Σαν σήμερα 15 Ιανουαρίου: Η υπόθεση Πατσίφικο – Όταν η Βρετανία απέκλεισε τον Πειραιά με αφορμή το… «κάψιμο του Ιούδα»
Ακόμη, η δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ από τα Φράικορπς, η Μεγάλη πλημμύρα μελάσας στη Βοστόνη και η υπόθεση της «Μαύρης Ντάλιας» στο Λος Άντζελες.
Ήταν 15 Ιανουαρίου του 1850 όταν ο Πειραιάς είδε τη θάλασσά του να «κλείνει» από βρετανικά πολεμικά, χωρίς να έχει προηγηθεί κήρυξη πολέμου. Σε λίγες ημέρες, το εμπόριο πάγωσε, η τροφοδοσία της Αθήνας δυσκόλεψε και το νεαρό ελληνικό κράτος ένιωσε, με τον πιο ωμό τρόπο, πόσο εύκολα οι Μεγάλες Δυνάμεις μπορούσαν να μετατρέψουν την «προστασία» σε πίεση. Αφορμή, η ικανοποίηση των αξιώσεων του Δαβίδ Πατσίφικο. Η ουσία, όμως, ήταν ένα διεθνές μήνυμα ισχύος.
Η σπίθα του Πάσχα στην Αθήνα
Ο Δαβίδ Πατσίφικο, Πορτογάλος Εβραίος έμπορος και διπλωμάτης, είχε υπηρετήσει ως πρόξενος και πρόξενος-γενικός της Πορτογαλίας, εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και, λόγω της γέννησής του στο Γιβραλτάρ, θεωρούνταν Βρετανός υπήκοος.
Το Πάσχα του 1847, οι Αρχές, θέλοντας να αποφύγουν διπλωματική αμηχανία λόγω της παρουσίας του τραπεζίτη Τζέιμς Μάγιερ Ρότσιλντ στην Αθήνα, επιχειρούν να περιορίσουν το έθιμο της καύσης ομοιώματος του Ιούδα. Η κίνηση αυτή εκλαμβάνεται ως παρέμβαση σε λαϊκό έθιμο και, σύμφωνα με αφηγήσεις της εποχής, λειτουργεί σαν σπίθα: πολλοί επιμένουν να το τηρήσουν σε ένδειξη αντίδρασης. Η ένταση ξεφεύγει και ένα εξαγριωμένο πλήθος λεηλατεί την κατοικία του Πατσίφικο, ενώ καταγράφεται και η αίσθηση ότι η αστυνομία δεν παρενέβη αποτελεσματικά.
Από μια αποζημίωση σε διεθνή κρίση
Ο Πατσίφικο ζητά αποζημίωση παρουσιάζοντας αναλυτικές αξιώσεις, οι οποίες προκαλούν αντιδράσεις ως υπερβολικές. Σε μια εκδοχή των διεκδικήσεων, το ποσό που επικαλείται φτάνει τις περίπου 886.736 δραχμές, που αποτιμάται σε δεκάδες χιλιάδες λίρες για την εποχή.
Στην άλλη άκρη, διπλωματικά έγγραφα και μεταγενέστερες αναφορές δείχνουν ότι, όσο η υπόθεση σέρνεται, το ποσό που απαιτείται από τη Βρετανία «συμμαζεύεται» και παρουσιάζεται τελικά ως απαίτηση της τάξης των 5.000 λιρών, μαζί με άλλα μικρότερα αιτήματα που η Βρετανία εντάσσει στο ίδιο πακέτο πιέσεων.
Για την ελληνική κυβέρνηση, η λογική ήταν ότι μια οικονομική απαίτηση πρέπει να κριθεί από τα ελληνικά δικαστήρια και να αποζημιωθεί ό,τι αποδεικνύεται. Για τον λόρδο Πάλμερστον, υπουργό Εξωτερικών της Βρετανίας, η υπόθεση ακουμπά την ίδια την ισχύ της Αυτοκρατορίας και το μήνυμα προς τον κόσμο ότι οι Βρετανοί υπήκοοι «δεν μένουν μόνοι».
Το τελεσίγραφο και τα «Παρκερικά»
Στις 15 Ιανουαρίου 1850 (στα ελληνικά έγγραφα της εποχής αναφέρεται ως 3 Ιανουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο), ο βρετανικός στόλος εμφανίζεται ανοιχτά του Πειραιά υπό τον ναύαρχο Πάρκερ και την επόμενη ημέρα επιδίδεται τελεσίγραφο με διορία 24 ωρών. Όταν η Αθήνα δεν υποχωρεί, ξεκινά ένας αυστηρός ναυτικός αποκλεισμός, που στην ελληνική μνήμη θα μείνει ως «Παρκερικά». Το αποτέλεσμα είναι άμεσο: η ελληνική σημαία «εξαφανίζεται» από τα νερά, η εμπορική κίνηση σταματά και η οικονομία της πρωτεύουσας πιέζεται ασφυκτικά, καθώς η Ελλάδα της εποχής εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τη τροφοδοσία δια θαλάσσης.
Οι βρετανικές δυνάμεις προχωρούν και σε κρατήσεις ή κατασχέσεις 100 – 200 ελληνικών εμπορικών σκαφών ως αντίποινα.
Η «παράλληλη ατζέντα» της Βρετανίας

