Λίγες εβδομάδες μετά την πτώση της δικτατορίας, όταν η Ελλάδα είχε επιστρέψει στη δημοκρατία, ένα ερώτημα παρέμενε σε εκκρεμότητα: θα λογοδοτούσαν οι πρωταίτιοι του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967;
Σαν σήμερα, στις 9 Σεπτεμβρίου 1974, ο δικηγόρος Αλέξανδρος Λυκουρέζος κατέθεσε μήνυση κατά των πρωταιτίων της Χούντας για εσχάτη προδοσία. Ήταν η πρώτη σχετική νομική ενέργεια και αποτέλεσε την αφετηρία μιας διαδικασίας που, μέσα στους επόμενους μήνες, θα οδηγούσε τους πραξικοπηματίες στο εδώλιο.
Η κίνηση είχε ιδιαίτερη βαρύτητα. Η δικτατορία είχε καταρρεύσει μόλις τον Ιούλιο, μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, και η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή επιχειρούσε να αποκαταστήσει τους δημοκρατικούς θεσμούς χωρίς να διαταράξει την εύθραυστη πολιτική ισορροπία της πρώτης περιόδου της Μεταπολίτευσης.
Από τη μήνυση στην ποινική δίωξη
Η μήνυση έγινε στις 9 Σεπτεμβρίου αλλά υπήρχε ένα σοβαρό νομικό ζήτημα: η αμνηστία που είχε δοθεί μετά την πτώση του καθεστώτος για τα πολιτικά εγκλήματα της περιόδου της δικτατορίας δεν είχε αρχικά διατυπωθεί με τρόπο που να εξαιρεί σαφώς τους ίδιους τους πραξικοπηματίες.
Το θεσμικό τοπίο ξεκαθάρισε στις 3 Οκτωβρίου 1974, όταν η κυβέρνηση εξέδωσε Συντακτική Πράξη που όριζε ότι η αμνηστία δεν κάλυπτε τους «πρωταιτίους» του πραξικοπήματος και καθιστούσε αρμόδιο για την εκδίκαση των σχετικών εγκλημάτων το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών.
Ακολούθησαν ραγδαίες εξελίξεις. Στις 20 Οκτωβρίου πέντε από τα ηγετικά στελέχη του καθεστώτος συνελήφθησαν και εκτοπίστηκαν στην Κέα, ενώ την 1η Νοεμβρίου 1974 ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βάρος των ίδιων και άλλων στελεχών της δικτατορίας.
Η αρχική προσφυγή στη Δικαιοσύνη ενισχύθηκε και από άλλες νομικές ενέργειες. Σύμφωνα με το Αρχείο της ΕΡΤ και άλλοι δικηγόροι προετοίμαζαν αντίστοιχες κινήσεις, ενώ ακολούθησε συμπληρωματική μήνυση της Ένωσης Δημοκρατικών Δικηγόρων.
Ο ίδιος ο Λυκουρέζος θα καταθέσει και δεύτερη μήνυση τον Ιανουάριο του 1975, για συνέργεια σε εσχάτη προδοσία.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Οι Ρεπόρτερς» του ΕΙΡΤ, που προβλήθηκε τον Απρίλιο του 1975 και διασώζεται στο Αρχείο της ΕΡΤ, ο Λυκουρέζος περιέγραψε την απόφασή του να προσφύγει στον εισαγγελέα και την πορεία που ακολούθησε η υπόθεση από την πρώτη μήνυση έως την άσκηση της ποινικής δίωξης.
Οι δικτάτορες στο εδώλιο
Στις 22 Μαΐου 1975 παραπέμφθηκαν σε δίκη 24 κατηγορούμενοι. Τελικά, στις 28 Ιουλίου, άρχισε στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού η ιστορική Δίκη των Πρωταιτίων, ενώπιον του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, με πρόεδρο τον εφέτη Ιωάννη Ντεγιάννη. Οι βασικές κατηγορίες ήταν η στάση και η εσχάτη προδοσία.
Στο εδώλιο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, ο Στυλιανός Παττακός, ο Νικόλαος Μακαρέζος και ο Δημήτριος Ιωαννίδης. Η δίκη εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες δικαστικές διαδικασίες της Μεταπολίτευσης. Στην αίθουσα κατέθεσαν 65 μάρτυρες κατηγορίας, ανάμεσά τους κορυφαία πολιτικά πρόσωπα της εποχής.
Στις 23 Αυγούστου 1975 εκδόθηκε η απόφαση. Παπαδόπουλος, Παττακός και Μακαρέζος καταδικάστηκαν σε θάνατο για στάση και σε ισόβια κάθειρξη για εσχάτη προδοσία. Δύο ημέρες αργότερα, η κυβέρνηση μετέτρεψε τις θανατικές ποινές σε ισόβια.
Η ιστορική σημασία της υπόθεσης, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στις ποινές. Η μεταπολιτευτική Δημοκρατία επέλεξε να αντιμετωπίσει τους ανθρώπους που την είχαν καταλύσει μέσα από τη δικαστική διαδικασία και τους θεσμούς του κράτους δικαίου. Η μήνυση της 9ης Σεπτεμβρίου δεν ήταν από μόνη της αρκετή για να οδηγήσει στη Δίκη των Πρωταιτίων· χρειάστηκαν νομοθετικές παρεμβάσεις, εισαγγελικές πράξεις και νέες μηνύσεις. Ήταν, όμως, η πρώτη κίνηση που έθεσε σε λειτουργία αυτή τη διαδικασία.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1776: Το Ηπειρωτικό Κογκρέσο καθιερώνει επισήμως την ονομασία «Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», αντικαθιστώντας τον όρο «Ηνωμένες Αποικίες», δύο μήνες μετά τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.
1861: Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Φως» το άρθρο «Αναρχία», που θεωρείται το πρώτο αναρχικό δημοσίευμα στην Ελλάδα. Ως συγγραφέας φέρεται ο Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος, γιος του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, ενώ το φύλλο κατάσχεται.
1886: Υπογράφεται η Σύμβαση της Βέρνης, θεμελιώδης διεθνής συμφωνία για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και των δικαιωμάτων δημιουργών λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων.
1922: Ο τουρκικός στρατός εισέρχεται στη Σμύρνη, μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου. Λίγες ημέρες αργότερα, η μεγάλη πυρκαγιά θα καταστρέψει κυρίως τις ελληνικές και αρμενικές συνοικίες, επισφραγίζοντας τη Μικρασιατική Καταστροφή.
1941: Ιδρύεται στην κατεχόμενη Αθήνα ο ΕΔΕΣ, με ηγετική μορφή τον Ναπολέοντα Ζέρβα. Θα εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες οργανώσεις της ελληνικής Αντίστασης και θα συμμετάσχει στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου.
1947: Στον υπολογιστή Harvard Mark II εντοπίζεται μια νυχτοπεταλούδα παγιδευμένη σε ηλεκτρονόμο και καταγράφεται ως «πραγματικό bug». Ο όρος προϋπήρχε, αλλά το περιστατικό έγινε θρυλικό στην ιστορία της πληροφορικής.
1951: Στις ελληνικές εκλογές ο Ελληνικός Συναγερμός του Αλέξανδρου Παπάγου έρχεται πρώτος χωρίς αυτοδυναμία. Κυβέρνηση σχηματίζει τελικά ο Νικόλαος Πλαστήρας, με τη συνεργασία της ΕΠΕΚ και των Φιλελευθέρων.
1993: Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη χάνει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και η χώρα οδηγείται σε πρόωρες εκλογές. Στις 10 Οκτωβρίου το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου επιστρέφει στην εξουσία.
Γεννήσεις

