atsianos

Η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD) θέτει συγκεκριμένα ορόσημα: μείωση της μέσης χρήσης πρωτογενούς ενέργειας στο οικιστικό απόθεμα κατά τουλάχιστον 16% έως το 2030 και κατά 20% έως 22% έως το 2035, σε σύγκριση με το 2020. Το 55% αυτής της μείωσης καλείται να προέλθει από το ενεργειακά χειρότερο 43% των κτιρίων. Παρά τη φημολογία που προηγήθηκε, το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν περιλαμβάνει οριζόντιες απαγορεύσεις μίσθωσης ή πώλησης ακινήτων χαμηλής κλάσης, ούτε υποχρεώνει αυτοτελώς κάθε κατοικία να φτάσει την κατηγορία Ε ή D εντός αυτών των προθεσμιών. Η υποχρέωση αφορά τον εθνικό μέσο όρο. Στην πράξη, ωστόσο, η επίτευξη αυτών των δεικτών στην Ελλάδα προσκρούει στη φυσική κατάσταση των ακινήτων και στη διαθέσιμη ρευστότητα των νοικοκυριών. Ποιους στόχους καλείται να καλύψει το ελληνικό κτιριακό δυναμικό;Σχεδόν το 65% των κτιρίων κατοικίας στην Ελλάδα κατασκευάστηκε πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, δηλαδή πριν από την εφαρμογή του πρώτου Κανονισμού Θερμομόνωσης. Ο πυρήνας των συναλλαγών στα μεγάλα αστικά κέντρα αφορά διαμερίσματα σε πολυκατοικίες των δεκαετιών 1960–1980. Πρόκειται για κτίρια χωρίς θερμοδιακοπτόμενα κουφώματα, χωρίς μόνωση στο κέλυφος ή στο δώμα, με παρωχημένα συστήματα κεντρικής θέρμανσης που συχνά έχουν τεθεί σε αχρηστία. Η αναβάθμισή τους δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια, αλλά προϋπόθεση για τη βελτίωση του εθνικού ισοζυγίου ενέργειας. Ποιος χρηματοδοτεί το κόστος επέμβασης;Η εμπορική αξία ενός ακινήτου δεν ταυτίζεται με τη ρευστότητα του ιδιοκτήτη του. Ένα διαμέρισμα των 150.000 ή 200.000 ευρώ στην Αθήνα συχνά ανήκει σε νοικοκυριά που αδυνατούν να καλύψουν δαπάνες της τάξης των 15.000 έως 30.000 ευρώ για εκτεταμένες παρεμβάσεις. Τα χρηματοδοτικά προγράμματα έχουν δώσει ανάσες, αλλά με χρονικούς και τραπεζικούς περιορισμούς: Το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου» παρείχε άτοκα δάνεια 5.000–25.000 ευρώ, με την περίοδο υποβολής αιτήσεων να έχει ολοκληρωθεί στις 31 Μαΐου 2026. Ο τραπεζικός δανεισμός απαιτεί πιστοληπτική ικανότητα, κριτήριο που αποκλείει σημαντικό τμήμα των ιδιοκτητών χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος. Οι επιδοτήσεις καλύπτουν συνήθως μέρος του κόστους, αφήνοντας ένα σημαντικό ποσό ιδιωτικής συμμετοχής. Χωρίς σταθερούς, πολυετείς μηχανισμούς στήριξης και στοχευμένα φορολογικά κίνητρα, η συμμόρφωση μετατρέπεται σε οικονομικό αδιέξοδο. Προκλήσεις στην τεχνική υλοποίηση και τη διαχείριση πολυκατοικιώνΗ εφαρμογή ενεργειακών παρεμβάσεων στην Ελλάδα αντιμετωπίζει δομικά εμπόδια που υπερβαίνουν την απλή αλλαγή κουφωμάτων: Θεσμικό πλαίσιο συνιδιοκτησίας: Η εγκατάσταση εξωτερικής θερμοπρόσοψης ή η μόνωση της ταράτσας απαιτεί αποφάσεις γενικής συνέλευσης με αυξημένες πλειοψηφίες, βάσει των κανονισμών πολυκατοικίας. Οι διαφορετικές οικονομικές δυνατότητες και προτεραιότητες των συνιδιοκτητών οδηγούν συχνά σε αδράνεια. Αποσπασματικές παρεμβάσεις: Η μεμονωμένη ενεργειακή αναβάθμιση ενός διαμερίσματος (π.χ. αντλία θερμότητας, ενεργειακά τζάμια) βελτιώνει το μικροκλίμα του χώρου, αλλά αφήνει το κτιριακό κέλυφος ευάλωτο, περιορίζοντας τη συνολική εξοικονόμηση. Έλλειψη εργαλείων συλλογικής χρηματοδότησης: Το τραπεζικό σύστημα δεν διαθέτει ευέλικτα προϊόντα δανειοδότησης που να απευθύνονται απευθείας στο νομικό πρόσωπο της πολυκατοικίας (μέσω του ΑΦΜ διαχείρισης), απαιτώντας ατομικές εγκρίσεις για κάθε ένοικο. Τεχνικά όρια ηλεκτρικών δικτύων: Η μαζική αντικατάσταση συστημάτων ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρικές αντλίες θερμότητας επιβαρύνει το τοπικό δίκτυο διανομής, απαιτώντας συχνά αναβαθμίσεις ισχύος που δεν είναι άμεσα εφικτές. Πώς διαμορφώνονται οι αξίες και η αγορά των ενοικίων;Η κτηματαγορά κινείται ήδη προς ένα καθεστώς δύο ταχυτήτων. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το δεύτερο τρίμηνο του 2026 οι τιμές των διαμερισμάτων κατέγραψαν ετήσια άνοδο 5,5%, μετά από αύξηση 8,3% το 2025. Σε ένα περιβάλλον υψηλών τιμών: Τα ακίνητα υψηλής ενεργειακής κλάσης αποτιμώνται με premium, καθώς προσφέρουν άμεση εξοικονόμηση λειτουργικού κόστους. Τα μη αναβαθμισμένα ακίνητα υφίστανται πίεση στη διαπραγμάτευση, καθώς οι αγοραστές αφαιρούν το εκτιμώμενο κόστος ανακαίνισης από την αρχική προσφορά. Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται στα μισθώματα. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 τα ελληνικά νοικοκυριά διέθεταν κατά μέσο όρο το 36% του εισοδήματός τους για στέγαση (έναντι 19% στην ΕΕ). Το 2025, το 26,4% του πληθυσμού δαπανούσε πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στεγαστικές ανάγκες, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης στην Ευρώπη. Όταν ένας ιδιοκτήτης επενδύει σημαντικά κεφάλαια για ανακαίνιση, επιδιώκει την απόσβεσή τους μέσω αυξημένου μισθώματος. Αντίθετα, όσοι αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν τις απαραίτητες εργασίες κινδυνεύουν να αποσύρουν τα ακίνητα από τη μακροχρόνια μίσθωση, περιορίζοντας περαιτέρω την προσφορά. Η σύνδεση της ενεργειακής πολιτικής με τη στεγαστική πολιτική αποτελεί κρίσιμη παράμετρο. Χωρίς διαρκή κρατική αρωγή για τη συγκράτηση του κόστους μετάβασης, η ανάγκη για αποδοτικότερα κτίρια θα συνεχίσει να συγκρούεται με την προσβασιμότητα στη στέγη. Η ουσία της είδησηςΗ προσαρμογή του παλαιού κτιριακού αποθέματος στους ευρωπαϊκούς ενεργειακούς στόχους απαιτεί σημαντικά κεφάλαια, τα οποία μεγάλο μέρος των ιδιοκτητών αδυνατεί να καλύψει χωρίς σταθερά χρηματοδοτικά κίνητρα. Χωρίς ρυθμίσεις για τη συλλογική αναβάθμιση των πολυκατοικιών, η διαδικασία παραμένει αποσπασματική και εντείνει τη στεγαστική πίεση στην αγορά. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Η διαλειτουργικότητα μεταξύ των βάσεων δεδομένων ΑΑΔΕ και ΔΕΔΔΗΕ παρουσιάζει αστοχίες στο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» (ΚΥΑ 86272 ΕΞ 2026, ΦΕΚ Β’ 3058/02.06.2026), οδηγώντας σε άδικες απορρίψεις κενών διαμερισμάτων. Ένα μήνα μετά την εκκίνηση, μόλις 4.800 από τις 61.000 εκδοθείσες βεβαιώσεις αφορούν κλειστά ακίνητα. Το ΤΕΕ Τμήμα Ανατολικής Κρήτης (ΤΕΕ/ΤΑΚ) ζητά άμεσες παρεμβάσεις στο πληροφοριακό σύστημα, δημοσίευση του επίσημου οδηγού εφαρμογής και παράταση προθεσμιών. Ποιο είναι το τεχνικό πρόβλημα στη διασταύρωση ΑΑΔΕ και ΔΕΔΔΗΕ;Η υποβολή αιτήσεων για μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα προσκρούει σε ασυμβατότητα δεδομένων ανάμεσα στα μητρώα της ΑΑΔΕ και του ΔΕΔΔΗΕ. Το λογισμικό της πλατφόρμας αδυνατεί να επαληθεύσει τα στοιχεία διακοπής ρεύματος ή χαμηλής κατανάλωσης, με αποτέλεσμα την αυτόματη απόρριψη φακέλων που πληρούν πλήρως τις κανονιστικές προϋποθέσεις. Παράλληλα, το σύστημα στερείται βασικών λειτουργιών διαχείρισης. Ο χρήστης δεν έχει τη δυνατότητα να τροποποιήσει προσωρινά στοιχεία, ούτε να διαγράψει μια λανθασμένη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας ώστε να την υποβάλει εκ νέου. Η συγκεκριμένη ευχέρεια υπήρχε ως σταθερό εργαλείο σε όλα τα προηγούμενα πληροφοριακά συστήματα των δράσεων τύπου «Εξοικονομώ». Η έλλειψή της σήμερα παράγει οριστικούς αποκλεισμούς εξαιτίας απλών τεχνικών ασυμφωνιών. Ποιες προϋποθέσεις ορίζονται για τον χαρακτηρισμό μιας κατοικίας ως «κλειστής»;Το θεσμικό πλαίσιο της δράσης θέτει συγκεκριμένα κριτήρια για την τεκμηρίωση της μη χρήσης κατά τα έτη 2024 και 2025, έως και την ημερομηνία υποβολής της αίτησης: Πλήρης διακοπή ρεύματος: Το ακίνητο πρέπει να εμφανίζεται αδιάλειπτα μη ηλεκτροδοτούμενο, κατόπιν σχετικού αιτήματος διακοπής που υποβλήθηκε στον προμηθευτή πριν από την 1/1/2024. Περιορισμένη κατανάλωση σε ενεργές παροχές: Για κατοικίες κενές όπου δεν έγινε διακοπή σύνδεσης, η συνολική καταγεγραμμένη κατανάλωση δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 100 kWh αθροιστικά για τη διετία 2024–2025. Η τιμή αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 2% της μέσης διετούς κατανάλωσης οικιακών καταναλωτών στη χώρα. Έλεγχος τρέχοντος έτους: Από την 1 Ιανουαρίου 2026 έως την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος, η μετρούμενη κατανάλωση οφείλει να μην υπερβαίνει το παραπάνω όριο, αναγόμενο αναλογικά στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Φορολογική απεικόνιση: Τα στοιχεία διασταυρώνονται