Σε γελοιογραφία εποχής ο Ναύαρχος William Parker ζητά με το πιστόλι στο χέρι από τους φτωχούς Έλληνες την ξεχρέωση των οφειλών προς την Αγγλία
Παράλληλα, ο Πάλμερστον «κολλάει» στην υπόθεση και άλλες παλαιότερες αξιώσεις που αφορούν βρετανικά συμφέροντα και το καθεστώς του βρετανικού προτεκτοράτου στα Ιόνια. Στη δέσμη των απαιτήσεων εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, διεκδικήσεις για τις νησίδες Σαπιέντζα και Ελαφόνησο (ως «ιονιακές» κτήσεις), αποζημιώσεις για ληστείες βρετανικών πλοίων, αποκατάσταση για προσβολή της βρετανικής σημαίας και αξιώσεις για κακομεταχείριση Ιόνιων υπηκόων, καθώς και το ζήτημα της γης του ιστορικού Τζορτζ Φίνλεϊ που είχε ενταχθεί στους βασιλικούς κήπους χωρίς αποζημίωση.
Το πλαίσιο αυτό εξηγεί γιατί στην Αθήνα η κρίση δεν εκλαμβάνεται ως «ιδιωτική διαφορά». Η πίεση αποκτά χαρακτήρα καταναγκασμού, με τελεσίγραφα και απειλή αντιποίνων μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες, κάτι που καταγράφεται και στον βρετανικό κοινοβουλευτικό διάλογο της εποχής.
Ευρώπη σε ένταση, Λονδίνο σε διχασμό
Η Ελλάδα βρίσκεται υπό την κοινή «προστασία» Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας, άρα ο μονομερής αποκλεισμός μετατρέπεται γρήγορα σε ευρωπαϊκή τριβή. Στα πρακτικά του βρετανικού Κοινοβουλίου καταγράφονται προσφορές διαμεσολάβησης από Γαλλία και Ρωσία, που δεν αποτρέπουν την κλιμάκωση.
Στο ίδιο το Λονδίνο, η υπόθεση γίνεται πολιτική θύελλα: οι επικριτές μιλούν για δυσανάλογη «διπλωματία των κανονιοφόρων», οι υποστηρικτές για επιβολή της αξιοπιστίας της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Η κρίση συνδέεται ιστορικά με τη διάσημη επίκληση «Civis Romanus sum», που χρησιμοποιείται ως επιχείρημα ότι ο Βρετανός υπήκοος πρέπει να αισθάνεται προστατευμένος «παντού».
Η εκτόνωση και ο λογαριασμός της υπόθεσης
Στο πρακτικό επίπεδο, τα αντίποινα παίρνουν μορφή κατασχέσεων και εμπάργκο: πρώτα στοχοποιούνται κρατικά σκάφη, στη συνέχεια μπαίνουν στο «κάδρο» και ιδιωτικά πλοία, ώστε η οικονομική πίεση να λυγίσει την Αθήνα. Σε κοινοβουλευτική αναφορά του 1850 καταγράφεται ότι ως τα μέσα Φεβρουαρίου ο αριθμός των ελληνικών πλοίων που κρατούνται από τις βρετανικές δυνάμεις υπολογίζεται περίπου στα 47.
Η διπλωματική διέξοδος έρχεται με συμφωνία που οδηγεί τις αξιώσεις σε διαδικασία εξέτασης και συμβιβασμού. Η τελική αποζημίωση που καταγράφεται για τον Πατσίφικο «μικραίνει» θεαματικά σε σχέση με τις αρχικές διεκδικήσεις: αναφέρεται καταβολή 120.000 δραχμών και 500 λιρών, μετά την εξέταση των αξιώσεων.
Τι έμεινε στην ελληνική μνήμη
Τα «Παρκερικά» έμειναν ως μάθημα ωμής ισχύος: πώς μια προστατευτική σχέση μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό πίεσης, πώς ένα νεαρό κράτος μπορεί να βρεθεί οικονομικά «με την πλάτη στον τοίχο» με ναυτικά μέσα, πώς η εξωτερική πολιτική γράφεται πάνω σε τελεσίγραφα και κατασχέσεις.
Παράλληλα, η απαρχή της υπόθεσης φωτίζει το κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής: η επίθεση στο σπίτι του Πατσίφικο συνδέεται στις πηγές με αντισημιτική βία και με αδράνεια των αρχών, στοιχείο που τροφοδοτεί τη βρετανική επιχειρηματολογία περί «προστασίας υπηκόων».
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1559: Η Ελισάβετ Α΄ στέφεται βασίλισσα στο Αββαείο του Ουέστμινστερ, ανοίγοντας τον δρόμο για την εποχή που θα μείνει γνωστή ως «ελισαβετιανή».

