Μια πολύ σημαντική απόφαση, η οποία μπορεί να βοηθήσει στη διάσωση πολλών αξιόλογων κτιρίων, εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Όπως όρισε, ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου ως διατηρητέου δεν πρέπει να εξαρτάται από την κατάστασή του –αν, για παράδειγμα, έχουν καταστραφεί κάποια από τα αξιόλογα αρχιτεκτονικά ή μορφολογικά στοιχεία του–, εφόσον μπορεί η σημασία του να τεκμηριωθεί επιστημονικά και το κτίριο να αποκατασταθεί.

Με την απόφαση γλίτωσε από κατεδάφιση ένα κτίριο του Μεσοπολέμου στην πλατεία Κολιάτσου.

Η περίπτωση αφορά το κτίριο που βρίσκεται στην οδό Καλλινίκου 3, στο κέντρο της Αθήνας. Τόσο η οργάνωση Monumenta όσο και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) είχαν τα τελευταία δύο χρόνια αγωνιστεί ώστε να κηρυχθεί το κτίριο διατηρητέο, από κοινού με το γειτονικό του στην οδό Καλλινίκου 1. Ο ιδιοκτήτης του κτιρίου είχε ζητήσει να το κατεδαφίσει και, λόγω της ηλικίας του κτίσματος, η υπόθεση είχε οδηγηθεί στο Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής. Το ΚΕΣΑ γνωμοδότησε δύο φορές υπέρ του χαρακτηρισμού του κτιρίου ως διατηρητέου. Όμως την τρίτη φορά που η υπόθεση αναπέμφθηκε αποφάσισε να επιτρέψει την κατεδάφιση, παρά την περί του αντιθέτου εισήγηση της Διεύθυνσης Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων (ΔΑΟΚΑ) του ΥΠΕΝ.

Η απόφαση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς είναι κοινός τόπος ότι εάν ένας ιδιοκτήτης τέτοιου κτιρίου επιθυμεί να το «ξεφορτωθεί», τότε σταδιακά αρχίζει να ξηλώνει κάθε αρχιτεκτονικό ή μορφολογικό στοιχείο που το καθιστούσε ιδιαίτερο, ώστε να απομείνει στο τέλος ένα «κουτί».

Το ανώτατο δικαστήριο διευρύνει την αυστηρή θεώρηση της πολιτείας για τον χαρακτηρισμό ενός κτίσματος ως διατηρητέου – Αν είναι σε κακή στατική κατάσταση, προϋπόθεση είναι να μπορεί να αποκατασταθεί.

Περαιτέρω, η κακή στατική κατάσταση ενός κτιρίου δεν αποτελεί από μόνη της αιτία να μη χαρακτηριστεί ένα κτίριο διατηρητέο, επισημαίνει το ΣτΕ, πάντα βέβαια υπό την προϋπόθεση ότι το κτίριο μπορεί να αποκατασταθεί.

Η απόφαση του ΣτΕ «απογυμνώνει» τη στάση που κράτησε το ΚΕΣΑ (τη δεύτερη φορά που το θέμα επανήλθε), χαρακτηρίζοντάς την «ελλιπή και αντιφατική». «Η όλως γενική εκτίμηση του ΚΕΣΑ ότι “δεν προκύπτουν κατά τρόπο ειδικό και συγκεκριμένο ποια είναι εκείνα τα αξιόλογα μορφολογικά και τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά που δηλώνουν το ύφος μιας εποχής και η διατήρηση των οποίων θα συνέβαλλε στην αναγνώριση της εξέλιξης της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της περιοχής” δεν αρκεί για να αντικρούσει την ειδική τεκμηρίωση της ΔΑΟΚΑ, η οποία στα έγγραφά της (εισήγηση και αιτιολογική έκθεση) περιγράφει αναλυτικά τα μορφολογικά στοιχεία και ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του εν λόγω κτιρίου», αναφέρει η απόφαση. Σημειώνει, δε, ότι «επιλεκτική υιοθέτηση μορφολογικών χαρακτηριστικών ποικίλων αρχιτεκτονικών ρευμάτων και στυλ» δεν αποκλείει τον χαρακτηρισμό κτιρίου ως διατηρητέου, δοθέντος ότι δεν τίθεται από τον νόμο ως προϋπόθεση η ύπαρξη ενός μόνο αρχιτεκτονικού στυλ, ούτε αποκλείεται ο συνδυασμός, στο ίδιο κτίριο, περισσότερων στοιχείων διαφορετικών ρευμάτων, εφόσον αυτά είναι αξιόλογα και πρέπει να διατηρηθούν.

