Στις αρχές Μαρτίου του 1822, στα υψώματα γύρω από τη Μονή Γηροκομείου της Πάτρας, γράφτηκε ένα από τα πιο κρίσιμα επεισόδια της πολιορκίας της πόλης σε μία σύγκρουση καθοριστική για την προσπάθεια των Ελλήνων να κρατήσουν ασφυκτικό κλοιό γύρω από την Πάτρα και να απειλήσουν άμεσα το φρούριό της.
Η θέση δεν ήταν τυχαία. Η Μονή Γηροκομείου βρισκόταν σε νευραλγικό σημείο, πολύ κοντά στο κάστρο, και όποιος την κρατούσε αποκτούσε σοβαρό τακτικό πλεονέκτημα. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε μετακινήσει τις ελληνικές δυνάμεις πιο κοντά στην πόλη, ενώ οι Οθωμανοί επιχείρησαν να σπάσουν τον κλοιό με ισχυρές δυνάμεις από την Πάτρα, που στις πηγές εμφανίζονται από 8.000 έως και πάνω από 12.000 άνδρες. Η μάχη, λοιπόν, δεν ήταν μια τοπική αψιμαχία. Ήταν αναμέτρηση που αφορούσε τον έλεγχο ολόκληρης της πεδιάδας των Πατρών.
Τα ξημερώματα, οι Οθωμανοί εξόρμησαν από το φρούριο και προέλασαν γρήγορα, πιέζοντας τις ελληνικές θέσεις στην πεδιάδα. Για ένα διάστημα φάνηκε πως η υπεροχή τους σε αριθμό και ιππικό θα έκρινε τη σύγκρουση. Οι Έλληνες, όμως, δεν διαλύθηκαν. Υποχώρησαν οργανωμένα προς τα υψώματα και κράτησαν καίριες θέσεις γύρω από το Γηροκομείο, τον ληνό του Σαΐτ αγά και τον Παλαιόπυργο. Από εκεί ξεκίνησε η αντεπίθεση, με τη σφραγίδα του Κολοκοτρώνη, του Πλαπούτα, του Γενναίου Κολοκοτρώνη και άλλων οπλαρχηγών, που έστρεψε την έκβαση της ημέρας υπέρ των Ελλήνων και ανάγκασε τους αντιπάλους να οπισθοχωρήσουν προς την πόλη.
Από τις πιο ζωντανές λεπτομέρειες που σώζονται στη μνήμη της μάχης είναι η μορφή του σημαιοφόρου του Κολοκοτρώνη, Νικολή Καραχάλιου. Σύμφωνα με μεταγενέστερη αφήγηση, τραυματίστηκε στο κεφάλι τη στιγμή που κρατούσε τη σημαία κοντά στις εχθρικές γραμμές, πρόλαβε όμως να φωνάξει «Πηγαίνετε ομπρός! Μου ήρθε σκοτούρα!»  και λίγο αργότερα ξαναμπήκε στη σύγκρουση, παρασύροντας τους συμπολεμιστές του στην αντεπίθεση. Είτε διαβαστεί ως ακριβές επεισόδιο είτε ως θρύλος του Αγώνα, η εικόνα αυτή αποτυπώνει το κλίμα της μάχης: πείσμα, αυταπάρνηση και απόφαση να μη χαθεί το έδαφος που είχε κερδηθεί. Είναι ένα από εκείνα τα στιγμιότυπα όπου η ντοπιολαλιά μετατρέπει μια εμβληματική στιγμή σε μνήμη που θα ξαναδιηγούνται γενιές μετά.
Η νίκη στο Γηροκομείο είχε σημαντική στρατιωτική βαρύτητα. Σύμφωνα με μεταγενέστερες ιστορικές αποτιμήσεις, μετά από εκείνη τη σύγκρουση οι πολιορκημένοι Τούρκοι δεν τόλμησαν ξανά ανάλογη μαζική έξοδο με την ίδια ευκολία. Ωστόσο, η επιτυχία αυτή δεν οδήγησε στην πτώση της Πάτρας. Η πολιορκία έληξε στις 23 Ιουνίου 1822, εξαιτίας εσωτερικών τριβών, οικονομικών δυσκολιών και αποδυνάμωσης του ελληνικού στρατοπέδου. Έτσι, η μάχη του Γηροκομείου έμεινε στην ιστορία ως μια μεγάλη τακτική επιτυχία, που έδειξε τι μπορούσε να πετύχει η Επανάσταση όταν υπήρχε συντονισμός, σωστή επιλογή εδάφους και αποφασισμένη ηγεσία. Στην τοπική μνήμη της Πάτρας, μάλιστα, η νίκη συνδέθηκε και με την προστασία της Παναγίας της Γηροκομήτισσας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
537: Οι Οστρογότθοι υπό τον βασιλιά Ουίτιγι άρχισαν την πολιορκία της Ρώμης, με τον Βελισάριο να οργανώνει την άμυνα της πόλης για λογαριασμό της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η αναμέτρηση εξελίχθηκε σε μία από τις κρισιμότερες φάσεις του Γοτθικού Πολέμου και η επιτυχής υπεράσπιση της Ρώμης ενίσχυσε προσωρινά τη βυζαντινή παρουσία στην Ιταλία.
1822: Στη μάχη του Γηροκομείου, κοντά στην Πάτρα, οι ελληνικές δυνάμεις υπό τη γενική αρχηγία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη απέκρουσαν οθωμανική επίθεση με τη συμμετοχή οπλαρχηγών όπως ο Δημήτριος Πλαπούτας και ο Κωνσταντίνος Πετιμεζάς. Η σύγκρουση είχε σημασία για την άμυνα της βορειοδυτικής Πελοποννήσου και ενίσχυσε τη θέση των επαναστατών στην περιοχή της Πάτρας.
1913: Με την άφιξη του θωρηκτού «Σπέτσαι» και την αποβίβαση ελληνικών στρατευμάτων στο Βαθύ, η ένωση της Σάμου με την Ελλάδα ολοκληρώθηκε στην πράξη. Η Σαμιακή Εθνοσυνέλευση είχε ήδη κηρύξει την ένωση από τον Νοέμβριο του 1912, όμως η επίσημη ελληνική στρατιωτική παρουσία επισφράγισε οριστικά την αλλαγή καθεστώτος στο νησί.
1919: Στη Μόσχα άρχισε το ιδρυτικό συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, με πρωτοβουλία του  Βλαντιμίρ Λένιν , μέσα στο κλίμα που είχε διαμορφώσει η Ρωσική Επανάσταση. Η ίδρυση της Κομιντέρν δημιούργησε ένα διεθνές κέντρο συντονισμού των κομμουνιστικών κομμάτων και επηρέασε βαθιά την πολιτική ιστορία του 20ού αιώνα.
1958: Η πολιτική κρίση στην Ελλάδα οξύνθηκε όταν παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση Καραμανλή οι Γεώργιος Ράλλης και Παναγής Παπαληγούρας, προκαλώντας σοβαρό ρήγμα στο εσωτερικό της ΕΡΕ. Τις επόμενες ημέρες η κοινοβουλευτική αποσταθεροποίηση κλιμακώθηκε και η εξέλιξη αυτή οδήγησε τελικά στη διάλυση της Βουλής και στις εκλογές του Μαΐου.
1969: Στην Τουλούζη πραγματοποιήθηκε η πρώτη δοκιμαστική πτήση του Κονκόρντ, του αγγλογαλλικού υπερηχητικού επιβατικού αεροσκάφους που έγινε σύμβολο τεχνολογικής πρωτοπορίας. Παρά τη σχετικά σύντομη εμπορική του πορεία, το πρόγραμμα άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην ιστορία της πολιτικής αεροπορίας και στη φαντασία της μεταπολεμικής Ευρώπης.
1972: Τρεις Κύπριοι μητροπολίτες ζήτησαν την παραίτηση του αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ από την προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η ταυτόχρονη άσκηση εκκλησιαστικής και πολιτικής εξουσίας ήταν αντικανονική. Η κίνηση εξελίχθηκε σε σοβαρή κυπριακή εκκλησιαστική και πολιτική σύγκρουση, προαναγγέλλοντας την ένταση που θα σημάδευε τα επόμενα χρόνια στο νησί.
1986: Διαγράφεται από το ΠΑΣΟΚ ο Γεράσιμος Αρσένης, εξαιτίας της διαφωνίας του με τα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης. Θα επανέλθει το 1989.
1990: Έπειτα από 27 χρόνια, ο Νέλσον Μαντέλα επιστρέφει στην ενεργό πολιτική δράση, καθώς εκλέγεται αντιπρόεδρος του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου, την κύρια οργάνωση των μαύρων που αγωνίζεται για την ισότητα και την ισονομία στη χώρα.
1992: Ο Βασίλης Λεβέντης ιδρύει την Ένωση Κεντρώων.
2020: Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο άρχισαν τις διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική τους σχέση μετά το Brexit, αμέσως μετά την τυπική βρετανική αποχώρηση από την Ένωση. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψε αργότερα το νέο πλαίσιο συνεργασίας που ρύθμισε το εμπόριο και τις πολιτικές σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών.
Γεννήσεις