1759: Το Βρετανικό Μουσείο ανοίγει για πρώτη φορά στο κοινό στο Λονδίνο, ως ένας από τους πρώτους μεγάλους δημόσιους μουσειακούς θεσμούς της Ευρώπης.
1820: Ο Ιωάννης Καποδίστριας, εκτιμώντας ότι μπορεί να προσφέρει περισσότερα στον Αγώνα από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών του Τσάρου, δεν αποδέχεται την πρόταση του Εμμανουήλ Ξάνθου να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας.
1822: Υπογράφεται η Διακήρυξη της Α’ Εθνοσυνέλευσης για τους σκοπούς του Αγώνα και για την «ανεξαρτησία του έθνους των Ελλήνων» από τον οθωμανικό ζυγό. Συγκροτείται η πρώτη Επαναστατική Ελληνική Κυβέρνηση. Πρόεδρος του Νομοτελεστικού εκλέγεται ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Δημήτριος Υψηλάντης πρόεδρος του Βουλευτικού.
1822: Η Αϊτή αναγνωρίζει πρώτη στον κόσμο την Επαναστατική Κυβέρνηση της Ελλάδας.
1854: Ξεσπά η Επανάσταση της Άρτας κατά του Οθωμανικού ζυγού, μία από τις εξεγέρσεις της εποχής που συνδέονται με το αίτημα για απελευθέρωση και ένωση με την Ελλάδα.
1861: Ο Αμερικανός, Ελίσα Ότις, πατεντάρει τον πρώτο ατμοκίνητο ανελκυστήρα.
1878: Συλλαλητήριο που διοργανώνεται στην Αθήνα για την έξοδο της Ελλάδας στον πόλεμο κατά της Τουρκίας (Ρωσοτουρκικός Πόλεμος) καταλήγει σε αιματηρές συγκρούσεις με την αστυνομία. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τέσσερις νεκρούς διαδηλωτές και πολλούς τραυματίες.
1889: Ιδρύεται στην Ατλάντα των ΗΠΑ, η Coca Cola Company. Προηγουμένως είχε την επωνυμία Pemberton Medicine Company.
1892: Ο Τζέιμς Νέισμιθ δημοσιεύει τους πρώτους κανόνες του μπάσκετ σε άρθρο του στην εφημερίδα Triangle της Μασαχουσέτης.

1919: Στο Βερολίνο, η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Καρλ Λίμπκνεχτ, κορυφαίες μορφές του Σπαρτακιστικού κινήματος και της νεοσύστατης KPD, συλλαμβάνονται μετά την καταστολή της εξέγερσης και παραδίδονται σε μονάδες των Φράικορπς (Garde-Kavallerie-Schützen-Division), που τους μεταφέρουν στο Eden Hotel για ανάκριση. Λίγο αργότερα εκτελούνται εξωδικαστικά, με τον Λίμπκνεχτ να δολοφονείται κοντά στο Tiergarten και τη Λούξεμπουργκ να σκοτώνεται και το σώμα της να ρίχνεται στο κανάλι Landwehr, σε ένα γεγονός που θα σημαδέψει βαθιά τη μνήμη και την πολιτική ιστορία της Ευρωπαϊκής Αριστεράς.

