Σήμερα συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη, μίας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ού αιώνα. Μουσικός, διανοούμενος, πολιτικός, μα πάνω απ’ όλα άνθρωπος με πάθος για την τέχνη και τον λαό, ο Θεοδωράκης άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του τόσο στην παγκόσμια πολιτιστική σκηνή όσο και στη συλλογική συνείδηση των Ελλήνων.
Μια ζωή γεμάτη μουσική και αγώνες
Τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε σε πόλεις της ελληνικής επαρχίας – από τη Μυτιλήνη έως την Τρίπολη, όπου μόλις στα 17 του έδωσε την πρώτη του συναυλία, παρουσιάζοντας το έργο Κασσιανή. Την ίδια χρονιά συνελήφθη από τους Ιταλούς στη διάρκεια διαδήλωσης και βασανίστηκε. Η Αντίσταση μπήκε από νωρίς στη ζωή του. Στην Κατοχή εντάσσεται στο ΕΑΜ και ταυτόχρονα σπουδάζει στο Ωδείο Αθηνών.
Η δίωξή του συνεχίστηκε και στον Εμφύλιο – εξορίες στην Ικαρία, στη Μακρόνησο, βασανιστήρια. Αλλά και μουσική: αδιάκοπη, παθιασμένη, απελευθερωτική.
Το 1954 πηγαίνει στο Παρίσι με υποτροφία και εντάσσεται στο Conservatoire, όπου διαπρέπει. Το 1957 βραβεύεται στη Μόσχα από τον ίδιο τον Σοστακόβιτς για το έργο του Suite No 1. Ωστόσο, η καρδιά του χτυπά στην Ελλάδα.
Ο λαϊκός Θεοδωράκης και το «Άξιον Εστί» της εποχής του
Το 1960 επιστρέφει και μελοποιεί τον Επιτάφιο του Ρίτσου, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για το ελληνικό τραγούδι. Ακολουθούν το Άξιον Εστί του Ελύτη, το Canto General του Νερούδα και δεκάδες ακόμα κύκλοι τραγουδιών που υφαίνουν τη μουσική ταυτότητα μιας ολόκληρης γενιάς.
Ο Μίκης ήταν εκεί όταν τον χρειάστηκε η Ιστορία: Πρόεδρος της Νεολαίας Λαμπράκη, βουλευτής της ΕΔΑ, πρωτοστάτης στον αντιδικτατορικό αγώνα με το ΠΑΜ, εξόριστος στη Ζάτουνα και στον Ωρωπό. Οι φωνές υπέρ της απελευθέρωσής του ενώνονται με εκείνες των Arthur Miller, Laurence Olivier και Yves Montand. Το 1970 επιστρέφει στο Παρίσι ως σύμβολο αντίστασης.
Η παγκόσμια αναγνώριση
Μετά την πτώση της Δικτατορίας το 1974, ο Μίκης επιστρέφει στην Ελλάδα. Δίνει συναυλίες, συμμετέχει στην πολιτική ζωή, αναλαμβάνει θέση στη δημόσια τηλεόραση, βραβεύεται με το Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη, προτείνεται για Νόμπελ Ειρήνης το 2000, ενώ η μουσική του ταξιδεύει από το Χόλιγουντ μέχρι την Όπερα της Βιέννης.
Το έργο του καλύπτει όλο το φάσμα της μουσικής δημιουργίας: όπερες, συμφωνικά έργα, μουσική για κινηματογράφο, θέατρο και αρχαίο δράμα, τραγούδια που έγιναν συλλογικά βιώματα και πολιτική πράξη.
Το τέλος μιας εποχής – και μιας αρχής
Ο Μίκης Θεοδωράκης έφυγε από τη ζωή στις 2 Σεπτεμβρίου 2021, σε ηλικία 96 ετών. Η σορός του εκτέθηκε σε τριήμερο λαϊκό προσκύνημα στην Αθήνα και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στον τόπο καταγωγής του, τον Γαλατά Χανίων.
Η φετινή χρονιά, που έχει ανακηρυχθεί επισήμως «Αφιερωματικό Έτος Μίκη Θεοδωράκη», βρίσκει την Ελλάδα γεμάτη εκδηλώσεις, συναυλίες, αφιερώματα και λόγια για τον άνθρωπο που έδωσε φωνή στον πόνο, στη χαρά και στην αντίσταση ενός λαού.
Όπως εύστοχα έχει ειπωθεί: «Ο Μίκης δεν είναι 100 ετών. Είναι 2.500 ετών». Είναι οι στίχοι, οι ήχοι και οι ιδέες που ταξιδεύουν στον χρόνο και αρνούνται να σωπάσουν. Είναι το ζωντανό πνεύμα του ελληνισμού – και του ανθρώπου που πίστεψε όσο κανείς στη δύναμή του.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
904: Ισχυρός αραβικός στόλος – κυρίως πειρατικός – υπό τον χριστιανό εξωμότη Λέοντα τον Τριπολίτη, αγκυροβολεί έξω από τη Θεσσαλονίκη. Δύο ημέρες αργότερα θα καταλάβει την πόλη και 22.000 έως 30.000 κάτοικοί της θα αιχμαλωτιστούν και θα πουληθούν στα σκλαβοπάζαρα της Αφρικής. Πρόκειται για μία από τις χειρότερες λεηλασίες πόλης στην Ιστορία του Βυζαντίου.