1942 – Λου Ριντ (2 Μαρτίου 1942 – 27 Οκτωβρίου 2013), Αμερικανός, τραγουδοποιός, κιθαρίστας και τραγουδιστής, από τις πιο επιδραστικές μορφές του ροκ. Καθιερώθηκε ως ηγετική φυσιογνωμία των «The Velvet Underground», συγκροτήματος που, παρότι δεν γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία στην εποχή του, επηρέασε βαθιά το punk και το alternative rock. Στη σόλο πορεία του άφησε τραγούδια-σταθμούς όπως το «Walk on the Wild Side», χτίζοντας φήμη καλλιτέχνη με σκοτεινή, αστική και τολμηρή γραφή.

1962 – Τζον Μπον Τζόβι (2 Μαρτίου 1962 – –), Αμερικανός, τραγουδιστής, τραγουδοποιός και ηθοποιός, παγκοσμίως γνωστός ως ιδρυτής και βασική φωνή των Bon Jovi. Με το συγκρότημα σημάδεψε τη mainstream rock σκηνή από τη δεκαετία του 1980, με τεράστιες επιτυχίες όπως τα «Livin’ on a Prayer» και «It’s My Life», που διατήρησαν τη δημοφιλία τους και στο ελληνικό κοινό. Η σκηνική του παρουσία και η αντοχή της καριέρας του τον κράτησαν για δεκαετίες στην πρώτη γραμμή της ποπ-ροκ.

1968 – Ντάνιελ Κρεγκ (2 Μαρτίου 1968 – –), Άγγλος, ηθοποιός, από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές φιγούρες της γενιάς του. Απέκτησε διεθνή ακτινοβολία ως Τζέιμς Μποντ, αρχίζοντας με το «Casino Royale» και συνεχίζοντας σε πέντε ταινίες, δίνοντας στον ήρωα πιο σκληρό και ρεαλιστικό τόνο. Παράλληλα ξεχώρισε και εκτός του σύμπαντος του 007, ιδιαίτερα με τον ρόλο του ντετέκτιβ Μπενουά Μπλαν στη σειρά ταινιών «Knives Out».
Θάνατοι

1958 – Νικόλαος Τσελεμεντές (2 Μαρτίου 1878 – 2 Μαρτίου 1958), Έλληνας, αρχιμάγειρας και συγγραφέας βιβλίων μαγειρικής, από τα πιο κλασικά ονόματα της ελληνικής γαστρονομίας. Με τον «Οδηγό Μαγειρικής» και το γνωστό βιβλίο συνταγών του συνέβαλε καθοριστικά στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κουζίνας και στη διάδοση τεχνικών με επιρροές από τη Γαλλική γαστρονομία. Το όνομά του ταυτίστηκε τόσο πολύ με τη μαγειρική, ώστε «τσελεμεντές» να σημαίνει για πολύ κόσμο και το ίδιο το βιβλίο συνταγών.
Εορτολόγιο
Ευθάλιος, Ευθαλία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Αντισφαίρισης
πηγή newsbeast.gr