1919: Στη Βοστόνη, στη συνοικία North End, μια τεράστια δεξαμενή αποθήκευσης μελάσας (περίπου 2,3 εκατομμύρια γαλόνια, δηλαδή πάνω από 8 εκατομμύρια λίτρα), που προοριζόταν για παραγωγή βιομηχανικής αλκοόλης, σπάει ξαφνικά και απελευθερώνει ένα καταστροφικό κύμα που σαρώνει δρόμους και κτίρια. Η λεγόμενη Μεγάλη πλημμύρα μελάσας αφήνει πίσω 21 νεκρούς και περίπου 150 τραυματίες, με πολλούς να πεθαίνουν από ασφυξία ή να παγιδεύονται στη μάζα της μελάσας, ενώ οι επιχειρήσεις διάσωσης δυσκολεύονται από την πυκνή, κολλώδη λάσπη που καλύπτει την περιοχή.
1943: Εγκαινιάζεται το Πεντάγωνο στο Άρλινγκτον, το κεντρικό στρατηγείο των ΗΠΑ, που θα εξελιχθεί σε σύμβολο της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος.

1947: Στο Λος Άντζελες, σε άδειο οικόπεδο στην περιοχή Λάιμερτ Παρκ, εντοπίζεται το γυμνό και άγρια ακρωτηριασμένο πτώμα της 22χρονης Ελίζαμπεθ Σορτ, που ο Τύπος θα βαφτίσει «Η μαύρη Ντάλια». Το σώμα της έχει κοπεί στα δύο στη μέση και είναι εμφανώς κακοποιημένο, με την υπόθεση να εξελίσσεται σε ένα από τα πιο διαβόητα και ανεξιχνίαστα εγκλήματα στην ιστορία της πόλης, παρά την τεράστια δημοσιότητα και τις έρευνες των αρχών.
1950: Δημοψήφισμα των Ελλήνων στην Κύπρο διεξάγεται από την Εκκλησία για την ένωση με την Ελλάδα. Υπέρ της ένωσης ψηφίζει το 95,7%.
1953: Ο Αριστοτέλης Ωνάσης αγοράζει το καζίνο του Μόντε Κάρλο.
1962: Δημοσιεύεται στο περιοδικό Record, η πρώτη ιστορία με ήρωα τον ραδιούργο βεζίρη Ιζνογκούντ, που «ήθελε να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη» ανατρέποντας τον καλό χαλίφη της Βαγδάτης. Είναι δημιουργία του γάλλου σκιτσογράφου Ζαν Ταμπαρί και του συγγραφέα, Ρενέ Γκοσινί.
1968: Υστερα από έντονες διεθνείς παρεμβάσεις, το καθεστώς των συνταγματαρχών χορηγεί στον Ανδρέα Παπανδρέου διαβατήριο και του επιτρέπει να αναχωρήσει από την Ελλάδα για εξορία, λίγες ημέρες μετά την αποφυλάκισή του με όρο να φύγει από τη χώρα. Ο Παπανδρέου εγκαθίσταται στη Σουηδία (Στοκχόλμη), όπου αναλαμβάνει πανεπιστημιακή θέση, και μέσα στο ίδιο έτος συγκροτεί στο εξωτερικό αντιδικτατορική οργάνωση, δίνοντας νέα διεθνή διάσταση στην αντίσταση κατά της χούντας.
1996: Ο Ανδρέας Παπανδρέου συντάσσει την επιστολή παραίτησης του μέσα στο Ωνάσειο, μετά από 56 μέρες στην εντατική. Παραιτείται από το αξίωμα του πρωθυπουργού, ενώ παραμένει πρόεδρος του κινήματος και ζητά από την Κεντρική Επιτροπή και την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ να προχωρήσουν άμεσα στην εκλογή νέου πρωθυπουργού.
2000: Στο Βελιγράδι δολοφονείται ο Αρκάν, κατά κόσμον Ζέλικο Ραζνάτοβιτς, όταν δέχεται πυρά στο λόμπι του ξενοδοχείου InterContinental στο Νέο Βελιγράδι και πεθαίνει λίγο αργότερα. Υπήρξε επικεφαλής της παραστρατιωτικής Σερβικής Εθελοντικής Φρουράς («Τίγρεις») και κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, όμως ο θάνατός του σημαίνει ότι δεν θα δικαστεί ποτέ.
2001: Ο Τζίμι Γουέιλς δημιουργεί τη Wikipedia, βάζοντας τα θεμέλια για ένα νέο μοντέλο συλλογικής γνώσης που θα αλλάξει τον τρόπο που ενημερώνεται ο κόσμος.
2010: Γίνεται η μεγαλύτερη σε διάρκεια δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου της τρίτης χιλιετίας. Διαρκεί 11 λεπτά και 8 δευτερόλεπτα.
2015: «Κανένα σπίτι σε χέρια τραπεζίτη» διαμηνύει από τη Ρόδο ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, κατά τη διάρκεια προεκλογικής του ομιλίας.
Γεννήσεις