υποχρεωτικά με τις εγγραφές στο έντυπο Ε2 για το φορολογικό έτος 2025. Πώς αποτυπώνεται η δυσλειτουργία στα πρώτα στατιστικά στοιχεία της πλατφόρμας;Ο στόχος της δράσης στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027 αφορά την ανακαίνιση περίπου 20.000 κατοικιών με έμφαση στην ενεργοποίηση του ανενεργού κτιριακού αποθέματος. Τα δεδομένα του πρώτου μήνα λειτουργίας αποτυπώνουν σαφή απόκλιση: Κατηγορία Ακινήτων Αριθμός Εκδοθεισών Βεβαιώσεων Ποσοστό επί του συνόλου Κλειστά ακίνητα 4.800 7,87% Ανοικτά ακίνητα (κύριες κατοικίες) 56.200 92,13% Σύνολο 61.000 100,00% Πηγή δεδομένων: Επιστολή ΤΕΕ/ΤΑΚ (25/9/2026) Το χαμηλό ποσοστό των κενών ακινήτων δεν οφείλεται σε έλλειψη ενδιαφέροντος από τους ιδιοκτήτες. Αντικατοπτρίζει τον ψηφιακό αποκλεισμό τους κατά τον αυτόματο έλεγχο επιλεξιμότητας. Ποιες άμεσες διορθώσεις ζητά ο τεχνικός κόσμος;Με επίσημη παρέμβασή του προς τα συναρμόδια Υπουργεία, το ΤΕΕ/ΤΑΚ προτείνει συγκεκριμένες τεχνικές παρεμβάσεις: Παροχή επιλογής στον χρήστη ως προς τον τρόπο διασταύρωσης στοιχείων, ώστε να αποτρέπεται η αλληλεπικάλυψη και σύγκρουση πεδίων μεταξύ ΑΑΔΕ και ΔΕΔΔΗΕ. Ενσωμάτωση δυνατότητας διορθώσεων και τροποποιήσεων επί της αίτησης πριν από την οριστική καταχώριση. Άμεση δημοσίευση του επίσημου Οδηγού Εφαρμογής του προγράμματος, ο οποίος παραμένει αδημοσίευτος παρά την έναρξη των διαδικασιών. Παράταση της προθεσμίας έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας για επαρκές διάστημα μετά την τεχνική εξυγίανση του πληροφοριακού συστήματος. Εγκατάλειψη της διαδικασίας αξιολόγησης τύπου first-come, first-served (χρονική προτεραιότητα) και εισαγωγή κοινωνικών κριτηρίων, με ταυτόχρονη προτεραιοποίηση των πραγματικά κενών διαμερισμάτων. Ανάλυση Επιπτώσεων: Τι σημαίνει το ψηφιακό αδιέξοδο για μηχανικούς και ιδιοκτήτες;Η αδυναμία έκδοσης βεβαίωσης επιβαρύνει άμεσα τα τεχνικά γραφεία. Οι μηχανικοί αναλαμβάνουν το βάρος της διαχείρισης φακέλων που απορρίπτονται χωρίς τεχνική υπαιτιότητα των ίδιων ή των πελατών τους. Η απώλεια εργατοωρών για την υποστήριξη μη λειτουργικών ψηφιακών διεπαφών δεν αποζημιώνεται. Ταυτόχρονα, συντηρείται η στρέβλωση στην αγορά ακινήτων. Διαμερίσματα που προορίζονταν για μακροχρόνια μίσθωση παραμένουν εκτός λειτουργίας, καθώς οι ιδιοκτήτες αναστέλλουν τις ιδιωτικές επενδύσεις εν αναμονή της επιδότησης. Εάν δεν διορθωθούν οι αλγόριθμοι ελέγχου, το διαθέσιμο κεφάλαιο θα απορροφηθεί κατά κύριο λόγο από ήδη κατοικούμενες οικίες, ακυρώνοντας τον στεγαστικό χαρακτήρα της παρέμβασης. Η ουσία της είδησηςΛανθασμένες διασταυρώσεις μεταξύ ΑΑΔΕ και ΔΕΔΔΗΕ απορρίπτουν επιλέξιμες κενές κατοικίες στο πρόγραμμα «Ανακαίνιση 2026», περιορίζοντας τη συμμετοχή τους κάτω από το 8% των συνολικών αιτήσεων. Το ΤΕΕ/ΤΑΚ ζητά άμεση διόρθωση της πλατφόρμας, παράταση διαδικασιών και έκδοση του επίσημου οδηγού για να μην ακυρωθεί ο στεγαστικός στόχος του μέτρου. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Στην τελική ευθεία μπαίνει η ενεργοποίηση της νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ΔΕΔΔΗΕ για τη σήμανση ληξιπρόθεσμων οφειλών (debt flagging), με στόχο την πάταξη του «ενεργειακού τουρισμού». Το νέο πλαίσιο, το οποίο θεσπίστηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), βάζει οριστικό φρένο στην πρακτική καταναλωτών που μετακινούνται από πάροχο σε πάροχο αφήνοντας απλήρωτους λογαριασμούς. Πώς λειτουργεί το σύστημα των 3 επισημάνσεων (flags) Η πλατφόρμα λειτουργεί ως ένας ιδιότυπος «Τειρεσίας» για τη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας ιστορικό πιστωτικής συμπεριφοράς σχεδόν τριών ετών (με αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2024): Το «Μπλόκο» των 3 Flags: Αν ένας καταναλωτής συγκεντρώσει 3 ενεργές επισημάνσεις από 3 διαφορετικούς προμηθευτές, απαγορεύεται η μετακίνησή του σε νέο πάροχο. Για να ξεκλειδώσει τη μετακίνηση, πρέπει να εξοφλήσει ή να ρυθμίσει τουλάχιστον μία οφειλή. Προειδοποιητικό Σήμα (1-2 Flags): Ακόμα και μία ενεργή επισήμανση είναι ορατή στους προμηθευτές, οι οποίοι μπορούν να ζητήσουν αυξημένη εγγύηση ή να αρνηθούν τη σύναψη νέου συμβολαίου. Διακοπή Ρεύματος: Αν έχει ήδη υποβληθεί εντολή απενεργοποίησης μετρητή από τον νυν πάροχο λόγω ανεξόφλητων οφειλών, ο καταναλωτής δεν μπορεί να προλάβει τη διακοπή αλλάζοντας εταιρεία. Στάδιο / Κατάσταση Προϋπόθεση Ενεργοποίησης Συνέπεια για τον Καταναλωτή 1-2 Ενεργές Επισημάνσεις Ληξιπρόθεσμη οφειλή χωρίς διακανονισμό Αυξημένη εγγύηση ή πιθανή απόρριψη από νέο πάροχο 3 Ενεργές Επισημάνσεις Ανεξόφλητα χρέη σε 3 διαδοχικούς παρόχους Απόλυτο μπλόκο στην αλλαγή προμηθευτή Εντολή Διακοπής Ληξιπρόθεσμος 2ος λογαριασμός Απαγόρευση μετακίνησης για αποφυγή αποσύνδεσης Άρση Επισημάνσεων Εφάπαξ εξόφληση ή τήρηση διακανονισμού Αφαίρεση του flag και αποκατάσταση δικαιώματος αλλαγής Η οικονομική επιβάρυνση και ο στόχος του ΥΠΕΝΤο φαινόμενο των απλήρωτων λογαριασμών δημιουργεί τεράστια μαύρη τρύπα στην αγορά, η οποία τελικά μετακυλίεται στους συνεπείς καταναλωτές: Υψος Οφειλών: Στο τέλος του 2025, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανέρχονταν σε 2,98 δισ. ευρώ (έναντι 3,39 δισ. ευρώ το 2024). Χρέη Παλαιών Πελατών: Από τα 2,98 δισ. ευρώ, τα 1,53 δισ. ευρώ αφορούν παλαιούς πελάτες που άλλαξαν εταιρεία αφήνοντας «φέσια». Μείωση Τιμών 30%: Η περιστολή των ανεξόφλητων οφειλών αποτελεί έναν από τους 6 πυλώνες του σχεδίου του ΥΠΕΝ για τη μείωση της τελικής τιμής ρεύματος κατά 30% σε ορίζοντα τριετίας. Προκλήσεις στην εφαρμογή και μακροπρόθεσμος σχεδιασμόςΗ επιτυχία του μέτρου θα κριθεί στην πράξη από την ετοιμότητα και την ανταπόκριση της αγοράς: Ταχύτητα Ενσωμάτωσης Δεδομένων: Το κρίσιμο τεστ είναι πόσο γρήγορα οι εταιρείες προμήθειας θα τροφοδοτήσουν την πλατφόρμα με τις αναδρομικές οφειλές από το 2024. Προστασία Καταναλωτών: Προβλέπονται εξαιρέσεις για οφειλές που τελούν υπό αμφισβήτηση και έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη ή τη ΡΑΑΕΥ, ενώ οι εταιρείες υποχρεούνται να προσφέρουν πρώτα πρόταση διακανονισμού. Διαφάνεια & Πιστωτικό Προφίλ: Το σύστημα δεν λειτουργεί τιμωρητικά για όσους αντιμετωπίζουν πρόσκαιρη οικονομική δυσχέρεια, καθώς το flag αφαιρείται αμέσως μόλις τεθεί σε ισχύ ένας διακανονισμός. Η ουσία της είδησηςΑπό τον Οκτώβριο τίθεται σε λειτουργία η πλατφόρμα debt flagging του ΔΕΔΔΗΕ, η οποία καταγράφει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές ρεύματος αναδρομικά από την 1/1/2024. Όποιος καταναλωτής συγκεντρώνει 3 επισημάνσεις από διαφορετικούς παρόχους μπλοκάρεται από την αλλαγή εταιρείας μέχρι να εξοφλήσει ή να ρυθμίσει τα χρέη του, προστατεύοντας έτσι τους συνεπείς καταναλωτές από το επιπλέον κόστος των ανεξόφλητων λογαριασμών (1,53 δισ. ευρώ από πρώην πελάτες). Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Σε μία από τις πιο ευάλωτες θέσεις των τελευταίων δεκαετιών εισέρχεται η Ευρώπη ενόψει του χειμώνα 2026-27, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με ιστορικά χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και το ενδεχόμενο νέας εκτόξευσης των τιμών. Η κρίση τροφοδοτείται από τις διαταραχές που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ και τις ζημιές στις ενεργειακές υποδομές του Κατάρ, οι οποίες απέσυραν σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Τα δεδομένα της πληρότητας και οι εκτιμήσεις των αναλυτών Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο Gastech στην Μπανγκόκ, η Ευρώπη δίνει μάχη με τον χρόνο για να καλύψει το χαμένο έδαφος: Ιστορικό Χαμηλό Αποθεμάτων: Τα ευρωπαϊκά αποθέματα κυμαίνονται στο 65%-69% της συνολικής χωρητικότητας, έναντι του πενταετούς μέσου όρου που βρίσκεται στο 84% για αυτή την εποχή. Πρόκειται για τα χαμηλότερα επίπεδα από το 2009. Η Εκτεθειμένη Γερμανία: Η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ διαθέτει αποθέματα μόλις στο 55%, με την κρατική SEFE (που ελέγχει το 1/4 της εγχώριας χωρητικότητας) να καταβάλλει προσπάθειες για την αύξησή τους. Προοπτική Νοεμβρίου: Στελέχη των Equinor και Shell εκτιμούν ότι η πληρότητα θα φτάσει το πολύ στο 75% έως τις αρχές Νοεμβρίου, καθιστώντας ανέφικτο τον αναθεωρημένο στόχο του 80%. Χώρα / Φορέας Τρέχουσα Πληρότητα / Δείκτης Ιστορικός Μέσος Όρος / Στόχος Ευρωπαϊκή Ένωση (Σύνολο) 65% – 69% 84% – 85% (Πενταετία) Γερμανία ~55% 80% (Αναθεωρημένος στόχος) Τιμές Spot LNG (Ασία) ~30 $ / mmBtu \vert{} 10 $ / mmBtu (Προ πολέμου) Εκτίμηση Τιμών σε Παγετό 40 $- 45$ / mmBtu – Η κρίσιμη κατάσταση στο Ηνωμένο ΒασίλειοΙδιαίτερα ευάλωτη εμφανίζεται η Βρετανία, η οποία διαθέτει περιορισμένη αποθηκευτική ικανότητα και εξαρτάται άμεσα από τις εισαγωγές LNG και τις ροές από τη Νορβηγία: Κίνδυνος Διακοπών στη Βιομηχανία: Ο ιδρυτής της Ineos, σερ Τζιμ Ράτκλιφ, προειδοποίησε ότι σε περίπτωση παρατεταμένου ψύχους η χώρα κινδυνεύει να ξεμείνει από αέριο, αναγκάζοντας τη βιομηχανία σε αναστολή λειτουργίας. Πολιτικές Πιέσεις: Η απόφαση της κυβέρνησης των Εργατικών το 2024 για πάγωμα των νέων αδειών έρευνας στη Βόρεια Θάλασσα δέχεται εκ νέου σκληρή κριτική. Ανταγωνισμός Αρμπιτράζ: Η επιστροφή των ευκαιριών αρμπιτράζ απειλεί να κατευθύνει τα ευέλικτα φορτία LNG του Ατλαντικού προς την Ασία, αφήνοντας την Ευρώπη χωρίς επαρκείς ποσότητες. Προκλήσεις στην εφαρμογή και μακροπρόθεσμος σχεδιασμόςΗ ενεργειακή ισορροπία της Ευρώπης εξαρτάται από παράγοντες που ξεπερνούν τον βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό: Μετακύλιση Κόστους: Όπως επισημαίνει η Wood Mackenzie, με τις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης να μην αναμένεται να εξομαλυνθούν πριν από το 2028, οποιαδήποτε διαταραχή ή βαρύς χειμώνας θα μετακυλιστεί άμεσα στις τιμές καταναλωτή. Ράλι Τιμών LNG: Οι τιμές spot στην Ασία έχουν ήδη τριπλασιαστεί (από τα 10$ στα 30$ ανά mmBtu), ενώ αναλυτές προβλέπουν εκτόξευση στα 40-45$ ανά mmBtu εάν Ευρώπη και Ασία εμπλακούν σε πόλεμο προσφορών για τα διαθέσιμα φορτία. Η ουσία της είδησηςΗ Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα του 2026-27 με τα χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου από το 2009 (65%-69%), εξαιτίας των πληγμάτων στις υποδομές του Κατάρ και των διαταραχών στον Ορμούζ μετά τον πόλεμο με το Ιράν. Με τη Γερμανία στο 55% και το Ηνωμένο Βασίλειο να φοβάται βιομηχανικά μπλακάουτ, ο στόχος πληρότητας 80% θεωρείται ανέφικτος, αφήνοντας την αγορά εκτεθειμένη σε νέο ράλι τιμών έως και τα 45$/mmBtu σε περίπτωση βαρυχειμωνιάς. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Καλησπέρα. Σε κάθε περίπτωση, θα μπορούσες να απευθυνθείς και στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία Ιωαννίνων για επίσημη διευκρίνιση. Από την προσωπική μου εκτίμηση και με την επιφύλαξη της τελικής κρίσης της αρμόδιας Π.Υ., θα μπορούσα να επισημάνω συνοπτικά τα εξής: 1) Υπόδειγμα και σύνταξη της μελέτης Υπάρχει επίσημο υπόδειγμα μελέτης κατ’ εφαρμογή της Πυροσβεστικής Διάταξης 3/2015, το οποίο έχει εκδοθεί από το Πυροσβεστικό Σώμα και αποτελεί τη βάση για τη δομή της μελέτης. Σε περίπτωση έκδοσης ΕΕΔΜΚ, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό τα σχέδια και τα στοιχεία που θα υποβληθούν στο πλαίσιο της ΕΕΔΜΚ να είναι εξαρχής απολύτως συμβατά με αυτά που πρόκειται να υποβληθούν μεταγενέστερα στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία. Η αντιστοιχία αυτή θα πρέπει να αφορά, μεταξύ άλλων, τις χρήσεις και τις επιμέρους επιφάνειες των χώρων, τον υπολογισμό του θεωρητικού πληθυσμού, τις οδεύσεις διαφυγής, τις εξόδους κινδύνου και γενικότερα όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν την εφαρμογή των απαιτήσεων πυροπροστασίας. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται ο κίνδυνος να προκύψουν σε μεταγενέστερο στάδιο αποκλίσεις μεταξύ των σχεδίων της ΕΕΔΜΚ και της μελέτης που θα υποβληθεί στην Πυροσβεστική, οι οποίες ενδεχομένως να οδηγήσουν σε ανάγκη τροποποίησης των ήδη υποβληθέντων στοιχείων. 2) Ωφέλιμη επιφάνεια Ως προς την ωφέλιμη επιφάνεια, κατά την άποψή μου, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πραγματικά χρησιμοποιούμενη επιφάνεια του χώρου, η οποία προκύπτει από τις εσωτερικές παρειές των περιμετρικών τοίχων, και στη συνέχεια να αφαιρούνται οι χώροι που, σύμφωνα με τη διάταξη, δεν συμμετέχουν στον υπολογισμό του θεωρητικού πληθυσμού. Δεν θα θεωρούσα ορθό να χρησιμοποιείται η εξωτερική διάσταση της τοιχοποιίας ως βάση για τον υπολογισμό της ωφέλιμης επιφάνειας, καθώς με τον τρόπο αυτό ενσωματώνεται στην επιφάνεια χρήσης και το πάχος των περιμετρικών δομικών στοιχείων, το οποίο προφανώς δεν αποτελεί επιφάνεια που εξυπηρετεί τη συγκεκριμένη χρήση. Επομένως, πρακτικά, η διαδικασία θα ήταν: εσωτερικές διαστάσεις χώρου → υπολογισμός επιφάνειας → αφαίρεση των προβλεπόμενων αφαιρούμενων/μη υπολογιζόμενων χώρων → προσδιορισμός της ωφέλιμης επιφάνειας. Ιδιαίτερη προσοχή θα έδινα στους αφαιρούμενους χώρους, ώστε ο τρόπος υπολογισμού τους να είναι σαφής και να αποτυπώνεται με τον ίδιο τρόπο τόσο στα σχέδια όσο και στους σχετικούς υπολογισμούς της μελέτης. 3) Εσωτερικός εξώστης (πατάρι) Εφόσον ο εσωτερικός εξώστης αποτελεί λειτουργικό τμήμα της χρήσης του χώρου συνάθροισης κοινού, κατά την άποψή μου δεν μπορεί να αγνοηθεί από πλευράς πυροπροστασίας, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου περιγράμματος και της επιτρεπόμενης κάλυψης και δόμησης του κτιρίου. Θα πρέπει, συνεπώς, να εξετάζεται σε σχέση με τον θεωρητικό πληθυσμό, τις οδεύσεις διαφυγής και τις λοιπές απαιτήσεις πυροπροστασίας που επηρεάζονται από την παρουσία του. Δεν θεωρώ ορθό να θεωρηθεί ότι το άρθρο 8 εφαρμόζεται αυτομάτως στον εσωτερικό εξώστη, καθώς οι συγκεκριμένες διατάξεις αφορούν την αντιμετώπιση των υπαίθριων χώρων συνάθροισης κοινού. Σε κάθε περίπτωση, επειδή η τελική αντιμετώπιση μπορεί να εξαρτάται από τη συγκεκριμένη χρήση του χώρου, τη διαμόρφωση του παταριού, την πρόσβαση σε αυτό και τα χαρακτηριστικά της υφιστάμενης εγκατάστασης, για μία απολύτως ασφαλή θέση θα πρότεινα να ζητηθεί και η άποψη της αρμόδιας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Τα φωτοβολταϊκά συστήματα σε μπαλκόνια αποτελούν μια ενδιαφέρουσα λύση για διαμερίσματα και κατοικίες όπου δεν υπάρχει διαθέσιμος χώρος σε δώμα ή στέγη ή όπου η εγκατάσταση σε κοινόχρηστο χώρο μιας πολυκατοικίας μπορεί να δημιουργήσει πρακτικά και ιδιοκτησιακά προβλήματα. Η δυνατότητα τοποθέτησης ενός μικρού φωτοβολταϊκού συστήματος στο μπαλκόνι έχει προφανή πλεονεκτήματα: δεν απαιτεί πρόσβαση στην ταράτσα, μπορεί να αφορά αποκλειστικά την ιδιοκτησία του ενδιαφερόμενου και, θεωρητικά, αποτελεί μια απλούστερη και οικονομικότερη λύση. Θεωρητικά. Γιατί στην πράξη υπάρχουν ορισμένα σημαντικά ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν. 1: Η ονομαστική ισχύς δεν είναι η πραγματική παραγωγήΑς πάρουμε ως παράδειγμα ένα σύστημα με δύο φωτοβολταϊκά πάνελ συνολικής ονομαστικής ισχύος περίπου 900 Wp. Το «900 Wp» δεν σημαίνει ότι το σύστημα θα παράγει 900 W συνεχώς. Πρόκειται για την ονομαστική ισχύ των πάνελ υπό συγκεκριμένες εργαστηριακές συνθήκες. Η πραγματική παραγωγή εξαρτάται από την ηλιακή ακτινοβολία, τον προσανατολισμό και την κλίση των πάνελ, τη θερμοκρασία, τις σκιάσεις —για παράδειγμα από τέντες, κιγκλιδώματα ή γειτονικά κτίρια—, τη διάρκεια της ημέρας και, φυσικά, την εποχή. Στην περίπτωση ενός πάνελ τοποθετημένου κάθετα σε μπαλκόνι, η γεωμετρία της εγκατάστασης γίνεται ιδιαίτερα σημαντική. Η κάθετη τοποθέτηση δεν αξιοποιεί με τον ίδιο τρόπο την ηλιακή ακτινοβολία που θα δεχόταν ένα πάνελ σε κατάλληλη κλίση, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες. Επομένως, το κρίσιμο μέγεθος για τον καταναλωτή δεν είναι μόνο πόση ενέργεια μπορεί να παράγει το φωτοβολταϊκό, αλλά πόση από αυτή την ενέργεια μπορεί τελικά να αξιοποιήσει. 