Επαναπαυόμαστε, γιατί θεωρούμε ότι έχουμε καλύτερες κατασκευές από την Τουρκία. Οσο κι αν αυτό αντικειμενικά ισχύει, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε μια «γειτονιά» με υψηλή σεισμικότητα. Οι καταστροφές στην Τουρκία και στη Συρία πρέπει να αποτελέσουν το έναυσμα για μια «επανεκκίνηση» της αντισεισμικής πολιτικής στη χώρα μας, η οποία έχει με τα χρόνια ατονήσει. Αυτά σημειώνει ο ακαδημαϊκός, πολιτικός μηχανικός, αρθρογράφος και συγγραφέας Θεοδόσης Τάσιος στην «Κ», δηλώνοντας συντετριμμένος από τις εικόνες της καταστροφής.

Κανένας αντισεισμικός κανονισμός δεν θα μπορούσε να αντέξει το θηριώδες μέγεθος αυτού του σεισμού, επισημαίνει και ζητεί να αυξηθεί άμεσα η βοήθεια από την Ελλάδα προς την Τουρκία. «Ο σεισμός χτυπάει τον φτωχό», αναφέρει.

– Ποιες είναι οι πρώτες σκέψεις που σας έρχονται στο μυαλό από τις εικόνες της καταστροφής;

– Παρόλο που ασχολούμαι με το πρόβλημα σε διεθνή κλίμακα επί 50 χρόνια ως μηχανικός και ως εμπειρογνώμων της UNESCO –και ως εκ τούτου θα έπρεπε να είμαι πιο αποστασιοποιημένος– νιώθω συντετριμμένος. Αυτά τα μεγέθη σεισμών σε πυκνοκατοικημένες περιοχές είναι πάρα πολύ σπάνια, όμως ο αριθμός των θυμάτων και η έκταση των οικονομικών συνεπειών είναι τεράστια.

– Τι έφταιξε, εκτός από το μέγεθος του σεισμού;

– Συχνά λέμε ότι ο δομικός πολιτισμός στην Τουρκία είναι χαμηλότερης στάθμης από ό,τι ο δικός μας. Αυτό γενικά ισχύει, παρότι έχει βελτιωθεί, γιατί οι κοινωνικές συνθήκες στην Τουρκία είναι πολύ διαφορετικές. Κάποτε, τη δεκαετία του ’80, το ποσοστό της αυθαίρετης δόμησης έφθανε το 50% – και δεν μιλάμε για δύο καμαρούλες αλλά για πολυώροφα κτίρια. Υπήρχε μάλιστα τεχνικός όρος στην Τουρκία, τα έλεγαν «τα χτισίματα της νύχτας». Ομως είναι εύκολο να αποδίδουμε την καταστροφή μόνο σε αυτό. Ηταν τόσο θηριώδες το μέγεθος του σεισμού, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ούτε με τις καλύτερες κατασκευές ή τον καλύτερο κανονισμό. Η μεγαλύτερη ιδιοτυπία του ήταν η μακρότατη διάρκεια των ισχυρών ταλαντώσεων (γύρω στα 60 δευτερόλεπτα). Τούτο συνεπάγεται ένα πολύ μεγάλο πλήθος ανακυκλίσεων φόρτισης, πάνω σε δομικά στοιχεία ήδη τραυματισμένα από την πρώτη ισχυρή δόνηση. Με συνέπεια την ταχύτατη μείωση της απομένουσας αντοχής των κτιρίων, ενώ, κατά το πνεύμα των κανονισμών, η απαιτούμενη αντοχή νοείται μετά από τρεις μόνον πλήρεις ανακυκλίσεις.

– Και πόσο μάλλον στη Συρία, που βγαίνει από έναν πόλεμο.

– Εκεί είναι δυσκολότερα τα πράγματα γιατί δεν διαθέτουν ούτε την οργάνωση ούτε την οικονομική δύναμη που έχουν οι Τούρκοι. Ούτε βέβαια τη σημαντική επιστημονική γνώση και οργάνωση που έχουν για την αντιμετώπιση των σεισμικών φαινομένων.

– Ποιες βλάβες σε ένα κτίριο οδηγούν στην κατάρρευσή του;

– Αυτά που είδα στην τηλεόραση από την Τουρκία ήταν αυτά που ονομάζουμε «τυπικά»: καταστρέφεται το ισόγειο και στη συνέχεια όλο το υπόλοιπο κτίριο γέρνει και πέφτει ατόφιο. Το ίδιο έγινε και στα Σκόπια προ ετών, καταστράφηκαν από τα ισόγειά τους. Σαν να έχεις ένα κουτί επάνω σε ξύλινα ποδαράκια.

– Εχει ο σεισμός ταξικά χαρακτηριστικά;

– Ο σεισμός χτυπάει τον φτωχό. Οι πλουσιότεροι μένουν σε περισσότερο φροντισμένα κτίρια, σε καλύτερες κατασκευές. Οι φτωχοί σε κτίρια με χαμηλής ποιότητας μελέτη και κατασκευή, τα οποία δεν συντηρούνται. Αυτό ισχύει παντού. Και στην Αθήνα, πάρα πολλές πολυκατοικίες σε κεντρικές περιοχές έχουν μεγάλη διάβρωση των οπλισμών στα υπόγεια, λόγω της υγρασίας. Οι φθορές αυτές μειώνουν κι άλλο την αντισεισμική τους ικανότητα, η οποία δεν ελέγχεται από πουθενά, ούτε από την Πολιτεία αλλά ούτε και από τους πολίτες. Είναι σαν να αγοράζαμε ένα αυτοκίνητο και να το χρησιμοποιούσαμε για 30 χρόνια χωρίς να το πηγαίνουμε στο συνεργείο. Η αντίληψή μας για τα κτίρια ως τεχνικό αγαθό είναι προκλητική.

– Πολλοί συνάδελφοί σας πάντως θεωρούν ότι αν συμβεί ένας μεγάλος σεισμός κοντά σε ένα σημαντικό αστικό κέντρο της Τουρκίας, οι συνέπειες θα είναι αδιανόητες, γιατί υπάρχουν ολόκληρες γειτονιές που έχουν χτιστεί αυθαίρετα.

– Για την Κωνσταντινούπολη έχω αντίληψη γιατί είμαι επίτιμο μέλος του τουρκικού ICOMOS, συνεργαζόμουν παλαιότερα με τουρκικά πανεπιστήμια. Εχω συμμετάσχει πριν από αρκετά χρόνια σε μια συνεδρίαση που έγινε με την UNESCO για τα σενάρια ενεργοποίησης του βόρειου ρήγματος της Ανατολίας κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Μιλούσαν για μισό εκατομμύριο θύματα. Είναι τραγικό αυτό που θα μπορούσε να συμβεί με τα τεχνικά δεδομένα της παλιάς εποχής – θέλω να ελπίζω ότι στο μεταξύ οι «κατασκευές της νύχτας» θα έχουν κατεδαφιστεί.

Τρέμει το φυλλοκάρδι μου βλέποντας τόση αδιαφορία

– Είναι ο αντισεισμικός μας κανονισμός επαρκής;

– Θα μου επιτρέψετε ένα προσωπικό σχόλιο… Αίμα έφτυσα κι εγώ και οι συνεργάτες μου και οι καθηγητές των Πολυτεχνείων για να πείσουμε για τις βαθμιαίες αλλαγές στον αντισεισμικό κανονισμό. Οι αντιδράσεις ήταν μεγάλες, ακόμα και από διακεκριμένους συναδέλφους μας. Γι’ αυτό και μια περίοδο σκεφτήκαμε να στραφούμε στην Ευρώπη, να συμβάλουμε στη διαμόρφωση ενός κοινού κανονισμού τον οποίο στη συνέχεια η Ελλάδα υποχρεωτικά θα εφάρμοζε. Για τον λόγο αυτό, Ελληνες επιστήμονες έχουν παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αντισεισμικών κανονισμών της Ευρώπης, σημαντικότερο από ό,τι οι Ιταλοί. Εχουμε λοιπόν σπουδαίους κανονισμούς, αλλά δεν έχουμε συντήρηση. Φτιάχνουμε κτίρια και τα εγκαταλείπουμε. Αν σκουριάσουν, αν στην πορεία αφαιρεθούν κομμάτια, αν έρθουν ηλεκτρολόγοι και μηχανικοί και σκαλίσουν τα υποστυλώματα, αν αλλάξει χρήση το ισόγειο, όλα αυτά δεν ελέγχονται από κανέναν. Ομως όλα αυτά συμβάλλουν στην τρωτότητα του κτιρίου και τη διακινδύνευση. 

– Εχουμε εικόνα των τρωτών σημείων των ελληνικών πόλεων;

– Στην απογραφή του 2000 είχαμε συμμετάσχει με την ομάδα του Εθνικού Προγράμματος Αντισεισμικής Ενίσχυσης Υφιστάμενων Κατασκευών (ΕΠΑΝΤΥΚ) του ΤΕΕ. Προετοιμάσαμε τους καταλόγους των ερωτημάτων και εκμεταλλευτήκαμε πλήρως τα στοιχεία που συγκεντρώσαμε με τη συνεργασία των συναδέλφων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας και εκδώσαμε ένα βιβλίο, που έχει σχεδόν για κάθε πόλη όλα τα αποτελέσματα που ενδιαφέρουν στη χάραξη αντισεισμικής πολιτικής. Από τι κατασκευαζόταν ο φέρων οργανισμός σε κάθε περιοχή, αν τα κτίρια είναι από μπετό, τούβλα ή πέτρα, αν έχουν πιλοτή ή όχι, πότε χτίστηκαν. Στη συνέχεια, όλο μας το υλικό παραδόθηκε στον ΟΑΣΠ. Δημιουργήθηκε ο κανονισμός επεμβάσεων (ΚΑΝΕΠΕ), πρόσφατα προστέθηκε και ο κανονισμός για τα κτίρια με τοιχοποιία (ΚΑΔΕΤ). Η πληρότητα των ελληνικών κανονισμών αναγνωρίζεται στην Ευρώπη. 
 