Η Monumenta και η ΕΛΛΕΤ χαιρέτισαν την απόφαση του ΣτΕ. «Κτίρια εκλεκτικιστικά, μοντέρνα της περιόδου του Μεσοπολέμου, αλλά και απλά λαϊκά, συγκροτούν ένα μεγάλο τμήμα της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και την πολεοδομική φυσιογνωμία της πόλης, αναδεικνύουν την ιστορική συνέχειά της και εικονογραφούν την εξέλιξη της τυπολογίας της κατοικίας και τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής τους», αναφέρουν σε κοινή τους ανακοίνωση. «Πρόκειται για κτίρια που διατηρούν με τα χαμηλά τους ύψη, τις αυλές και τους κήπους τους μια ανθρώπινη κλίμακα και με την παρουσία τους στις γειτονιές της Αθήνας συμβάλλουν στην ποιότητα του δημόσιου χώρου και παράλληλα λειτουργούν διδακτικά, καθώς εικονογραφούν τις αρχιτεκτονικές απόψεις της εποχής τους».

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με έρευνα της «Κ» («Ο διαρκής θάνατος της μονοκατοικίας», 26.1.2025), μόνο την περασμένη χρονιά κατεδαφίστηκαν στην Αττική 1.266 μονοκατοικίες, ενώ από το 2019 έως και το 2024 εκδόθηκαν στην Αττική 5.582 άδειες ολικής κατεδάφισης κτιρίων. Ενα σημαντικό μέρος αυτών των κτιρίων (περισσότερο από το ένα τρίτο) είναι των πρώτων δεκαετιών του προηγούμενου αιώνα.

_____________________________________________________________________

Κεντρική φωτό: Κτίριο του Μεσοπολέμου στην οδό Καλλινίκου 3 στο κέντρο της Αθήνας γλίτωσε από την κατεδάφιση με την απόφαση που δημοσιοποίησε χθες το Συμβούλιο της Επικρατείας. Η οργάνωση Monumenta και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού είχαν τα τελευταία δύο χρόνια αγωνιστεί ώστε να κηρυχθεί το κτίσμα διατηρητέο, όταν ο ιδιοκτήτης του κτιρίου είχε ζητήσει να το κατεδαφίσει.

πηγή kathimerini.gr

Αντισυνταγματικός κρίθηκε από της Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός για τα ύψη των κτιρίων, ενώ η απόφαση αυτή του ανωτάτου δικαστηρίου που έχει τεράστιο αντίκτυπο στις επενδύσεις και στο χώρο της οικονομίας δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, εφόσον αποδεδειγμένα μέχρι και σήμερα έχει ξεκινήσει με οποιονδήποτε τρόπο η υλοποίηση των αδειών αυτών.

Οι ανώτατοι δικαστές ολοκλήρωσαν τη διάσκεψη τους για την πολύ σοβαρή αυτή υπόθεση σε χρόνο ρεκόρ για τα δεδομένα του ΣτΕ και τήρησαν απαρέγκλιτα όσα από έδρας είχαν ειπωθεί από τον ίδιο τον πρόεδρο του Δικαστηρίου Μιχάλη Πικραμένο για την έκδοση της απόφασης που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την αγορά των ακινήτων ,τους επενδυτές ,του δήμους και τις αρμόδιες πολεοδομικές αρχές.

Ο πρόεδρος του ΣτΕ αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διάσκεψης του δικαστηρίου, σύμφωνα με το νόμο πριν ακόμα από τη δημοσίευση της απόφασης, που αναμένεται εντός του Ιανουαρίου του 2025, ενημέρωσε λόγω της σοβαρότητας της υπόθεσης για το Δία ταύτα της κρίσης των ανώτατων δικαστών αναφορικά με την αντισυνταγματικότητα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού.

Το κρίσιμο σημείο της απόφασης όμως ,πέραν της αντισυνταγματικότητας των διατάξεων αφορά τον χρόνο της εφαρμογής της και το το μέλει γενέσθαι με τις οικοδομικές άδειες που έχουν ήδη εκδοθεί .

