1909: Ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, γνωστή ως Φεντερασιόν, από τον Εβραίο διανοούμενο Αβραάμ Μπεναρόγια. Η πολυγλωσσική αυτή οργάνωση ένωσε Έλληνες, Εβραίους, Βούλγαρους και Τούρκους εργάτες και θεωρείται πρόδρομος του οργανωμένου εργατικού κινήματος στην Ελλάδα.

Σαν σήμερα, το 1982, η Βουλή των Ελλήνων ψηφίζει την κατάργηση της ποινικής δίωξης της μοιχείας, βάζοντας τέλος σε μια νομοθετική πρόβλεψη που για δεκαετίες ποινικοποιούσε την εξωσυζυγική σχέση, με άνισες συνέπειες κυρίως για τις γυναίκες. Πρόκειται για ένα εμβληματικό γεγονός που σηματοδοτεί όχι μόνο τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού οικογενειακού δικαίου, αλλά και μια τομή στη διασφάλιση της ισότητας των φύλων και στη διεκδίκηση σεξουαλικών και ατομικών δικαιωμάτων. Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση εντάσσεται στις μεγάλες θεσμικές αλλαγές της δεκαετίας του ’80 που καθόρισαν τη σύγχρονη έννοια της οικογένειας και ανέδειξαν την Ελλάδα ως παράδειγμα εξάλειψης διακρίσεων, θέτοντας τις βάσεις για τον επόμενο εκσυγχρονισμό του Οικογενειακού Δικαίου και την ενίσχυση της φράσης «ισότητα φύλων» στη δημόσια συζήτηση.
Η ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στο ελληνικό οικογενειακό δίκαιο και εντάσσεται στις ευρύτερες μεταρρυθμίσεις που επιχειρεί η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου την πρώτη περίοδο διακυβέρνησής της.
Η μοιχεία έως τότε αντιμετωπιζόταν ως ποινικό αδίκημα, το οποίο μπορούσε να οδηγήσει σε ποινές φυλάκισης. Στην πράξη, η νομοθεσία εφαρμοζόταν κυρίως σε βάρος των γυναικών, με πολλούς δικαστικούς και κοινωνικούς μηχανισμούς να αναπαράγουν πατριαρχικά πρότυπα και να ενισχύουν τις ανισότητες. Οι άνδρες σπάνια διώκονταν και ακόμα σπανιότερα καταδικάζονταν, ενώ οι γυναίκες έβλεπαν συχνά τη μοιχεία να χρησιμοποιείται εναντίον τους ως επιχείρημα για την απώλεια της επιμέλειας των παιδιών ή την κοινωνική τους διαπόμπευση.
Η κατάργηση της ποινικοποίησης της μοιχείας αποτέλεσε ένα από τα σημαντικά βήματα εκσυγχρονισμού του οικογενειακού δικαίου στην Ελλάδα. Ήρθε ως συνέχεια μιας σειράς θεσμικών αλλαγών, με κυριότερη την υιοθέτηση του νέου οικογενειακού κώδικα, που τέθηκε σε ισχύ την ίδια χρονιά και προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την καθιέρωση του πολιτικού γάμου, την ισότητα των συζύγων, την κοινή επιμέλεια και την κατάργηση της προίκας.
Για το γυναικείο κίνημα και τον ευρύτερο φεμινιστικό αγώνα της Μεταπολίτευσης, η συγκεκριμένη κατάργηση θεωρήθηκε νίκη κατά της θεσμικής καταπίεσης και ένα σύμβολο προόδου για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την έμφυλη ισότητα. Αν και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από συντηρητικούς κύκλους και την Εκκλησία, η μεταρρύθμιση άντεξε στον χρόνο και αποτελεί μέχρι σήμερα ένα ορόσημο για την απονομή δικαιοσύνης χωρίς έμφυλες διακρίσεις.
Σαράντα και πλέον χρόνια μετά, η κατάργηση της ποινικής δίωξης της μοιχείας θυμίζει πόσο πρόσφατα η ελληνική κοινωνία απελευθερώθηκε από θεσμικά δεσμά που σήμερα θεωρούνται αυτονόητα αναχρονιστικά. Κι όμως, η πορεία προς την ισότητα και τη σεξουαλική ελευθερία χτίστηκε με πολιτικές επιλογές, κοινωνικούς αγώνες και αλλαγές νοοτροπίας που ακόμη εξελίσσονται.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1908: Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, ο Ιταλός Ντοράντο Πιέτρι σωριάζεται εξαντλημένος λίγο πριν τον τερματισμό του μαραθωνίου. Με τη βοήθεια θεατών καταφέρνει να περάσει πρώτος τη γραμμή, αλλά η παρέμβαση οδηγεί στην ακύρωσή του. Νικητής ανακηρύσσεται ο Αμερικανός Τζον Χέις. Το επεισόδιο μένει ιστορικό ως παράδειγμα ανθρώπινης υπέρβασης και δραματικής ανατροπής.