1014: Ο Βυζαντινός στρατός υπό τον αυτοκράτορα Βασίλειο Β’ τον Βουλγαροκτόνο κατατροπώνει τα βουλγαρικά στρατεύματα του Τσάρου Σαμουήλ στη Μάχη του Κλειδιού. Σύμφωνα με τη βυζαντινή ιστοριογραφία, 15.000 αιχμάλωτοι τυφλώνονται, εκτός από έναν ανά εκατοντάδα, που επιστρέφει για να οδηγήσει τους υπόλοιπους.
1825: Αποτυγχάνει, λόγω νηνεμίας, η προσπάθεια μοίρας του ελληνικού στόλου υπό τον Κωνσταντίνο Κανάρη να πυρπολήσει τον αιγυπτιακό στόλο μέσα στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας. Ήταν μία από τις πιο τολμηρές αλλά άτυχες επιχειρήσεις των Ελλήνων στη διάρκεια της Επανάστασης.
1900: Ο βασιλιάς της Ιταλίας Ουμβέρτος Α’ δολοφονείται από τον αναρχικό Γκαετάνο Μπρέσι στη Μόντσα. Ο δράστης δήλωσε πως ήθελε να εκδικηθεί την αιματοχυσία του Μιλάνου το 1898, όταν η καταστολή διαδήλωσης με τη χρήση πυροβολικού προκάλεσε δεκάδες νεκρούς εργάτες.
1900: Στο θέατρο «Ορφεύς» της Σύρου δίνεται η πρώτη οργανωμένη κινηματογραφική παράσταση στην Ελλάδα. Το εισιτήριο κοστίζει 1 δραχμή και προβάλλονται 20 μικρού μήκους ταινίες, κυρίως κωμικά και πολεμικά φιλμάκια. Η μέρα αυτή σηματοδοτεί την αρχή της κινηματογραφικής κουλτούρας στη χώρα.
1907: Ο σερ Ρόμπερτ Μπάντεν-Πάουελ ιδρύει το κίνημα των προσκόπων, διοργανώνοντας την πρώτη κατασκήνωση στο νησάκι Μπράουνσι, απέναντι από το Περλ Χάρμπορ. Το προσκοπικό κίνημα θα εξελιχθεί σε παγκόσμιο φαινόμενο με έντονη και κοινωνική δράση.
1913: Η Αλβανία αναγνωρίζεται επίσημα ως αυτόνομο κράτος με την υπογραφή σχετικού πρωτοκόλλου στο Λονδίνο, μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια. Ένα γεγονός με σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.
1919: Υπογράφεται το Σύμφωνο Βενιζέλου – Τιττόνι, μια μυστική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος εξασφαλίζει τη στήριξη της Ιταλίας στις ελληνικές διεκδικήσεις σε Δυτική και Ανατολική Θράκη, Δωδεκάνησα και Βόρεια Ήπειρο. Το σύμφωνο, όμως, δεν θα εφαρμοστεί ποτέ.
1921: Ο Αδόλφος Χίτλερ αναλαμβάνει την ηγεσία του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (NSDAP), βάζοντας τις βάσεις για την άνοδο του ναζισμού. Από εκείνη τη στιγμή, το κόμμα του μετατρέπεται σταδιακά σε μαζικό και εξαιρετικά επιθετικό πολιτικό φορέα.
1938: Ξεσπά εξέγερση στα Χανιά κατά του καθεστώτος του Ιωάννη Μεταξά, με αφορμή τη γενική καταπίεση και τη φτώχεια. Παρά τη μαχητικότητα των Κρητικών, το κίνημα καταρρέει την επόμενη μέρα, αποτελώντας ωστόσο προειδοποιητικό σήμα για το μέλλον του καθεστώτος.
1948: Ξεκινούν στο Λονδίνο οι 14οι Ολυμπιακοί Αγώνες, οι πρώτοι μετά από 12 χρόνια σιγής λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ελλάδα συμμετέχει κανονικά στην τελετή, όπως και κάθε φορά από την ίδρυση του θεσμού το 1896.
1957: Ιδρύεται η Διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (IAEA) στην Ουάσινγκτον, με στόχο την προώθηση της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής τεχνολογίας και την αποτροπή εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων.
1958: Το Κογκρέσο των ΗΠΑ υπογράφει την Πράξη Εθνικής Αεροναυτικής και Διαστήματος, με την οποία ιδρύεται επίσημα η NASA. Το γεγονός σηματοδοτεί την έναρξη της διαστημικής κούρσας ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, που θα κορυφωθεί με την αποστολή του ανθρώπου στη Σελήνη.
1967: Τραγωδία στο USS Forrestal, ανοιχτά του Βορείου Βιετνάμ: από ατύχημα με ρουκέτα ξεσπά φωτιά και εκρήξεις που προκαλούν τον θάνατο 134 Αμερικανών ναυτών. Ήταν η χειρότερη καταστροφή του αμερικανικού ναυτικού μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1973: Η χούντα διοργανώνει δημοψήφισμα-παρωδία, στο οποίο η μοναρχία καταργείται και η χώρα μετατρέπεται τυπικά σε «προεδρική δημοκρατία» με πρόεδρο τον Γεώργιο Παπαδόπουλο. Το αποτέλεσμα 78,4% υπέρ του «Ναι» θεωρείται προϊόν μαζικής νοθείας.