Ως προς αυτό το κρίσιμο σημείο το ΣτΕ σύμφωνα και με την ανακοίνωση του προέδρου του , «σταθμίζοντας αφενός τις αρχές της ασφάλειας δικαίου, της προβλεψιμότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης των διοικουμένων και αφετέρου το δημόσιο συμφέρον, έκρινε ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας πρέπει να μην καταλάβουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει αποδεδειγμένα αρχίσει πριν από την παρούσα ανακοίνωση. Ο περιορισμός των αποτελεσμάτων της αντισυνταγματικότητας δεν καταλαμβάνει εκκρεμείς δίκες».

Με τον τρόπο αυτό όπως επισημαίνουν νομικοί που έχουν καλή γνώση της υπόθεσης το ανώτατο δικαστήρια διαφυλάσσει το κύρος του και ταυτόχρονο και την οικονομία του κράτους.

Συγκεκριμένα, στην ανακοίνωση που εξέδωσε ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας για το αποτέλεσμα της διάσκεψης του Δικαστηρίου μετά τη συζήτηση ενώπιον της Ολομέλειας που είχε διεξαχθεί στις 12 Οκτωβρίου αναφέρονται τα εξής :

Σύμφωνα με το άρθρο 34 παρ. 8 του π.δ. 18/1989, όπως προστέθηκε με το άρθρο 25 του ν. 4786/2021

Ανακοινώνει τα εξής:
Στις 25.10., 27.11., 4.12. και 10.12.2024 η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας συνήλθε σε διασκέψεις υποθέσεων σχετικών με την έκδοση οικοδομικών αδειών. Οι υποθέσεις αυτές, οι οποίες συζητήθηκαν κατά τη δικάσιμο της 11.10.2024, παραπέμφθηκαν στην Ολομέλεια, με τις αποφάσεις 293/2024, 662/2024, 310/2024 (επτ.) και 1186/2024 (επτ.) του Ε΄ Τμήματος του Δικαστηρίου, προκειμένου να επιλυθούν τα ζητήματα συνταγματικότητας των διατάξεων των άρθρων 10, 15 παρ. 8, 19 παρ. 2, 25 και 11 παρ. 6 (περ. δ, ε και ιστ) του ν. 4067/2012, ως ισχύει (ΝΟΚ), κατ’ επίκληση των οποίων εξεδόθησαν οι προσβαλλόμενες οικοδομικές άδειες.

Το Δικαστήριο έκρινε τα εξής:

Ι. Το σύστημα των διατάξεων του ΝΟΚ (άρθρα 10, 15 παρ. 8, 19 παρ. 2 και 25), με το οποίο θεσπίζονται κίνητρα προσαύξησης των όρων δόμησης (συντελεστή δόμησης, ύψους) για την ανέγερση των κτηρίων, με αντιστάθμισμα την ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων και την αύξηση των κοινόχρηστων χώρων και των χώρων πρασίνου, αντίκειται στo άρθρο 24 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος. Τούτο, όχι, κατ’ αρχήν, εξαιτίας του περιεχομένου τους, αλλά για τον λόγο ότι παρέχεται με τις διατάξεις αυτές, απ’ ευθείας στις υπηρεσίες δόμησης, η δυνατότητα να εκδίδουν οικοδομικές άδειες, κατ’ απόκλιση, και μάλιστα ουσιώδη, από τους ισχύοντες κατά το πολεοδομικό καθεστώς κάθε περιοχής όρους δόμησης. Τα παρεχόμενα με τις διατάξεις αυτές κίνητρα πρέπει να έχουν ληφθεί υπ’ όψιν και να έχουν σταθμισθεί οι συνέπειές τους στο οικιστικό περιβάλλον κάθε περιοχής κατά το στάδιο του πολεοδομικού σχεδιασμού, κατόπιν ειδικής επιστημονικής μελέτης που να τεκμηριώνει τις περιεχόμενες στις διατάξεις αυτές ρυθμίσεις σε σχέση με τις ιδιαιτερότητες και την εν γένει φυσιογνωμία κάθε οικισμού.

ΙΙ. Περαιτέρω, το Δικαστήριο έκρινε ότι αντίκειται στο Σύνταγμα η μη προσμέτρηση στον συντελεστή δόμησης (δυνάμει του άρθρου 11 παρ. 6 του ΝΟΚ), των εσωτερικών εξωστών (παταριών) και του χώρου κύριας χρήσης των 35 τ.μ. στο δώμα της οικοδομής, όπως και η εξομοίωση της πισίνας με φυτεμένη επιφάνεια (άρ. 19 παρ. 2 του ΝΟΚ). Αυτά μπορούν να κατασκευάζονται προσμετρώμενα στον συντελεστή δόμησης. Αντιθέτως, δεν αντίκειται στο Σύνταγμα η μη προσμέτρηση στον συντελεστή δόμησης  των έρκερ και των κλιμακοστασίων.
Κατόπιν τούτων, οι προσβαλλόμενες άδειες πρέπει να ακυρωθούν για τους παραπάνω λόγους.