1909: Ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, γνωστή ως Φεντερασιόν, από τον Εβραίο διανοούμενο Αβραάμ Μπεναρόγια. Η πολυγλωσσική αυτή οργάνωση ένωσε Έλληνες, Εβραίους, Βούλγαρους και Τούρκους εργάτες και θεωρείται πρόδρομος του οργανωμένου εργατικού κινήματος στην Ελλάδα.

1911: Ο Αμερικανός αρχαιολόγος Χίραμ Μπίνγκαμ ανακαλύπτει το Μάτσου Πίτσου στο Περού, αποκαλύπτοντας τη «χαμένη πόλη των Ίνκας» που παρέμενε άγνωστη στη σύγχρονη εποχή για αιώνες. Το Μάτσου Πίτσου θα καταλήξει να αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και παγκόσμιο τουριστικό σύμβολο.
1923: Υπογράφεται η Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία καθορίζει οριστικά τα ελληνοτουρκικά σύνορα και τερματίζει επίσημα την ελληνοτουρκική σύγκρουση της περιόδου 1919-1922. Με το άρθρο 20 η Τουρκία αναγνωρίζει την προσάρτηση της Κύπρου στο Ηνωμένο Βασίλειο και παραιτείται από κάθε διεκδίκηση. Η συνθήκη σηματοδοτεί τη γέννηση της σύγχρονης Τουρκίας.

O σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ συνομιλεί με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον κατά τη διάσημη «Συζήτηση Κουζίνας» (24 Ιουλίου 1959)
1959: Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον και ο Σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ διασταυρώνουν τις απόψεις τους για τον καπιταλισμό και τον κομμουνισμό μπροστά σε μία πρότυπη κουζίνα, στο πλαίσιο της Αμερικανικής Έκθεσης στη Μόσχα. Η περίφημη «αντιπαράθεση της κουζίνας» αποκρυσταλλώνει τις ιδεολογικές διαφορές του Ψυχρού Πολέμου.
1967: Κατά την επίσημη επίσκεψή του στον Καναδά, ο πρόεδρος της Γαλλίας Σαρλ ντε Γκολ προκαλεί διπλωματική θύελλα δηλώνοντας στο πλήθος του Μόντρεαλ: «Vive le Québec libre!». Η φράση, ερμηνευόμενη ως υποστήριξη στην ανεξαρτησία του Κεμπέκ, ενθουσιάζει τους αυτονομιστές αλλά εξοργίζει την καναδική κυβέρνηση.
1969: Το Apollo 11, με επιβάτες τους πρώτους ανθρώπους που περπάτησαν στη Σελήνη, επιστρέφει με ασφάλεια στη Γη, καταλήγοντας στον Ειρηνικό Ωκεανό. Η αποστολή, με επικεφαλής τον Νιλ Άρμστρονγκ, ολοκληρώνει τον στόχο που είχε θέσει ο πρόεδρος Κένεντι και αλλάζει για πάντα την ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης.
1974: Η δικτατορία καταρρέει στην Ελλάδα και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επιστρέφει εσπευσμένα από το Παρίσι για να αναλάβει την ηγεσία της μεταβατικής κυβέρνησης. Ορκίζεται πρωθυπουργός τα ξημερώματα μπροστά στον πρόεδρο Φαίδωνα Γκιζίκη. Η Μεταπολίτευση ξεκινά και η δημοκρατία αποκαθίσταται.
1982: Καταργείται στην Ελλάδα η ποινική δίωξη της μοιχείας, με την ψήφιση σχετικού νομοσχεδίου από το Κοινοβούλιο. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα στον εκσυγχρονισμό του οικογενειακού δικαίου και την προώθηση της ισότητας των φύλων.