– Μήπως όμως επαναπαυόμαστε λόγω της ύπαρξης ενός προωθημένου αντισεισμικού πλαισίου;

– Είναι σαν τον πυρετό. Μόλις μας περάσει, νομίζουμε ότι γίναμε καλά. Eτσι και με τον σεισμό. Μόλις απομακρυνθεί το διάστημα από έναν πρόσφατο σεισμό, ξεχνάμε. Oμως οι ισχυροί σεισμοί δεν θα πάψουν στη χώρα μας, είτε σε 5 μήνες είτε σε 15 χρόνια θα ξανασυμβούν. Γι’ αυτό δεν θα έπρεπε να σταματά η αντισεισμική πολιτική για τις γέφυρες, για τα νοσοκομεία, για τα σχολικά κτίρια, τα δημόσια κτίρια, τις εκκλησίες, γενικά τους χώρους συνάθροισης κοινού. Αναμφισβήτητα για όλα αυτά έχουν γίνει στο παρελθόν ενέργειες. Eχω όμως την οιονεί βεβαιότητα ότι δεν είναι επαρκείς. 

 – Πού είναι πιο ευάλωτη η Ελλάδα στην περίπτωση ενός ισχυρού σεισμού;

– Στα δίκτυα και στις γέφυρες. Δεν γνωρίζω τι γίνεται με τα ξενοδοχεία, ο κλάδος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη του. Εκεί που έχουν γίνει σοβαρά βήματα είναι στην ενίσχυση των σχολικών κτιρίων. Στα ιδιωτικά κτίρια υπάρχει ένα σημαντικό κενό, πρέπει το κοινωνικό κράτος να έλθει και να ενισχύσει τον έλεγχο και τις επισκευές μέσα από ένα εθνικό πρόγραμμα, να αξιοποιήσει την εμπειρία του ΟΑΣΠ. Τρέμει το φυλλοκάρδι μου βλέποντας τόση αδιαφορία για έναν πραγματικό κίνδυνο. 

Πρέπει οπωσδήποτε να αυξήσουμε άμεσα τη βοήθεια που θα στείλουμε αυτή τη στιγμή στην Τουρκία. Eχουμε περιθώριο από το υστέρημά μας. Δεν πρέπει να αφήσουμε να υποφέρει ένας λαός δίπλα μας. Και να θυμηθούμε ότι σε βάθος χρόνου διατρέχουμε ανάλογο κίνδυνο – ίσως όχι τον ίδιο γιατί δεν έχουμε το ίδιο μεγάλα ρήγματα. Ελπίζω ότι θα δοθεί η αφορμή να ληφθεί μια επιτελική απόφαση, με τη συναίνεση όλων των κομμάτων, ώστε να αρχίσουμε ξανά να ασχολούμαστε με την αντισεισμική προστασία των κτιρίων μας. 

πηγή kathimerini.gr

Της Παρασκευής Μποζινέκη-Διδώνη

Τα τοπία της εξόρυξης και η τουριστική ανάπτυξη

Η Σαντορίνη, η αρχαία Καλλίστη, είναι νησί ηφαιστειογενές, ιδιόμορφο γεωμορφολογικά. Η δραστηριότητα των ηφαιστείων στην περιοχή ξεκίνησε πριν από 1,5 εκατομμύρια χρόνια και συνένωσε τα υπολείμματα από την καταβύθιση της αρχαίας Αιγηίδας. Κάθε έκρηξη του ηφαιστείου πρόσθετε γη ή κατέστρεφε το νησί με μια εναλλασσόμενη διαδικασία. Η έκρηξη, η οποία έγινε το 1600 π.Χ., στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, όταν το νησί ήταν σε μεγάλη οικονομική και πολιτιστική ακμή, ονομάστηκε «μινωική έκρηξη» και προκάλεσε την κατακρήμνιση του θόλου του ηφαιστείου, δημιουργώντας τη χοάνη της σημερινής Καλντέρας. Κατέστρεψε το σπουδαίο πολιτισμό του νησιού, θάβοντάς τον κάτω από εκατομμύρια τόνους λάβας και στάχτης, και ίσως και το μινωικό πολιτισμό.

Η Καλντέρα περιβάλλεται από τα νησιά Θήρα, Θηρασία και Ασπρονήσι, κλείνοντας τον ιδεατό κύκλο της αρχαίας Στρογγύλης. Στο κέντρο της βρίσκεται το ηφαίστειο, δύο μικρά νησιά, η Παλαιά Καμμένη, ηλικίας 2.000 ετών, και η Νέα Καμμένη, η οποία δημιουργήθηκε πριν από 425 χρόνια και θεωρείται η νεότερη γη της Ευρώπης. Το κοίλο μέρος του νησιού προς την Καλντέρα είναι κατακόρυφες γεωλογικές τομές ύψους 150-350 μ., όπου διακρίνονται τα αλλεπάλληλα στρώματα των εκρήξεων, μια ζωντανή γεωλογική μαρτυρία 20-30 εκατομμυρίων ετών. Οι διάφορες λάβες, κόκκινες και μαύρες, εναλλάσσονται με επιστέγασμα την πουζολανική τέφρα, την άσπρη «θηραϊκή γη», την «ηφαιστειακή σποδό», την «άσπα», όπως τη λένε οι ντόπιοι. Είναι η τέφρα της μινωικής έκρηξης, μεγάλου πάχους, 40-70 μ., στην οποία είναι σκαμμένοι ή χτισμένοι οι οικισμοί της Σαντορίνης.

Η μινωική τέφρα σκεπάζει όλο το νησί εκτός από το λόφο του Προφήτη Ηλία και ορισμένα σημεία μεταξύ Φηρών-Οίας. Προς την πλευρά της Καλντέρας το πάχος του στρώματος είναι μεγάλο και το υλικό είναι «καθαρό» χωρίς προσμείξεις. Εδώ λοιπόν ανοίγονται τα ορυχεία θηραϊκής γης γιατί εξασφαλίζεται εύκολη φόρτωση του υλικού στα πλοία. Η θηραϊκή γη είναι ένα σπουδαίο οικοδομικό υλικό. Περιέχει οξείδια του πυριτίου σε σύμπλοκα άλατα μετάλλων και όταν αναμειχθεί με ασβέστη δίνει ένα ισχυρό κονίαμα, το οποίο σκληραίνει σε δυσμενείς συνθήκες υγρασίας ακόμη και κάτω από το νερό. Δεν κατατρώγεται από τη θάλασσα και με τα χρόνια σκληραίνει ακόμα περισσότερο. Όταν σκάβεται, συνήθως σε σχήμα θόλου, έχει εξαιρετική αντοχή, δεν χάνει τη γεωμετρία του σκάμματος, δίνοντας έτσι μια κατοικία, φθηνή και οικολογική, ζεστή το χειμώνα και δροσερή το καλοκαίρι. Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται «υπόσκαφα» σπίτια, χαρακτηριστικό στοιχείο της μοναδικής αρχιτεκτονικής της Σαντορίνης.

Το υλικό της θηραϊκής γης, το οποίο βγαίνει με την εκσκαφή, χρησιμοποιείται για το κτίσιμο των εξώσκαφων τμημάτων του κτιρίου. Η στέγαση γίνεται με θόλους ή σταυροθόλια με ένα είδος χυτής καλουπωτής λιθοδομής. Αποτέλεσμα είναι μια αρχιτεκτονική υψηλής αισθητικής και σπάνιας πλαστικότητας. Η θηραϊκή γη χρησιμοποιείται, επίσης, στα κονιάματα για το σοβάτισμα, καθώς και στην κατασκευή των θηραϊκών δαπέδων. Με αυτό τον τρόπο το κύριο υλικό της κατασκευής ήταν εξασφαλισμένο επί τόπου και χρειαζόταν η προμήθεια μόνο ασβέστη και νερού για την κατασκευή του κτιρίου.

Μέσα στο στρώμα αυτό της θηραϊκής γης βρίσκεται και η κίσσηρη, η ελαφρόπετρα, εξαερωμένη λάβα πορώδης, κακός αγωγός της θερμότητας και του ήχου. Η σπουδαιότητα της θηραϊκής γης ως οικοδομικού υλικού σε μεγάλα έργα, λιμενικά και άλλα (διώρυγα του Σουέζ, λιμάνι της Αλεξάνδρειας και της Κωστάντζας), και η μεγάλη ζήτηση δημιούργησαν τα ορυχεία θηραϊκής γης στην Οία, στα Φηρά, στο Ακρωτήρι και στη Θηρασιά.

Στην αρχή η εξόρυξη γινόταν με πρωτόγονα μέσα σε στοές. Σιγά-σιγά η χρήση των μηχανημάτων και η τεχνολογική εξέλιξη έκανε τους ρυθμούς εξόρυξης ταχύτατους. Το νησί κοβόταν σε κομμάτια, φορτωνόταν στα πλοία και εξαγόταν. Η γειτνίαση των ορυχείων με τους οικισμούς, η ανοιχτή κατρακύλιση του υλικού για τη φόρτωση στα πλοία, δημιουργούσαν συνθήκες διαβίωσης επικίνδυνες και δυσμενείς στις γύρω περιοχές, οι οποίες πνίγονταν κυριολεκτικά στη σκόνη των ορυχείων. Οι πληγές αυτές δείχνουν ακόμα και σήμερα το μέγεθος της καταστροφής που προκάλεσε στο νησί, κυρίως τα τελευταία χρόνια, η αλόγιστη λειτουργία των ορυχείων της θηραϊκής γης.