ΙΙΙ. Τέλος, το Δικαστήριο, σταθμίζοντας αφενός τις αρχές της ασφάλειας δικαίου, της προβλεψιμότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης των διοικουμένων και αφετέρου το δημόσιο συμφέρον, έκρινε ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας πρέπει να μην καταλάβουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει αποδεδειγμένα αρχίσει πριν από την παρούσα ανακοίνωση. Ο περιορισμός των αποτελεσμάτων της αντισυνταγματικότητας δεν καταλαμβάνει εκκρεμείς δίκες.

Η δημοσίευση της απόφασης αναμένεται τον Ιανουάριο του ερχόμενου έτους.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι κατά της συνταγματικότητας άρθρων του ΝΟΚ  που προβλέπουν μεταξύ άλλων, προσαυξήσεις συντελεστή  δομήσεως λόγω υποτυπώδους μείωσης της κάλυψης και ανέγερσης κτιρίου ανώτερης ενεργειακής απόδοσης (μπόνους δόμησης), είχε ταχθεί και το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ,  όπου εξετάστηκαν τέσσερις υποθέσεις για οικοδομικές άδειες στο Δήμο Αλίμου, παραπέμποντας το θέμα για οριστική κρίση στην  Ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου.

Στην κρίση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) τέθηκε την Παρασκευή, σε μια ασφυκτικά γεμάτη αίθουσα, η υπόθεση περί αντισυνταγματικότητας διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) για τα ύψη και το μέγεθος των κτιρίων, καθώς οι ανώτατοι δικαστές της χώρας συζήτησαν ένα θέμα με μεγάλο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι τους τελευταίους μήνες η κτηματαγορά έχει βρεθεί σε ομηρία εξαιτίας της εκκρεμότητας με το ΝΟΚ.

Βέβαια, θα χρειαστεί ένα εύλογο χρονικό διάστημα για να βγει η σχετική απόφαση, κατά συνέπεια, έως τότε, εκατοντάδες οικοδομικές άδειες θα παραμείνουν σε εκκρεμότητα, κι ενώ κατασκευές που ξεκίνησαν να «χτίζονται» έχουν μείνει στη μέση, συμβόλαια αντιπαροχής ακυρώθηκαν ή «μπήκαν στον πάγο» μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο.

Στο τέλος της διαδικασίας ο πρόεδρος του ΣτΕ, Μιχάλης Πικραμένος, ζήτησε από τις δύο πλευρές να υποβάλλουν υπομνήματα έως 21 Οκτωβρίου (και έως 24 του ίδιου μήνα να διαβαστούν από τους διαδίκους και να αντικρουστούν) προκειμένου το δικαστήριο να λάβει την απόφαση του. Πάντως, όλες οι πλευρές συμφωνούν ότι πρέπει να δοθεί άμεσα λύση, να βγει σύντομα η απόφαση, αν είναι δυνατόν έως τα τέλη του έτους, όπως εκτιμάται ότι μπορεί να γίνει λόγω του κατεπείγοντος του θέματος, ώστε να γνωρίζει η κτηματαγορά που βαδίζει. Ανάλογα με την απόφαση του ΣτΕ θα φανεί αν το αρμόδιο ΥΠΕΝ χρειαστεί να νομοθετήσει εκ νέου.

Οι διατάξεις στο «μικροσκόπιο»

Ειδικότερα, η Ολομέλεια του ΣτΕ καλείται, μεταξύ άλλων, να εξετάσει και να αποφασίσει εάν είναι σύμφωνες με το Σύνταγμα οι διατάξεις του ΝΟΚ, με τις οποίες δίνονται κίνητρα για την αύξηση της δόμησης και την προσαύξηση του μέγιστου επιτρεπόμενου ύψους (έτσι όπως αυτό καθορίζεται σε ειδικές ανά περιοχή διατάξεις), προκειμένου να κατασκευαστούν φιλικά για το περιβάλλον κτίρια και να δημιουργηθούν χώροι πρασίνου.

