντελώς δυσανάλογο του σκοπού του προγράμματος.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η απόφαση αυτή ακυρώνει την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας. Οι οδηγίες της Κομισιόν είναι ξεκάθαρες. Η δημόσια ενίσχυση αξιολογεί το περιβαλλοντικό αποτέλεσμα μιας επένδυσης. Δεν επιβάλλει το εμπορικό όχημα μέσω του οποίου αυτό θα επιτευχθεί. Ο τρόπος προμήθειας ενέργειας είναι αδιάφορος για την ενεργειακή κλάση του κελύφους ενός κτιρίου. Η τοποθέτηση θερμομόνωσης αποδίδει το ίδιο, ανεξάρτητα από το αν η λάμπα του σαλονιού ανάβει από το εργοστάσιο φυσικού αερίου ή από το αυτόνομο πάνελ της στέγης.

Η στροφή προς την ελεύθερη αγορά για τη διαχείριση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ αλλάζει τη φιλοσοφία της κρατικής αρωγής. Η αγορά λειτουργεί με όρους κερδοφορίας. Ο παραγωγός-καταναλωτής που βρίσκεται εκτός δικτύου δεν προσφέρει κανένα περιθώριο κέρδους στον ιδιώτη πάροχο. Δεν έχει μηνιαίο πάγιο. Δεν πληρώνει ρήτρες. Δεν χρεώνεται τέλη μεταφοράς. Το σύστημα τον αποβάλλει.

Απαιτείται η άμεση θέσπιση μιας εναλλακτικής διαδικασίας επιλεξιμότητας. Η αποκλειστικότητα των παρόχων στην υλοποίηση των προγραμμάτων πρέπει να καταργηθεί. Οι ενεργειακά αυτόνομες κατοικίες μπορούν να πιστοποιηθούν με απόλυτη τεχνική ακρίβεια. Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) αποτελεί το αδιάσειστο κρατικό έγγραφο. Η αναλυτική τεχνική έκθεση ενός διπλωματούχου μηχανικού και τα τιμολόγια αγοράς των συστημάτων ΑΠΕ παρέχουν όλη τη διαφάνεια που απαιτεί ο νόμος. Η απαίτηση για ενεργό αριθμό παροχής ρεύματος αποτελεί ένα γραφειοκρατικό εμπόδιο που εξυπηρετεί επιχειρηματικά συμφέροντα, σαμποτάροντας την πραγματική, αποκεντρωμένη πράσινη μετάβαση.

πηγή greenbusiness.gr