Τα ορυχεία της Οίας

Στην Οία τα ορυχεία βρίσκονται στο βορειοανατολικό μέρος του οικισμού. Ιδρύθηκαν από τον Ματθαίο Μαυρομμάτη το 1928 και η σκάλα φόρτωσης ήταν στον όρμο του Αμμουδιού. Το 1932 απασχολούσαν 25-30 εργάτες ημερησίως, φορτώνοντας 500-600 τόνους την ημέρα. Σιγά-σιγά οι κληρονόμοι επεξέτειναν τη λειτουργία των ορυχείων. Ο πέτρινος φάρος, ο ανεμόμυλος και περίπου 15 σπίτια στη γειτονιά «Γαρμπινοί Μύλοι» γκρεμίστηκαν και το φυσικό έδαφος κατέβηκε περίπου 40 μ. σε σχεδόν κατακόρυφη τομή. Η διαβίωση στην περιοχή αυτή και στο Αμμούδι ήταν αδύνατη. Κατά τη διάρκεια των χρόνων 1967-1970 έγιναν προσπάθειες να κλείσει το ορυχείο με δικαστικές διαδικασίες, τις οποίες προκάλεσε τότε ο Δημήτριος Λ. Νομικός. Τελικά, το ορυχείο σταμάτησε τη λειτουργία του το 1974 και μεταφέρθηκε στα ορυχεία του Ακρωτηριού. Η σκάλα φόρτωσης υπήρχε μέχρι και το 1985. Στη θέση της δημιουργήθηκε αργότερα ο μώλος του Αμμουδιού,

Τα μπετονένια σιλό στο Αμμούδι υπάρχουν ακόμα. Τόνοι θηραϊκής γης είχαν

θάψει κυριολεκτικά τα σπίτια γύρω από τα σιλό. Το 1976, ως αρχιτέκτων του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού, μελέτησα την ανάδειξη παραδοσιακών κτιρίων και τη μετατροπή τους σε τουριστικά καταλύματα στην Οία. Η περιοχή των «Γαρμπινών Μύλων» αλλά και του «Φαναριού», γειτονιές οι οποίες ήταν δίπλα στα ορυχεία, όπως και το Αμμούδι, ήταν εγκαταλειμμένες σχεδόν ολοκληρωτικά. Σήμερα μεγάλο μέρος των ορυχείων ανήκει σε ιδιώτη, ο οποίος αγόρασε και τα ορυχεία του Ακρωτηριού. Στα τμήματα τα οποία ανήκουν στην Κοινότητα εκπονούμε ένα σχέδιο για τη δημιουργία γηπέδων, αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και ένα πέτρινο αμφιθέατρο, «Το Θέατρο του Ήλιου», με όλες τις απαραίτητες υποδομές, το οποίο ευελπιστούμε ότι θα αποσυμφορήσει την Οία από το πλήθος των επισκεπτών, οι οποίοι συρρέουν για το ηλιοβασίλεμα κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

Τα ορυχεία των Φηρών

Στο νότιο μέρος των Φηρών βρίσκονται τα ορυχεία της θηραϊκής γης, τα οποία καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση. Στην περιοχή αυτή υπήρχαν τα ορυχεία ΑΓΕΤ, Χιωτόπουλου, Μπουντούρογλου, Καραγιώργη, Ηφαίστου. Τα ορυχεία σταμάτησαν να λειτουργούν περίπου πριν από 12 χρόνια. Η καταστροφή της περιοχής, κυρίως τα τελευταία χρόνια της λειτουργίας τους, ήταν δραματική, λόγω της ταχύτατης εξόρυξης. Στη θέση αυτή υπάρχει ο παλαιός δρόμος Φηρών-Πύργου. Το 1979 ήταν ένας στενός δρόμος, ο οποίος όμως διευκόλυνε την κυκλοφορία στο νησί. Κοντά στον οικισμό των Φηρών τα ορυχεία έχουν φτάσει σκάβοντας στο δρόμο με κατακόρυφο μέτωπο βάθους μέχρι και 70 μ.

Οι συγκρούσεις μεταξύ κατοίκων και ορυχειούχων πλήθαιναν. Η εμφανής πια

τουριστική ανάπτυξη του νησιού δεν ήταν δυνατόν να συνυπάρχει με την επιφανειακή εξόρυξη και την ελεύθερη φόρτωση μέσα σε σύννεφα σκόνης όταν πιάνει ο νοτιάς. Οι ορυχειούχοι ζητούσαν να μεταφερθεί ανατολικότερα ο δρόμος, με το πρόσχημα ότι είναι επικίνδυνος, ώστε να εξομαλυνθεί το μέτωπο των 70 μ. βάθους. Στην ουσία ζητούσαν περισσότερη έκταση προς εκμετάλλευση, γιατί στο σημείο εκείνο είχαν ήδη εξαντλήσει το βάθος του καλού στρώματος της θηραϊκής γης.

Την εποχή εκείνη, ως αρχιτέκτων του Ε.Ο.Τ. μαζί με άλλους φορείς, διοργάνωσα μια δημόσια συζήτηση στα Φηρά με θέμα τα ορυχεία, παρουσία των κατοίκων, των ορυχειούχων, των ελάχιστων τότε εργατών, η οποία είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον με την ανταλλαγή των διαφορετικών απόψεων. Τελικά τα ορυχεία έκλεισαν, η ΑΓΕΤ μεταφέρθηκε στο Γυαλί της Νισύρου και στη Μήλο. Η Καλντέρα της Σαντορίνης, εκτός του ότι είναι χαρακτηρισμένη, όπως ολόκληρο το νησί, ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, έχει ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο ως προς τη δόμηση και θεωρείται κορεσμένη περιοχή για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων. Περιοχές των ορυχείων στα Φηρά, αλλά και στο Ακρωτήρι έχουν χαρακτηρισθεί ως αρχαιολογικοί χώροι.

Στην περιοχή των παλαιών ορυχείων του Ηφαίστου στα Φηρά, δίπλα στην

Πλατεία Σαρπάκη, υπάρχει το εργοστάσιο επεξεργασίας της θηραϊκής γης. Ιδρύθηκε από τον Ι.Π. Δοϊαννίδη, καθηγητή του Πολυτεχνείου, και τέθηκε σε κίνηση το 1929. Το εργοστάσιο αφορούσε την ξήρανση και άλεση της θηραϊκής γης και τη μετατροπή της σε λεπτή σκόνη, καθώς και την εμπορία της σε σάκους. Το κτίριο είναι τριώροφο, ύψους 18 μ. και διαστάσεων 50 x 10 μ. Η κίνησή του γινόταν με πετρελαιομηχανή σε ιδιαίτερη αίθουσα 10 x 10 μ.

Η διαδικασία αφορούσε το διαχωρισμό του υλικού σε τρεις κατηγορίες: ψιλό –χονδρό – χονδρότερο, καθώς και το ψήσιμο σε σιδηρένια περιστροφική κάμινο, μήκους 16 μ., με σκοπό την αφαίρεση της υγρασίας. Η κάμινος θερμαινόταν με αγγλικούς γαιάνθρακες σε συνεχή λειτουργία. Τελικά το υλικό έφτανε στους μύλους για κονιορτοποίηση και αποθηκευόταν στα σιλό προκειμένου να συσκευασθεί σε σάκους. Το εργοστάσιο είχε δυνατότητα επεξεργασίας 10 τόνων την ώρα με αντίστοιχη παραγωγή 6-7 τόνων υλικού. Το 1929 απασχολούσε 50 εργάτες και είχε στοιχίσει 10.000.000 δρχ.

Για τη μεταφορά του υλικού στην παραλία είχε δημιουργηθεί ένα κεκλιμένο επίπεδο 300 μ. Ας σημειωθεί ότι το εργοστάσιο βρίσκεται σε 162 μ. υψόμετρο. Την εποχή εκείνη βεβαίως η εξαγωγή της θηραϊκής γης ήταν ένας βασικός οικονομικός παράγοντας του νησιού. Για παράδειγμα, το 1932 φαίνεται η Σαντορίνη να εξάγει 12.000 βυτία κρασιού με έσοδα 19.800.000 δρχ., 900.000 οκάδες τοματοπελτέ με έσοδα 9.900.000 δρχ. και έσοδα από τη θηραϊκή γη 10.000.000 δρχ.

Σήμερα, παρότι σε κακή κατάσταση, το εργοστάσιο διατηρεί αρκετά στοιχεία

και μια πρόταση αξιοποίησής του θα ήταν η διαμόρφωσή του σε γεωλογικό μουσείο της Σαντορίνης μαζί με την ευρύτερη περιοχή. Η αλόγιστη και ταχύτατη πλέον, με τη χρήση των εξελιγμένων μηχανικών μέσων, εξόρυξη των ορυχείων στα χρόνια που ακολούθησαν, άρχισε να έχει δραματικές επιπτώσεις στο τοπίο, στους οικισμούς, στους ανθρώπους, καθώς και στην τουριστική ανάπτυξη στην οποία προσανατολιζόταν το νησί με γρήγορους ρυθμούς.

Σήμερα, μεγάλα τμήματα των ορυχείων έχουν περάσει σε ιδιώτες. Η θέση τους με θέα στην Καλντέρα, η δυνατότητα πρόσβασης με αυτοκίνητο σε μεγάλες ελεύθερες εκτάσεις, οδηγούν τους ιδιώτες σε πιέσεις για την τουριστική αξιοποίηση υπό το πρόσχημα μάλιστα της ανάπλασης. Τα ορυχεία θηραϊκής γης της Σαντορίνης είναι ένα μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς, είναι ένα ανοικτό γεωλογικό μουσείο, αλλά παράλληλα είναι ένας ζωντανός μάρτυρας της ιστορικής και κοινωνικής εξέλιξης του νησιού. Τα ορυχεία είναι μνημεία, στα οποία έχει αποτυπωθεί με δραματικό τρόπο ο σκληρός μόχθος των ανθρώπων, των απλών εργατών που δούλευαν σε αυτά, διακινδυνεύοντας συχνά τη ζωή τους και παλεύοντας καθημερινά με τον ίδιο τους τον τόπο.

Παρασκευή Μποζινέκη-Διδώνη

ΕΥΠΛΟΙΑ © 2022

πηγή facebook.com

Το γηρασμένο κτιριακό απόθεμα της Αθήνας ζητεί επειγόντως λύσεις για να περάσει στον 21ο αιώνα. Διαμερίσματα και χώροι γραφείων σε κτίρια που χτίστηκαν ήδη από τον Μεσοπόλεμο, κυρίως όμως στις μεταπολεμικές δεκαετίες, χρήζουν άμεσης συντήρησης, πλήρους ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης που θα συνοδεύεται από στατική ενίσχυση, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να «κρυφτούν» οι βλάβες που ένα κτίριο μπορεί να έχει υποστεί ή να υποστεί, λ.χ., σε ένα σεισμό.