2: Τι γίνεται με την περίσσεια ενέργειαΑς υποθέσουμε ότι το φωτοβολταϊκό παράγει, σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, 500 W, ενώ το διαμέρισμα καταναλώνει μόλις 150 W. Τα υπόλοιπα περίπου 350 W αποτελούν πλεονάζουσα παραγωγή. Σε ένα σύστημα όπου επιτρέπεται η έγχυση ενέργειας στο ηλεκτρικό δίκτυο, η περίσσεια μπορεί να διοχετευθεί στο δίκτυο, σύμφωνα με το εκάστοτε θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο. Αν όμως απαγορεύεται η έγχυση ενέργειας στο δίκτυο, η συγκεκριμένη περίσσεια δεν μπορεί να διοχετευθεί σε αυτό. Και αυτό δημιουργεί ένα πολύ σημαντικό τεχνικό ζήτημα. Για παράδειγμα, εάν ο ιδιοκτήτης απουσιάζει από το σπίτι κατά τις ώρες της ηλιοφάνειας —δηλαδή ακριβώς τις ώρες που το φωτοβολταϊκό παράγει—, η κατανάλωση μπορεί να είναι ελάχιστη. Η ενέργεια που παράγεται αλλά δεν καταναλώνεται δεν μπορεί να αξιοποιηθεί από τον ιδιοκτήτη και, εφόσον δεν επιτρέπεται η έγχυση, δεν μπορεί να διοχετευθεί στο δίκτυο. Με απλά λόγια: παραγωγή χωρίς ταυτόχρονη κατανάλωση = χαμένη παραγωγή. Αυτό μειώνει σημαντικά την πραγματική οικονομική απόδοση της εγκατάστασης. Μια εναλλακτική λύση είναι, προφανώς, η εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης με μπαταρία. Στην αγορά υπάρχουν πλέον συστήματα αποθήκευσης με ενσωματωμένους ελεγκτές και δυνατότητες παρακολούθησης και διαχείρισης της ενέργειας, τα οποία μπορούν να συνεργάζονται με τον εξοπλισμό του φωτοβολταϊκού και να περιορίζουν την έγχυση προς το δίκτυο. Με τον τρόπο αυτό, η πλεονάζουσα ενέργεια που παράγεται κατά τις ώρες ηλιοφάνειας μπορεί να αποθηκεύεται και να καταναλώνεται αργότερα, για παράδειγμα κατά τις απογευματινές ή βραδινές ώρες. Η λύση αυτή μπορεί να αυξήσει σημαντικά το ποσοστό αυτοκατανάλωσης και να περιορίσει τις απώλειες της παραγόμενης ενέργειας. Ωστόσο, η μπαταρία δεν αποτελεί από μόνη της λύση στο συνολικό οικονομικό πρόβλημα. Αποτελεί μια τεχνική λύση στο ζήτημα της διαχείρισης της περίσσειας παραγωγής και του περιορισμού της έγχυσης στο δίκτυο, αλλά ταυτόχρονα προσθέτει κόστος, εξοπλισμό και πολυπλοκότητα στην εγκατάσταση. 3: Γιατί όμως η απαγόρευση έγχυσης μπορεί να αυξήσει το κόστοςΕδώ υπάρχει μια δεύτερη, λιγότερο προφανής συνέπεια. Εάν το σύστημα πρέπει να λειτουργεί με μηδενική έγχυση, δεν αρκεί απλώς να τοποθετηθούν τα πάνελ και ένας μικρομετατροπέας. Απαιτείται κατάλληλος έλεγχος, ώστε το σύστημα να γνωρίζει σε πραγματικό χρόνο πόση ηλεκτρική ενέργεια καταναλώνεται στην εγκατάσταση και να περιορίζει αντίστοιχα την παραγωγή, όταν υπάρχει κίνδυνος να διοχετευθεί περίσσεια ενέργειας προς το δίκτυο. Αυτό μπορεί να απαιτεί εξοπλισμό μέτρησης και αυτοματισμού, όπως μετρητή ενέργειας ή αισθητήρες, καθώς και κατάλληλο σύστημα ελέγχου ή συμβατό inverter/microinverter, με λειτουργία περιορισμού. Σε συστήματα με αποθήκευση μπορεί επίσης να απαιτείται συμβατός εξοπλισμός διαχείρισης της μπαταρίας και της ροής ενέργειας. Επομένως, η απαίτηση για μηδενική έγχυση μπορεί να μετατρέψει ένα φαινομενικά απλό σύστημα σε πιο σύνθετη ηλεκτρολογική εγκατάσταση, με πρόσθετο εξοπλισμό και κόστος εγκατάστασης. Ανάλογα, φυσικά, με την αρχιτεκτονική του συστήματος και τον απαιτούμενο εξοπλισμό, τέτοιες λύσεις ελέγχου μπορούν να προσθέσουν μερικές εκατοντάδες ευρώ στο συνολικό κόστος. Και εδώ δημιουργείται μια σημαντική αντίφαση: Από τη μία πλευρά, προσπαθούμε να κάνουμε τα μικρά φωτοβολταϊκά προσβάσιμα στον καταναλωτή. Από την άλλη, εάν επιβάλλονται πρόσθετες απαιτήσεις για τον έλεγχο της μη έγχυσης, μπορεί να αυξάνεται το κόστος ενός συστήματος που εξαρχής σχεδιάστηκε ως μικρό, απλό και οικονομικό. 4: Η διαδικασία είναι εξίσου σημαντική με τον εξοπλισμόΕάν για μια μικρή εγκατάσταση απαιτηθούν πρόσθετες διαδικασίες, όπως νέα ή επικαιροποιημένη ΥΔΕ, καταχώριση σε μητρώα, τεχνικά δικαιολογητικά ή παρεμβάσεις από αδειούχο ηλεκτρολόγο, τότε το συνολικό κόστος δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην αγορά των φωτοβολταϊκών πάνελ και του υπόλοιπου εξοπλισμού. Υπάρχει το κόστος του εξοπλισμού, το κόστος του ηλεκτρολόγου, το κόστος των απαιτούμενων αυτοματισμών και, κυρίως, ο χρόνος που απαιτείται για να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Για μια μεγάλη φωτοβολταϊκή εγκατάσταση, αυτά τα κόστη είναι σχετικά μικρά σε σχέση με το συνολικό επενδυτικό κόστος. Για ένα μικρό σύστημα μπαλκονιού, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Εάν κάποιος επενδύσει σε ένα μικρό σύστημα με περιορισμένη ετήσια παραγωγή και στη συνέχεια χρειαστεί να προσθέσει εκατοντάδες ευρώ σε εξοπλισμό και εργασία, η περίοδος απόσβεσης ενδεχομένως να αυξηθεί σημαντικά. Το πραγματικό ζητούμενο λοιπόν είναι η αυτοκατανάλωσηΠόση από την ενέργεια που παράγει μπορώ να καταναλώσω τη στιγμή που παράγεται 5: ΣυμπέρασμαΤα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού μπορούν να αποτελέσουν μια ιδιαίτερα χρήσιμη λύση, κυρίως για διαμερίσματα όπου δεν υπάρχει διαθέσιμος ή προσβάσιμος χώρος σε στέγη ή δώμα. Δεν πρέπει, όμως, να αντιμετωπίζονται ως μια απλή υπόθεση «βάζω δύο πάνελ στο μπαλκόνι και μειώνω τον λογαριασμό». Η πραγματική οικονομική τους απόδοση εξαρτάται από ολόκληρη την αλυσίδα: εγκατεστημένη ισχύς → πραγματική παραγωγή → ταυτόχρονη κατανάλωση → περίσσεια παραγωγής → δυνατότητα έγχυσης → απαιτούμενος εξοπλισμός ελέγχου → κόστος εγκατάστασης → διοικητική διαδικασία → χρόνος απόσβεσης. Εάν, λοιπόν, το νέο πλαίσιο επιβάλει ταυτόχρονα αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις, υποχρεωτικά συστήματα περιορισμού της έγχυσης και πρόσθετες διοικητικές διαδικασίες, υπάρχει ο κίνδυνος να ακυρωθεί στην πράξη ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού: η απλότητα και το χαμηλό κόστος εγκατάστασης. Και τελικά, το ζητούμενο δεν θα πρέπει να είναι απλώς να επιτρέπεται πολεοδομικά η εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού στο μπαλκόνι. Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο στο οποίο η εγκατάσταση να είναι τεχνικά ασφαλής, απλή, οικονομικά βιώσιμη και πραγματικά χρήσιμη για τον καταναλωτή. Παράλληλα, κάποια στιγμή —ιδίως σε πόλεις που ήδη αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα θερμικής επιβάρυνσης, όπως η Αθήνα— θα πρέπει να μελετηθεί και η πιθανή επίδραση της μαζικής εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στις αστικές συνθήκες και, ειδικότερα, στο τοπικό μικροκλίμα, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου τοπικών μεταβολών της θερμοκρασίας από τις ανακλάσεις της ηλιακής ακτινοβολίας. Άγγελος Φ. Τσιάνος Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΑΤΚΕΝ ΤΕΧΝΙΚΗ View full Άρθρου

Η συζήτηση για το «πρόσωπο» στα ακίνητα ως προϋπόθεσης για την οικοδομησιμότητά τους δεν είναι ασφαλώς καινούργια. Εντάθηκε ωστόσο τα τελευταία έτη εξαιτίας της έκδοσης αποφάσεων του ανωτάτου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας με τις οποίες αποσαφηνίζονται τα σχετικά ζητήματα. Επισημαίνεται ότι οι κρίσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας είναι, κατ’ αρχήν, δεσμευτικές για τη Διοίκηση, αφού το Δικαστήριο επιλύει τελικά τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν. Άλλωστε, ποιος θα αναλάμβανε τον κίνδυνο να οικοδομήσει σε ακίνητο που το Σ.τ.Ε. κρίνει ότι δεν πληροί τις προϋποθέσεις της οικοδομησιμότητας, ακόμη και όταν η Διοίκηση (Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων) χορηγεί την οικοδομική άδεια, σε αντίθεση με όσα κρίνονται με τις αποφάσεις του; Πράγματι, ουδείς μπορεί να προεξοφλήσει ότι δεν θα προσβάλλει κάποιος τρίτος την οικοδομική άδεια ή, ακόμη, ότι η ίδια η Διοίκηση δεν θα προβεί στο μέλλον σε ανάκληση της οικοδομικής άδειας, με συνέπεια να καθίσταται το κτίριο αυθαίρετο και κατεδαφιστέο. Όταν λέμε ότι ένα ακίνητο έχει «πρόσωπο» εννοείται ότι διαθέτει κοινό όριο σε δρόμο, που το καθιστά οικοδομήσιμο, εφόσον ο δρόμος αυτός, είναι αναγνωρισμένος ως εθνικός, επαρχιακός, δημοτικός ή κοινοτικός (πλην των αγροτικών, που αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία και δεν καθιστούν οικοδομήσιμα τα γήπεδα, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις). Ζήτημα υπάρξεως ή μη προσώπου δεν τίθεται, κατ’ αρχήν, για τα εντός σχεδίου ακίνητα, εφόσον οι δρόμοι προβλέπονται κατά τρόπο ειδικό και σαφή στα οικεία ρυμοτομικά σχέδια. Προβλέπεται μάλιστα ότι για να είναι οικοδομήσιμα τα εντός ορίων οικισμού ακίνητα πρέπει να έχουν πρόσωπο σε νομίμως υφιστάμενο κοινόχρηστο χώρο, πλάτους κατά κανόνα τουλάχιστον 4 μέτρων, ο οποίος εφάπτεται της μιας πλευράς των ορίων του ακινήτου καθ’ όλο της το μήκος. Επομένως, για τα εντός σχεδίου ακίνητα, ως κοινόχρηστοι χώροι αναγνωρίζονται μόνον εκείνοι που προβλέπονται από το οικείο ρυμοτομικό σχέδιο. Κατ’ εξαίρεση, πάντως, από τον κανόνα αυτό, γίνεται δεκτή η διατήρηση κοινοχρήστων χώρων που δημιουργήθηκαν με ιδιωτική βούληση πριν την 01.06.1924, ενώ η Διοίκηση διαπιστώνει εάν η εδαφική λωρίδα έχει πράγματι αφεθεί στην κοινή χρήση, πριν την ως άνω ημερομηνία. Ακόμη όμως και στις περιπτώσεις αυτές, κατά τις οποίες υφίστατο κατά την 01.06.1924 ιδιωτική οδός η αναγνώρισή της είναι δυνατή μόνον αν η οδός αυτή δεν έχει καταργηθεί από το σχέδιο πόλης που ακολούθησε (βλ. Σ.τ.