1828 – Λέων Τολστόι (Leo Tolstoy), Ρώσος συγγραφέας. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1828 και πέθανε στις 20 Νοεμβρίου 1910. Θεωρείται μία από τις κορυφαίες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας, με έργα που συνδυάζουν ιστορικό εύρος, ψυχολογικό βάθος και έντονο κοινωνικό προβληματισμό. Έγραψε τα μνημειώδη μυθιστορήματα «Πόλεμος και Ειρήνη» και «Άννα Καρένινα», ενώ στα ύστερα χρόνια του ανέπτυξε φιλοσοφικές και θρησκευτικές ιδέες γύρω από τη μη βία, την ηθική και την κοινωνική δικαιοσύνη.

1922 – Μανώλης Γλέζος, Έλληνας πολιτικός, δημοσιογράφος και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1922 στην Απείρανθο της Νάξου και πέθανε στις 30 Μαρτίου 2020. Έμεινε στην ιστορία όταν, μαζί με τον Απόστολο Σάντα, κατέβασε τη νύχτα της 30ής προς 31η Μαΐου 1941 τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη, σε μία από τις πιο συμβολικές πράξεις της Αντίστασης. Μεταπολεμικά φυλακίστηκε και εξορίστηκε επανειλημμένα, ενώ διετέλεσε βουλευτής και ευρωβουλευτής.

1923 – Ροζίτα Σώκου, Ελληνίδα δημοσιογράφος, κριτικός, συγγραφέας και μεταφράστρια. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1923 στην Αθήνα και πέθανε στις 14 Δεκεμβρίου 2021. Υπήρξε από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της ελληνικής καλλιτεχνικής δημοσιογραφίας, με μακρά παρουσία στην κριτική κινηματογράφου, θεάτρου και χορού και συνεργασίες με μεγάλες εφημερίδες και περιοδικά. Έγινε ιδιαίτερα γνωστή στο ευρύ κοινό μέσα από την τηλεοπτική εκπομπή «Να η ευκαιρία», όπου συμμετείχε στην κριτική επιτροπή από το 1977 έως το 1983.

1941 – Ότις Ρέντινγκ (Otis Redding), Αμερικανός τραγουδιστής και τραγουδοποιός. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1941 και πέθανε στις 10 Δεκεμβρίου 1967, σε ηλικία 26 ετών, σε αεροπορικό δυστύχημα. Υπήρξε μία από τις κορυφαίες φωνές της soul, με χαρακτηριστικές ερμηνείες στα «Try a Little Tenderness» και «I’ve Been Loving You Too Long», ενώ έγραψε και ηχογράφησε πρώτος το «Respect», που αργότερα έγινε παγκόσμια επιτυχία με την Αρίθα Φράνκλιν. Το «(Sittin’ On) The Dock of the Bay» κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό του και έφτασε στο Νο 1 των αμερικανικών charts.

1960 – Χιου Γκραντ (Hugh Grant), Άγγλος ηθοποιός. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1960 στο Λονδίνο. Καθιερώθηκε διεθνώς με τη ρομαντική κομεντί «Τέσσερις Γάμοι και μία Κηδεία», για την οποία κέρδισε Χρυσή Σφαίρα και BAFTA Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Πρωταγωνίστησε επίσης σε μεγάλες επιτυχίες όπως τα «Notting Hill», «Το Ημερολόγιο της Μπρίτζετ Τζόουνς», «About a Boy» και «Love Actually», ενώ αργότερα στράφηκε και σε πιο αντισυμβατικούς, συχνά σκοτεινότερους ρόλους.

1966 – Άνταμ Σάντλερ (Adam Sandler), Αμερικανός ηθοποιός, κωμικός, σεναριογράφος και παραγωγός. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1966 στη Νέα Υόρκη. Έγινε γνωστός στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέσα από το «Saturday Night Live» και στη συνέχεια πρωταγωνίστησε σε δημοφιλείς κωμωδίες όπως «Billy Madison», «Happy Gilmore» και «The Wedding Singer». Παράλληλα, απέσπασε ιδιαίτερα θετικές κριτικές για δραματικούς ρόλους στις ταινίες «Punch-Drunk Love» και «Uncut Gems». Το 2023 τιμήθηκε με το Mark Twain Prize for American Humor.
Θάνατοι

1901 – Ανρί ντε Τουλούζ-Λοτρέκ (Henri de Toulouse-Lautrec), Γάλλος ζωγράφος, σχεδιαστής και λιθογράφος. Γεννήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 1864 και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1901, σε ηλικία 36 ετών. Συνδέθηκε όσο λίγοι καλλιτέχνες με τη νυχτερινή ζωή της Μονμάρτρης και την παρισινή Μπελ Επόκ, αποτυπώνοντας καμπαρέ, χορεύτριες και καλλιτέχνες του θεάματος. Οι πρωτοποριακές αφίσες του για χώρους όπως το Moulin Rouge συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της σύγχρονης αφίσας και της γραφιστικής.