Η αθηναϊκή πολυκατοικία στον 21ο αιώνα

Του Νίκου Βατόπουλου

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, αν όχι η μεγαλύτερη, που καλείται να αντιμετωπίσει η Αθήνα τα προσεχή χρόνια είναι η συντήρηση και ανανέωση του κτιριακού της αποθέματος. Πέρα από το εκτεταμένο πρόβλημα των εγκαταλελειμμένων και ερειπωμένων οικιών και παλαιών κτιρίων στο κέντρο και στις συνοικίες, το μείζον ζήτημα για το μέλλον της Αθήνας συνοψίζεται στην ανανέωση των χιλιάδων γηρασμένων πολυκατοικιών σε όλο το λεκανοπέδιο. Διαμερίσματα αλλά και χώροι γραφείων σε κτίρια που χτίστηκαν ήδη από τον Μεσοπόλεμο, αλλά κυρίως στις μεταπολεμικές δεκαετίες της έντονης οικοδομικής ανάπτυξης, χρήζουν άμεσης συντήρησης, ενεργειακής αναβάθμισης, πλήρους ανακαίνισης και προσαρμογής στις επιταγές της σύγχρονης ζωής.

Είναι παράδοξο ίσως, αλλά το μέλλον της κατοίκησης στην Αθήνα κρίνεται από την προοπτική επανένταξης του γηρασμένου και αποσαθρωμένου κτιριακού ιστού στις αυριανές προκλήσεις και φιλοδοξίες της πρωτεύουσας. Αυτό που συνοπτικά θα λέγαμε επαναφορά της πολυκατοικίας του 20ού αιώνα στις ανάγκες του 21ου, είναι ένα ζήτημα που απασχολεί χιλιάδες ιδιοκτήτες διαμερισμάτων και γραφείων σε κτίρια που αποσαθρώνονται εσωτερικά. Η εγκατάλειψη του κτιριακού πλούτου της Αθήνας έγινε οξύ κοινωνικό πρόβλημα στη διάρκεια της δεκαετούς οικονομικής κρίσης και επανέρχεται ως ζήτημα πρώτης προτεραιότητας.

Η διάσωση, επί της ουσίας, του τυπικού αθηναϊκού διαμερίσματος άπτεται πολλών παραμέτρων, από την κοινωνική συνοχή και την κλιματική κρίση έως την επαναφορά της κατοικίας στον Δήμο Αθηναίων και την προσέλκυση επενδύσεων. Κυρίως συνδέεται με την ποιότητα της καθημερινής διαβίωσης, όπως και με την προστασία της περιουσίας χιλιάδων πολιτών. Το μέλλον της Αθήνας περνάει από την ανανέωση της πολυκατοικίας. Ενα ζήτημα κοινωνικό, οικονομικό, αισθητικό, περιβαλλοντικό, πολιτικό.

Το φαινόμενο της αντιπαροχής

Του Γιώργου Λιάλιου

Για πολλούς η αντιπαροχή ήταν η αιτία της καταστροφής της Αθήνας –και άλλων ελληνικών πόλεων– μέσω της κατεδάφισης σημαντικών κτιρίων και της σταδιακής επικράτησης μιας τσιμεντένιας ομοιομορφίας. Για άλλους, η αντιπαροχή ήταν ένα «κοινωνικό μαξιλάρι», που υποκατέστησε την έλλειψη στεγαστικής πολιτικής στην Ελλάδα και με την εσωτερική διαστρωμάτωσή της διευκόλυνε τη δημιουργία ενός κοινωνικά συνεκτικού χώρου.
Σε κάθε περίπτωση, η αντιπαροχή ήταν τις δεκαετίες του ’50 και ’60 η κύρια μέθοδος ανέγερσης πολυκατοικιών. Και καθώς το φαινόμενο απασχολεί ολοένα και περισσότερο τους ερευνητές, αποκαλύπτεται σταδιακά και μια παραγνωρισμένη σήμερα πλευρά της: η φτωχή ή μέτρια ποιότητα κατασκευής. Μια αδυναμία, η οποία ενισχύεται από τη φυσική φθορά του χρόνου. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η γήρανση του κτιριακού αποθέματος της Αθήνας θα είναι το επόμενο «μεγάλο θέμα» της πόλης, ένα θέμα που όχι μόνο δεν έχει μέχρι σήμερα αντιμετωπιστεί, αλλά τα τελευταία χρόνια «φτιασιδώνεται» πίσω από τις ανακαινίσεις και τις ενεργειακές αναβαθμίσεις διαμερισμάτων σε όλες τις κεντρικές περιοχές της πρωτεύουσας.

Χαρτογράφηση

Η αρχιτέκτων Κωνσταντίνα Κάλφα και η γεωγράφος Ελένη Γκαδόλου ασχολούνται την τελευταία διετία με τη χαρτογράφηση της οικοδομικής επιχείρησης της πολυκατοικίας το 1955-1970, στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος της σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ (χρηματοδοτούμενο από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας και το Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας). Το πρώτο μέρος της έρευνάς τους χαρτογραφεί τις οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν στην πρωτεύουσα για πολυκατοικίες το 1955 και 1965, διασταυρώνοντας τις πληροφορίες με προφορικές μαρτυρίες. Εχοντας συγκεντρώσει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα των αδειών, η έρευνα αποτυπώνει πώς σταδιακά άρχισε να επικρατεί η πολυκατοικία στις κεντρικές περιοχές: κατά κύριο λόγο στην Κυψέλη, στο Κολωνάκι, στους Αμπελοκήπους, στα Εξάρχεια, στις πλατείες Βικτωρίας και Κολιάτσου το 1955. Και μια δεκαετία αργότερα στο Παγκράτι, στους Αμπελοκήπους, στην Κυψέλη, στο ιστορικό κέντρο, στην Καλλιθέα, στου Ζωγράφου και, σε πρώτη φάση ακόμα, στην παραλιακή λεωφόρο.

«Ουσιαστικά την περίοδο εκείνη ανεγέρθηκαν δύο κατηγορίες πολυκατοικιών. Οι “καλές” αστικές πολυκατοικίες, όπως αυτές του Κολωνακίου και άλλων κεντρικών περιοχών και εκείνες που έγιναν με αντιπαροχή», εξηγεί η κ. Κάλφα. «Την περίοδο εκείνη η αντιπαροχή είναι η κύρια μέθοδος ανέγερσης πολυκατοικιών: το 90% των αδειών για πολυώροφα κτίρια το 1955 και το 60% το 1965».

Η ανάπτυξη της αντιπαροχής στην Αθήνα είχε πολλές ιδιαιτερότητες. «Κατ’ αρχήν, χώρεσε πολλούς “παίκτες”, δεν συγκεντρώθηκε στα χέρια λίγων εταιρειών. Αυτό έχει διαφορετικές αναγνώσεις: για κάποιους ήταν ένα είδος λαϊκού καπιταλισμού, που βοήθησε να συγκρατηθεί ένα εισόδημα στη μεσαία τάξη. Για άλλους, η απουσία μεγάλου κεφαλαίου οδήγησε σε έναν συγκυριακό τρόπο ανάπτυξης της πόλης».

Η μελέτη του φαινομένου της αντιπαροχής δεν έχει μόνο ιστορική αξία. Είναι και μια έμμεση πηγή πληροφορίας για τη στατική κατάσταση εκατοντάδων πολυκατοικιών της περιόδου. «Το κόστος ανέγερσης μιας πολυκατοικίας δεν είναι ασφαλές στοιχείο για την εξαγωγή συμπερασμάτων, καθώς παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις, προφανώς ανάλογα με το τι «δηλωνόταν». Υπάρχουν όμως πολλές προφορικές μαρτυρίες εργολάβων και οικοδόμων, που έλεγαν ότι τα κτίρια χτίζονταν χωρίς επίβλεψη μηχανικού, ότι έμπαιναν λιγότερα σίδερα στον οπλισμό κ.ο.κ.», λέει η κ. Κάλφα. «Δεν μπορούμε να εξάγουμε συμπεράσματα για το ποσοστό των κακοτεχνιών. Αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε με ασφάλεια είναι ότι οι πολυκατοικίες της αντιπαροχής κατά κανόνα δεν τύχαιναν της ίδιας προσοχής με τις αστικές πολυκατοικίες, τις οποίες παρήγγελλε κάποιος άνθρωπος ή κάποια εταιρεία. Στην αντιπαροχή υπήρχε μεγάλο ποσοστό κερδοσκοπίας, οι κατασκευές ήταν χειρότερης ποιότητας».

Η έρευνα κατέρριψε και έναν μύθο γύρω από την αντιπαροχή. «Υπάρχει ο μύθος ότι την αντιπαροχή την έστησαν αποκλειστικά οι πολιτικοί μηχανικοί, κάτι που αποδείχθηκε ότι δεν ισχύει. Το 1965 αρχιτέκτονες και πολιτικοί μηχανικοί συνέδραμαν σχεδόν το ίδιο», λέει η κ. Κάλφα. «Μάλιστα πολλοί επιφανείς αρχιτέκτονες, όπως ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης ή ο Δημήτρης και η Σουζάνα Αντωνακάκη έχουν υπογράψει μεγάλο αριθμό αδειών. Οπως μας ανέφερε η Σουζάνα Αντωνακάκη, ένας αρχιτέκτονας μπορεί να έπαιρνε ως αμοιβή ένα διαμέρισμα προς εκμετάλλευση, ήταν ένα μέσο βιοπορισμού».

Σεισμική αντοχή και «κρυφές» βλάβες

Η ενεργειακή αναβάθμιση και εν γένει η ανακαίνιση παλαιών κτιρίων, χωρίς αντίστοιχη στατική ενίσχυση, ενέχει κινδύνους, καθώς «κρύβει» τις βλάβες που μπορεί ένα κτίριο να έχει υποστεί ή θα υποστεί λ.χ. σε ένα σεισμό. Η πολιτεία έχει εδώ και μερικά χρόνια διαμορφώσει μια μεθοδολογία για την εκτίμηση της αντοχής των κτιρίων και τον τρόπο ενίσχυσής τους – μάλιστα το σχετικό τεχνικό κείμενο πρόσφατα ανανεώθηκε για τρίτη φορά. Ομως ο αριθμός των μηχανικών που το γνωρίζουν και το χρησιμοποιούν είναι μάλλον περιορισμένος.