Event details

Σαν σήμερα, το 1824, η Ελληνική Επανάσταση φτάνει σε ένα από τα πιο σκοτεινά της σταυροδρόμια. Ενώ ο πόλεμος με την Οθωμανική Αυτοκρατορία συνεχίζεται, στο εσωτερικό του Αγώνα ανοίγει μια κρίση εξουσίας που μοιάζει αδιανόητη για ένα κράτος που δεν έχει καν προλάβει να γεννηθεί. Από τη μία, στην Τρίπολη, το εκτελεστικό με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στηρίζεται κυρίως σε Πελοποννήσιους προκρίτους και οπλαρχηγούς. Από την άλλη, στο Κρανίδι, το ανταγωνιστικό εκτελεστικό με πρόεδρο τον Γεώργιο Κουντουριώτη βρίσκει ισχυρή στήριξη από νησιώτες και Ρουμελιώτες, με συμμάχους και μέσα στην Πελοπόννησο, όπως οι Λόντος και Ζαΐμης. Η «διπλή εξουσία» δεν είναι απλώς διοικητικό χάος· είναι το προοίμιο μιας σύγκρουσης ανάμεσα σε Έλληνες, με επίκεντρο την Πελοπόννησο και τη συμβολική πρωτεύουσα της Επανάστασης, την Τρίπολη.
Το σκηνικό πριν από τη ρήξη
Οι εντάσεις είχαν ωριμάσει από καιρό. Η προσπάθεια ενίσχυσης της κεντρικής διοίκησης μετά τις πολιτικές διεργασίες του 1823 δεν λύνει τις αντιθέσεις· τις συγκεντρώνει, τις οξύνει και τις κάνει πιο επικίνδυνες. Στον πυρήνα της σύγκρουσης βρίσκεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε στρατιωτικά και πολιτικά κέντρα ισχύος, σε τοπικούς συσχετισμούς και σε διαφορετικές αντιλήψεις για το ποιος «δικαιούται» να κρατά το τιμόνι του Αγώνα. Η κρίση κορυφώνεται όταν το νομοθετικό σώμα ανατρέπει το εκτελεστικό, απομακρύνοντας από την προεδρία τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Εκείνος, με τη στήριξη Πελοποννήσιων προκρίτων και οπλαρχηγών, δεν αποσύρεται· παραμένει στην Τρίπολη και λειτουργεί στην πράξη ως ξεχωριστό κυβερνητικό κέντρο.
Δύο εκτελεστικά, δύο στρατόπεδα
Απέναντι στο εκτελεστικό της Τρίπολης συγκροτείται δεύτερο εκτελεστικό στο Κρανίδι, με πρόεδρο τον Γεώργιο Κουντουριώτη. Το νέο αυτό κέντρο αντλεί δύναμη από νησιώτες και Ρουμελιώτες και βρίσκει ερείσματα και στον Μοριά, με χαρακτηριστικές μορφές τους Ανδρέα Λόντο και Ανδρέα Ζαΐμη. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα σχεδόν αδιανόητη: δύο διοικήσεις διεκδικούν νομιμοποίηση, πόρους, στρατό και πολιτική πρωτοκαθεδρία, ακριβώς τη στιγμή που η Επανάσταση χρειάζεται συνοχή για να επιβιώσει.
Η πολιορκία που έκανε τη διχόνοια πόλεμο
Η πολιτική σύγκρουση δεν μένει στα χαρτιά. Τον Μάρτιο του 1824 η αντιπαράθεση περνά στο πεδίο: δυνάμεις του εκτελεστικού του Κρανιδίου κινούνται στρατιωτικά και η σύγκρουση μεταφέρεται σε πόλεις και οχυρά-κλειδιά, με το Ναύπλιο και την Τρίπολη να γίνονται σημεία αιχμής. Για περίπου έναν μήνα, ο Αγώνας αποκτά τη μορφή ενός «πολέμου μέσα στον πόλεμο», με πίεση, διαπραγματεύσεις και συγκρούσεις που μετατρέπουν τη διχόνοια σε καθημερινή πραγματικότητα. Η αποκλιμάκωση έρχεται μέσα από συμφωνία μετά από διαπραγματεύσεις, με κομβικό ρόλο των Λόντου και Ζαΐμη, και στις 22 Μαΐου ολοκληρώνεται η πρώτη φάση της εμφύλιας κρίσης.
Το Βρετανικό δάνειο και η μάχη για τους πόρους
Πίσω από τα πρόσωπα και τα στρατόπεδα υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα: χωρίς χρήματα δεν πληρώνονται στρατιώτες, δεν κινείται στόλος, δεν κρατιούνται φρούρια. Μέσα στο 1824 εξελίσσεται και η υπόθεση του Βρετανικού δανείου, που υπογράφεται στο Λονδίνο τον Φεβρουάριο. Το ονομαστικό ποσό είναι 800.000 λίρες, όμως το ποσό που φτάνει τελικά στην επαναστατική διοίκηση είναι σημαντικά μικρότερο λόγω όρων, παρακρατήσεων και κόστους της σύμβασης. Στην Ελλάδα, το δάνειο παρουσιάζεται ως πολιτική επιτυχία και διεθνής αναγνώριση, σύντομα όμως γίνεται και πεδίο σύγκρουσης για το ποιος θα ελέγξει το ταμείο, άρα και την εξουσία.