1981: Ο πρίγκιπας Κάρολος του Ηνωμένου Βασιλείου παντρεύεται τη λαίδη Νταϊάνα Σπένσερ στο αββαείο του Γουέστμινστερ, μπροστά σε 2.650 προσκεκλημένους και ένα δισεκατομμύριο τηλεθεατές. Ο γάμος τους θα μείνει στην ιστορία τόσο για το παραμυθένιο του στυλ όσο και για το δραματικό του τέλος.
2002: Υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, οκτώ από τους 13 κατηγορούμενους για συμμετοχή στη 17 Νοέμβρη μεταφέρονται στις φυλακές Κορυδαλλού. Ανάμεσά τους οι Χριστόδουλος και Βασίλης Ξηρός, Βασίλης Τζωρτζάτος και Ηρακλής Κωστάρης. Η υπόθεση προκαλεί σεισμό στο πολιτικό σκηνικό.
Γεννήσεις

1925 – Μίκης Θεοδωράκης, Έλληνας συνθέτης και πολιτικός, εμβληματική μορφή του 20ού αιώνα. Δημιουργός του παγκοσμίως αναγνωρίσιμου «Ζορμπά», πρωτοπόρησε στο έντεχνο λαϊκό τραγούδι και συνέθεσε συμφωνίες, όπερες, έργα για κινηματογράφο, ποίηση, μπαλέτα. Πολιτικός αγωνιστής της αντίστασης και διωκόμενος της χούντας, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον ελληνικό πολιτισμό και διεθνές κύρος στην ελληνική μουσική