«Τα παλαιά κτίρια, ιδίως όσα ανεγέρθηκαν με βάση το κανονιστικό πλαίσιο που ίσχυε πριν από το 1984, έχουν μικρότερη αντισεισμική επάρκεια από τις νέες κατασκευές. Πόσο μάλλον τα κτίρια που χτίστηκαν πρόχειρα ή έχουν αυθαιρεσίες», λέει ο Στέφανος Δρίτσος, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών. «Η αντιμετώπιση των κτιρίων αυτών ανεβαίνει τα τελευταία χρόνια στην επιστημονική συζήτηση. Μάλιστα πριν από λίγες ημέρες ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) εξέδωσε την 3η αναθεώρηση του κανονισμού επεμβάσεων (ΚΑΝΕΠΕ), με βάση τον οποίο μπορεί ένας μηχανικός να εκτιμήσει με αρκετή ακρίβεια τον βαθμό της σεισμικής επάρκειας ενός κτιρίου».
Ωστόσο, η πολιτεία δεν έχει ασχοληθεί συστηματικά με την αξιολόγηση των παλαιών κτιρίων. Οι βασικές αιτίες είναι δύο. «Κατά πρώτον, η πολυϊδιοκτησία. Για να γίνουν επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό μιας πολυκατοικίας χρειάζεται συναίνεση των ιδιοκτητών. Κατά δεύτερον, δεν υπάρχουν οικονομικά κίνητρα. Η σεισμική ενίσχυση ενός κτιρίου πρέπει να είναι αρκετά φθηνότερη από την ανέγερση νέου κατά ένα ποσοστό της τάξεως του 50% του κόστους. Με τα σημερινά δεδομένα, η κάλυψη του κόστους των αναγκαίων επεμβάσεων είναι δύσκολη για το μεγαλύτερο μέρος των ιδιοκτητών».

Αντιθέτως, η πολιτεία υποστηρίζει μόνο την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, επειδή για τον σκοπό αυτό υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι από την Ε.Ε. «Δεν μπορεί να γίνονται ενεργειακές αναβαθμίσεις σε προβληματικά κτίρια. Κατ’ αρχάς χάνεται η ευκαιρία να ενισχυθεί ο σκελετός στο πλαίσιο μιας συνολικής ανακαίνισης. Κατά δεύτερον, οι εργασίες της ενεργειακής αναβάθμισης συχνά κρύβουν προϋπάρχουσες φθορές ή βλάβες. Είναι παράλογο να γίνεται ενεργειακή αναβάθμιση σε ένα παλιό κτίριο χωρίς να έχει προηγηθεί η αποτίμηση της σεισμικής του επάρκειας. Η ενεργειακή αναβάθμιση πρέπει απαραιτήτως να συνδυάζεται με τις αναγκαίες στατικές ενισχύσεις. Ετσι, όχι μόνο το κτίριο γίνεται ασφαλέστερο, με μια σχετικά μικρή αύξηση του συνολικού κόστους ανακαίνισης, αλλά επιπλέον αποφεύγεται ένα νέο κόστος που θα προσετίθετο σε έναν επόμενο σεισμό, λόγω των νέων βλαβών που θα προκύψουν επί της αδύναμης μη ενισχυμένης οικοδομής. Η ευθύνη της πολιτείας είναι μεγάλη. Πρέπει να δοθούν κίνητρα, όπως γίνεται εδώ και αρκετό καιρό σε χώρες με έντονη σεισμικότητα. Ας πάρουμε το παράδειγμα της γειτονικής Ιταλίας», εκτιμά ο καθηγητής κ. Δρίτσος.

Ο αναθεωρημένος κανονισμός επεμβάσεων έχει δύο σημαντικές αλλαγές. «Υπάρχει μια μεθοδολογία που βοηθά τον μηχανικό να υπολογίσει πώς η διάβρωση του οπλισμού του κτιρίου επηρεάζει την αντοχή του. Επίσης, δημιουργήθηκε μια κατηγοριοποίηση των κατασκευών σε σεισμικές κλάσεις, δηλαδή ανάλογα με τον σεισμό που μπορούν να αντέξουν». Πόσοι μηχανικοί όμως γνωρίζουν τον ΚΑΝΕΠΕ και μπορούν να τον εφαρμόσουν; «Η αλήθεια είναι ότι λίγοι μηχανικοί είναι πραγματικά εξειδικευμένοι σε αυτό, κυρίως νέοι σε ηλικία».

πηγή.    kathimerini.gr

Με αφορμή την έναρξη της χειμερινής σεζόν 2022-2023, το Εργαστήριο Ατμοκινητήρων και Λεβήτων του ΕΜΠ σε συνεργασία με το Εργαστήριο Θερμικών Διεργασιών και λαμβάνοντας σημαντική υποστήριξη από το Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων του ΕΚΕΤΑ, προχώρησε πρόσφατα στη δημοσίευση μελέτης (1
η Έκδοση) σχετικά με τα επίπεδα που αναμένεται να κυμανθεί φέτος το κόστος θέρμανσης στην Ελλάδα (με έμφαση στις δυο μεγαλύτερες αστικές περιοχές: Αττική & Θεσσαλονίκη), υπό το καθεστώς της παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης που επικρατεί στην Ευρώπη και της απολύτως ευμετάβλητης κατάστασης που απορρέει από αυτήν. Πλέον, αντίστοιχα χρηματοοικονομικά στοιχεία όπως αυτά που αξιοποιήθηκαν για τους μήνες Οκτώβριο & Νοέμβριο 2022 είναι διαθέσιμα και για το μήνα Δεκέμβριο 2022 (εμπορικές χρεώσεις, λιανικές τιμές στερεών καυσίμων θέρμανσης, κρατικές επιδοτήσεις κ.α.). Συνεπώς, κρίθηκε σκόπιμη η κατάλληλη αναθεώρηση της μελέτης μέσω της δημοσίευσης μιας 2ης έκδοσης όπου τα νέα στοιχεία ενσωματώνονται στα ήδη υπάρχοντα. Ταυτόχρονα, έχουν προστεθεί κάποια επιπλέον σενάρια που σχετίζονται με τα συστήματα θέρμανσης που χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια και δη τις αντλίες θερμότητας.

Α. Κόστος ωφέλιμης θερμικής ενέργειας ανά είδος θερμικού συγκροτήματος

Στο Διάγραμμα 1 αποτυπώνεται το κόστος ωφέλιμης θερμικής ενέργειας ανά είδος θερμικούσυγκροτήματος. Ειδικότερα, παρουσιάζεται τόσο το καθαρό κόστος της ωφέλιμης θερμικής ενέργειας σε €/kWhth όσο και το σύνολο των φόρων & τελών, αναλόγως με το είδος καυσίμου ή την χρησιμοποιούμενη ηλεκτρική ενέργεια. Ως εκ τούτου, η συνολική τιμή του κόστους ωφέλιμης θερμικής ενέργειας προκύπτει στο διάγραμμα ως συνδυασμός του καθαρού κόστους, της φορολόγησης και των λοιπών επιβαρύνσεων.

Όλοι οι σχετικοί με τα μοναδιαία κόστη θέρμανσης υπολογισμοί έχουν ως κοινό σημείο αναφοράς την τετραμηνιαία κατανάλωση καυσίμου/ηλεκτρικής ενέργειας ενός μέσου νοικοκυριού με θερμικές ανάγκες που προσεγγίζουν τις 3.000 kWhth/4μηνο (Βασικό Σενάριο), ή ισοδύναμα τις 4.500 kWhth/σεζόν (όπου χειμερινή σεζόν = 6 μήνες: Οκτ.22 - Μαρ. 23).

Σε σχέση με τον υπολογισμό του κόστους της ωφέλιμης θερμικής ενέργειας σε €/kWhth των εξεταζόμενων συστημάτων θέρμανσης με ηλεκτρική ενέργεια, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι έχουν ληφθεί υπόψη και οι 4-μηνιαίες καταναλώσεις ηλεκτρικού ρεύματος του νοικοκυριού και για άλλες χρήσεις εκτός θέρμανσης. Σε αυτό το πλαίσιο, μια τυπική τιμή για τη μηνιαία κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μιας κατοικίας εμβαδού 120m2 θεωρείται ότι είναι οι 300 kWhel, αριθμός που αντιστοιχεί σε 1.200 kWhel ανά τετράμηνο
(πάγιες καταναλώσεις).

Τέλος, παρατίθεται το κόστος ωφέλιμης θερμικής ενέργειας σε €/kWhth ενός συνήθους συγκροτήματος λέβητα – καυστήρα πετρελαίου όπως αυτό θα διαμορφωνόταν στην περίπτωση που ένα μέσο νοικοκυριό (οικογένεια με 2 τέκνα) είναι δικαιούχος επιδόματος θέρμανσης για τη σεζόν 2022-2023.

Σημειώνεται πως το βασικό ποσό του επιδόματος θέρμανσης έχει καθοριστεί για τη σεζόν 2022-2023 στα 350 ευρώ από 300 ευρώ που ήταν για την προηγούμενη σεζόν. Το επίδομα για κάθε δικαιούχο υπολογίζεται μέσω του πολλαπλασιασμού του ποσού βάσης (350 ευρώ) με ένα προκαθορισμένο συντελεστή επιδότησης ανά οικισμό στον οποίο βρίσκεται η κύρια κατοικία του. Ο ονομαζόμενος ως «συντελεστής βαθμοημέρας» μπορεί να πάρει τιμές από 0,12 μέχρι 1,62, αποτελώντας αντιπροσωπευτικό δείκτη των κλιματικών συνθηκών που επικρατούν σε κάθε περιοχή της χώρας. Έπειτα, το ποσό του επιδόματος, όπως αυτό διαμορφώνεται μετά τον πολλαπλασιασμό με το συντελεστή κάθε περιοχής, θα προσαυξάνεται κατά 20% για κάθε εξαρτώμενο τέκνο του δικαιούχου.

Για την χορήγηση του επιδόματος ισχύουν εισοδηματικά κριτήρια και κριτήρια ακίνητης περιουσίας, ενώ προβλέπεται ο διπλασιασμός του ποσού βάσης του επιδόματος στις περιπτώσεις:

• Νέων δικαιούχων του επιδόματος θέρμανσης, αυτών δηλαδή που δεν έλαβαν πέρσι επιδότηση (μπορεί να είχαν επιδοτηθεί άλλη χρονιά στο παρελθόν) και φέτος θα αιτηθούν επιδότηση για άλλο καύσιμο πλην φυσικού αερίου, καθώς πληρούν τα πιο στενά εισοδηματικά κριτήρια που τίθενται για αυτήν την ειδική κατηγορία (περσινά εισοδηματικά όρια).