2008: Ο Αλέξης Τσίπρας κάνει την πρώτη του εμφάνιση ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στη δεξίωση για την αποκατάσταση της δημοκρατίας συνοδευόμενος από την 23χρονη μετανάστρια Καντίντζα Σάνκο. Η συμβολική του κίνηση προκαλεί εντύπωση και τον καθιερώνει ως νέο, αντισυμβατικό πολιτικό πρόσωπο.
2013: Τρένο υψηλής ταχύτητας εκτροχιάζεται στη Γαλικία της Ισπανίας, προκαλώντας τον θάνατο 79 ανθρώπων και τον τραυματισμό σχεδόν 100. Το δυστύχημα αποδίδεται σε ανθρώπινο λάθος και θεωρείται το σοβαρότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα των τελευταίων δεκαετιών στην Ισπανία.
2021: Η UNESCO αποτυγχάνει να χαρακτηρίσει τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς «σε κίνδυνο», παρά τις πιέσεις επιστημόνων και περιβαλλοντικών οργανώσεων λόγω της κλιματικής αλλαγής και της οξίνισης των ωκεανών. Η απόφαση προκαλεί αντιδράσεις διεθνώς.
Γεννήσεις

1783 – Σιμόν Μπολίβαρ (Simón Bolívar), Βενεζουελανός ηγέτης και εθνικός ήρωας της Λατινικής Αμερικής, γνωστός ως «El Libertador». Γεννήθηκε στο Καράκας στις 24 Ιουλίου 1783, γόνος αριστοκρατικής οικογένειας κρεολών με ισπανικές και βασκικές ρίζες. Αφιερώθηκε στον αγώνα για την απελευθέρωση των ισπανικών αποικιών και ηγήθηκε επαναστατικών κινημάτων που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Βενεζουέλας, της Κολομβίας, του Εκουαδόρ, του Περού, του Παναμά και της Βολιβίας – στη μνήμη του οποίου πήρε το όνομά της η τελευταία. Το όραμά του ήταν μια ενωμένη, δημοκρατική Λατινική Αμερική. Παρά το αριστοκρατικό του υπόβαθρο, επένδυσε την προσωπική του περιουσία στον αγώνα για ελευθερία και αυτοδιάθεση των λαών, αφήνοντας διαχρονικό αποτύπωμα ως σύμβολο ανεξαρτησίας και φιλελευθερισμού

1802 – Αλέξανδρος Δουμάς (πατέρας) (Alexandre Dumas père), Γάλλος συγγραφέας και θεμελιωτής του ιστορικού μυθιστορήματος, γεννημένος στις 24 Ιουλίου 1802 στο Βιγιέρ-Κοτρέ. Έγινε διάσημος με έργα όπως «Οι Τρεις Σωματοφύλακες» («Les Trois Mousquetaires») και «Ο Κόμης Μοντεχρίστος» («Le Comte de Monte-Cristo»), τα οποία αρχικά δημοσιεύονταν σε συνέχειες και άσκησαν διαχρονική επίδραση στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο. Ήταν εγγονός Γάλλου ευγενούς και γιος του αφρικανικής καταγωγής στρατηγού Θωμά-Αλέξανδρου Δουμά, γεγονός που επηρέασε το κοινωνικό του status. Με χαρακτηριστικό ρομαντικό ύφος και απαράμιλλη αφηγηματική ένταση, έγραψε επίσης πλήθος θεατρικών έργων και άρθρα, γνωρίζοντας τεράστια εμπορική επιτυχία αλλά και οικονομικές δυσκολίες λόγω του πολυτελούς τρόπου ζωής του. Πέθανε το 1870, ενώ το 2002 τα οστά του μεταφέρθηκαν τιμητικά στο Πάνθεον του Παρισιού, ανάμεσα στις μεγαλύτερες μορφές της Γαλλίας

1897 – Αμέλια Έρχαρτ (Amelia Earhart), Αμερικανίδα πρωτοπόρος της αεροπορίας και σύμβολο γυναικείας ανεξαρτησίας. Γεννημένη στις 24 Ιουλίου στο Κάνσας, ήταν η πρώτη γυναίκα που πέταξε μόνη πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό το 1932, ανοίγοντας νέους δρόμους στη διεθνή αεροπορία και σπάζοντας τα στερεότυπα της εποχής για το τι μπορεί να καταφέρει μια γυναίκα. Η Έρχαρτ διακρίθηκε για το ανυπότακτο πνεύμα, την τόλμη και την προσήλωσή της στον σκοπό της, ιδρύοντας και την οργάνωση Ninety-Nines για την ενίσχυση των γυναικών πιλότων. Εξαφανίστηκε μυστηριωδώς το 1937, σε μια προσπάθεια να κάνει τον γύρο του κόσμου, και παραμένει σύμβολο θάρρους, ανεξαρτησίας και έμπνευσης για τις επόμενες γενιές γυναικών