1622 – Μολιέρος (Molière), Γάλλος θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός, από τους θεμελιωτές της κλασικής Γαλλικής κωμωδίας. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ζαν Μπατίστ Ποκλέν και έγινε γνωστός για έργα που σατίρισαν την υποκρισία, την εξουσιομανία και τα κοινωνικά ήθη, όπως «Ταρτούφος», «Ο μισάνθρωπος» και «Ο κατά φαντασίαν ασθενής». Η πορεία του συνδέθηκε με την αυλή του Λουδοβίκου ΙΔ΄ και με σκάνδαλα λογοκρισίας. Πέθανε το 1673 μετά από κατάρρευση πάνω στη σκηνή.

1929 – Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ (Martin Luther King Jr.), Αμερικανός πολιτικός αγωνιστής και Βαπτιστής πάστορας, εμβληματικός ηγέτης του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα στις ΗΠΑ. Ανέδειξε τη δύναμη της μη βίαιης αντίστασης, με ορόσημο το μποϊκοτάζ των λεωφορείων στο Μοντγκόμερι και την πορεία στην Ουάσιγκτον όπου εκφώνησε τον λόγο «I Have a Dream». Τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης το 1964 και δολοφονήθηκε το 1968 στο Μέμφις.

1949 – Πάνος Μιχαλόπουλος, Έλληνας ηθοποιός θεάτρου, κινηματογράφου και τηλεόρασης, που καθιερώθηκε ως «ζεν πρεμιέ» της δεκαετίας του 1980. Γεννημένος στη Μικρομάνη Μεσσηνίας, εμφανίζεται από τη δεκαετία του 1970 σε ταινίες, σειρές και θεατρικές παραστάσεις, με πρώιμο σταθμό την «Ιφιγένεια» του Μιχάλη Κακογιάννη και τηλεοπτική προβολή στο «Λούνα Παρκ» του Γιάννη Δαλιανίδη.

1967 – Άλκης Κούρκουλος, Έλληνας ηθοποιός με παρουσία σε θέατρο, τηλεόραση και κινηματογράφο. Γεννημένος στην Αθήνα, είναι γιος του Νίκου Κούρκουλου και της Μελίτας Κουτσογιάννη-Κούρκουλου, κάτι που τον συνέδεσε από νωρίς με τον θεατρικό χώρο. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός από τηλεοπτικές επιτυχίες όπως «Αναστασία» και «Λόγω τιμής», ενώ εμφανίστηκε και σε ταινίες όπως «Άντε γεια…». Αργότερα ανέλαβε και το θέατρο ΚΑΠΠΑ, συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση.

1990 – Κώστας Σλούκας, Έλληνας καλαθοσφαιριστής (γκαρντ), από τους πιο σταθερούς δημιουργούς της σύγχρονης Ευρωλίγκας. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, έγινε σημείο αναφοράς για την ικανότητά του να «διαβάζει» το παιχνίδι και να παίρνει μεγάλες αποφάσεις στα κρίσιμα. Έχει κατακτήσει 4 τίτλους Ευρωλίγκας (2012, 2013, 2017, 2024) με Ολυμπιακό, Φενερμπαχτσέ και Παναθηναϊκό, ενώ το 2024 αναδείχθηκε MVP του Final Four.
Θάνατοι

1919 – Ρόζα Λούξεμπουργκ (Rosa Luxemburg), Γερμανίδα πολιτικός θεωρητικός και επαναστάτρια, από τις πιο επιδραστικές μορφές του Ευρωπαϊκού σοσιαλιστικού κινήματος. Πολέμησε τον μιλιταρισμό και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνίδρυσε την Ένωση Σπάρτακος και αργότερα το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας. Το 1919, μετά την αποτυχία της εξέγερσης των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο, συλλαμβάνεται μαζί με τον Καρλ Λίμπκνεχτ και δολοφονείται από παραστρατιωτικούς Freikorps, σε μία υπόθεση που σημάδεψε τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