Συγκεκριμένα η Ολομέλεια θα κρίνει αν είναι συνταγματικές οι διατάξεις που επιτρέπουν την αύξηση του συντελεστή δόμησης (κατά 10%, 15% και 20%), εάν ο κατασκευαστής μειώσει το ποσοστό κάλυψης του οικοπέδου (κατά 10%, 15% και 20% αντίστοιχα), την αύξηση του συντελεστή δόμησης (κατά 5% ή 10%), εάν αναβαθμιστεί ενεργειακά το κτίριο, την αύξηση του μέγιστου επιτρεπόμενου ύψους κάθε κτιρίου κατά 1 μ., εάν χρησιμοποιηθεί το ισόγειο και η πιλοτή ως χώρος στάθμευσης οχημάτων ή εάν κατασκευαστεί φυτεμένο δώμα με κτίσμα ή εάν μειωθεί το ποσοστό κάλυψης του οικοπέδου κατά 5%. Επίσης, υπό εξέταση είναι διατάξεις που επιτρέπουν την κατασκευή φυτεμένου δώματος (το οποίο περιλαμβάνει κτίσμα μέγιστης επιφάνειας 35 τ.μ. και μέγιστου ύψους 3,40 μ.) χωρίς να προσμετράται στο μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος κάθε κτιρίου, να μην προσμετρώνται στον οριζόμενο συντελεστή δόμησης ορισμένες κατασκευές, όπως πατάρια, σοφίτες, φυτεμένα δώματα και κλιμακοστάσια ή εάν πριν από τη θέσπιση των επίμαχων διατάξεων έπρεπε να προηγηθεί στρατηγική εκτίμηση των περιβαλλοντικών τους επιπτώσεων.

Οι αντίθετες πλευρές

Παρεμβάσεις, έκαναν δικηγόροι που εκπροσωπούν κατασκευαστικές εταιρίες και το ΤΕΕ (Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας) από τη μια πλευρά και από την άλλη την Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων (ΚΕΔΕ) και τον Δήμο Αλίμου που πρωτοστατεί ενάντια στις επίμαχες διατάξεις του ΝΟΚ.

Μάλιστα, ο δήμαρχος Αλίμου, Ανδρέας Κονδύλης, είπε ότι τα περισσότερα μπόνους στη δόμηση και η συνδυαστική εφαρμογή τους θεσπίστηκαν το 2019. Όπως είπε προκαλούν «βίαιη επιδείνωση» των συνθηκών στις πόλεις, μεταξύ άλλων αυξάνοντας το πληθυσμό τους χωρίς να υπάρχουν οι αναγκαίες υποδομές. Να θυμίσουμε ότι οι οικοδομικές άδειες οι οποίες έχουν προσβληθεί και έφεραν τη υπόθεση στο ανώτατο δικαστήριο βρίσκονται στην περιοχή του.

Γενικότερα, όσοι τάσσονται υπέρ του ΝΟΚ έχουν κατά καιρούς αναφέρει ότι περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την ανέγερση των νέων κτιρίων, στην λογική της αύξησης του πρασίνου και των κοινόχρηστων χώρων, τη βελτίωση του μικροκλίματος, την παροχή ελευθεριών για την παραγωγή ποιοτικής αρχιτεκτονικής, μορφολογικά και λειτουργικά και την ενσωμάτωση στοιχείων που βελτιώνουν την ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων και προάγουν την περιβαλλοντική προστασία. Σύμφωνα το σκεπτικό αυτό ο ΝΟΚ δεν αποτελεί σχέδιο ή πρόγραμμα, υπό την έννοια που αποδίδει στους όρους η νομοθεσία (ενωσιακή και εθνική) για αυτό και δεν απαιτείται η προηγούμενη εκπόνηση ΣΜΠΕ (περιβαλλοντική μελέτη).

Ο κ. Ανδρέας Παπαπετρόπουλος δικηγόρος, ειδικός σε πολεοδομικά θέματα από την πλευρά των κατασκευαστών τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι «ο ΝΟΚ δεν ανατρέπει τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Λειτουργεί μαζί του συμπληρωματικά. Το πρόβλημα είναι ότι, ενώ υπάρχει σύγχρονος οικοδομικός κανονισμός, δεν υπάρχει ο αντίστοιχος πολεοδομικός σχεδιασμός. Αυτός θα έπρεπε να τον πλαισιώσει και να του επιτρέψει να λειτουργήσει ορθολογικά και αποτελεσματικά. Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Αν ακυρώσουμε τον ΝΟΚ δεν πετυχαίνουμε απολύτως τίποτα».