1976 – Μάο Τσε Τουνγκ (Mao Zedong), Κινέζος επαναστάτης και πολιτικός ηγέτης. Γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1893 και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1976. Ηγήθηκε του Κομμουνιστικού Κόμματος στη νίκη επί των εθνικιστών και το 1949 ανακήρυξε τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, της οποίας παρέμεινε ο κυρίαρχος ηγέτης έως τον θάνατό του. Η διακυβέρνησή του μεταμόρφωσε πολιτικά και κοινωνικά την Κίνα, αλλά πολιτικές όπως το «Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός» και η Πολιτιστική Επανάσταση συνδέθηκαν με εκτεταμένο λιμό, διώξεις και εκατομμύρια θανάτους.

2019 – Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Έλληνας τραγουδοποιός, συνθέτης και ερμηνευτής. Γεννήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 1956 στη Νέα Ιωνία Βόλου και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 2019. Ξεκίνησε την πορεία του με τους P.L.J. Band, που αργότερα μετονομάστηκαν σε «Τερμίτες», και από το 1989 ακολούθησε επιτυχημένη σόλο καριέρα. Τραγούδια όπως «Διδυμότειχο Blues», «Νότος», «Μικρός Τιτανικός» και «Έλα ψυχούλα μου» έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή, ενώ συνεργάστηκε με πολλούς από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού τραγουδιο
πηγή newsbeast.gr