Το τίμημα μιας διάσπασης μέσα στην επανάσταση
Η ύπαρξη δύο ανταγωνιστικών εκτελεστικών δεν είναι γραφειοκρατική παρένθεση· είναι ρήγμα που αφήνει σημάδια. Οι εμφύλιες συγκρούσεις της περιόδου 1823 έως 1825 αποδυναμώνουν την πολεμική προσπάθεια και κλονίζουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των δυνάμεων που, θεωρητικά, μάχονται για τον ίδιο σκοπό. Η ανάδειξη του Γεώργιου Κουντουριώτη ως κυρίαρχης πολιτικής μορφής μετά τη δεύτερη εμφύλια φάση του 1824 έρχεται με κόστος για τη συνοχή του Αγώνα. Και λίγο αργότερα, η Επανάσταση θα βρεθεί μπροστά σε μια ακόμη σκληρότερη δοκιμασία, την Αιγυπτιακή επέμβαση υπό τον Ιμπραήμ, την ώρα που οι εσωτερικές πληγές δεν έχουν κλείσει.
Η λεπτομέρεια που δείχνει την ρευστότητα
Η διαδρομή της κυβέρνησης του Κρανιδίου, οι μετακινήσεις της και η προσπάθεια ελέγχου κρίσιμων σημείων αποκαλύπτουν πόσο ρευστό ήταν το έδαφος της Επανάστασης. Σε αυτό το κλίμα, συγκρούσεις ξεσπούν σε διαφορετικά σημεία του Μοριά και ο εμφύλιος παύει να μοιάζει με «διαφωνία», γίνεται εμπειρία που καθορίζει αποφάσεις, συμμαχίες και αντοχές, την ώρα που ο κοινός εχθρός παραμένει απέναντι.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
38 π.Χ.: Ο Οκταβιανός παντρεύεται τη Λιβία, μια ένωση που θα γίνει κομβική για τη διαμόρφωση της νέας ρωμαϊκής εξουσίας, λίγο πριν ο ίδιος εξελιχθεί στον Αύγουστο και μετατρέψει την εποχή του σε πολιτικό σημείο καμπής.
395: Πεθαίνει ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διαιρείται μόνιμα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία υπό τον Αρκάδιο, και τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπό τον Ονώριο, μια τομή που επηρεάζει άμεσα την ιστορική πορεία του ελληνόφωνου κόσμου.
1773: Ο Βρετανός εξερευνητής Τζέιμς Κουκ και το πλήρωμα του HMS Resolution (στη δεύτερη αποστολή του, μαζί με το HMS Adventure) περνούν για πρώτη φορά στην καταγεγραμμένη ιστορία τον Ανταρκτικό Κύκλο, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην εξερεύνηση των νότιων θαλασσών και στη συστηματική αναζήτηση της μυθικής Terra Australis.
1816: Ο Ιωάννης Καποδίστριας αναγορεύεται πολίτης της Γενεύης, σε αναγνώριση της συμβολής του στις ελβετικές υποθέσεις και στη διαμόρφωση της μεταναπολεόντειας ομοσπονδιακής οργάνωσης της Ελβετίας.
1824: Οι έντονες πολιτικές και στρατιωτικές αντιπαραθέσεις στο στρατόπεδο των επαναστατημένων Ελλήνων οδηγούν σε κατάσταση διπλής εξουσίας, με δύο ανταγωνιστικά «εκτελεστικά» κέντρα. Το ένα παραμένει στην Τρίπολη με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, στηριζόμενο κυρίως από Πελοποννήσιους προκρίτους και οπλαρχηγούς, ενώ το άλλο συγκροτείται στο Κρανίδι με πρόεδρο τον Γεώργιο Κουντουριώτη, με ισχυρή στήριξη από νησιώτες και Ρουμελιώτες και συμμάχους όπως οι Λόντος και Ζαΐμης. Η διάσπαση αυτή αποτελεί κομβικό επεισόδιο του πρώτου εμφύλιου γύρου μέσα στην Επανάσταση και θα οδηγήσει σύντομα σε ένοπλες συγκρούσεις, όπως η πολιορκία της Τρίπολης από τις δυνάμεις του Κρανιδίου.
1839: Ιδρύεται στο Λονδίνο η Ιονική Κρατική Τράπεζα, μετέπειτα Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα, μια θεσμική κίνηση που συνδέεται με την οικονομία των Ιονίων Νήσων και τη σταδιακή ωρίμανση του τραπεζικού συστήματος στον ελληνικό χώρο.