Ο εκπρόσωπος του ΤΕΕ, Σπύρος Βλαχόπουλος, τόνισε ότι το ζητούμενο στην Ευρώπη είναι η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων και πρόσθεσε ότι υπάρχουν παρόμοιες με το ΝΟΚ ρυθμίσεις και σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία.

Αντίθετα, για παράδειγμα, η ΚΕΔΕ κάνει λόγο για αντισυνταγματικότητα του νόμου υποστηρίζοντας ότι τα πολεοδομικά μεγέθη κάθε περιοχής πρέπει να προκύπτουν από τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Τονίζει ότι μια τέτοια παρέμβαση μπορεί να σταθεί μόνο εφόσον προηγηθεί τεκμηριωμένη επιστημονική μελέτη, διαφορετικά στρεβλώνεται ο υφιστάμενος πολεοδομικός σχεδιασμός, αφού επιτρέπεται να ανεγερθούν μεγαλύτερα κτίρια από ότι αυτός ορίζει σε κάποια περιοχή. «Δικάζουμε την πιο σοβαρή πολεοδομική υπόθεση των τελευταίων ετών» είπε ο νομικός Δημήτρης Μέλισσας, για λογαριασμό της ΚΕΔΕ, και συμπλήρωσε: «Επέρχεται γενικευμένη επιβάρυνση. Στην Κηφισιά τον τελευταίο ένα χρόνο κόπηκαν 1.000 δέντρα. Η αύξηση του συντελεστή δόμησης είναι μπόνους με αμφίβολη αξία για τον ιδιοκτήτη». Όσοι είναι κατά του ΝΟΚ αναρωτήθηκαν επίσης γιατί εξαιρούνται περιοχές όπως η Φιλοθέη και το Ψυχικό.

Τι ρωτούν οι Δικαστές

Οι βασικότερες ερωτήσεις που τέθηκαν από τους δικαστές προκειμένου να απαντηθούν με τα υπομνήματα των διαδίκων σχετίζονταν με το ποιες αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης εξυπηρετεί η αύξηση της δόμησης σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, για το αν ανατρέπεται πολεοδομικός σχεδιασμός όταν σε μια γειτονιά με διώροφα τώρα χτίζονται 4ώροφα, αν η εφαρμογή του ΝΟΚ έλυσε το στεγαστικό πρόβλημα κ.α.

Πηγή: https://news.b2green.gr/52014/μπόνους-δόμησης-νοκ-τι-ειπώθηκε-στην-ε

Εκδόθηκε το εγχειρίδιο Ενιαίων Κανόνων Νομικού Ελέγχου Κτηματολογίου. Το Εγχειρίδιο Νομικού Ελέγχου συντίθεται από τα πρώτα (4) κεφάλαια που αφορούν κατά περιεχόμενο τις εγγραπτέες πράξεις:

Α. Αγοραπωλησία (με συμβολαιογραφικό έγγραφο)

Β. Δωρεά εν ζωή

Γ. Γονική Παροχή

Δ. Αποδοχή κληρονομιάς με συμβολαιογραφικό έγγραφο.

• Δείτε αναλυτικά το Εγχειρίδιο Ενιαίων Κανόνων Νομικού Ελέγχου Κτηματολογίου

Αυτή η τακτική πολλών ιδιοκτητών οικοπέδων, είναι ένα παραθυράκι της νομοθεσίας για ένα εξοχικό με χαμηλό κόστος, ή μια αφορμή για πρόστιμα και μπλεξίματα με την πολεοδομία;

Οικονομική κρίση, πανδημία, ανεργία. Αυτά είναι μόνο μερικά από τα προβλήματα που έχουν αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια οι Έλληνες. Αυτό έχει οδηγήσει πολλούς στο να σκέπτονται πώς θα αποκτήσουν ένα φθηνό σπίτι ή μια μικρή παραθεριστική κατοικία, ξεπερνώντας τα εμπόδια των εξόδων και τη γραφειοκρατία της οικοδομικής άδειας. Μία εκ των λύσεων που εντάσσονται στην συγκεκριμένη κατηγορία των «εναλλακτικών» σπιτιών, είναι και τα τροχόσπιτα. Τι ισχύει όμως στην προκειμένη περίπτωση; Μπορώ να τοποθετήσω ένα τροχόσπιτο στο οικόπεδό μου νόμιμα;