Event details

Στις 16 Μαρτίου 1964 η Τουρκία κατήγγειλε μονομερώς την ελληνοτουρκική σύμβαση εγκαταστάσεως, εμπορίας και ναυτιλίας του 1930. Στα χαρτιά επρόκειτο για μια διπλωματική πράξη. Στην πράξη, όμως, έγινε το νομικό και πολιτικό εργαλείο για να επιταχυνθεί η εκδίωξη χιλιάδων Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη, σε μια από τις πιο βαριές σελίδες της μεταπολεμικής ιστορίας του Ελληνισμού.
Η σύμβαση που έπαψε να προστατεύει
Η συμφωνία του 1930, που είχε υπογραφεί στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής προσέγγισης Βενιζέλου–Ινονού, παρείχε σε Έλληνες υπηκόους που ζούσαν στην Τουρκία δικαιώματα διαμονής, εμπορικής δραστηριότητας και κατοχής περιουσίας υπό ειδικό καθεστώς. Όταν η Άγκυρα ανακοίνωσε την καταγγελία της, υποστήριξε ότι η σύμβαση «δεν ανταποκρίνεται εις τας σημερινάς συνθήκας». Η συγκυρία, ωστόσο, δεν άφηνε πολλές αμφιβολίες για το πραγματικό υπόβαθρο: η κρίση στην Κύπρο είχε ήδη δηλητηριάσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και η Ελληνική μειονότητα στην Πόλη μετατρεπόταν ξανά σε μοχλό πίεσης.
Το Κυπριακό και η πολιτική της πίεσης
Οι ιστορικοί που έχουν μελετήσει την υπόθεση συγκλίνουν στο ότι τα μέτρα του 1964 δεν ήταν ένα μεμονωμένο διοικητικό επεισόδιο. Εντάσσονταν σε μια ευρύτερη πολιτική «αρνητικής αμοιβαιότητας», με την οποία η Τουρκία επιδίωκε να πιέσει την Ελλάδα μέσω των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης εξαιτίας των εξελίξεων στην Κύπρο. Η κοινότητα είχε ήδη πληγεί βαριά από προηγούμενα χτυπήματα, ιδίως από τα Σεπτεμβριανά του 1955, και η απόφαση του 1964 ήρθε να επιταχύνει μια πορεία συρρίκνωσης που είχε ξεκινήσει νωρίτερα.
Οι απελάσεις που ακολούθησαν
Παρότι η καταγγελία της σύμβασης προέβλεπε λήξη ισχύος στις 16 Σεπτεμβρίου 1964, οι τουρκικές αρχές άρχισαν σχεδόν αμέσως τις απελάσεις Ελλήνων υπηκόων που κατοικούσαν επί δεκαετίες στην Κωνσταντινούπολη. Πολλοί από αυτούς είχαν γεννηθεί εκεί, είχαν οικογένειες, επιχειρήσεις και περιουσία, αλλά βρέθηκαν ξαφνικά αντιμέτωποι με διαταγές αποχώρησης, περιορισμούς στη μεταφορά χρημάτων και κατασχέσεις ή δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων. Οι πρώτες λίστες απελαθέντων δημοσιεύτηκαν λίγες ημέρες αργότερα, στα τέλη Μαρτίου.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος του πλήγματος. Περίπου 12.000 έως 12.500 Έλληνες υπήκοοι εκδιώχθηκαν άμεσα ή σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ το πραγματικό κύμα φυγής ήταν πολύ μεγαλύτερο, επειδή μαζί τους αναγκάστηκαν να φύγουν και συγγενείς με Τουρκική υπηκοότητα. Σε διάστημα περίπου ενός έως δύο ετών, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι εγκατέλειψαν την Πόλη, με πολλές εκτιμήσεις να τοποθετούν το συνολικό μέγεθος της εξόδου στις 30.000 έως 40.000 και πλέον.
Πηγή φωτογραφίας: Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Σύρου / Συλλογή Μάνου Ελευθερίου
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
597 π.Χ.: Οι Βαβυλώνιοι υπό τον Ναβουχοδονόσορα Β’ καταλαμβάνουν την Ιερουσαλήμ, τερματίζοντας τη βασιλεία του Ιεχονία. Στη θέση του τοποθετούν τον Σεδεκία ως υποτελή βασιλιά, σηματοδοτώντας την έναρξη της βαβυλώνιας κυριαρχίας και την πρώτη φάση της εξορίας των Εβραίων στη Βαβυλώνα.
455: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ουαλεντινιανός Γ’ δολοφονείται στη Ρώμη από δύο Ούννους υπηρέτες, ενώ ασκείται με το τόξο του στο Πεδίον του Άρεως. Η δολοφονία του, πιθανώς ενορχηστρωμένη από τον στρατηγό Πέτρωνα Μάξιμο, βυθίζει τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε ακόμη μεγαλύτερη αστάθεια.
1190: Στο Γιορκ της Αγγλίας, εξαγριωμένος όχλος επιτίθεται στη εβραϊκή κοινότητα, σκοτώνοντας περίπου 150 Εβραίους που είχαν καταφύγει στον Πύργο του Κλίφορντ. Το πογκρόμ, γνωστό ως «Η Σφαγή του Γιορκ», τροφοδοτείται από αντισημιτικά αισθήματα και φήμες ότι οι Εβραίοι ευθύνονται για μια πυρκαγιά στην πόλη.