2004 – Ρένα Βλαχοπούλου, Ελληνίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια, από τις πιο λαμπρές και αγαπητές φυσιογνωμίες του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου. Πρωτοπόρος της κωμωδίας, «Κόμισσα της Κέρκυρας», μάγεψε με απαράμιλλο ταλέντο και σπινθηροβόλο προσωπικότητα, συμμετέχοντας σε εμβληματικές ταινίες όπως «Η Βουγιουκλάκη» και «Κόμησσα της Κέρκυρας». Άφησε μοναδικό στίγμα για έξι δεκαετίες στη διασκέδαση, χαρίζοντας αυθεντικό γέλιο, ζωντάνια και αξέχαστες ατάκες, ενώ παραμένει διαχρονικό σύμβολο γυναικείας ενέργειας και χιούμορ
Θάνατοι

1890 – Βίνσεντ Βαν Γκογκ, Ολλανδός ζωγράφος με περιπετειώδη βίο και τραγικό τέλος. Πρωτοποριακή φιγούρα του μεταϊμπρεσιονισμού, δημιούργησε αριστουργήματα όπως «Τα Ηλιοτρόπια» και «Έναστρη νύχτα», επηρεάζοντας καθοριστικά τη σύγχρονη τέχνη. Η φήμη του γιγαντώθηκε μετά τον θάνατό του, αποτελώντας σύμβολο δημιουργικής ιδιοφυΐας και βαθύτατης ευαισθησίας.
Εορτολόγιο
Θεόδοτος, Καλλίνικος

Event details

Στις 29 Αυγούστου 2004, την τελευταία ημέρα των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, ο Βραζιλιάνος Βαντερλέι Κορντέιρο ντε Λίμα προηγείται στον μαραθώνιο ανδρών και κατευθύνεται προς το Παναθηναϊκό Στάδιο. Περίπου στο 36ο χιλιόμετρο, όμως, ένας θεατής εισβάλλει στη διαδρομή, τον αρπάζει και τον σπρώχνει προς το πλήθος.

Ο ντε Λίμα είχε ξεφύγει από τους αντιπάλους του λίγο πριν από το 20ό χιλιόμετρο και για μεγάλο μέρος της κούρσας βρισκόταν μόνος στην κορυφή. Όταν δέχθηκε την επίθεση, διατηρούσε ακόμη προβάδισμα περίπου 25-40 δευτερολέπτων, ενώ απέμεναν περίπου έξι χιλιόμετρα για τον τερματισμό.
Ο άνθρωπος που του επιτέθηκε ήταν ο Κορνέλιους «Νιλ» Χόραν, πρώην Ιρλανδός καθολικός ιερέας, ο οποίος έναν χρόνο νωρίτερα είχε εισβάλει και στην πίστα του βρετανικού Grand Prix της Formula 1. Ένας Έλληνας θεατής, ο Πολύβιος Κοσίβας, έσπευσε να βοηθήσει τον Βραζιλιάνο να απελευθερωθεί και να επιστρέψει στον δρόμο.