• Περσινών δικαιούχων που επιδοτήθηκαν την περίοδο 2021-2022 για φυσικό αέριο και φέτος θα αιτηθούν επιδόματος για πετρέλαιο θέρμανσης ή άλλο επιδοτούμενο καύσιμο, χωρίς να υφίσταται κάποιο περαιτέρω (περιοριστικό) εισοδηματικό όριο, πλην των νέων αυξημένων εισοδηματικών κριτηρίων.

Για τις δυο προαναφερόμενες κατηγορίες δικαιούχων το ύψος του επιδόματος (ποσό βάσης) ανέρχεται στα 700 ευρώ, έναντι 350 ευρώ που θα ισχύει για όλους τους υπόλοιπους (Κοινή Υπουργική Απόφαση Α.1156/2022 – ΦΕΚ 5646/Β/3-11-2022).

Εκτιμώμενο κόστος θέρμανσης ανά σεζόν και έτη απόσβεσης ως συνάρτηση της απαιτούμενης ωφέλιμης θερμικής ενέργειας για τα εξεταζόμενα θερμικά συγκροτήματα

Στον Πίνακα 5 παρουσιάζεται το εκτιμώμενο κόστος θέρμανσης για τη χειμερινή σεζόν 2022-2023 μαζί με τα έτη απόσβεσης για τα διάφορα εξεταζόμενα θερμικά συγκροτήματα, συναρτήσει της απαιτούμενης ωφέλιμης θερμικής ενέργειας. Επιπρόσθετα, παρέχονται εκτιμήσεις αναφορικά με τα κόστη επένδυσης και συντήρησης που αντιστοιχούν σε καθένα από τα εναλλακτικά συστήματα θέρμανσης, στα πλαίσια της αντικατάστασης ενός συμβατικού λέβητα πετρελαίου.

Όσον αφορά την επενδυτική δαπάνη σαν μέγεθος, αυτή έχει προκύψει αθροιστικά ως συνδυασμός του κόστους αγοράς του εξοπλισμού και ενός τυπικού κόστους εργασιών εγκατάστασης συμπεριλαμβανομένου και του ΦΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, οι εκτιμήσεις του πίνακα είναι ενδεικτικές και μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από τα κόστη που θα κληθεί να καταβάλει τελικά ο καταναλωτής καθώς δεν μπορούν να προβλεφθούν κόστη τα οποία εξαρτώνται άμεσα από τις ιδιαιτερότητες της εγκατάστασης και τυχόν επιπλέον επεμβάσεις που μπορεί να απαιτηθούν.

Σχετικά με τα έτη απόσβεσης, επισημαίνεται ότι αυτά υπολογίστηκαν χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές στη χρονική αξία του χρήματος καθώς και ότι αναφέρονται στην κάλυψη του συνόλου των θερμικών αναγκών από το νέο σύστημα. Η επιλογή τοπικών συστημάτων θέρμανσης ενδέχεται να είναι οικονομική επιλογή μόνο στη περίπτωση αλλαγής των συνηθειών ή/και της θερμικής άνεσης του χρήστη.

Κατέβασε την Πλήρη Mελέτη κόστους θέρμανσης ΕΜΠ - 2η έκδοση.pdf

Με αφορμή την έναρξη της χειμερινής σεζόν 2022-2023, το Εργαστήριο Ατμοκινητήρων και Λεβήτων του ΕΜΠ σε συνεργασία με το Εργαστήριο Θερμικών Διεργασιών και λαμβάνοντας σημαντική υποστήριξη από το Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων του ΕΚΕΤΑ, προχώρησε σε μια πρώτη εκτίμηση σχετικά με τα επίπεδα που αναμένεται να κυμανθεί φέτος το κόστος θέρμανσης στην Ελλάδα (και δη στις δυο μεγαλύτερες αστικές περιοχές: Αττική & Θεσσαλονίκη).

Σε αυτό το πλαίσιο, αξιοποιήθηκαν διάφορα χρηματοοικονομικά στοιχεία (εμπορικές χρεώσεις, λιανικές τιμές στερεών καυσίμων θέρμανσης, κρατικές επιδοτήσεις κ.α.) που είναι σήμερα διαθέσιμα σε σχέση με τους μήνες Οκτώβριο & Νοέμβριο 2022.

Ωστόσο, ασφαλέστερες εκτιμήσεις για το κόστος καθεμίας από τις τεχνολογίες θέρμανσης που βρίσκουν εφαρμογής, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, ανά την ελληνική επικράτεια θα μπορούν να εξαχθούν προς τα τέλη του 2022 – αρχές του 2023, δεδομένης της παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης που επικρατεί στην Ευρώπη και της απολύτως ευμετάβλητης κατάστασης που απορρέει από αυτήν.

Στον παρακάτω πίνακα συγκεντρώνονται όλα τα είδη θερμικών συστημάτων που εξετάστηκαν στο πλαίσιο της μελέτης. Αναφορικά με τα επιμέρους αποτελέσματα δεν θα πρέπει, σε καμία περίπτωση, να παραβλέπεται το γεγονός ότι έχουν εξαχθεί βάσει συγκεκριμένων παραδοχών, όπως αυτές παρατίθενται αναλυτικά στο τέλος της μελέτης. Οι δε τιμές αγοράς των αξιολογηθέντων συστημάτων θέρμανσης είναι ενδεικτικές και μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον κατασκευαστή και τη χώρα προέλευσης.

Εξεταζόμενα είδη θερμικών συγκροτημάτων

Με βάση τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τη μελέτη, ένα πρώτο βασικό συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι το κόστος για ένα μέσο νοικοκυριό στην Ελλάδα που θα επιλέξει θέρμανση με χρήση ηλεκτρικής ενέργειας (αντλία θερμότητας ή συστήματα με ηλεκτρικές αντιστάσεις – π.χ. ηλεκτρικός λέβητας), θα κυμανθεί στα ίδια υψηλά επίπεδα με πέρυσι, παρόλο που η ρήτρα αναπροσαρμογής έχει ανασταλεί και δεν εφαρμόζεται στα πρόσφατα, μηνιαία πλέον, τιμολόγια της ΔΕΗ και των λοιπών παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι οι αναλογικές χρεώσεις προμήθειας, σε απόλυτα νούμερα, παρουσιάζονται αυξημένες, συγκριτικά με αυτές που ίσχυαν στα προηγούμενα τιμολόγια, ακόμα και μετά την αφαίρεση της κλιμακωτής επιδότησης ΤΕΜ που χορηγείται από το κράτος. Επιπλέον, έχουν αυξηθεί και οι αντίστοιχες πάγιες χρεώσεις προμήθειας ενώ από τις 31/07/2022 έχει πάψει να ισχύει και η επιπλέον Έκπτωση 30% που παρείχε η ΔΕΗ επί των αναλογικών χρεώσεων προμήθειας για τις καταναλώσεις από 05/08/2021 και μετά.

Όσον αφορά τη μέση τιμή πώλησης του πετρελαίου θέρμανσης για τη χειμερινή σεζόν 2022-2023, αυτή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συνέχιση ή μη τόσο της έκπτωσης των 7,5 λεπτών (συμπερ. ΦΠΑ) που παρέχει σήμερα και μέχρι τις 30 Νοεμβρίου η HELLENiQ ENERGY (ΕΛΠΕ) όσο και της οριζόντιας κρατικής επιδότησης των 25 λεπτών (συμπερ. ΦΠΑ) που σύμφωνα με τα τωρινά δεδομένα θα παρέχεται μέχρι το τέλος του 2022. Δίχως αυτές, είναι πιθανόν να προέκυπτε μια τιμή αρκετά πάνω από 1,50 €/lt (σήμερα η μέση πανελλαδική τιμή κυμαίνεται μεταξύ 1,30 και 1,35 €/lt).

Το κόστος θέρμανσης με φυσικό αέριο εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη του μηνιαίου TTF (Title Transfer Facility ή Ταμείο Μεταφοράς Τίτλων). Άλλωστε βάσει αυτού διαμορφώνεται και η οριζόντια επιδότηση που παρέχει η ΔΕΠΑ Εμπορίας στους οικιακούς καταναλωτές. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται ότι το κόστος θέρμανσης μέσω συστημάτων φυσικού αερίου (λέβητας συμπύκνωσης Φ.Α.) θα είναι, έστω και οριακά, ακριβότερο του αντίστοιχου των συστημάτων πετρελαίου (συνήθης λέβητας πετρελαίου) ακόμα και αν η τιμή του τελευταίου πάρει μια αύξηση της τάξης των 10-20 λεπτών κατά τη διάρκεια της χειμερινής σεζόν. Αν η σύγκριση γίνει με έναν παλαιό λέβητα πετρελαίου τότε το φυσικό αέριο μπορεί να είναι οριακά ανταγωνιστικό. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι η περαιτέρω αύξηση στις τιμές ανά κιλοβατώρα τόσο του πετρελαίου θέρμανσης όσο και του φυσικού αερίου σε σχέση με πέρυσι (αύξηση της τάξης του 20% & 35%, αντίστοιχα) σε συνδυασμό με τη διατήρηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας στα περσινά επίπεδα, έχουν ως αποτέλεσμα οι αντλίες θερμότητας να υπερτερούν ακόμα περισσότερο των συμβατικών λεβήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, ως προς το κόστος ωφέλιμης θερμικής ενέργειας (€/ΚWhth).

Τέλος, όπως ήταν αναμενόμενο οι ακόμα υψηλότερες, σε σχέση με πέρυσι, τιμές των 2 πιο δημοφιλών φορέων ενέργειας (πετρέλαιο και φυσικό αέριο) φαίνεται ότι επηρέασαν και τις τιμές πώλησης των συμβατικών στερεών καυσίμων, όπως είναι τα καυσόξυλα και τα πέλλετ ξύλου, οι οποίες παρουσιάζουν ραγδαία άνοδο της τάξης του 55% και 100%, αντίστοιχα.

Επιπλέον, από τα αναλυτικά στοιχεία της μελέτης, εξάγεται ένα πολύ κρίσιμο συμπέρασμα όσον αφορά τις προοπτικές αντικατάστασης ενός συμβατικού λέβητα πετρελαίου με νέα συστήματα θέρμανσης, βάσει και των σχετικών εκτιμήσεων για το πού θα κυμανθούν οι τιμές πώλησης των διαφόρων καυσίμων θέρμανσης κατά τη χειμερινή σεζόν 2022-2023. Πιο συγκεκριμένα, η επένδυση από τους οικιακούς καταναλωτές σε κάποια εκ των εναλλακτικών τεχνολογιών θέρμανσης αντί του υφιστάμενου συστήματος θέρμανσης με πετρέλαιο θεωρείται τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο μια επιλογή που εμπεριέχει πάρα πολύ μεγάλο ρίσκο και ως εκ τούτου οφείλει να αξιολογείται με μεγάλη προσοχή.