Ε. 546/2026). Ουσιωδώς διαφορετικά είναι τα πράγματα στην περίπτωση των εκτός σχεδίου ακινήτων. Στην περίπτωση αυτή, προκειμένου να είναι οικοδομήσιμο το ακίνητο επιβάλλεται να έχει πρόσωπο σε δρόμο ο οποίος να υφίσταται νόμιμα και όχι να έχει προκύψει από ιδιωτική βούληση. Ως δρόμοι νοούνται εν προκειμένω διεθνείς, εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές και κοινοτικές οδοί, αναγνωρισμένες με πολιτειακή πράξη στο πλαίσιο καθορισμού του οδικού δικτύου, σε επίπεδο τουλάχιστον Ο.Τ.Α. (Σ.τ.Ε. 176/2023 Ολομ., 1206/2023, 962/2018 7μ., 848/2018 7μ., 665/ 2018 7μ., 4046/2015 7μ., πρβλ. Σ.τ.Ε. 1295/2024 7μ, 629/2022, 2529/2020, 302/2017). Εξάλλου, ένα γήπεδο θεωρείται ότι έχει πρόσωπο, δηλαδή κοινό όριο σε δρόμο, που το καθιστά, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, οικοδομήσιμο, όταν ο δρόμος υφίσταται νομίμως και είναι ήδη διανοιγμένος, κατά τρόπον ώστε να είναι προσπελάσιμος και να παρέχει εν τοις πράγμασι επικοινωνία με το γήπεδο (Σ.τ.Ε. 1779/2025, 176/2023 Ολομ., 2709/2018 κ.ά.). Επομένως, ούτε η παραχώρηση εδαφικής λωρίδας από τον ιδιοκτήτη, ούτε ο καθορισμός ζώνης παραλίας αρκούν για να προσδώσουν πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο (δρόμο) (Σ.τ.Ε. 1779/2025). Περαιτέρω, όπως κρίθηκε προσφάτως από το Σ.τ.Ε. το ζήτημα της υπάρξεως ή μη δημοτικής ή κοινοτικής οδού δεν μπορεί να επιλύεται κατά περίπτωση, επ’ ευκαιρία συγκεκριμένης υποθέσεως, με κίνδυνο εκδόσεως αποσπασματικών και αντιφατικών αποφάσεων, αλλά πρέπει να επιλύεται με την έκδοση πολιτειακής πράξης ανεξαρτήτως του χαρακτήρα της οδού, ειδικότερα δε, είτε α) με την έκδοση προεδρικού διατάγματος καθορισμού του οδικού δικτύου επιπέδου τουλάχιστον Ο.Τ.Α., κατ’ αναλογία των ισχυόντων επί αναγνωρίσεως εθνικών και επαρχιακών οδών (βλ. άρθ. 2 παρ. 2 και 3 παρ. 2 του ν. 3155/1955, αντιστοίχως), εν συνεχεία δε, προκειμένου περί εντοπισμένων ρυθμίσεων, με πράξη του αρμόδιου για τον πολεοδομικό σχεδιασμό οργάνου, πλην αν πρόκειται περί προστατευόμενων περιοχών, οπότε απαιτείται π.δ., είτε β) με την ενσωμάτωσή της σε ευρύτερο σχεδιασμό, θεσπιζόμενο με πράξη του αρμόδιου κρατικού οργάνου. Πάντως, μέχρι την κατά τα ανωτέρω ολοκλήρωση του συνολικού σχεδιασμού του οδικού δικτύου, η οποία πρέπει να λάβει χώρα εντός ευλόγου χρόνου, είναι ανεκτή η κατά περίπτωση αναγνώριση δημοτικών κ.λ.π. οδών με πράξη του κατά περίπτωση αρμόδιου οργάνου πολεοδομικού σχεδιασμού (Σ.τ.Ε. 932/2025). Τα βασικά ζητήματα που ανακύπτουν, ενόψει των ανωτέρω, ειδικώς για τα εκτός σχεδίου ακίνητα είναι εν προκειμένω δυο: α) Εφόσον δεν έχουν εκδοθεί οι κανονιστικές πράξεις που θα καθορίζουν τη διαδικασία για τον χαρακτηρισμό οδού ως δημοτικής ή κοινοτικής, αλλά ούτε έχει εκδοθεί το προβλεπόμενο στο άρθρο 28 παρ. 19 του ν. 4280/2014 προεδρικό διάταγμα για τον καθορισμό της έννοιας «κοινόχρηστος δρόμος», μπορούν να εκδοθούν νόμιμες οικοδομικές άδειες για ακίνητα τα οποία διαθέτουν μεν πρόσωπο σε δρόμο, πλην όμως ο εν λόγω δρόμος δεν έχει αναγνωριστεί ακόμη ως δημοτικός ή ως κοινοτικός; Σημειωτέον δε ότι το Σ.τ.Ε. έκρινε ότι το Δημοτικό Συμβούλιο δεν είναι αρμόδιο να χαρακτηρίσει έναν δρόμο ως δημοτικό ή κοινοτικό, ούτε να βεβαιώσει απλώς περί τούτου (Σ.τ.Ε. 932/2025). Κατά την ορθότερη άποψη, η παράλειψη επί σειρά ετών της Διοίκησης να εκδώσει τις πράξεις αυτές για την αναγνώριση των δρόμων είναι παράνομη, αφού προσκρούει στις συνταγματικές διατάξεις που κατοχυρώνουν τόσο τον ορθολογικό χωροταξικό σχεδιασμό (άρθρο 24 παρ. 2 Συντ.), όσο και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία (άρθρο 17 Συντ.), δεδομένου ότι εξαιτίας της παράλειψης αυτής οι ιδιοκτήτες των ακινήτων δεν δύνανται να τα οικοδομήσουν με συνέπεια να τελούν, ανεπιτρέπτως, σε κατάσταση ιδιότυπης ομηρείας. Για τον λόγο αυτόν δύναται να προσβάλλουν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας την παράνομη αυτή παράλειψη της Διοίκησης, διεκδικώντας παράλληλα αποζημιώσεις. β) Επιπλέον, γεννάται ουσιώδες ζήτημα αναφορικά με την τύχη των οικοδομικών αδειών που έχουν ήδη εκδοθεί για ακίνητα τα οποία αποδεικνύεται εκ των υστέρων ότι δεν διαθέτουν πρόσωπο σε δρόμο και, συνεπώς, δεν είναι οικοδομήσιμα, με συνέπεια να γεννάται, κατ’ αρχήν, υποχρέωση της Διοικήσεως να τις ανακαλέσει. Στην περίπτωση αυτή, ο ιδιοκτήτης του ακινήτου για το οποίο ανακλήθηκε η οικοδομική άδεια διαθέτει εργαλεία άμυνας: α) Την -υπό όρους- επίκληση των αρχών της χρηστής διοικήσεως, της προστατευόμενης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου, οι οποίες αποκλείουν την ανατροπή πραγματικών καταστάσεων που δημιουργήθηκαν καλοπίστως υπέρ τους, με συνέπεια να καθίσταται μη νόμιμη η ανάκληση της οικοδομικής άδειας και β) η έγερση αγωγής αποζημιώσεως κατά των Δήμων που εξέδωσαν τις εν λόγω οικοδομικές άδειες, τις οποίες εν συνεχεία ανακάλεσαν. Συνοψίζοντας, η πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για το «πρόσωπο» των ακινήτων ως αναγκαίας προϋπόθεσης για την οικοδομησιμότητά τους, επαναφέρει μια ακόμη χρόνια παθογένεια της Διοικήσεως, που καθιστά τους ιδιοκτήτες τους δέσμιους των αντιφάσεων και των παλινωδιών της, με χαρακτηριστικότερη την (ευθέως παράνομη) παράλειψή της να εκδώσει τις αναγκαίες κανονιστικές ρυθμίσεις για την αναγνώριση των δρόμων ως δημοτικών ή κοινοτικών, με συνέπεια να προκαλείται ασάφεια και ανασφάλεια δικαίου τόσο στους ιδιοκτήτες, όσο και στις ίδιες τις Πολεοδομικές Αρχές, οι οποίες καλούνται να εξετάσουν αιτήματα για έκδοση (πλέον προέγκριση) οικοδομικών αδειών ή να χορηγήσουν βεβαιώσεις οικοδομησιμότητας των εν λόγω ακινήτων. Η ασάφεια αυτή υποχρεώνει τους ιδιοκτήτες να προβούν, έως την οριστική άρση της, σε δικαστικές ενέργειες για την προάσπιση των νομίμων συμφερόντων τους. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Όλα τα “ή” σε ισχύ … και βλέπουμε! 😉

Περισσότερες από 400 επιχειρήσεις αποκτούν νέα προθεσμία έως τις 30 Νοεμβρίου 2026 για να ολοκληρώσουν παρεμβάσεις του «Εξοικονομώ – Επιχειρώ», μετά την εξασφάλιση πρόσθετης χρηματοδότησης. Με πρόσθετη χρηματοδότηση συνεχίζονται και μετά την ολοκλήρωση των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας οι πιο ώριμες παρεμβάσεις του προγράμματος «Εξοικονομώ – Επιχειρώ». Η σχετική χρηματοδότηση εξασφαλίστηκε από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, με στόχο να δοθεί η δυνατότητα ολοκλήρωσης των επενδύσεων που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Η παράταση αφορά περισσότερες από 400 επιχειρήσεις, οι οποίες θα μπορούν να ολοκληρώσουν τις παρεμβάσεις τους έως τις 30 Νοεμβρίου 2026. Στην παράταση εντάσσονται επιχειρήσεις που βρίσκονται στο στάδιο προελέγχου τελικής εκταμίευσης, επιλογής ενεργειακού επιθεωρητή για το Β΄ Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, ενδιάμεσης εκταμίευσης, ελέγχου νομιμότητας ή υλοποίησης παρεμβάσεων της 6ης υπαγωγής, καθώς και στη διαδικασία ολοκλήρωσης της επένδυσης μέσω Ενεργειακού Ελέγχου. Στο πλαίσιο της δράσης «Ενέργεια και Επιχειρηματικότητα» του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν ήδη διατεθεί πάνω από 54 εκατ. ευρώ για περισσότερες από 1.600 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι πόροι έχουν κατευθυνθεί μέσω των προγραμμάτων «Εξοικονομώ – Επιχειρώ» και «Αλλάζω Συσκευή για τις Επιχειρήσεις», με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των επιχειρήσεων. Τα δύο συναρμόδια υπουργεία επισημαίνουν ότι η συνέχιση του προγράμματος εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια στήριξης των επιχειρήσεων, ώστε να γίνουν πιο σύγχρονες, λειτουργικές και ανθεκτικές απέναντι στις ενεργειακές πιέσεις. Πηγή: epirusgate,.gr View full Άρθρου