1802: Ιδρύεται η Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ στο West Point, με απόφαση του προέδρου Τόμας Τζέφερσον.
1872: Διεξάγεται ο πρώτος τελικός του Κυπέλλου Αγγλίας, της αρχαιότερης ποδοσφαιρικής διοργάνωσης στον κόσμο. Οι Γουόντερερς επικρατούν των Ρόγιαλ Εντζινίαρς με 1-0, κατακτώντας το τρόπαιο και γράφοντας ιστορία στο αγγλικό ποδόσφαιρο.
1900: Ο Βρετανός αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς ξεκινά τις ανασκαφές στην Κνωσό, αποκαλύπτοντας το περίφημο μινωικό ανάκτορο. Η ανακάλυψη θα φέρει στο φως έναν από τους σημαντικότερους προϊστορικούς πολιτισμούς, τον Μινωικό, αλλά και τον μύθο του Λαβύρινθου και του Μίνωα.
1914: Στη Γαλλία, η Ενρί Καγιό, σύζυγος του υπουργού Οικονομικών και πρώην πρωθυπουργού Ζοζέφ Καγιό, δολοφονεί τον εκδότη της Le Figaro, Γκαστόν Καλμέτ. Ο Καλμέτ είχε στραφεί εναντίον του συζύγου της με αποκαλυπτικά άρθρα, οδηγώντας την σε δολοφονία εν βρασμώ, μια υπόθεση που θα συγκλονίσει τη γαλλική κοινή γνώμη.
1926: Ο Ρόμπερτ Γκόνταρντ εκτοξεύει τον πρώτο πύραυλο που τροφοδοτείται με υγρά καύσιμα, σηματοδοτώντας την απαρχή της σύγχρονης πυραυλικής τεχνολογίας.
1935: Ο Αδόλφος Χίτλερ παραβιάζει τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, διατάζοντας τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας και επαναφέροντας την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία.
1958: Ο Μορίς Στρόουκς, αστέρας των Ρότσεστερ Ρόγιαλς, καταρρέει κατά τη διάρκεια αγώνα πλέι οφ, έχοντας προσβληθεί από εγκεφαλίτιδα. Λίγο αργότερα πέφτει σε κώμα και μένει παράλυτος, τερματίζοντας πρόωρα την καριέρα του. Παρά τη μακροχρόνια θεραπεία, θα πεθάνει 12 χρόνια αργότερα, σε ηλικία 36 ετών, από ανακοπή καρδιάς.
1964: Φτάνουν στην Κύπρο τα πρώτα τμήματα της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, που έχει συγκροτηθεί για να συμβάλει στην εκτόνωση της κρίσης έπειτα από τις διακοινοτικές συγκρούσεις και την όξυνση της κατάστασης στη Λευκωσία. Η άφιξή τους εντάσσεται στη διεθνή προσπάθεια σταθεροποίησης του νησιού, ενώ το Κυπριακό οδηγεί σε νέα επιδείνωση τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
1967: Εκδίδεται η απόφαση του στρατοδικείου για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ. Καταδικάζονται σε βαριές ποινές 15 αξιωματικοί και αθωώνονται 13. Η μεγάλη αυτή δίκη κράτησε 100 μέρες (14 Νοεμβρίου 1966 – 16 Μαρτίου 1967).
1967: Εγκρίνεται από το πρωτοδικείο το καταστατικό της «Θύρας 13», ο σύνδεσμος φιλάθλων του Παναθηναϊκού, που ίδρυσε πριν από ένα χρόνο ο Απόστολος Ιωαννίδης στο Μεταξουργείο. Πρόκειται για τον πρώτο σύνδεσμο φιλάθλων στην Ελλάδα.
1968: Δυνάμεις του αμερικανικού στρατού εισβάλλουν στο χωριό Μάι Λάι του Βιετνάμ και σφαγιάζουν 450 άοπλους χωρικούς, ανάμεσά τους γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους. Η Σφαγή του Μάι Λάι θα γίνει σύμβολο της θηριωδίας του πολέμου του Βιετνάμ, προκαλώντας διεθνή κατακραυγή και σοκ στην αμερικανική κοινή γνώμη.
1971: Οι Σάιμον και Γκαρφάνκελ κερδίζουν δύο βραβεία Γκράμι, για το άλμπουμ «Bridge Over Troubled Water» και το ομώνυμο τραγούδι.
1978: Η ιταλική τρομοκρατική οργάνωση «Ερυθρές Ταξιαρχίες» ανακοινώνει την απαγωγή του πρώην πρωθυπουργού της χώρας, Άλντο Μόρο, και απειλεί ότι θα τον εκτελέσει αν δεν αποφυλακιστούν όσα μέλη της οργάνωσης έχουν συλληφθεί.
1988: Το Ιράκ εξαπολύει χημική επίθεση στην κουρδική πόλη Χαλάμπια, χρησιμοποιώντας αέρια νεύρων. Η επίθεση, που διατάχθηκε από το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν, προκαλεί τον θάνατο 5.000 ανθρώπων, κυρίως αμάχων, και θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα πολέμου της εποχής.