1848: Πεθαίνει στην Αθήνα ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ηγετική μορφή της Μάνης και από τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης του 1821. Πέθανε από φυσικά αίτια, σε προχωρημένη ηλικία, έχοντας ταλαιπωρηθεί για χρόνια από ποδάγρα και περιόδους βαριάς ασθένειας. Συνέδεσε το όνομά του με την έναρξη του ξεσηκωμού στην Πελοπόννησο και με τα πρώτα πολιτικά βήματα της Επανάστασης (όπως η Μεσσηνιακή Γερουσία και τα πρώτα διπλωματικά μηνύματα προς τις ευρωπαϊκές αυλές). Στην κηδεία του εκφωνούν λόγους ο Σπυρίδων Τρικούπης και ο Παναγιώτης Σούτσος, σε ένδειξη του ειδικού βάρους που είχε αποκτήσει ως σύμβολο της Επανάστασης στο νέο ελληνικό κράτος.
1893: Στη Χονολουλού, μια ομάδα κυρίως Αμερικανών επιχειρηματιών και καλλιεργητών ζάχαρης, οργανωμένη ως «Επιτροπή Ασφαλείας», κινείται για την ανατροπή της μοναρχίας της Χαβάης, σε σύγκρουση με τη βασίλισσα Λιλιουοαλάνι, η οποία επιδίωκε συνταγματικές αλλαγές. Με την κρίσιμη παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων που αποβιβάζονται από το USS Boston έπειτα από πρωτοβουλία του Αμερικανού υπουργού στην Χαβάη, οι πραξικοπηματίες εγκαθιστούν προσωρινή κυβέρνηση με επικεφαλής τον Σάνφορντ Ντολ, ενώ η Λιλιουοαλάνι «παραχωρεί» την εξουσία υπό διαμαρτυρία, δηλώνοντας ότι το κάνει για να αποφευχθεί αιματοχυσία και προσβλέποντας σε αποκατάσταση από τις ΗΠΑ. Το πραξικόπημα γίνεται κομβικό επεισόδιο που ανοίγει τον δρόμο για την κατάργηση της μοναρχίας, τη μετέπειτα «Δημοκρατία της Χαβάης» και τελικά την προσάρτηση από τις ΗΠΑ το 1898.
1904: Ο «Βυσσινόκηπος» του Αντόν Τσέχωφ κάνει πρεμιέρα στη Μόσχα, σημαδεύοντας το θέατρο με μια νέα δραματουργική γλώσσα και αφήνοντας διαχρονικό αποτύπωμα στη σκηνή και στην υποκριτική παράδοση.