Από το νόμο, επιτρέπεται η προσωρινή τοποθέτηση τροχόσπιτου, που έχει σε ισχύ άδεια κυκλοφορίας από το Υπουργείο Μεταφορών, φέρει αριθμό κυκλοφορίας και είναι ρυμουλκούμενο από ΙΧ αυτοκίνητο. Το τροχόσπιτο μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιονδήποτε ιδιόκτητο χώρο, αρκεί να μην είναι χαρακτηρισμένος ως αρχαιολογικός χώρος, αιγιαλός, παραλία ή δασική έκταση.

Σύμφωνα με την Εγκύκλιο 27860/4450/34/23-3-88 του Υπουργείου Περιβάλλοντος περί «Εγκατάστασης Τροχόσπιτου-Τροχοβίλας», τα τροχόσπιτα που δεν είναι κυκλοφορούντα οχήματα και ρυμουλκούμενα από Ι.Χ. αυτοκίνητα με αριθμό κυκλοφορίας του Υπουργείου Συγκοινωνιών, εφόσον μεταπίπτουν στην κατηγορία που περιγράφεται από την παρ.17 του Άρθρου 2 του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού (Ν. 1577/1985, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν.2831/9-13-06-2000 ), δηλαδή μετατρέπονται σε εγκαταστάσεις με μόνιμη εξάρτησή τους από το περιβάλλον στο οποίο εγκαθίστανται και συνδέονται σταθερά με αυτό (π.χ. σταθερή σύνδεση με το έδαφος, κατασκευή βόθρου, σύνδεση με δίκτυα) ή εξυπηρετούν παραμονή ανθρώπων ή ζώων, εκτέλεση εργασίας ή άσκηση επαγγέλματος, αποθήκευση ή τοποθέτηση πραγμάτων, μηχανημάτων, κλπ., για να εγκατασταθούν σε γήπεδο ή οικόπεδο πρέπει να έχουν άδεια της αρμόδιας για την έκδοση οικοδομικής αδείας Υπηρεσίας, η οποία τα κρίνει κατά τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις.

Οχι. Η κατασκευή πέργκολας επιτρέπεται μόνο όταν υπάρχει ήδη κτίσμα στο οικόπεδο. Επίσης η βάση από μπετόν δεν υπάγεται στις μικρές διαμορφώσεις του εδάφους μέχρι συν/πλην 0,80 μ. από το φυσικό έδαφος με χρήση φυσικών ασύνδετων υλικών, που επιτρέπεται χωρίς οικοδομική άδεια από την πολεοδομική νομοθεσία. Επομένως και σε αυτή την περίπτωση απαιτείται η έκδοση οικοδομικής άδειας.

Τι ισχύει για τις τροχοβίλες;

Μπορώ να βγάλω οικοδομική άδεια για τροχοβίλα;

Ο ελληνικός Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ) θεωρεί κατασκευή κάθε ασφαλές τεχνικό έργο το οποίο έχει συγκεκριμένες προδιαγραφές για τη στατικότατα, την υγιεινή, τη μόνωση, τα υλικά. κ.ά. σύμφωνα με τον ολοκληρωμένο ενεργειακό σχεδιασμό των κτηρίων (ΚΕΝΑΚ). Η τροχοβίλα δεν καλύπτει αυτούς τους κανονισμούς , διότι είναι μία ελαφριά κατασκευή. Για την εσωτερική τοιχοποιία κυρίως τοποθετείται γυψοσανίδα, ενώ εξωτερικά εφαρμόζεται είτε τύπος ξύλου, που επιχρίζεται με σοβά, είτε φύλλα αλουμινίου.

Τι ισχύει σε περίπτωση που «χαλάσει» η συμφωνία μεταξύ αγοραστή και πωλητή - Πότε επιστρέφεται ο φόρος μεταβίβασης.

Με αμείωτη ένταση συνεχίζεται το κύμα μεταβιβάσεων ακινήτων παρά το ράλι που εξακολουθούν να καταγράφουν οι τιμές στην αγορά. Έλληνες και ξένοι αναζητούν ευκαιρίες για επενδύσεις στην ελληνική κτηματαγορά ενώ σε πρώτο πλάνο βρίσκονται οι αγοραπωλησίες αλλά και οι γονικές παροχές και δωρεές λόγω του υψηλού αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ.