Το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, το γνωστό πλέον ΜΙΔΑ, περνά από τη θεωρία στην πράξη. Η πρώτη εφαρμογή του αναμένεται να ξεκινήσει από τα αγροτικά ακίνητα, ώστε να διασταυρωθούν οι δηλωμένες εκτάσεις με το Ε9, το Κτηματολόγιο και τα στοιχεία των αγροτικών ενισχύσεων. Στη συνέχεια το σύστημα θα επεκταθεί σταδιακά σε κατοικίες, επαγγελματικούς χώρους, οικόπεδα και κάθε άλλη μορφή ακίνητης περιουσίας. Με βάση τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η ενεργοποίηση της πρώτης φάσης της πλατφόρμας τοποθετείται στα τέλη Ιουλίου. Ωστόσο, κατά τον χρόνο σύνταξης του άρθρου δεν είχε δημοσιευθεί ακόμη η αναλυτική απόφαση της ΑΑΔΕ που θα καθορίσει την ακριβή ημερομηνία έναρξης, τη διαδικασία επιβεβαίωσης και τις τεχνικές λεπτομέρειες λειτουργίας. – Τι είναι τελικά το ΜΙΔΑ;Το ΜΙΔΑ είναι το επίσημο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων της ΑΑΔΕ. Θεσπίστηκε με το άρθρο 217 του ν. 5222/2025 και σκοπός του είναι να συγκεντρώνει πληροφορίες για την περιγραφή του ακινήτου, τα εμπράγματα δικαιώματα, την πραγματική χρήση και τη διαχείρισή του. Το ΜΙΔΑ μπορεί επίσης να συνδέεται με το Ενιαίο Μητρώο Ακινήτων – E-Registries του Ελληνικού Κτηματολογίου, καθώς και με άλλα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου ή του ιδιωτικού τομέα. Επομένως, δεν μιλάμε απλώς για έναν νέο κωδικό, αλλά για έναν ενιαίο ψηφιακό φάκελο που θα συνδέει τα διάσπαρτα στοιχεία κάθε ακινήτου. – Γιατί η εφαρμογή ξεκινά από τα αγροτεμάχια;Στα αγροτικά ακίνητα εμφανίζονται συχνά μεγάλες αποκλίσεις: άλλη έκταση αναγράφεται στο συμβόλαιο, άλλη στο Ε9, άλλη έχει αποτυπωθεί στο Κτηματολόγιο και διαφορετικό γεωμετρικό περίγραμμα δηλώνεται για καλλιέργεια ή επιδότηση. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο φορολογικό. Είναι πρωτίστως χωρικό και τεχνικό. Ένα αγροτεμάχιο μπορεί να έχει σωστό συνολικό εμβαδόν αλλά λανθασμένη θέση, να επικαλύπτεται με γειτονική ιδιοκτησία, να τέμνεται από δασική έκταση ή να δηλώνεται προς χρήση από περισσότερα του ενός πρόσωπα. Η διασύνδεση με το ΟΣΔΕ και το Κτηματολόγιο αποσκοπεί στον έλεγχο της πραγματικής έκτασης και χρήσης πριν από τις πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων. Αυτό σημαίνει ότι το «περίπου τόσα στρέμματα» δεν θα επαρκεί πλέον. Θα απαιτείται σαφής ταυτοποίηση του γεωτεμαχίου και αντιστοίχιση του ιδιοκτήτη, του χρήστη και της δηλωμένης καλλιέργειας. – Ποια στοιχεία θα συγκρίνονται;Η βάση θα τροφοδοτείται καταρχάς από τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ και από στοιχεία που παρέχουν τρίτοι φορείς. Στην πράξη, ο ιδιοκτήτης πρέπει να περιμένει αντιπαραβολή του ΑΤΑΚ και του Ε9 με τον ΚΑΕΚ, τους τίτλους ιδιοκτησίας, τη δηλωμένη χρήση, τα μισθωτήρια και, στα κτίρια, τα στοιχεία της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Οι ακριβείς κατηγορίες δεδομένων, ο τρόπος συλλογής τους και οι υποχρεώσεις των πολιτών θα εξειδικευθούν με αποφάσεις της διοίκησης. Οι μέχρι σήμερα πληροφορίες αναφέρουν ότι ο φορολογούμενος θα μπορεί να βλέπει χωριστά τα στοιχεία που προέρχονται από την ΑΑΔΕ, το Κτηματολόγιο και άλλους φορείς, ώστε να εντοπίζει ασυμφωνίες. Κρίσιμο σημείο είναι η σύνδεση ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ, διότι ο πρώτος αποτελεί φορολογική αναφορά, ενώ ο δεύτερος προσδιορίζει χωρικά και κτηματολογικά το ακίνητο. – Τι πρέπει να προσέξει ο ιδιοκτήτης πριν από οποιαδήποτε διόρθωση;Να μη γίνει καμία βιαστική αλλαγή στο Ε9 μόνο και μόνο για να «συμφωνήσουν οι αριθμοί». Πρώτα πρέπει να διαπιστωθεί ποιο στοιχείο είναι πραγματικά σωστό. Ο τίτλος μπορεί να περιγράφει παλαιό ή κατά προσέγγιση εμβαδόν. Η κτηματολογική εγγραφή μπορεί να εμφανίζει γεωμετρική απόκλιση. Ένα νεότερο τοπογραφικό μπορεί να είναι ακριβέστερο, αλλά πρέπει να ελεγχθεί αν έχει συνταχθεί στο σωστό σύστημα συντεταγμένων και αν εφαρμόζει στους τίτλους και στα πραγματικά όρια της ιδιοκτησίας. Για ένα κτίριο απαιτείται έλεγχος: της οικοδομικής άδειας και των εγκεκριμένων σχεδίων, τυχόν δηλώσεων αυθαιρέτων, της σύστασης οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας, της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Για ένα ακίνητο χρειάζεται σύγκριση τίτλου, τοπογραφικού, κτηματολογίου, δασικού χάρτη, αιγιαλού για παραθαλάσσια, ρυμοτομικού σχεδίου για εντός σχεδίου και πραγματικής κατάστασης. Μόνο μετά τον τεχνικό έλεγχο πρέπει να ακολουθήσει η φορολογική ή κτηματολογική διόρθωση. – Τι γίνεται όταν διαφέρουν τα τετραγωνικά;Από το 2027, η νομοθεσία προβλέπει ότι για τη δήλωση ακινήτων και τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ λαμβάνεται υπόψη η πραγματική κατάσταση. Αν η πραγματική επιφάνεια είναι μεγαλύτερη από εκείνη που αναφέρεται στην κτηματολογική εγγραφή, στον τίτλο ή στην οικοδομική άδεια, λαμβάνονται υπόψη η πραγματική επιφάνεια και η πραγματική χρήση. Αντίστοιχα, όταν υπάρχει Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και αποδεικνύεται μικρότερη πραγματική επιφάνεια, μπορεί να ληφθεί υπόψη αυτή η επιφάνεια Η διάταξη δεν σημαίνει ότι κάθε διαφορά διορθώνεται αυτόματα ούτε ότι η φορολογική καταγραφή νομιμοποιεί μια πολεοδομική παράβαση. Άλλο είναι η πραγματική αποτύπωση, άλλο η νομιμότητα της κατασκευής και άλλο το ιδιοκτησιακό δικαίωμα. Αν, για παράδειγμα, έχει κλειστεί ένας ημιυπαίθριος χωρίς ρύθμιση, η εμφάνισή του στο Ε9 δεν τον καθιστά νόμιμο. Προηγείται ο έλεγχος του μηχανικού και, όπου επιτρέπεται, η υπαγωγή στην κατάλληλη διαδικασία τακτοποίησης. – Θα εντοπίζονται πλέον ευκολότερα τα αυθαίρετα;Ναι, διότι όσο περισσότερα συστήματα διασυνδέονται τόσο ευκολότερα εμφανίζονται οι αντιφάσεις. Όταν το Ε9 δηλώνει 80 τ.μ., η Ηλεκτρονική Ταυτότητα 105 τ.μ., η οικοδομική άδεια 75 τ.μ., η παροχή αφορά διαφορετική χρήση και δεν έχει γίνει δήλωση αυθαιρέτων, τότε δημιουργείται σαφής ένδειξη προς έλεγχο. Ήδη γίνεται συνδυασμός ψηφιακών χαρτών, οικοδομικών αδειών, δηλώσεων αυθαιρέτων και γεωχωρικών δεδομένων και εντοπίζονται οι αποκλίσεις. Ωστόσο, μια απόκλιση δεν αποδεικνύει από μόνη της αυθαιρεσία. Μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικό τρόπο μέτρησης, σε κοινόχρηστους χώρους, σε λάθος καταχώριση ή σε τροποποίηση της σύστασης. Γι’ αυτό απαιτείται τεχνική τεκμηρίωση και όχι αυτόματη αποδοχή του πρώτου αριθμού που εμφανίζει η πλατφόρμα. – Χρειάζονται όλοι νέο τοπογραφικό ή νέα Ταυτότητα Κτιρίου;Όχι. Το ΜΙΔΑ δεν δημιουργεί από μόνο του γενική υποχρέωση έκδοσης νέου τοπογραφικού για κάθε ακίνητο ή Ηλεκτρονικής Ταυτότητας για κάθε κτίριο. Ο τεχνικός έλεγχος πρέπει να είναι ανάλογος με το πρόβλημα. Αν ένα αγροτεμάχιο διαθέτει πρόσφατο εξαρτημένο τοπογραφικό, ορθό ΚΑΕΚ και συμφωνία τίτλου, Ε9 και πραγματικών ορίων, ενδέχεται να μη χρειάζεται νέα αποτύπωση. Αν όμως υπάρχουν ασαφή όρια, μεγάλη απόκλιση εμβαδού, επικάλυψη ή διαφορετική θέση, η νέα αποτύπωση είναι ουσιαστικά αναγκαία. Αντίστοιχα, σε ένα διαμέρισμα με σαφή σύσταση και χωρίς μεταβολές μπορεί να αρκεί ο έλεγχος των υφιστάμενων εγγράφων. Σε μονοκατοικία με προσθήκες, κλεισμένους χώρους ή αλλαγή χρήσης απαιτείται πληρέστερος πολεοδομικός έλεγχος. Επιπλέον, πριν από τη δήλωση της χρήσης στο ΜΙΔΑ πρέπει να έχει υποβληθεί η αντίστοιχη δήλωση στοιχείων ακινήτου στο Ε9. Η σωστή σειρά είναι: ταυτοποίηση του ακινήτου, τεχνική τεκμηρίωση, ενημέρωση της πραγματικής χρήσης. – Ποιες είναι οι νέες προθεσμίες και τα πρόστιμα;Σε περίπτωση μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης, η δήλωση χρήσης για την ενημέρωση του ΜΙΔΑ πρέπει να υποβάλλεται έως το τέλος του τρίτου μήνα από την έναρξή της. Για τις περιπτώσεις που συνδέονται με την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, η προθεσμία είναι έως το τέλος του δεύτερου μήνα από την έναρξη της σχετικής περιόδου υποβολής. Η μη υποβολή επισύρει πρόστιμο 500 ευρώ. Ανακριβής δήλωση μισθωτή ή παραχωρησιούχου που χρησιμοποιείται για επίδομα, ενίσχυση ή επιδότηση τιμωρείται με 1.000 ευρώ. Αν τα εσφαλμένα στοιχεία δεν αξιοποιηθούν για οικονομική ενίσχυση, το πρόστιμο είναι 100 ευρώ. Τα πρόστιμα αφορούν χρήσεις ακινήτων με ημερομηνία έναρξης από την 1η Νοεμβρίου 2026 και μετά. Η ημερομηνία αυτή μπορεί να μετατεθεί με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ. – Τι πρέπει να κάνει σήμερα ο ιδιοκτήτης;Να δημιουργήσει έναν πραγματικό φάκελο για κάθε ακίνητο, ο οποίος να περιλαμβάνει συμβόλαιο, πιστοποιητικό μεταγραφής ή κτηματολογική εγγραφή, Ε9, ΑΤΑΚ, ΚΑΕΚ, τοπογραφικό, οικοδομική άδεια και σχέδια, δηλώσεις αυθαιρέτων, Ηλεκτρονική Ταυτότητα, μισθωτήριο και αριθμό παροχής. Στη συνέχεια πρέπει να ελεγχθούν τέσσερα βασικά στοιχεία: θέση, επιφάνεια, δικαίωμα και χρήση. Η συμβουλή είναι απλή: πρώτα τεχνικός έλεγχος και έπειτα συνεννόηση μεταξύ μηχανικού και λογιστή και, όπου υπάρχει ιδιοκτησιακό ζήτημα, συμβολαιογράφου ή δικηγόρου. Το ΜΙΔΑ δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ακόμη μία πλατφόρμα στην οποία πατάμε απλώς «επιβεβαίωση». Είναι η αρχή μιας μόνιμης ψηφιακής αντιστοίχισης του ακινήτου με την πραγματική, φορολογική και νομική του κατάσταση. Όποιος οργανώσει εγκαίρως τον φάκελό του θα αποφύγει καθυστερήσεις σε επιδοτήσεις, μισθώσεις και μεταβιβάσεις. Όποιος περιμένει να εμφανιστεί η ασυμφωνία την ημέρα μιας συναλλαγής, πιθανότατα θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο, περισσότερα δικαιολογητικά και ακριβότερες διορθώσεις. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενημερώνει ότι η καταληκτική ημερομηνία της 17ης Ιουλίου 2026 αφορά αποκλειστικά την εμπρόθεσμη υποβολή του Β’ Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (Β’ ΠΕΑ) στο Πληροφοριακό Σύστημα των Προγραμμάτων, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στους υπό έκδοση Οδηγούς των Προγραμμάτων «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ Νέων», «Εξοικονομώ 2025» και «Εξοικονομώ – Επιχειρώ». Μέχρι και την 31η Ιουλίου 2026 παρέχεται η δυνατότητα υποβολής αιτήματος τελικής εκταμίευσης για τις αιτήσεις στις οποίες το Β’ ΠΕΑ θα έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να μεριμνήσουν για την έγκαιρη ολοκλήρωση των απαιτούμενων ενεργειών, σύμφωνα με τις ανωτέρω προθεσμίες. Τα προγράμματα υλοποιούνται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης–NextGeneration EU. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου

Ιδέες και λύσεις υπάρχουν. Αυτό που λείπει είναι κυβερνήσεις πρόθυμες να τις υιοθετήσουν και να τις εφαρμόσουν. Στη δημόσια συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη και το υπολογιστικό νέφος (cloud), τα κέντρα δεδομένων εμφανίζονται συνήθως ως πρόβλημα: καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, χρειάζονται ψύξη όλο το 24ωρο και αυξάνουν την πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα. Στη Φινλανδία, όμως, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της ψηφιακής οικονομίας δεν βρίσκεται στην οθόνη, αλλά κάτω από τους δρόμους: στο δίκτυο τηλεθέρμανσης που θα μεταφέρει ζεστό νερό σε κατοικίες, δημόσια κτίρια και επιχειρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, η θερμότητα που παράγουν οι διακομιστές της Microsoft δεν θα απορρίπτεται στην ατμόσφαιρα, αλλά να αξιοποιείται για θέρμανση. Το έργο είναι συνεργασία της Microsoft με τη φινλανδική ενεργειακή εταιρεία Fortum και αφορά την ευρύτερη περιοχή του Ελσίνκι, ειδικά τους δήμους Έσπου, Καουνιάινεν και Κιρκκονούμμι. Η Microsoft κατασκευάζει νέα κέντρα δεδομένων στη νότια Φινλανδία, ενώ η Fortum έχει αναπτύξει μεγάλες μονάδες αντλιών θερμότητας και ηλεκτρικών λεβήτων, ώστε η πλεονάζουσα θερμότητα από την ψύξη των διακομιστών να αναβαθμίζεται και να διοχετεύεται στο υφιστάμενο δίκτυο τηλεθέρμανσης. Σύμφωνα με την αρχική ανακοίνωση του 2022, οι τοποθεσίες των κέντρων δεδομένων επιλέχθηκαν εξαρχής με γνώμονα τη δυνατότητα άμεσης σύνδεσης με το δίκτυο της Fortum. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη ήρθε τον Μάιο του 2026: η Fortum ανακοίνωσε ότι οι μεγάλες μονάδες θερμότητας στο Κολαμπάκεν του Κιρκκονούμμι και στο Χεποκόρπι του Έσπου ξεκίνησαν παραγωγή. Προς το παρόν, οι εγκαταστάσεις παράγουν τηλεθέρμανση κυρίως μέσω αντλιών θερμότητας που αξιοποιούν τον αέρα, ηλεκτρικών λεβήτων και αποθήκευσης θερμότητας. Η ανάκτηση της θερμότητας από τα κέντρα δεδομένων της Microsoft θα προστεθεί σταδιακά από το επόμενο έτος, δηλαδή από το 2027, καθώς ολοκληρώνονται και τίθενται σε λειτουργία οι φάσεις των κέντρων δεδομένων. Τα μεγέθη είναι σημαντικά. Η Fortum αναφέρει ότι, όταν το σύστημα εφαρμοστεί πλήρως, αναμένεται η θερμότητα από τα κέντρα δεδομένων να καλύπτει περίπου το 40% της ετήσιας ζήτησης τηλεθέρμανσης στην περιοχή, η οποία αντιστοιχεί σε περίπου 2 τεραβατώρες τον χρόνο και αφορά περίπου 250.000 χρήστες. Οι μονάδες περιλαμβάνουν 40 αντλίες θερμότητας αέρα-νερού, 72 αντλίες νερού-νερού με δυνατότητα παραγωγής έως 180 MW τηλεθέρμανσης, 200 MW ηλεκτρικών λεβήτων και θερμική αποθήκη 20.000 κυβικών μέτρων, δηλαδή περίπου 800 MWh. Το περιβαλλοντικό επιχείρημα είναι επίσης ισχυρό, αλλά πρέπει να διατυπωθεί σωστά. Η Fortum και η πόλη Έσπου έχουν μιλήσει για μείωση περίπου 400.000 τόνων CO₂ ετησίως όταν το σύστημα φτάσει σε πλήρη λειτουργία, καθώς η ανακυκλωμένη θερμότητα θα αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα στη θέρμανση, κυρίως άνθρακα, και μέρος της χρήσης φυσικού αερίου. Αν χρησιμοποιηθεί ως σύγκριση ο μέσος όρος της αμερικανικής EPA — περίπου 4,6 τόνοι CO₂ ανά επιβατικό αυτοκίνητο ετησίως — τότε οι 400.000 τόνοι ισοδυναμούν με περίπου 87.000 αυτοκίνητα. Άρα η διατύπωση «περίπου 80.000 αυτοκίνητα» είναι λογική ως τάξη μεγέθους, αν και παραμένει απλουστευτική. Γιατί όμως αυτό γίνεται στη Φινλανδία και όχι αλλού; Η απάντηση βρίσκεται στη σύμπτωση τριών παραγόντων: ψυχρό κλίμα, ώριμα δίκτυα τηλεθέρμανσης και σχετικά καθαρή ηλεκτρική ενέργεια. Η τηλεθέρμανση δεν είναι καινούργια τεχνολογία. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, καλύπτει περίπου το 10% της παγκόσμιας ζήτησης θερμότητας στα κτίρια, με πολύ υψηλότερα ποσοστά στη Βόρεια και Ανατολική Ευρώπη. Το πρόβλημα είναι ότι διεθνώς περίπου το 90% της τηλεθέρμανσης εξακολουθεί να βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα. Η νέα γενιά δικτύων μπορεί να ενσωματώσει αντλίες θερμότητας, γεωθερμία, βιοενέργεια, αποθήκευση και πλεονάζουσα θερμότητα από βιομηχανικές ή ψηφιακές εγκαταστάσεις. Τα κέντρα δεδομένων είναι ιδανικές πηγές για τέτοια συστήματα επειδή λειτουργούν συνεχώς. Όλη σχεδόν η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνει ένας διακομιστής μετατρέπεται σε θερμότητα. Σε πολλές εγκαταστάσεις παγκοσμίως αυτή η θερμότητα απορρίπτεται στον αέρα ή στο νερό, επειδή ο βασικός στόχος είναι να διατηρηθεί ο εξοπλισμός σε ασφαλή θερμοκρασία. Αν όμως υπάρχει κοντά ένα δίκτυο τηλεθέρμανσης, η θερμότητα μπορεί να συλλεχθεί, να αναβαθμιστεί με αντλίες θερμότητας και να χρησιμοποιηθεί σε κτίρια. Η IRENA σημειώνει ότι η ανάκτηση της θερμότητας από κέντρα δεδομένων μπορεί να μετατρέψει μια απώλεια σε χρήσιμο πόρο για κατοικίες και άλλα κτίρια μέσω δικτύων τηλεθέρμανσης Η υπόθεση, ωστόσο, δεν είναι μαγική λύση. Η θερμότητα των κέντρων δεδομένων είναι συνήθως χαμηλής ή μέσης θερμοκρασίας, άρα χρειάζεται τεχνική αναβάθμιση. Χρειάζεται επίσης το κέντρο δεδομένων να βρίσκεται αρκετά κοντά σε δίκτυο τηλεθέρμανσης, διαφορετικά οι απώλειες και το κόστος των υποδομών αυξάνονται. Χρειάζονται σταθερά συμβόλαια μεταξύ εταιρειών cloud και παρόχων ενέργειας, ξεκάθαρη τιμολόγηση της θερμότητας, ρυθμιστικό πλαίσιο και δημόσια αποδοχή. Μια ανασκόπηση του 2025 στο Renewable and Sustainable Energy Reviews υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία υπάρχει μεν, αλλά οι δυσκολίες σε τεχνικό, οικονομικό, θεσμικό και υποδομικό επίπεδο δεν έχουν ακόμη υπερκεραστεί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται ήδη προς αυστηρότερη εποπτεία των κέντρων δεδομένων. Η Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση εισήγαγε υποχρεώσεις παρακολούθησης και αναφοράς στοιχείων για την κατανάλωση ενέργειας και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μεγάλων κέντρων δεδομένων, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημιουργήσει βάση δεδομένων και ετοιμάζει σχήματα αξιολόγησης της ενεργειακής τους απόδοσης. Αυτό δείχνει ότι η αξιοποίηση θερμότητας δεν είναι πια απλώς μια «πράσινη ιδέα» για εταιρικές ανακοινώσεις, αλλά μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης για το πώς θα ελεγχθεί το ενεργειακό αποτύπωμα της ψηφιακής οικονομίας. Το φινλανδικό παράδειγμα έχει ιδιαίτερη αξία επειδή δεν αντιμετωπίζει τα κέντρα δεδομένων μόνο ως καταναλωτές ενέργειας, αλλά ως τμήματα ενός τοπικού ενεργειακού οικοσυστήματος. Η Fortum αναφέρει ότι ήδη αξιοποιεί πλεονάζουσα θερμότητα από επεξεργασία λυμάτων και μικρότερων κέντρων δεδομένων, ενώ με την προσθήκη των μεγάλων εγκαταστάσεων της Microsoft το μερίδιο της θερμότητας από πλεονάζουσες πηγές και αντλίες θερμότητας θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά. Με άλλα λόγια, το μοντέλο δεν λέει ότι η ψηφιοποίηση δεν έχει κόστος. Λέει ότι αφού η θερμότητα παράγεται ούτως ή άλλως, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται αντί να πετιέται. Υπάρχει όμως και ένα επικοινωνιακό μάθημα. Η φράση «η αποθήκευση cloud ζεσταίνει το σπίτι σου» είναι ελκυστική, αλλά κάπως απλουστευτική. Δεν πρόκειται ειδικά για αποθήκευση αρχείων, αλλά για ευρύτερες υπηρεσίες cloud, υπολογιστική ισχύ και κέντρα δεδομένων. Δεν πρόκειται επίσης για όλη τη Φινλανδία, αλλά για συγκεκριμένη περιοχή με υφιστάμενο δίκτυο τηλεθέρμανσης. Και, κυρίως, δεν πρόκειται ακόμη για πλήρως λειτουργικό σύστημα ανάκτησης θερμότητας από τους διακομιστές της Microsoft, αλλά για έργο που ξεκίνησε ενεργειακά το 2026 και θα ενσωματώνει τη θερμότητα των κέντρων δεδομένων σταδιακά από το 2027. Παρά τις επιφυλάξεις, η κατεύθυνση είναι ουσιαστική. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη, το cloud και οι ψηφιακές υπηρεσίες αυξάνουν τη ζήτηση για κέντρα δεδομένων, οι κοινωνίες θα χρειαστούν όχι μόνο περισσότερη καθαρή ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και καλύτερο σχεδιασμό υποδομών. Η Φινλανδία δείχνει ένα μοντέλο στο οποίο ο ψηφιακός κόσμος δεν αποκόπτεται από την πόλη γύρω του. Αντί το κέντρο δεδομένων να είναι ένα κλειστό, ενεργοβόρο κουτί στην άκρη της πόλης, γίνεται κόμβος που προσφέρει υπολογιστική ισχύ και, ταυτόχρονα, θερμότητα. Το ερώτημα για το μέλλον δεν είναι αν κάθε πόλη μπορεί να αντιγράψει ακριβώς το φινλανδικό παράδειγμα. Δεν έχουν όλες το ίδιο κλίμα, την ίδια τηλεθέρμανση ή την ίδια πρόσβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν οι νέες ψηφιακές υποδομές θα σχεδιάζονται εξαρχής ως μέρος του ενεργειακού συστήματος. Στη Φινλανδία, η απάντηση που δοκιμάζεται είναι απλή αλλά ριζοσπαστική: η θερμότητα του cloud δεν πρέπει να χάνεται. Μπορεί να επιστρέφει στην πόλη, στα καλοριφέρ, στο ζεστό νερό και στην καθημερινότητα των πολιτών. Πηγή: theepochtimes.gr View full Άρθρου

Στις 15 Ιουνίου ανοίγει η πλατφόρμα επιλεξιμότητας για το πρόγραμμα «Ανακαινίζω», ενώ μέσα στο καλοκαίρι αναμένονται τέσσερα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα για επιχειρήσεις. Στις 15 Ιουνίου θα ανοίξει μέσω του gov.gr η διαδικασία επιλεξιμότητας για το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», ενώ η υποβολή αιτήσεων αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές Σεπτεμβρίου, όπως ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, αλλά περιλαμβάνει και εργασίες ανακαίνισης. Στόχος είναι η επαναφορά κλειστών κατοικιών στο κτιριακό απόθεμα της χώρας, σε συνδυασμό με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για τη στέγαση, την ενεργειακή αναβάθμιση και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Τέσσερα νέα προγράμματα για επιχειρήσειςΚατά τη διάρκεια εκδήλωσης στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Παπαθανάσης ανακοίνωσε επίσης ότι μέσα στο καλοκαίρι θα προκηρυχθούν τέσσερα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα για υφιστάμενες και νέες επιχειρήσεις. Τα προγράμματα θα αφορούν επενδυτικά σχέδια έως 5 εκατ. ευρώ, με επιδοτήσεις που θα φτάνουν έως τις 200.000 ευρώ για δραστηριότητες που σχετίζονται με τη διττή χρήση τεχνολογιών. Όπως σημείωσε, καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον από νέους επιχειρηματίες, καθώς κάθε χρόνο ιδρύεται σημαντικός αριθμός νέων επιχειρήσεων με τη συμμετοχή νέων ανθρώπων. Συνεχίζεται η στήριξη νέων πτυχιούχωνΟ αναπληρωτής υπουργός υπενθύμισε ότι παραμένει ανοιχτό το πρόγραμμα ενίσχυσης νέων πτυχιούχων. Σύμφωνα με τον ίδιο, νέοι επαγγελματίες που ξεκίνησαν δραστηριότητα από την 1η Ιανουαρίου 2025 μπορούν να λάβουν συνολική επιχορήγηση 13.000 ευρώ σε τρεις δόσεις. Σε περίπτωση συνεργασίας δύο πτυχιούχων, το ποσό ανέρχεται στις 21.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση 15.000 ευρώ για πρόσληψη εργαζομένου. Χρηματοδότηση και ψηφιακός μετασχηματισμόςΟ κ. Παπαθανάσης αναφέρθηκε και στα νέα εργαλεία χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, επισημαίνοντας ότι μεταφέρονται 2 δισ. ευρώ για τη δημιουργία νέων δανειακών εργαλείων που θα κινητοποιήσουν συνολικά 5 δισ. ευρώ σε δανεισμό με ευνοϊκούς όρους. Παράλληλα, τόνισε ότι η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στον ψηφιακό μετασχηματισμό, υπογραμμίζοντας πως η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε δημόσιες πολιτικές και έργα αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα. Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, υπογράμμισε ότι η υλοποίηση μεγάλων έργων προϋποθέτει ισχυρή δημοσιονομική βάση, σημειώνοντας πως «τα έργα δεν γίνονται με λεφτόδεντρα», ενώ αναφέρθηκε και στους σημαντικούς πόρους που κατευθύνονται μέσω ΕΣΠΑ και Ταμείου Ανάκαμψης στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Πηγή: epirusgate.gr View full Άρθρου

Η γεωπολιτική αστάθεια και οι συνεχιζόμενοι περιορισμοί στις διεθνείς ροές καυσίμων, με αποκορύφωμα το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, συντηρούν σε υψηλά επίπεδα το κόστος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει τη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι στρέφονται μαζικά στα οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα. Η επιλογή αυτή δεν κινείται πλέον πρωτίστως από περιβαλλοντική ευαισθησία, αλλά αποτελεί μέτρο οικονομικής άμυνας απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Πώς επηρεάζει η διεθνής συγκυρία την ελληνική αγορά ενέργειας;Η ελληνική αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις εισαγόμενες ενεργειακές κρίσεις λόγω της εξάρτησης από τις διεθνείς τιμές των ορυκτών καυσίμων. Για τους Έλληνες ιδιοκτήτες ακινήτων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η εγκατάσταση συστημάτων αυτοπαραγωγής αποτελεί μια διέξοδο σταθεροποίησης των λειτουργικών εξόδων. Η μείωση του κόστους κατασκευής των ηλιακών πάνελ την τελευταία δεκαετία διευκολύνει αυτή τη μετάβαση. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των ΗΠΑ, όπου το 2024 το 84% της νέας ισχύος στο δίκτυο προήλθε από φωτοβολταϊκά και συστήματα αποθήκευσης. Αντίστοιχα, στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφεται κατακόρυφη αύξηση των παραγγελιών για ολοκληρωμένες οικιακές υποδομές, ενώ η κυβέρνηση της χώρας θεσπίζει την υποχρεωτική τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στα περισσότερα νέα σπίτια από το 2028. Ποιος είναι ο ρόλος των οικιακών μπαταριών και των plug-in συστημάτων;Η τεχνολογική εξέλιξη εστιάζει πλέον στην αναβάθμιση των δυνατοτήτων των καταναλωτών μέσω δύο βασικών πυλώνων: Συστήματα αποθήκευσης (Μπαταρίες): Επιτρέπουν τη διατήρηση της παραγόμενης ενέργειας για χρήση σε ώρες μηδενικής ηλιοφάνειας. Η προσθήκη μπαταριών κρίνεται απαραίτητη για τη βελτιστοποίηση της απόδοσης, ειδικά σε κτίρια με αυξημένα φορτία, όπως αυτά που χρησιμοποιούν αντλίες θερμότητας ή υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Plug-in φωτοβολταϊκά (Μπαλκονιού): Πρόκειται για μικρά συστήματα με μικρομετατροπέα που συνδέονται απευθείας στην πρίζα. Ενώ σε χώρες όπως η Γερμανία παρουσιάζουν υψηλή διείσδυση, σε άλλες περιοχές, όπως οι ΗΠΑ, αντιμετωπίζουν ρυθμιστικά εμπόδια λόγω των διαφορετικών προτύπων ασφαλείας των ηλεκτρικών δικτύων. Ποιες προκλήσεις φρενάρουν την καθολική εφαρμογή των οικιακών ΑΠΕ;Παρά τη δεδομένη στροφή του αγοραστικού κοινού, η ευρεία διάδοση των οικιακών φωτοβολταϊκών προσκρούει σε σημαντικά εμπόδια: Υψηλό αρχικό κόστος επένδυσης: Ένα πλήρες, αυτόνομο οικιακό σύστημα στέγης (ειδικά με ενσωματωμένη αποθήκευση) απαιτεί σημαντικά κεφάλαια, τα οποία χωρίς κρατική επιδότηση παραμένουν απρόσιτα για τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα. Χωρητικότητα και σταθερότητα δικτύων: Η μαζική και άναρχη έγχυση ενέργειας από μικρούς παραγωγούς προκαλεί κορεσμό στα υφιστάμενα δίκτυα διανομής, καθιστώντας αναγκαίες τις δαπανηρές υποδομές αναβάθμισης. Νομοθετικά και γραφειοκρατικά κενά: Η καθυστέρηση στη διαμόρφωση ξεκάθαρων πλαισίων για τη σύνδεση plug-in συστημάτων και οι μεταβολές στα προγράμματα Net Metering δημιουργούν επενδυτική αβεβαιότητα. Η ουσία της είδησηςΟι γεωπολιτικές αναταράξεις και η διατήρηση των υψηλών τιμών στα ορυκτά καύσιμα αναγκάζουν τα νοικοκυριά να επενδύουν σε φωτοβολταϊκά στέγης και συστήματα αποθήκευσης για τη μείωση του ενεργειακού τους κόστους. Παρά τη μείωση του κόστους του εξοπλισμού, η πλήρης απεξάρτηση από το δίκτυο περιορίζεται προσώρας από το ύψος της αρχικής δαπάνης και τα τεχνικά όρια των δικτύων διανομής. Πηγή: B2green.gr View full Άρθρου