1928 – Φωκίων Νέγρης, Έλληνας μεταλλειολόγος, γεωλόγος και πολιτικός, που συνδύασε τεχνοκρατική γνώση με δημόσια δράση στις αρχές του 20ού αιώνα. Διετέλεσε διευθυντής της Εταιρείας των Μεταλλουργείων του Λαυρίου και δήμαρχος Λαυρίου (1895-1898), σε μια περίοδο που η πόλη-μεταλλείο καθόριζε την οικονομία της περιοχής. Ως υπουργός Οικονομικών προώθησε μεταρρυθμίσεις με άξονα την κοινωνική ασφάλιση. Το 1926 έγινε ο πρώτος πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

Event details

Στις αρχές Μαρτίου του 1822, στα υψώματα γύρω από τη Μονή Γηροκομείου της Πάτρας, γράφτηκε ένα από τα πιο κρίσιμα επεισόδια της πολιορκίας της πόλης σε μία σύγκρουση καθοριστική για την προσπάθεια των Ελλήνων να κρατήσουν ασφυκτικό κλοιό γύρω από την Πάτρα και να απειλήσουν άμεσα το φρούριό της.
Η θέση δεν ήταν τυχαία. Η Μονή Γηροκομείου βρισκόταν σε νευραλγικό σημείο, πολύ κοντά στο κάστρο, και όποιος την κρατούσε αποκτούσε σοβαρό τακτικό πλεονέκτημα. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε μετακινήσει τις ελληνικές δυνάμεις πιο κοντά στην πόλη, ενώ οι Οθωμανοί επιχείρησαν να σπάσουν τον κλοιό με ισχυρές δυνάμεις από την Πάτρα, που στις πηγές εμφανίζονται από 8.000 έως και πάνω από 12.000 άνδρες. Η μάχη, λοιπόν, δεν ήταν μια τοπική αψιμαχία. Ήταν αναμέτρηση που αφορούσε τον έλεγχο ολόκληρης της πεδιάδας των Πατρών.
Τα ξημερώματα, οι Οθωμανοί εξόρμησαν από το φρούριο και προέλασαν γρήγορα, πιέζοντας τις ελληνικές θέσεις στην πεδιάδα. Για ένα διάστημα φάνηκε πως η υπεροχή τους σε αριθμό και ιππικό θα έκρινε τη σύγκρουση. Οι Έλληνες, όμως, δεν διαλύθηκαν. Υποχώρησαν οργανωμένα προς τα υψώματα και κράτησαν καίριες θέσεις γύρω από το Γηροκομείο, τον ληνό του Σαΐτ αγά και τον Παλαιόπυργο. Από εκεί ξεκίνησε η αντεπίθεση, με τη σφραγίδα του Κολοκοτρώνη, του Πλαπούτα, του Γενναίου Κολοκοτρώνη και άλλων οπλαρχηγών, που έστρεψε την έκβαση της ημέρας υπέρ των Ελλήνων και ανάγκασε τους αντιπάλους να οπισθοχωρήσουν προς την πόλη.
Από τις πιο ζωντανές λεπτομέρειες που σώζονται στη μνήμη της μάχης είναι η μορφή του σημαιοφόρου του Κολοκοτρώνη, Νικολή Καραχάλιου. Σύμφωνα με μεταγενέστερη αφήγηση, τραυματίστηκε στο κεφάλι τη στιγμή που κρατούσε τη σημαία κοντά στις εχθρικές γραμμές, πρόλαβε όμως να φωνάξει «Πηγαίνετε ομπρός! Μου ήρθε σκοτούρα!»  και λίγο αργότερα ξαναμπήκε στη σύγκρουση, παρασύροντας τους συμπολεμιστές του στην αντεπίθεση. Είτε διαβαστεί ως ακριβές επεισόδιο είτε ως θρύλος του Αγώνα, η εικόνα αυτή αποτυπώνει το κλίμα της μάχης: πείσμα, αυταπάρνηση και απόφαση να μη χαθεί το έδαφος που είχε κερδηθεί. Είναι ένα από εκείνα τα στιγμιότυπα όπου η ντοπιολαλιά μετατρέπει μια εμβληματική στιγμή σε μνήμη που θα ξαναδιηγούνται γενιές μετά.
Η νίκη στο Γηροκομείο είχε σημαντική στρατιωτική βαρύτητα. Σύμφωνα με μεταγενέστερες ιστορικές αποτιμήσεις, μετά από εκείνη τη σύγκρουση οι πολιορκημένοι Τούρκοι δεν τόλμησαν ξανά ανάλογη μαζική έξοδο με την ίδια ευκολία. Ωστόσο, η επιτυχία αυτή δεν οδήγησε στην πτώση της Πάτρας. Η πολιορκία έληξε στις 23 Ιουνίου 1822, εξαιτίας εσωτερικών τριβών, οικονομικών δυσκολιών και αποδυνάμωσης του ελληνικού στρατοπέδου. Έτσι, η μάχη του Γηροκομείου έμεινε στην ιστορία ως μια μεγάλη τακτική επιτυχία, που έδειξε τι μπορούσε να πετύχει η Επανάσταση όταν υπήρχε συντονισμός, σωστή επιλογή εδάφους και αποφασισμένη ηγεσία. Στην τοπική μνήμη της Πάτρας, μάλιστα, η νίκη συνδέθηκε και με την προστασία της Παναγίας της Γηροκομήτισσας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