1969 – Τζένιφερ Λόπεζ (Jennifer Lopez), Αμερικανίδα τραγουδίστρια, ηθοποιός, χορεύτρια, παραγωγός και επιχειρηματίας, γεννημένη στις 24 Ιουλίου στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης. Αναδείχθηκε ως μία από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες της παγκόσμιας ποπ κουλτούρας, ξεκινώντας από τη χορευτική σκηνή και κατακτώντας αμέσως μετά τις κορυφές του Χόλιγουντ με ταινίες όπως η «Selena», ενώ έγινε και η πρώτη Λατίνα που θεωρήθηκε superstar. Με διαχρονικές μουσικές επιτυχίες όπως τα «If You Had My Love» και «Let’s Get Loud», συνδύασε καριέρα σε δισκογραφία και κινηματογράφο, αναπτύσσοντας ταυτόχρονα πανίσχυρο επιχειρηματικό brand στα καλλυντικά, τη μόδα και τις επενδύσεις. Θεωρείται σύμβολο γυναικείας ενδυνάμωσης και διαχρονικής pop επιτυχίας.

1970 – Έλλη Κοκκίνου (Elli Kokkinou), Ελληνίδα τραγουδίστρια με δυναμική και διαχρονική πορεία στην ελληνική ποπ και λαϊκή σκηνή. Γεννήθηκε στις 24 Ιουλίου 1970 στην Αθήνα και από μικρή ηλικία ασχολήθηκε με το τραγούδι, αποκτώντας γρήγορα αναγνωρισιμότητα. Το 1998 κυκλοφόρησε το πρώτο της single και το 1999 το πρώτο προσωπικό της άλμπουμ, ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν μεγάλες δισκογραφικές επιτυχίες με χρυσοί και πλατινένιοι δίσκοι, όπως τα «Επικίνδυνα Παιχνίδια», «Ανδρική Κολόνια», «Στο Κόκκινο» και «Ειλικρινά». Έχει συνεργαστεί με σημαντικά ονόματα της ελληνικής μουσικής (Βίσση, Ρουβάς, Βανδή, Τερζής, Ρακιντζής) και έχει αφήσει το στίγμα της με κομμάτια που άφησαν εποχή στη σύγχρονη pop και τη λαϊκή διασκέδαση. Στην καριέρα της ξεχώρισε για την εκρηκτική σκηνική παρουσία, τις επιτυχημένες συνεργασίες με κορυφαίους δημιουργούς και τις πρωτιές στα charts, ενώ παραμένει ενεργή και αγαπητή στο κοινό μέχρι σήμερα

1970 – Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Konstantinos Markoulakis), Έλληνας ηθοποιός, σκηνοθέτης και θεατρικός παραγωγός, με ουσιαστική και διαρκή παρουσία στην ελληνική σκηνή. Γεννημένος στην Αθήνα στις 24 Ιουλίου 1970, αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και διακρίθηκε σε πληθώρα τηλεοπτικών σειρών όπως «Λόγω τιμής», «Να με προσέχεις», «Έτερος Εγώ» και «Κόκκινος κύκλος». Καθιέρωσε το όνομά του τόσο ως πρωταγωνιστής σε επιτυχημένες θεατρικές παραστάσεις («Άμλετ», «Ο συλλέκτης», «Το τρίτο στεφάνι») όσο και ως σκηνοθέτης. Στον κινηματογράφο έχει εμφανιστεί σε σημαντικές ταινίες, μεταξύ των οποίων το «Hardcore» και το «Παράδεισος στη Δύση». Είναι γνωστός για τη σταθερή του παρουσία και την ποιοτική προσέγγιση στις συνεργασίες του, ενώ παραμένει ενεργός σε θέατρο και τηλεόραση μέχρι σήμερα

1983 – Ντανιέλε Ντε Ρόσι (Daniele De Rossi), Ιταλός ποδοσφαιριστής, γεννημένος στη Ρώμη στις 24 Ιουλίου 1983. Υπήρξε εμβληματικός μέσος της Ρόμα, όπου αγωνίστηκε για σχεδόν δύο δεκαετίες, κατακτώντας το Κύπελλο Ιταλίας το 2007 και το 2008. Με την εθνική ομάδα της Ιταλίας, έγινε παγκόσμιος πρωταθλητής το 2006, συμβάλλοντας στην κατάκτηση του Μουντιάλ στη Γερμανία και καταγράφοντας συνολικά 117 συμμετοχές και 21 γκολ. Ξεχώρισε για τη μαχητικότητα, το ηγετικό του πνεύμα και την ευχέρεια τόσο στην άμυνα όσο και στη δημιουργία. Μετά το τέλος της ποδοσφαιρικής του καριέρας, δραστηριοποιήθηκε ως προπονητής, διατηρώντας ισχυρή παρουσία στο ιταλικό ποδόσφαιρο.
Θάνατοι