Ωστόσο, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι η αντλία θερμότητας αποτελεί το μοναδικό εναλλακτικό σύστημα θέρμανσης του οποίου το κόστος θερμικής ενέργειας (€/kWhth) τόσο για τη Ζώνη Β όσο και για τη Ζώνη Γ είναι μικρότερο του αντίστοιχου που περιγράφει το συνήθη λέβητα πετρελαίου (0,156 €/kWhth) και στα 4 σενάρια ετήσιων θερμικών αναγκών που εξετάστηκαν στη μελέτη.

Στον Πίνακα που ακολουθεί, τα μοναδιαία κόστη θερμικής ενέργειας (€/kWhth) που υπολογίστηκαν στην παρούσα μελέτη για τα διάφορα συστήματα θέρμανσης (χειμερινή σεζόν 2022-2023) συγκρίνονται με τα αντίστοιχα της χειμερινής σεζόν 2021-2022 (βλ. μελέτη ΕΜΠ – Δεκέμβριος 2021). Και στις 2 περιπτώσεις, οι θερμικές ανάγκες τετραμήνου ανέρχονται σε 3.000 kWhth/4μηνο (4.500 kWhth/σεζόν).

Σύγκριση ανάμεσα στα μοναδιαία κόστη θερμικής ενέργειας (€/kWhth) που έχουν υπολογιστεί για τις χειμερινές σεζόν 2021-2022 & 2022-2023, αντίστοιχα – Θερμικές ανάγκες μέσου νοικοκυριού ίσες με 3.000 kWhth/4μηνο

* Στη μελέτη επισυνάπτονται οι μειωμένες τιμές κόστους ηλεκτρικού ρεύματος, όπως αυτές προέκυψαν εξαιτίας της χορηγηθείσας κρατικής επιδότησης για τους μήνες Οκτ.21 – Ιαν.22. Ειδικότερα, το ύψος της επιδότησης είχε οριστεί στα 18 ευρώ (60 €/MWh) για τον Οκτώβριο του 2021, στα 39 € (130 €/MWh) για τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο 2021 και στα 42 ευρώ (140 €/ΜWh) για τον Ιανουάριο του 2022, με όριο κατανάλωσης πάντα τις 300 κιλοβατώρες το μήνα (Σύνολο: 138 ευρώ).

** Στους σχετικούς υπολογισμούς, έχει ληφθεί υπόψιν η κρατική (κλιμακωτή) επιδότηση ΤΕΜ, η οποία έχει προκύψει ως μέση τιμή των αντίστοιχων τιμών που έχουν επίσημα ανακοινωθεί για τους μήνες Οκτώβριο & Νοέμβριο του 2022.

*** Τα κόστη για τα συστήματα θέρμανσης Φ.Α. έχουν προκύψει έπειτα από την αφαίρεση της έκπτωσης (μέση τιμή) που παρείχε η ΔΕΠΑ Εμπορίας για τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο 2021 (11 €/MWh, 15 €/MWh και 34 €/MWh, αντίστοιχα). Σημειώνεται ότι στην περσινή μελέτη του ΕΜΠ για τη χειμερινή σεζόν 2021-2022, οι προαναφερόμενες εκπτώσεις δεν είχαν ληφθεί υπόψιν μιας και ο σχετικός μηχανισμός ενίσχυσης οικιακών καταναλωτών φυσικού αερίου δεν είχε επίσημα ενεργοποιηθεί μέχρι και τη στιγμή της δημοσίευσής της.

**** Τα κόστη για τα συστήματα θέρμανσης Φ.Α. έχουν προκύψει έπειτα από την αφαίρεση της οριζόντιας επιδότησης (μέση τιμή) που παρείχε η ΔΕΠΑ Εμπορίας για τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο 2022 (90 €/MWh και 25 €/MWh, αντίστοιχα).

Όλες οι εκτιμώμενες μεταβολές στα θερμικά κόστη (€/kWhth) των διαφόρων συστημάτων θέρμανσης μεταξύ της περσινής (2021-2022) και της φετινής (2022-2023) χειμερινής περιόδου αποτυπώνονται και γραφικά μέσω του Διαγράμματος που ακολουθεί:

Διάγραμμα 1: Κόστος ωφέλιμης θερμικής ενέργειας ανά είδος θερμικού συγκροτήματος (μέσο νοικοκυριό
με θερμικές ανάγκες περί τις 3.000 kWhth/4μηνο ή ισοδύναμα 4.500 kWhth/σεζόν)

Ερευνητική ομάδα

Δρ. Εμμανουήλ Κακαράς
Δρ. Σωτήριος Καρέλλας
Δρ. Παναγιώτης Βουρλιώτης
Δρ. Παναγιώτης Γραμμέλης
Δρ. Πλάτων Πάλλης
Εμμανουήλ Καραμπίνης
Σωτήριος Θανόπουλος

Μπορείτε να κατεβάσετε την πλήρη μελέτη από τα download εδώ

Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥΣ χώρους πρασίνου έχει καταστεί απαραίτητη για τους κατοίκους των πόλεων. Μια έκθεση των Vivid Economics και Barton Willmore έδειξε ότι σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν εκτιμήσει περισσότερο τους τοπικούς χώρους πρασίνου λόγω του Covid-19 και ότι θέλουν το αίτημα αυτό να αποτελέσει μεγαλύτερη προτεραιότητα για την κυβέρνηση.

Είτε πρόκειται για ένα μικρό μπαλκόνι, είτε για πρόσβαση σε χώρο πρασίνου, είτε για έναν ιδιωτικό κήπο, ο υπαίθριος χώρος έχει γίνει προνόμιο για πολλούς, ειδικά λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού και των πολλαπλών περιόδων εγκλεισμού που ακολούθησαν.

Οι χώροι πρασίνου στην πόλη απειλούνται συνεχώς, ιδίως από τη στιγμή που οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να αυξήσουν την πυκνότητα κατοικίας προκειμένου να τροφοδοτήσουν την αυξανόμενη ζήτηση για προαστιακή ανάπτυξη. Ως αποτέλεσμα, ο κήπος και η πρόσβαση σε χώρους πρασίνου/υπαίθριους χώρους έχει μειωθεί τον τελευταίο καιρό, καθώς η προτεραιότητα είναι η στέγαση όσο το δυνατόν περισσότερων.

Όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης, η έλλειψη πρόσβασης σε αυτούς τους χώρους φέρνει στο προσκήνιο εμφανείς ανισότητες, οι οποίες αποκαλύφθηκαν σε περιόδους εγκλεισμού και περιορισμών κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Οι άνθρωποι περιορίστηκαν στα σπίτια τους και στους τοπικούς υπαίθριους χώρους, όπου μπορούσαν να ασκηθούν. Όσοι είχαν πρόσβαση σε αυτούς τους δημόσιους χώρους και διέθεταν δικούς τους κήπους/εξωτερικούς χώρους ήταν πολύ τυχεροί, ενώ οι λιγότερο προνομιούχοι, που ζούσαν σε διαμερίσματα και περιοχές εξαθλίωσης αντιμετώπιζαν κλειστοφοβικές και αποθαρρυντικές συνθήκες.

Είτε πρόκειται για ένα μικρό μπαλκόνι, είτε για πρόσβαση σε χώρο πρασίνου είτε για έναν ιδιωτικό κήπο, ο υπαίθριος χώρος έχει γίνει προνόμιο για πολλούς, ειδικά λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού και των πολλαπλών περιόδων εγκλεισμού που ακολούθησαν.

Το εισόδημα συνδέεται κατά κύριο λόγο με την προσβασιμότητα σε χώρους πρασίνου/υπαίθριους χώρους, με 1 στα 8 βρετανικά νοικοκυριά να μην έχει κήπο. Οι εργαζόμενοι σε ημιειδικευμένα και ανειδίκευτα χειρωνακτικά επαγγέλματα, οι άνεργοι και οι περιστασιακά εργαζόμενοι έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να μην έχουν κήπο σε σχέση με όσους ασκούν διοικητικά, διευθυντικά και εμπορικά επαγγέλματα (συγκριτικό ποσοστό 20% έναντι 7%).

Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας από το Natural England, οι εθνικές μειονότητες έχουν σχεδόν τετραπλάσιες πιθανότητες να μην έχουν πρόσβαση σε υπαίθριο χώρο στο σπίτι (συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας ιδιωτικού/κοινόχρηστου κήπου, βεράντας ή μπαλκονιού) σε ένα εκπληκτικό ποσοστό 37% έναντι 10%. 

Σύμφωνα με έρευνα της Lorien Nesbitt, επίκουρης καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο British Columbia, σε γενικές γραμμές, οι χώροι πρασίνου είναι πιο δύσκολα προσβάσιμοι στις γειτονιές με χαμηλότερο εισόδημα. Στις πιο εύπορες περιοχές είναι πολύ πιο εύκολο να βρει κανείς μια μορφή κήπου, μπαλκονιού, ταράτσας, ακόμη και μικροπάρκων και δέντρων, καθώς αυτά απαιτούν τόσο επενδύσεις όσο και συντήρηση.

Οι δημόσιοι χώροι πρασίνου συχνά χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό των δημοτικών συμβουλίων, πράγμα που σημαίνει ότι οι επενδύσεις και η ποιότητα ποικίλλουν λόγω των διαφορετικών προτεραιοτήτων που έχουν οι διάφορες περιοχές όσον αφορά τον προϋπολογισμό για τέτοιους χώρους.