1993: Ο Άρης κατακτά το Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης στο μπάσκετ (FIBA European Cup), κερδίζοντας στον τελικό την τουρκική Εφές Πίλσεν με 50-48. Είναι ο πρώτος ευρωπαϊκός τίτλος για την ομάδα της Θεσσαλονίκης.
1994: Ο ΠΑΟΚ κατακτά το Κύπελλο Κόρατς νικώντας στο Μιλάνο τη Στεφανέλ με 100-91.
1994: Νέος υπουργός Πολιτισμού στη θέση της Μελίνας Μερκούρη ορκίζεται ο μουσικοσυνθέτης, Θάνος Μικρούτσικος.
1995: Στις ΗΠΑ, η πολιτεία του Μισισίπι, είναι η τελευταία που επικυρώνει νομοθετικά την τροπολογία του 1865 του Αμερικανικού Συντάγματος για την κατάργηση της δουλείας.
1996: Βραβεύεται στην Ιταλία ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ως καλύτερος Ευρωπαίος σκηνοθέτης.
1997: Μια από τις σημαντικότερες σελίδες στην ιστορία του αγγλικού σκακιού γράφεται στο Βρετανικό Κοινοβούλιο, όταν ο υπουργός Αθλητισμού, Τόνι Μπανκς, δηλώνει ότι θα προχωρήσει σε αλλαγή του νόμου, που από το 1937 δεν επιτρέπει την αναγνώριση του σκακιού ως αθλήματος.
2000: Πεθαίνει ο Τόμας Φέρεμπι, ο άνθρωπος που έλυσε τις ασφάλειες και ελευθέρωσε την ατομική βόμβα που έπεσε στην Χιροσίμα.
2003: Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες από όλο τον κόσμο διαδηλώνουν ενάντια στον επικείμενο Πόλεμο του Ιράκ, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Την ίδια ημέρα, οι Τζορτζ Μπους, Τόνι Μπλερ και Χοσέ Μαρία Αθνάρ στέλνουν τελεσίγραφο στον Σαντάμ Χουσεΐν από τις Αζόρες, απαιτώντας την αποχώρησή του, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της εισβολής.
2021: Η Ισραηλινή Αρχαιολογική Αρχή ανακαλύπτει κομμάτια από τις Περγαμηνές της Νεκράς Θάλασσας στη Σπηλιά του Τρόμου, τα οποία χρονολογούνται 1.900 χρόνια πριν. Επιπρόσθετα, ανακαλύπτεται και ένα πλεκτό καλάθι ηλικίας 10.500 ετών φτιαγμένο από υφασμένα λουλούδια.
Γεννήσεις