1980 – Πίτερ Σέλλερς (Peter Sellers), Άγγλος ηθοποιός και κωμικός, μία από τις εμβληματικές μορφές της βρετανικής και παγκόσμιας κωμωδίας του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε το 1925 και έγινε διάσημος κυρίως ως Επιθεωρητής Κλουζώ στη σειρά ταινιών «Ροζ Πάνθηρας», δημιουργώντας έναν μοναδικό ήρωα που έμεινε αξέχαστος για την ατελείωτη γκάφα και το λεπτό χιούμορ του. Η καριέρα του εκτείνεται και σε άλλες μεγάλες ταινίες όπως «Dr. Strangelove», «Lolita» και «Being There», όπου ξεχώρισε για την ικανότητα μεταμόρφωσης και την ερμηνευτική του ευφυΐα. Πέθανε από καρδιακή προσβολή στις 24 Ιουλίου 1980, σε ηλικία 54 ετών, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στην κινηματογραφική τέχνη

2017 – Ζωή Φυτούση, ελληνίδα ηθοποιός, τραγουδίστρια, συγγραφέας και αρθρογράφος. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 4 Σεπτεμβρίου 1933 με καταγωγή από τη Χίο και διέπρεψε στο θέατρο, τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Ξεκίνησε την καριέρα της το 1953 και συνεργάστηκε με τις σπουδαιότερες μορφές της εποχής, παίζοντας σε όλα τα είδη παραστάσεων και σε περίπου 70 ταινίες της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου. Παράλληλα, διακρίθηκε για την ερμηνεία της στο τραγούδι, με πιο γνωστή την εκτέλεση του Μάνου Χατζιδάκι «Φέρτε μου ένα μαντολίνο». Η Φυτούση υπήρξε επίσης ποιήτρια, συγγραφέας επτά βιβλίων και ιδιαίτερα ενεργή στον καλλιτεχνικό και πνευματικό χώρο. Απεβίωσε στις 24 Ιουλίου 2017, αφήνοντας πλούσια κληρονομιά στην ελληνική τέχνη

2023 – Μαριάννα Βαρδινογιάννη (Marianna V. Vardinoyannis), Ελληνίδα ευεργέτης και ακτιβίστρια με διεθνές έργο στον τομέα της παιδικής υγείας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έφυγε από τη ζωή στις 24 Ιουλίου 2023, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα με ένα πλούσιο κοινωνικό και ανθρωπιστικό έργο που είχε στο επίκεντρο τα παιδιά και τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες. Ως Πρέσβυς Καλής Θελήσεως της UNESCO και ιδρύτρια του Συλλόγου «Ελπίδα» και του «Ιδρύματος Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη», συνέβαλε στην καταπολέμηση του παιδικού καρκίνου, στη δημιουργία του πρώτου Παιδιατρικού Ογκολογικού Νοσοκομείου στην Ελλάδα και στην υποστήριξη χιλιάδων οικογενειών με παιδιά που πάσχουν από σοβαρές ασθένειες. Υποστήριξε θεμελιωδώς την προώθηση της παιδείας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ειρήνης και της κοινωνικής αλληλεγγύης, θωρακίζοντας διεθνώς την εικόνα της χώρας ως πρότυπο φιλανθρωπίας και προάσπισης ευάλωτων ομάδων. Βραβεύτηκε με πλήθος διεθνών διακρίσεων για τη δράση της
Εορτολόγιο
Αθηναγόρας, Χριστίνα
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Αυτοφροντίδας
πηγή newsbeast.gr