Το γεγονός ότι η πρόσβαση σε κήπο/ιδιωτικό υπαίθριος χώρο είναι προνόμιο γίνεται εμφανές όταν παρατηρούμε τις αρνητικές επιπτώσεις του εγκλωβισμού σε εσωτερικούς χώρους για παρατεταμένες χρονικές περιόδους. Ο εγκλωβισμός αυτός προκαλεί πολυάριθμες παρενέργειες, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων ψυχικής και σωματικής υγείας, όπως μειωμένη εγκεφαλική λειτουργία, κατάθλιψη και εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Όπως τόνισε η Anna Wirz-Justice, νικήτρια του βραβείου daylight 2022, το φως της ημέρας είναι απαραίτητο για την υγεία και η έκθεση σε αυτό συγχρονίζει το κιρκάδιο σύστημα χρονισμού. Χωρίς αυτόν τον καθημερινό συγχρονισμό μπορεί να προκύψουν συνέπειες όπως ευερεθιστότητα, διακυμάνσεις στη διάθεση και μειωμένη συγκέντρωση.

Μακροπρόθεσμα, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων, καρκίνου, ψυχικών ασθενειών και παχυσαρκίας. Η μειωμένη πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους αυξάνει αυτούς τους κινδύνους, καθώς η έκθεση στο φως της ημέρας είναι περιορισμένη.

Οι κατοικίες που ενσωματώνουν υπαίθριους/πράσινους χώρους παρουσιάζουν θετικές επιδράσεις στη φυσιολογία, συμπεριλαμβανομένης της βελτιωμένης μακροζωίας και της συγκέντρωσης. Η ουσία της «βιοφιλίας», έννοια στην οποία πρώτη φορά αναφέρθηκε ο Γερμανός ψυχολόγος και κοινωνιολόγος Erich Seligmann Fromm, προέρχεται από την ενστικτώδη ανάγκη μας να είμαστε κοντά στον φυσικό κόσμο και είναι ζωτικής σημασίας. 

Για την αντιμετώπιση αυτής της ανισότητας, η πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, για τη βελτίωση της συνολικής ψυχικής και σωματικής ευεξίας. Στοχεύοντας στις υποβαθμισμένες κοινότητες και σε όσους προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα, πρέπει να αποκατασταθεί η πρόσβαση σε κήπο/ιδιωτικό υπαίθριο χώρο, ως ζωτικής σημασίας αγαθό για όλους και όχι ως προνόμιο για τους πιο τυχερούς.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι λύσεις δεν είναι απαραίτητα απλές, καθώς τα οφέλη που παρέχουν οι χώροι πρασίνου επηρεάζονται από το τοπικό πλαίσιο, την κοινωνική μειονεξία, την κουλτούρα και τα δημογραφικά στοιχεία των κατοίκων. Για να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος, οι χώροι πρασίνου μπορούν να είναι πιο ευεργετικοί με τη συμβολή της κοινότητας, σε περιοχές με κοινωνικά μειονεκτήματα.

Η ιδέα του αστικού πρασίνου στις πόλεις μας έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό μια άσκηση επιλογής, αγνοώντας τα εκτεταμένα οφέλη που παρέχουν οι υπαίθριοι χώροι στους κατοίκους. Ωστόσο, καθώς οι πόλεις μας γίνονται πιο πυκνοκατοικημένες έχουν προκύψει καινοτόμοι νέοι τρόποι ενσωμάτωσης πράσινων στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης των κάθετων κήπων, που πρασινίζουν τις προσόψεις μας και προσφέρουν πολυάριθμα οφέλη για τη σωματική και ψυχική υγεία.

Η εισαγωγή στοιχείων βιοφιλικού σχεδιασμού μπορεί επίσης να εξομαλύνει κάπως τις ανισότητες. Η ενσωμάτωση φυτών εσωτερικού χώρου και η μεγιστοποίηση του φυσικού φωτός είναι ένας άλλο τρόπος πρόσβασης στα οφέλη του φυσικού κόσμου. Διαφέροντας από τον παραδοσιακό ιδιωτικό κήπο, μπορούν να προσφέρουν μια λύση, μεταξύ άλλων καινοτόμων νέων συστημάτων.

Στις πιο εύπορες περιοχές είναι πολύ πιο εύκολο να βρει κανείς μια μορφή κήπου, μπαλκονιού, ταράτσας, ακόμη και μικροπάρκων και δέντρων, καθώς αυτά απαιτούν τόσο επενδύσεις όσο και συντήρηση.

πηγή lifo.gr

Η περίοδος της πανδημίας ανέδειξε με τον πιο εμφαντικό τρόπο την ανάγκη για άμεση αξιοποίηση της τεχνολογίας με στόχο τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας επιχειρήσεων, οργανισμών, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και σχολείων. Δύο και πλέον χρόνια μετά το ξέσπασμα της υγειονομικής κρίσης, η ζήτηση για τεχνολογικό εξοπλισμό που μπορεί να υποστηρίξει την τηλεργασία και την τηλεκπαίδευση παραμένει αυξημένη, με την ευελιξία να αποτελεί, πλέον, λέξη-κλειδί για μαθητές και εργαζόμενους.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, το 2021, σχεδόν όλες οι επιχειρήσεις (98,4%) με 10 ή περισσότερους απασχολούμενους είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο, ενώ η ζήτηση για συνδέσεις υψηλής ταχύτητας παρουσιάζει σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Επιπρόσθετα, άνοδο παρουσιάζει και η χρήση υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους (cloud computing), με 50,3% των επιχειρήσεων να δηλώνουν ότι αγόρασαν υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους το 2021 σε σύγκριση με 13,0% το 2015. Συγκεκριμένα, 84,8% των μεγάλων επιχειρήσεων, 62,3% των μεσαίων επιχειρήσεων και 47,7% των μικρών επιχειρήσεων δήλωσαν ότι αγόρασαν υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους τη χρονιά που πέρασε.

Στον τομέα της εκπαίδευσης, η ενσωμάτωση τεχνολογικών λύσεων στη μαθησιακή διαδικασία, συντέλεσε στην ενδυνάμωση του τεχνολογικού αλφαβητισμού εκπαιδευτικών και μαθητών, ενώ ενίσχυσε την ποιότητα των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων. Η χρήση τεχνολογιών αιχμής ανοίγει νέους ορίζοντες στη μάθηση, ενώ παρέχει τεράστιες δυνατότητες και προοπτικές ανάπτυξης στον τομέα της έρευνας και της εκπαίδευσης. Η αξιοποίηση τεχνολογικών λύσεων στον καθημερινό τρόπο λειτουργίας, καθιστά τόσο την εκπαιδευτική διαδικασία όσο και την αγορά εργασίας γενικότερα, πιο προσβάσιμη για άτομα με αναπηρίες, χρόνιες παθήσεις και άτομα που διαμένουν σε απομακρυσμένες γεωγραφικά περιοχές, ενώ παράλληλα μειώνει τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες.  

Στις μέρες μας, τα ψηφιακά συστήματα εκπαίδευσης έχουν ωριμάσει και είναι πιο εύχρηστα από ό,τι στο παρελθόν. Παράλληλα, το κόστος και οι ταχύτητες σύνδεσης στο διαδίκτυο έχουν φτάσει σε εξαιρετικά ελκυστικά επίπεδα.

Στην αγορά υπάρχουν αρκετά προϊόντα τα οποία μπορούν να βελτιστοποιήσουν τόσο την εμπειρία μάθησης, όσο και να αυξήσουν την παραγωγικότητα στην εργασία. Ένα από αυτά είναι ο διαδραστικός πίνακας (interactive whiteboard) με οθόνη αφής. Πλέον, σε εταιρείες και σχολεία στο εξωτερικό, κερδίζει έδαφος η χρήση διαδραστικών πινάκων, όπως τα Interactive Displays της Clevertouch Technologies.

Διαθέσιμοι σε διάφορα μοντέλα με μέγεθος που κυμαίνεται από 55 μέχρι 86 ίντσες, οι διαδραστικοί πίνακες ουσιαστικά λειτουργούν σαν ένα τεράστιο κινητό τηλέφωνο. Οι χρήστες μπορούν να γράψουν πάνω τους, να κρατήσουν σημειώσεις, να επικοινωνήσουν, να προβάλουν περιεχόμενο από οποιαδήποτε πηγή, να ανταλλάξουν αρχεία, καθώς και να κατεβάσουν και να ενσωματώσουν Android εφαρμογές.

Υποστηρίζοντας συμβατότητα με διάφορα λειτουργικά συστήματα όπως Android, Windows, Mac OS X, MacOS και Chromebook και παρέχοντας τη δυνατότητα ασύρματης προβολής περιεχομένου από υπολογιστή ή smartphone και tablet, η εν λόγω λύση μπορεί να χρησιμοποιηθεί με την ίδια ευκολία, τόσο σε μια διαδικτυακή τάξη, όσο και σε μία επαγγελματική συνάντηση, ενισχύοντας την επικοινωνία μεταξύ των συμμετεχόντων. Ειδικότερα, οι διαδραστικοί πίνακες της Clevertouch μπορούν να συνδεθούν με έξυπνες συσκευές, επιτρέποντας στους μαθητές να γράψουν ή να σχολιάσουν στον πίνακα μέσω των υπολογιστών, των tablet και των smartphone τους, κάτι που διευκολύνει την παράδοση του μαθήματος, ειδικά σε υβριδικές συνθήκες διδασκαλίας.

Επιπλέον, οι ψηφιακοί πίνακες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη θέση αφισών, ανακοινώσεων και τυπωμένων σημειωμάτων σε γραφεία ή χώρους αναμονής, προβάλλοντας εναλλασσόμενο περιεχόμενο όπως ημερολόγιο, δράσεις, εργασίες, προγράμματα, ανακοινώσεις και βίντεο.

Ο Λουκιανός Ράφτης Διευθύνων Σύμβουλος της NEDECO Electronics Ltd ανέδειξε ότι «σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο μαθησιακό περιβάλλον τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και το προσωπικό τους καλούνται συνεχώς να αντιμετωπίζουν προκλήσεις και νέα δεδομένα. Χρησιμοποιώντας ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα, εργοδότες, εκπαιδευτικοί, μαθητές και εργαζόμενοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τα οφέλη της τεχνολογίας για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους, ανταποκρινόμενοι στον σύγχρονο τρόπο ζωής. Οι διαδραστικοί πίνακες αποτελούν ιδανική λύση για πανεπιστήμια, σχολεία και φροντιστήρια, καθώς οδηγούν στη μείωση του όγκου του διδακτικού υλικού, εξοικονομώντας κόστος σε πρώτες ύλες όπως το χαρτί».

πηγή alphanews.live