Ο ντε Λίμα συνέχισε, αρχικά παραμένοντας πρώτος. Λίγο αργότερα, όμως, τον πέρασε ο Ιταλός Στέφανο Μπαλντίνι, ο οποίος κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο με χρόνο 2:10:55. Δεύτερος τερμάτισε ο Αμερικανός Μεμπ Κεφλεζίγκι, ενώ ο Βραζιλιάνος μπήκε τρίτος στο Παναθηναϊκό Στάδιο και πήρε το χάλκινο με 2:12:11.
Η εικόνα της επίθεσης δημιούργησε αμέσως το ερώτημα εάν ο ντε Λίμα έχασε εξαιτίας της το χρυσό. Η βραζιλιάνικη πλευρά υπέβαλε ένσταση, όμως το αποτέλεσμα παρέμεινε. Μεταγενέστερη ανάλυση της World Athletics επισημαίνει ότι ο Μπαλντίνι είχε ήδη αρχίσει να μειώνει γρήγορα τη διαφορά πριν από το περιστατικό και πιθανότατα θα προλάβαινε τον Βραζιλιάνο ακόμη και χωρίς την επίθεση. Επομένως, το αν αυτή του στέρησε πράγματι την ολυμπιακή νίκη δεν μπορεί να απαντηθεί με βεβαιότητα.
Εκείνο που έμεινε αδιαμφισβήτητο ήταν η αντίδρασή του. Ο ντε Λίμα ολοκλήρωσε την κούρσα χωρίς να εγκαταλείψει και τιμήθηκε από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή με το μετάλλιο Pierre de Coubertin, για την «εξαιρετική επίδειξη ευ αγωνίζεσθαι και ολυμπιακών αξιών».
Ο μαραθώνιος ήταν το τελευταίο αγώνισμα των Ολυμπιακών της Αθήνας. Λίγες ώρες αργότερα έπεσε η αυλαία των Αγώνων με την τελετή λήξης, όμως η εικόνα του Βραζιλιάνου δρομέα να επιστρέφει στην κούρσα μετά την επίθεση έμεινε ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της διοργάνωσης.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1824: Στη Ναυμαχία του Γέροντα, ο ελληνικός στόλος υπό τον Ανδρέα Μιαούλη πετυχαίνει σημαντική νίκη απέναντι στον τουρκοαιγυπτιακό στόλο, συμβάλλοντας καθοριστικά στην προστασία της Σάμου.
1831: Ο Μάικλ Φαραντέι ανακαλύπτει την ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, θεμελιώδη αρχή πάνω στην οποία βασίζονται οι ηλεκτρικές γεννήτριες και μεγάλο μέρος της σύγχρονης ηλεκτροτεχνολογίας.
1842: Υπογράφεται η Συνθήκη του Νανκίνγκ, που τερματίζει τον Α΄ Πόλεμο του Οπίου μεταξύ Βρετανίας και Κίνας. Μεταξύ άλλων, το Χονγκ Κονγκ παραχωρείται στη Βρετανία.
1912: Η Ελληνική Αεροπορία θρηνεί τον πρώτο νεκρό της, τον πρωτοπόρο αεροπόρο Αλέξανδρο Καραμανλάκη, όταν το αεροσκάφος του πέφτει στον Κορινθιακό Κόλπο.
1949: Οι δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας υποχωρούν από τον Γράμμο προς την Αλβανία, σηματοδοτώντας ουσιαστικά το τέλος των μαχών του Ελληνικού Εμφυλίου. Η ολοκλήρωση των επιχειρήσεων τοποθετείται στις 30 Αυγούστου.
1966: Οι Beatles δίνουν στο Candlestick Park του Σαν Φρανσίσκο την τελευταία συναυλία της περιοδεύουσας καριέρας τους, πριν εγκαταλείψουν οριστικά τις περιοδείες.

2004: Πέφτει η αυλαία των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Την ίδια ημέρα, ο Βαντερλέι ντε Λίμα δέχεται επίθεση ενώ προηγείται στον Μαραθώνιο, αλλά συνεχίζει και κατακτά το χάλκινο μετάλλιο.