Event details

Λίγες εβδομάδες μετά την πτώση της δικτατορίας, όταν η Ελλάδα είχε επιστρέψει στη δημοκρατία, ένα ερώτημα παρέμενε σε εκκρεμότητα: θα λογοδοτούσαν οι πρωταίτιοι του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967;
Σαν σήμερα, στις 9 Σεπτεμβρίου 1974, ο δικηγόρος Αλέξανδρος Λυκουρέζος κατέθεσε μήνυση κατά των πρωταιτίων της Χούντας για εσχάτη προδοσία. Ήταν η πρώτη σχετική νομική ενέργεια και αποτέλεσε την αφετηρία μιας διαδικασίας που, μέσα στους επόμενους μήνες, θα οδηγούσε τους πραξικοπηματίες στο εδώλιο.
Η κίνηση είχε ιδιαίτερη βαρύτητα. Η δικτατορία είχε καταρρεύσει μόλις τον Ιούλιο, μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, και η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή επιχειρούσε να αποκαταστήσει τους δημοκρατικούς θεσμούς χωρίς να διαταράξει την εύθραυστη πολιτική ισορροπία της πρώτης περιόδου της Μεταπολίτευσης.
Από τη μήνυση στην ποινική δίωξη
Η μήνυση έγινε στις 9 Σεπτεμβρίου αλλά υπήρχε ένα σοβαρό νομικό ζήτημα: η αμνηστία που είχε δοθεί μετά την πτώση του καθεστώτος για τα πολιτικά εγκλήματα της περιόδου της δικτατορίας δεν είχε αρχικά διατυπωθεί με τρόπο που να εξαιρεί σαφώς τους ίδιους τους πραξικοπηματίες.
Το θεσμικό τοπίο ξεκαθάρισε στις 3 Οκτωβρίου 1974, όταν η κυβέρνηση εξέδωσε Συντακτική Πράξη που όριζε ότι η αμνηστία δεν κάλυπτε τους «πρωταιτίους» του πραξικοπήματος και καθιστούσε αρμόδιο για την εκδίκαση των σχετικών εγκλημάτων το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών.
Ακολούθησαν ραγδαίες εξελίξεις. Στις 20 Οκτωβρίου πέντε από τα ηγετικά στελέχη του καθεστώτος συνελήφθησαν και εκτοπίστηκαν στην Κέα, ενώ την 1η Νοεμβρίου 1974 ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βάρος των ίδιων και άλλων στελεχών της δικτατορίας.
Η αρχική προσφυγή στη Δικαιοσύνη ενισχύθηκε και από άλλες νομικές ενέργειες. Σύμφωνα με το Αρχείο της ΕΡΤ και άλλοι δικηγόροι προετοίμαζαν αντίστοιχες κινήσεις, ενώ ακολούθησε συμπληρωματική μήνυση της Ένωσης Δημοκρατικών Δικηγόρων.
Ο ίδιος ο Λυκουρέζος θα καταθέσει και δεύτερη μήνυση τον Ιανουάριο του 1975, για συνέργεια σε εσχάτη προδοσία.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Οι Ρεπόρτερς» του ΕΙΡΤ, που προβλήθηκε τον Απρίλιο του 1975 και διασώζεται στο Αρχείο της ΕΡΤ, ο Λυκουρέζος περιέγραψε την απόφασή του να προσφύγει στον εισαγγελέα και την πορεία που ακολούθησε η υπόθεση από την πρώτη μήνυση έως την άσκηση της ποινικής δίωξης.
Οι δικτάτορες στο εδώλιο
Στις 22 Μαΐου 1975 παραπέμφθηκαν σε δίκη 24 κατηγορούμενοι. Τελικά, στις 28 Ιουλίου, άρχισε στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού η ιστορική Δίκη των Πρωταιτίων, ενώπιον του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, με πρόεδρο τον εφέτη Ιωάννη Ντεγιάννη. Οι βασικές κατηγορίες ήταν η στάση και η εσχάτη προδοσία.
Στο εδώλιο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, ο Στυλιανός Παττακός, ο Νικόλαος Μακαρέζος και ο Δημήτριος Ιωαννίδης. Η δίκη εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες δικαστικές διαδικασίες της Μεταπολίτευσης. Στην αίθουσα κατέθεσαν 65 μάρτυρες κατηγορίας, ανάμεσά τους κορυφαία πολιτικά πρόσωπα της εποχής.
Στις 23 Αυγούστου 1975 εκδόθηκε η απόφαση. Παπαδόπουλος, Παττακός και Μακαρέζος καταδικάστηκαν σε θάνατο για στάση και σε ισόβια κάθειρξη για εσχάτη προδοσία. Δύο ημέρες αργότερα, η κυβέρνηση μετέτρεψε τις θανατικές ποινές σε ισόβια.
Η ιστορική σημασία της υπόθεσης, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στις ποινές. Η μεταπολιτευτική Δημοκρατία επέλεξε να αντιμετωπίσει τους ανθρώπους που την είχαν καταλύσει μέσα από τη δικαστική διαδικασία και τους θεσμούς του κράτους δικαίου. Η μήνυση της 9ης Σεπτεμβρίου δεν ήταν από μόνη της αρκετή για να οδηγήσει στη Δίκη των Πρωταιτίων· χρειάστηκαν νομοθετικές παρεμβάσεις, εισαγγελικές πράξεις και νέες μηνύσεις. Ήταν, όμως, η πρώτη κίνηση που έθεσε σε λειτουργία αυτή τη διαδικασία.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1776: Το Ηπειρωτικό Κογκρέσο καθιερώνει επισήμως την ονομασία «Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», αντικαθιστώντας τον όρο «Ηνωμένες Αποικίες», δύο μήνες μετά τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.
1861: Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Φως» το άρθρο «Αναρχία», που θεωρείται το πρώτο αναρχικό δημοσίευμα στην Ελλάδα. Ως συγγραφέας φέρεται ο Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος, γιος του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, ενώ το φύλλο κατάσχεται.
1886: Υπογράφεται η Σύμβαση της Βέρνης, θεμελιώδης διεθνής συμφωνία για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και των δικαιωμάτων δημιουργών λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων.
1922: Ο τουρκικός στρατός εισέρχεται στη Σμύρνη, μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου. Λίγες ημέρες αργότερα, η μεγάλη πυρκαγιά θα καταστρέψει κυρίως τις ελληνικές και αρμενικές συνοικίες, επισφραγίζοντας τη Μικρασιατική Καταστροφή.
1941: Ιδρύεται στην κατεχόμενη Αθήνα ο ΕΔΕΣ, με ηγετική μορφή τον Ναπολέοντα Ζέρβα. Θα εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες οργανώσεις της ελληνικής Αντίστασης και θα συμμετάσχει στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου.
1947: Στον υπολογιστή Harvard Mark II εντοπίζεται μια νυχτοπεταλούδα παγιδευμένη σε ηλεκτρονόμο και καταγράφεται ως «πραγματικό bug». Ο όρος προϋπήρχε, αλλά το περιστατικό έγινε θρυλικό στην ιστορία της πληροφορικής.
1951: Στις ελληνικές εκλογές ο Ελληνικός Συναγερμός του Αλέξανδρου Παπάγου έρχεται πρώτος χωρίς αυτοδυναμία. Κυβέρνηση σχηματίζει τελικά ο Νικόλαος Πλαστήρας, με τη συνεργασία της ΕΠΕΚ και των Φιλελευθέρων.
1993: Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη χάνει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και η χώρα οδηγείται σε πρόωρες εκλογές. Στις 10 Οκτωβρίου το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου επιστρέφει στην εξουσία.
Γεννήσεις