537: Οι Οστρογότθοι υπό τον βασιλιά Ουίτιγι άρχισαν την πολιορκία της Ρώμης, με τον Βελισάριο να οργανώνει την άμυνα της πόλης για λογαριασμό της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η αναμέτρηση εξελίχθηκε σε μία από τις κρισιμότερες φάσεις του Γοτθικού Πολέμου και η επιτυχής υπεράσπιση της Ρώμης ενίσχυσε προσωρινά τη βυζαντινή παρουσία στην Ιταλία.
1822: Στη μάχη του Γηροκομείου, κοντά στην Πάτρα, οι ελληνικές δυνάμεις υπό τη γενική αρχηγία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη απέκρουσαν οθωμανική επίθεση με τη συμμετοχή οπλαρχηγών όπως ο Δημήτριος Πλαπούτας και ο Κωνσταντίνος Πετιμεζάς. Η σύγκρουση είχε σημασία για την άμυνα της βορειοδυτικής Πελοποννήσου και ενίσχυσε τη θέση των επαναστατών στην περιοχή της Πάτρας.
1913: Με την άφιξη του θωρηκτού «Σπέτσαι» και την αποβίβαση ελληνικών στρατευμάτων στο Βαθύ, η ένωση της Σάμου με την Ελλάδα ολοκληρώθηκε στην πράξη. Η Σαμιακή Εθνοσυνέλευση είχε ήδη κηρύξει την ένωση από τον Νοέμβριο του 1912, όμως η επίσημη ελληνική στρατιωτική παρουσία επισφράγισε οριστικά την αλλαγή καθεστώτος στο νησί.
1919: Στη Μόσχα άρχισε το ιδρυτικό συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, με πρωτοβουλία του  Βλαντιμίρ Λένιν , μέσα στο κλίμα που είχε διαμορφώσει η Ρωσική Επανάσταση. Η ίδρυση της Κομιντέρν δημιούργησε ένα διεθνές κέντρο συντονισμού των κομμουνιστικών κομμάτων και επηρέασε βαθιά την πολιτική ιστορία του 20ού αιώνα.
1958: Η πολιτική κρίση στην Ελλάδα οξύνθηκε όταν παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση Καραμανλή οι Γεώργιος Ράλλης και Παναγής Παπαληγούρας, προκαλώντας σοβαρό ρήγμα στο εσωτερικό της ΕΡΕ. Τις επόμενες ημέρες η κοινοβουλευτική αποσταθεροποίηση κλιμακώθηκε και η εξέλιξη αυτή οδήγησε τελικά στη διάλυση της Βουλής και στις εκλογές του Μαΐου.
1969: Στην Τουλούζη πραγματοποιήθηκε η πρώτη δοκιμαστική πτήση του Κονκόρντ, του αγγλογαλλικού υπερηχητικού επιβατικού αεροσκάφους που έγινε σύμβολο τεχνολογικής πρωτοπορίας. Παρά τη σχετικά σύντομη εμπορική του πορεία, το πρόγραμμα άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην ιστορία της πολιτικής αεροπορίας και στη φαντασία της μεταπολεμικής Ευρώπης.
1972: Τρεις Κύπριοι μητροπολίτες ζήτησαν την παραίτηση του αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ από την προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η ταυτόχρονη άσκηση εκκλησιαστικής και πολιτικής εξουσίας ήταν αντικανονική. Η κίνηση εξελίχθηκε σε σοβαρή κυπριακή εκκλησιαστική και πολιτική σύγκρουση, προαναγγέλλοντας την ένταση που θα σημάδευε τα επόμενα χρόνια στο νησί.
1986: Διαγράφεται από το ΠΑΣΟΚ ο Γεράσιμος Αρσένης, εξαιτίας της διαφωνίας του με τα οικονομικά μέτρα της κυβέρνησης. Θα επανέλθει το 1989.
1990: Έπειτα από 27 χρόνια, ο Νέλσον Μαντέλα επιστρέφει στην ενεργό πολιτική δράση, καθώς εκλέγεται αντιπρόεδρος του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου, την κύρια οργάνωση των μαύρων που αγωνίζεται για την ισότητα και την ισονομία στη χώρα.
1992: Ο Βασίλης Λεβέντης ιδρύει την Ένωση Κεντρώων.
2020: Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο άρχισαν τις διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική τους σχέση μετά το Brexit, αμέσως μετά την τυπική βρετανική αποχώρηση από την Ένωση. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψε αργότερα το νέο πλαίσιο συνεργασίας που ρύθμισε το εμπόριο και τις πολιτικές σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών.
Γεννήσεις