1941 – Μπερνάρντο Μπερτολούτσι (16 Μαρτίου 1941 – 26 Νοεμβρίου 2018), Ιταλός, σκηνοθέτης και σεναριογράφος, από τους σημαντικότερους δημιουργούς του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Υπέγραψε ταινίες-ορόσημο όπως «Ο τελευταίος αυτοκράτορας», που του χάρισε Όσκαρ σκηνοθεσίας, «Το τελευταίο τανγκό στο Παρίσι» και «1900». Το έργο του ξεχώρισε για τον αισθησιασμό, τη μεγάλη ιστορική κλίμακα και την πολιτική ματιά, με ισχυρό αποτύπωμα στη διεθνή κινηματογραφική γλώσσα.

1959 – Σαβίνα Γιαννάτου, Ελληνίδα, τραγουδίστρια, από τις πιο ιδιαίτερες φωνές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής με διεθνή ακτινοβολία. Ξεχωρίζει για την ερμηνευτική της τόλμη, από παλαιά μουσική και παραδοσιακά τραγούδια της Μεσογείου μέχρι αυτοσχεδιασμό και σύγχρονα projects. Με το σχήμα Primavera en Salonico έχει παρουσιάσει κύκλους όπως «Songs of an Other» και «Songs of Thessaloniki», αναδεικνύοντας πολυγλωσσικό, διαπολιτισμικό ρεπερτόριο με έντονη θεατρικότητα.
Θάνατοι

1979 – Ζαν Μονέ (9 Νοεμβρίου 1888 – 16 Μαρτίου 1979), Γάλλος, οικονομολόγος και πολιτικός οραματιστής, από τα πρόσωπα-κλειδιά της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Υπήρξε βασικός αρχιτέκτονας της ιδέας ότι η συνεργασία στην οικονομία μπορεί να αποτρέψει νέους πολέμους στην Ευρώπη και συνδέθηκε με το σχέδιο που οδήγησε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα. Διετέλεσε πρώτος πρόεδρος της Ανώτατης Αρχής της Κοινότητας και καθιέρωσε τη «μέθοδο Μονέ», που επηρέασε τη μετέπειτα πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
πηγή newsbeast.gr

Event details