1828 – Λέων Τολστόι (Leo Tolstoy), Ρώσος συγγραφέας. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1828 και πέθανε στις 20 Νοεμβρίου 1910. Θεωρείται μία από τις κορυφαίες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας, με έργα που συνδυάζουν ιστορικό εύρος, ψυχολογικό βάθος και έντονο κοινωνικό προβληματισμό. Έγραψε τα μνημειώδη μυθιστορήματα «Πόλεμος και Ειρήνη» και «Άννα Καρένινα», ενώ στα ύστερα χρόνια του ανέπτυξε φιλοσοφικές και θρησκευτικές ιδέες γύρω από τη μη βία, την ηθική και την κοινωνική δικαιοσύνη.

1922 – Μανώλης Γλέζος, Έλληνας πολιτικός, δημοσιογράφος και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1922 στην Απείρανθο της Νάξου και πέθανε στις 30 Μαρτίου 2020. Έμεινε στην ιστορία όταν, μαζί με τον Απόστολο Σάντα, κατέβασε τη νύχτα της 30ής προς 31η Μαΐου 1941 τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη, σε μία από τις πιο συμβολικές πράξεις της Αντίστασης. Μεταπολεμικά φυλακίστηκε και εξορίστηκε επανειλημμένα, ενώ διετέλεσε βουλευτής και ευρωβουλευτής.

1923 – Ροζίτα Σώκου, Ελληνίδα δημοσιογράφος, κριτικός, συγγραφέας και μεταφράστρια. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1923 στην Αθήνα και πέθανε στις 14 Δεκεμβρίου 2021. Υπήρξε από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της ελληνικής καλλιτεχνικής δημοσιογραφίας, με μακρά παρουσία στην κριτική κινηματογράφου, θεάτρου και χορού και συνεργασίες με μεγάλες εφημερίδες και περιοδικά. Έγινε ιδιαίτερα γνωστή στο ευρύ κοινό μέσα από την τηλεοπτική εκπομπή «Να η ευκαιρία», όπου συμμετείχε στην κριτική επιτροπή από το 1977 έως το 1983.