1942 – Λου Ριντ (2 Μαρτίου 1942 – 27 Οκτωβρίου 2013), Αμερικανός, τραγουδοποιός, κιθαρίστας και τραγουδιστής, από τις πιο επιδραστικές μορφές του ροκ. Καθιερώθηκε ως ηγετική φυσιογνωμία των «The Velvet Underground», συγκροτήματος που, παρότι δεν γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία στην εποχή του, επηρέασε βαθιά το punk και το alternative rock. Στη σόλο πορεία του άφησε τραγούδια-σταθμούς όπως το «Walk on the Wild Side», χτίζοντας φήμη καλλιτέχνη με σκοτεινή, αστική και τολμηρή γραφή.

1962 – Τζον Μπον Τζόβι (2 Μαρτίου 1962 – –), Αμερικανός, τραγουδιστής, τραγουδοποιός και ηθοποιός, παγκοσμίως γνωστός ως ιδρυτής και βασική φωνή των Bon Jovi. Με το συγκρότημα σημάδεψε τη mainstream rock σκηνή από τη δεκαετία του 1980, με τεράστιες επιτυχίες όπως τα «Livin’ on a Prayer» και «It’s My Life», που διατήρησαν τη δημοφιλία τους και στο ελληνικό κοινό. Η σκηνική του παρουσία και η αντοχή της καριέρας του τον κράτησαν για δεκαετίες στην πρώτη γραμμή της ποπ-ροκ.

1968 – Ντάνιελ Κρεγκ (2 Μαρτίου 1968 – –), Άγγλος, ηθοποιός, από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές φιγούρες της γενιάς του. Απέκτησε διεθνή ακτινοβολία ως Τζέιμς Μποντ, αρχίζοντας με το «Casino Royale» και συνεχίζοντας σε πέντε ταινίες, δίνοντας στον ήρωα πιο σκληρό και ρεαλιστικό τόνο. Παράλληλα ξεχώρισε και εκτός του σύμπαντος του 007, ιδιαίτερα με τον ρόλο του ντετέκτιβ Μπενουά Μπλαν στη σειρά ταινιών «Knives Out».
Θάνατοι

1958 – Νικόλαος Τσελεμεντές (2 Μαρτίου 1878 – 2 Μαρτίου 1958), Έλληνας, αρχιμάγειρας και συγγραφέας βιβλίων μαγειρικής, από τα πιο κλασικά ονόματα της ελληνικής γαστρονομίας. Με τον «Οδηγό Μαγειρικής» και το γνωστό βιβλίο συνταγών του συνέβαλε καθοριστικά στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κουζίνας και στη διάδοση τεχνικών με επιρροές από τη Γαλλική γαστρονομία. Το όνομά του ταυτίστηκε τόσο πολύ με τη μαγειρική, ώστε «τσελεμεντές» να σημαίνει για πολύ κόσμο και το ίδιο το βιβλίο συνταγών.
Εορτολόγιο
Ευθάλιος, Ευθαλία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Αντισφαίρισης
πηγή newsbeast.gr

Event details