Ο Ρόμπερτ Φάλκον Σκοτ τη στιγμή που φτάνει δεύτερος στο Νότιο Πόλο και βρίσκει τη σκηνή του Ρόαλντ Αμούνδσεν
1912: Η τραγωδία του Ρόμπερτ Σκοτ: Ο Βρετανός εξερευνητής Ρόμπερτ Φάλκον Σκοτ και η ομάδα του (Terra Nova Expedition) φτάνουν στον Νότιο Πόλο και διαπιστώνουν πως έχουν ήδη προλάβει οι Νορβηγοί του Ρόαλντ Αμούνδσεν περίπου 34–35 ημέρες νωρίτερα, βρίσκοντας στον τόπο της άφιξης σκηνή και σημείωμα που το επιβεβαιώνει. Η επιτυχία τους μετατρέπεται γρήγορα σε τραγωδία, καθώς ο Σκοτ και οι σύντροφοί του χάνονται στην επιστροφή, γεγονός που σφράγισε τη μνήμη της «κούρσας» προς τον Πόλο ως σύμβολο επιμονής, αλλά και ορίων της ανθρώπινης αντοχής.
1929: Ο Ποπάι κάνει το ντεμπούτο του σε δεύτερο ρόλο, σε μία σειρά κόμικς που δημοσιεύει η εφημερίδα της Νέας Υόρκης «Evening Journal».
1945: Ξεκινά η εκκένωση του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς καθώς πλησιάζουν οι σοβιετικές δυνάμεις, με τις πορείες θανάτου να προστίθενται στα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ναζιστικής θηριωδίας.
1961: Δολοφονείται υπό άγριες συνθήκες ο Κονγκολέζος ηγέτης της ανεξαρτησίας και πρώτος πρωθυπουργός του ανεξάρτητου Κονγκό, Πατρίς Λουμούμπα, αφού έχει καθαιρεθεί, συλληφθεί και μεταφερθεί στην αποσχισθείσα Κατάνγκα, όπου εκτελείται από αποσχιστικές δυνάμεις με Βελγική εμπλοκή. Για να εξαφανιστούν τα ίχνη, το σώμα του ακρωτηριάζεται και καταστρέφεται, ενώ για δεκαετίες η υπόθεση λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την αποικιοκρατία και τον Ψυχρό Πόλεμο στην Αφρική. Χρόνια αργότερα, το Βέλγιο θα αναγνωρίσει «ηθική ευθύνη» και θα ζητήσει συγγνώμη για τον ρόλο Βέλγων αξιωματούχων στα γεγονότα που οδήγησαν στον θάνατό του.
1961: Η κοινοβουλευτική συνέλευση των «έξι» αποφασίζει να συστήσει ειδική επιτροπή για την εξέταση της συμφωνίας σύνδεσης της Ελλάδας με την Ε.Ο.Κ., ένα βήμα που εντάσσεται στην ευρωπαϊκή διαδρομή της χώρας και προϊδεάζει για τις μεγάλες εξελίξεις που θα ακολουθήσουν.
1961: Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ απευθύνεται για τελευταία φορά δημόσια στον αμερικανικό λαό μέσα από τηλεοπτική ομιλία, κλείνοντας μια εποχή και αφήνοντας παρακαταθήκη για τη σχέση πολιτικής, άμυνας και διεθνών ισορροπιών.
1967: Σε θρίαμβο της Μελίνας Μερκούρη εξελίσσεται η πρεμιέρα τού, βασισμένου στο «Ποτέ την Κυριακή», μιούζικαλ «Ίλια Ντάρλινγκ» του Ζυλ Ντασέν, στη Φιλαδέλφεια των Η.Π.Α., με τη Μελίνα να επιβεβαιώνει το διεθνές της εκτόπισμα, ακόμη κι αν οι κριτικοί κρατούν αποστάσεις.
1986: Εγκαινιάζεται το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα, προσθέτοντας ένα νέο, δυναμικό σημείο αναφοράς για τις συλλογές, την αρχαιολογία και τη σύγχρονη μουσειακή εμπειρία στην ελληνική πρωτεύουσα.
1989: Αντιδράσεις και απογοήτευση προκαλεί στην Ελλάδα η χριστουγεννιάτικη πρωτοβουλία του Πάπα να απευθύνει για πρώτη φορά το εορταστικό του μήνυμα στη «μακεδονική», όπως είπε, γλώσσα, σε μια περίοδο που το ζήτημα των ονομασιών και των ταυτοτήτων φορτίζει έντονα τη δημόσια συζήτηση.
1991: Αρχίζει η επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» (Operation Desert Storm), η πολεμική φάση του Πολέμου του Κόλπου, όταν οι ΗΠΑ και η διεθνής συμμαχία ξεκινούν εκτεταμένα αεροπορικά πλήγματα κατά του Ιράκ και των δυνάμεών του στο κατεχόμενο Κουβέιτ, με στόχο την εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ μετά την εισβολή και προσάρτηση του Κουβέιτ από τον Σαντάμ Χουσεΐν. Την ίδια νύχτα, το Ιράκ ανοίγει «δεύτερο μέτωπο» εκτοξεύοντας οκτώ πυραύλους Σκουντ προς το Ισραήλ, επιχειρώντας να προκαλέσει ισραηλινή αντίδραση και να κλονίσει τη συνοχή της συμμαχίας.
1992: Το Ειδικό Δικαστήριο αθωώνει τον Ανδρέα Παπανδρέου από τις κατηγορίες για το σκάνδαλο Κοσκωτά, ενώ κηρύττει ενόχους τους πρώην υπουργούς Δ. Τσοβόλα και Γ. Πέτσο, σε μια απόφαση που αφήνει ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα στη Μεταπολίτευση.
1995: Ψηφίζεται στη Βουλή ο νέος Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας με τον οποίο καταργείται, μεταξύ άλλων, η θανατική ποινή εν καιρώ ειρήνης, καταγράφοντας μια σημαντική θεσμική μεταβολή στον τρόπο που το κράτος αντιμετωπίζει την έσχατη ποινή.