1941 – Ότις Ρέντινγκ (Otis Redding), Αμερικανός τραγουδιστής και τραγουδοποιός. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1941 και πέθανε στις 10 Δεκεμβρίου 1967, σε ηλικία 26 ετών, σε αεροπορικό δυστύχημα. Υπήρξε μία από τις κορυφαίες φωνές της soul, με χαρακτηριστικές ερμηνείες στα «Try a Little Tenderness» και «I’ve Been Loving You Too Long», ενώ έγραψε και ηχογράφησε πρώτος το «Respect», που αργότερα έγινε παγκόσμια επιτυχία με την Αρίθα Φράνκλιν. Το «(Sittin’ On) The Dock of the Bay» κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό του και έφτασε στο Νο 1 των αμερικανικών charts.

1960 – Χιου Γκραντ (Hugh Grant), Άγγλος ηθοποιός. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1960 στο Λονδίνο. Καθιερώθηκε διεθνώς με τη ρομαντική κομεντί «Τέσσερις Γάμοι και μία Κηδεία», για την οποία κέρδισε Χρυσή Σφαίρα και BAFTA Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Πρωταγωνίστησε επίσης σε μεγάλες επιτυχίες όπως τα «Notting Hill», «Το Ημερολόγιο της Μπρίτζετ Τζόουνς», «About a Boy» και «Love Actually», ενώ αργότερα στράφηκε και σε πιο αντισυμβατικούς, συχνά σκοτεινότερους ρόλους.

1966 – Άνταμ Σάντλερ (Adam Sandler), Αμερικανός ηθοποιός, κωμικός, σεναριογράφος και παραγωγός. Γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1966 στη Νέα Υόρκη. Έγινε γνωστός στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέσα από το «Saturday Night Live» και στη συνέχεια πρωταγωνίστησε σε δημοφιλείς κωμωδίες όπως «Billy Madison», «Happy Gilmore» και «The Wedding Singer». Παράλληλα, απέσπασε ιδιαίτερα θετικές κριτικές για δραματικούς ρόλους στις ταινίες «Punch-Drunk Love» και «Uncut Gems». Το 2023 τιμήθηκε με το Mark Twain Prize for American Humor.
Θάνατοι

1901 – Ανρί ντε Τουλούζ-Λοτρέκ (Henri de Toulouse-Lautrec), Γάλλος ζωγράφος, σχεδιαστής και λιθογράφος. Γεννήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 1864 και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1901, σε ηλικία 36 ετών. Συνδέθηκε όσο λίγοι καλλιτέχνες με τη νυχτερινή ζωή της Μονμάρτρης και την παρισινή Μπελ Επόκ, αποτυπώνοντας καμπαρέ, χορεύτριες και καλλιτέχνες του θεάματος. Οι πρωτοποριακές αφίσες του για χώρους όπως το Moulin Rouge συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της σύγχρονης αφίσας και της γραφιστικής.

1976 – Μάο Τσε Τουνγκ (Mao Zedong), Κινέζος επαναστάτης και πολιτικός ηγέτης. Γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1893 και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1976. Ηγήθηκε του Κομμουνιστικού Κόμματος στη νίκη επί των εθνικιστών και το 1949 ανακήρυξε τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, της οποίας παρέμεινε ο κυρίαρχος ηγέτης έως τον θάνατό του. Η διακυβέρνησή του μεταμόρφωσε πολιτικά και κοινωνικά την Κίνα, αλλά πολιτικές όπως το «Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός» και η Πολιτιστική Επανάσταση συνδέθηκαν με εκτεταμένο λιμό, διώξεις και εκατομμύρια θανάτους.

2019 – Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Έλληνας τραγουδοποιός, συνθέτης και ερμηνευτής. Γεννήθηκε στις 5 Νοεμβρίου 1956 στη Νέα Ιωνία Βόλου και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 2019. Ξεκίνησε την πορεία του με τους P.L.J. Band, που αργότερα μετονομάστηκαν σε «Τερμίτες», και από το 1989 ακολούθησε επιτυχημένη σόλο καριέρα. Τραγούδια όπως «Διδυμότειχο Blues», «Νότος», «Μικρός Τιτανικός» και «Έλα ψυχούλα μου» έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή, ενώ συνεργάστηκε με πολλούς από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού τραγουδιο
πηγή newsbeast.gr

Event details