2005: Ο τυφώνας Κατρίνα πλήττει τη Λουιζιάνα και προκαλεί καταστροφικές πλημμύρες στη Νέα Ορλεάνη. Περισσότεροι από 1.300 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους και οι ζημιές ανέρχονται σε περίπου 125 δισ. δολάρια.
Γεννήσεις

1632 – Τζον Λοκ, Άγγλος φιλόσοφος και ιατρός, θεμελιωτής του βρετανικού εμπειρισμού και θεμελιώδης μορφή του Διαφωτισμού. Τα έργα του («Ένα δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση») επηρέασαν βαθιά τη νεώτερη φιλοσοφία, την πολιτική σκέψη, αλλά και την επιστημονική μέθοδο – κυρίως με την έννοια της ατομικής ελευθερίας και της φυσικής δικαιοσύνης.

1926 – Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, Ελληνίδα ιστορικός, βυζαντινολόγος με τεράστια διεθνή απήχηση και σημαντικό ακαδημαϊκό έργο. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στη Σορβόννη (Παρίσι) και επί σειρά δεκαετιών τιμά επιστημονικά την Ελλάδα και τον γυναικείο δυναμισμό, υπηρετώντας τη βυζαντινή ιστορία, τον ανθρωπισμό και την παιδεία.

1931 – Στέλιος Καζαντζίδης, Έλληνας λαϊκός τραγουδιστής, μία από τις πιο μεγάλες φωνές του ελληνικού τραγουδιού. Συμβόλιζε τον πόνο, το μεράκι και την αγωνία του λαού, ερμήνευσε αμέτρητες επιτυχίες, και έγραψε ιστορία με βαθιά συγκινητικές ερμηνείες και αυθεντικότητα. Το όνομα του έγινε μύθος στο λαϊκό πεντάγραμμο.

1958 – Μάικλ Τζάκσον, Αμερικανός τραγουδιστής, συνθέτης και χορευτής, ο «βασιλιάς της ποπ». Με παγκόσμια ρεκόρ και ιστορικές επιτυχίες όπως «Thriller», «Billie Jean» και «Beat It», διαμόρφωσε τη μουσική, τη χορογραφία και το video clip της σύγχρονης εποχής, επηρεάζοντας όσο λίγοι τη pop κουλτούρα διεθνώς.
Θάνατοι

1944 – Αττίκ (Κλέων Τριανταφύλλου), εμβληματική μορφή του ελληνικού ελαφρού τραγουδιού, συνθέτης, στιχουργός και ερμηνευτής. Χαρακτηρίστηκε από μοναδική ευαισθησία και καλλιτεχνική φινέτσα, με διαχρονικά τραγούδια όπως «Ζητάτε να σας πω», «Τα καναρίνια» και «Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι» που σφράγισαν το αστικό κέντρο της Αθήνας. Το όνομά του συνδέθηκε με τον θρυλικό «Μεγάλο Μήλο», ενώ η απώλειά του το 1944 άφησε δυσαναπλήρωτο κενό στο ελληνικό μουσικό θέατρο.

1982 – Ίνγκριντ Μπέργκμαν, Σουηδή ηθοποιός και μία από τις κορυφαίες του 20ού αιώνα. Πέθανε ανήμερα των γενεθλίων της (29 Αυγούστου) έχοντας κατακτήσει τρία Όσκαρ και τεράστια κινηματογραφική παρουσία σε ταινίες-θρύλους όπως «Καζαμπλάνκα», «Αναστασία», «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» και «Θλιμμένη Ιουλιέτα». Χαρακτηρίστηκε από δραματική ένταση και ασύγκριτο κινηματογραφικό ήθος.
Εορτολόγιο
Αρκάδιος, Αρκαδία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα κατά των Πυρηνικών Δοκιμών

πηγή newsbeast.gr

Event details