2013: Στα Πετράλωνα της Αθήνας, ο 27χρονος Πακιστανός εργάτης Σαχζάτ Λουκμάν δολοφονείται τα ξημερώματα πηγαίνοντας με ποδήλατο στη δουλειά του, όταν δέχεται επίθεση με μαχαίρι από δύο άνδρες που συνδέονται με τη Χρυσή Αυγή. Οι δράστες καταδικάζονται πρωτοδίκως σε ισόβια για προμελετημένη ανθρωποκτονία, αν και το δικαστήριο τότε δεν αναγνωρίζει ρατσιστικό κίνητρο, με την υπόθεση να παραμένει σημείο αναφοράς στη συζήτηση για τη ρατσιστική βία στην Ελλάδα.
2021: Λίγο μετά την επιστροφή του στη Μόσχα από τη Γερμανία, ο Ρώσος πολιτικός της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι συλλαμβάνεται στο αεροδρόμιο Σερεμέτιεβο κατά τον έλεγχο διαβατηρίων, έπειτα από ενέργειες της ομοσπονδιακής σωφρονιστικής υπηρεσίας (FSIN), με την αιτιολογία ότι παραβίασε τους όρους της αναστολής της ποινής του στην υπόθεση «Yves Rocher». Την επόμενη ημέρα δικαστήριο διατάσσει την προφυλάκισή του Ναβάλνι για 30 ημέρες, εν αναμονή της κρίσιμης απόφασης για το αν η αναστολή θα μετατραπεί σε πραγματική φυλάκιση, εξέλιξη που θα σημαδέψει τη συνέχεια της υπόθεσής του.
Γεννήσεις

1706 – Βενιαμίν Φρανκλίνος (Benjamin Franklin), Αμερικανός πολιτικός, διπλωμάτης, συγγραφέας και εφευρέτης, από τους «Founding Fathers» των ΗΠΑ. Ξεκίνησε ως τυπογράφος και εκδότης, έγινε διάσημος για τα πειράματά του με τον ηλεκτρισμό και την εφεύρεση του αλεξικέραυνου. Στην πολιτική, είχε κομβικό ρόλο στην Αμερικανική Επανάσταση, συνέβαλε στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας και ως απεσταλμένος στη Γαλλία εξασφάλισε κρίσιμη στήριξη για τον πόλεμο.

1860 – Άντον Τσέχοφ (Anton Chekhov), Ρώσος θεατρικός συγγραφέας και διηγηματογράφος, από τους πιο επιδραστικούς δημιουργούς του ρεαλισμού και του μοντερνισμού. Γιατρός στο επάγγελμα, έγραψε εκατοντάδες διηγήματα με λεπτή ειρωνεία και βαθιά ανθρωπιά, ενώ στο θέατρο ανανέωσε τη δραματουργία με υπαινικτικούς διαλόγους και «σιωπές». Κλασικά έργα του είναι «Ο γλάρος», «Θείος Βάνιας», «Τρεις αδελφές» και «Ο βυσσινόκηπος», ενώ η αρχή «το όπλο του Τσέχοφ» έγινε κανόνας αφήγησης.

1899 – Αλ Καπόνε (Al Capone), Αμερικανός γκάνγκστερ και διαβόητος μαφιόζος της εποχής της Ποτοαπαγόρευσης, που ταύτισε το όνομά του με το οργανωμένο έγκλημα στο Σικάγο. Ηγήθηκε του Chicago Outfit, χτίζοντας αυτοκρατορία από το παράνομο αλκοόλ, τα τυχερά παιχνίδια και την εκβίαση, ενώ συνδέθηκε με τη βία των συμμοριών της δεκαετίας του 1920. Παρότι απέφευγε συχνά τις καταδίκες για εγκλήματα, φυλακίστηκε τελικά το 1931 για φοροδιαφυγή.

1942 – Μοχάμεντ Άλι (Muhammad Ali), Αμερικανός πυγμάχος, από τις πιο εμβληματικές μορφές του παγκόσμιου αθλητισμού και της ποπ κουλτούρας. Γεννήθηκε ως Κάσιους Κλέι και κατέκτησε χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο το 1960, πριν γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών και πρωταγωνιστήσει σε ιστορικούς αγώνες με τον Τζο Φρέιζερ και τον Τζορτζ Φόρμαν. Ξεχώρισε και για τη δημόσια στάση του απέναντι στον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ αργότερα έγινε σύμβολο ανθρωπιστικής δράσης.

1962 – Τζιμ Κάρεϊ (Jim Carrey), Καναδός ηθοποιός και κωμικός, που έγινε παγκόσμιο φαινόμενο τη δεκαετία του 1990 χάρη στη σωματική κωμωδία και τις εκρηκτικές μεταμορφώσεις του. Καθιερώθηκε με ταινίες όπως «The Mask», «Dumb and Dumber» και «Ace Ventura: Pet Detective», ενώ απέδειξε την υποκριτική του ευελιξία σε πιο δραματικούς ρόλους στο «The Truman Show» και στο «Eternal Sunshine of the Spotless Mind». Είναι από τους πιο αναγνωρίσιμους σταρ της κωμωδίας των τελευταίων δεκαετιών.
Θάνατοι

1848 – Πέτρος Μαυρομιχάλης, Έλληνας πολιτικός και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, γνωστός ως «Πετρόμπεης», ηγετική μορφή της Μάνης και από τους πρωταγωνιστές της έναρξης του Αγώνα στην Πελοπόννησο. Συμμετείχε ενεργά και στην πολιτική διοίκηση των επαναστατημένων Ελλήνων, φτάνοντας να διατελέσει πρόεδρος του Εκτελεστικού το 1823, σε μια περίοδο έντονων εσωτερικών ανταγωνισμών. Αργότερα φυλακίστηκε μετά τη σύγκρουση της οικογένειάς του με τον Ιωάννη Καποδίστρια, ενώ πέθανε στην Αθήνα το 1848.
Εορτολόγιο
Αντώνιος, Αντωνία, Θεοδόσιος, Θεοδοσία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Ιταλικής Κουζίνας
πηγή newsbeast.gr

Event details