Μπορεί χιλιάδες ακίνητα να αλλάζουν χέρια αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που σε μια αγοραπωλησία ακινήτου αγοραστής και πωλητής διαφωνούν, δεν τα βρίσκουν και την τελευταία στιγμή «χαλάει» συμφωνία. Αν αυτό συμβεί πριν φτάσουν στο γραφείο του συμβολαιογράφου δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που έχει προχωρήσει η διαδικασία της αγοραπωλησίας, έχει ήδη υποβληθεί ηλεκτρονικά η δήλωση φόρου μεταβίβασης στην πλατφόρμα myProperty και έχει καταβληθεί και ο φόρος;

Η ακύρωση των δηλώσεων φόρου μεταβίβασης γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty και οι φορολογούμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:

1.Όταν υπάρξει διαφωνία συμβαλλομένων (Πωλητή-Αγοραστή) – ματαίωση της πώλησης πριν την αποδοχή της δήλωσης, πώς ακυρώνεται η δήλωση;

Ο συμβολαιογράφος θα διαγράψει τη δήλωση στην εφαρμογή.

2. Όταν υπάρξει διαφωνία συμβαλλομένων (Πωλητή – Αγοραστή – Νομ. Εκπροσώπου) – ματαίωση της πώλησης μετά την αποδοχή της δήλωσης, πώς ακυρώνεται η δήλωση από τον συμβολαιογράφο;

Στην ηλεκτρονική εφαρμογή ΦΜΑ παρέχεται η δυνατότητα στον συμβολαιογράφο, μέσα σε ένα χρόνο από την υποβολή της δήλωσης, να επιλέξει από το μενού της εφαρμογής «Ακύρωση Δήλωσης λόγω μη σύνταξης συμβολαίου», όταν για συγκεκριμένη δήλωση δεν έχει συνταχθεί σχετικό συμβόλαιο και δεν έχει καταχωρήσει τον αριθμό και την ημερομηνία συμβολαίου στην εφαρμογή. Πέραν του έτους, για ακύρωση λόγω μη σύνταξης συμβολαίου, τηρείται η χειρόγραφη διαδικασία που προβλέπουν οι διατάξεις. 

3. Ποια είναι τα μηνύματα που λαμβάνουν οι συμβαλλόμενοι μετά την ακύρωση της δήλωσης από τον συμβολαιογράφο λόγω μη σύνταξης συμβολαίου;

Ότι υποβλήθηκε ακυρωτική δήλωση από τον συμβολαιογράφο και εκκρεμεί έγκριση/υποβολή από τον αγοραστή αναφέροντας και τον αριθμό της ακυρωτικής δήλωσης.

4. Όταν υπάρξει διαφωνία συμβαλλομένων (Πωλητή – Αγοραστή – Νομ. Εκπροσώπου) – ματαίωση της πώλησης μετά την αποδοχή της δήλωσης και η δήλωση έχει ακυρωθεί από τον συμβολαιογράφο, πως επιστρέφεται ο φόρος;

Όταν ο αγοραστής εγκρίνει/υποβάλει την ακυρωτική δήλωση, θα δημιουργηθεί το σχετικό ΑΦΕΚ, ώστε σε περίπτωση που έχει πληρωθεί ο φόρος να μπορεί να επιστραφεί το ποσό στον φορολογούμενο.

5. Μετά την αποδοχή/υποβολή της δήλωσης από τους συμβαλλόμενους ποια διαδικασία ακολουθείται;

Ο συμβολαιογράφος θα συντάξει σύμφωνα με τον νόμο, το σχετικό συμβόλαιο εφόσον έχει εξοφληθεί ο φόρος μεταβίβασης ακινήτου και έχει εκδοθεί αποδεικτικό καταβολής φόρου.

6. Μέχρι ποιο στάδιο οι συμβαλλόμενοι μπορούν να τροποποιούν την αποδοχή ή την απόρριψη;

Οι συμβαλλόμενοι μπορούν να τροποποιούν την αποδοχή ή την απόρριψη μέχρι το στάδιο της τελευταίας αποδοχής της δήλωσης.

Άρθρο 1

Από την 13.05.2024 τηρούνται και ενημερώνονται ηλεκτρονικά οι νέες εγγραφές στα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) σε Κτηματολογικά Γραφεία και Υποκαταστήματα του Φορέα “Ελληνικό Κτηματολόγιο” ως εξής:

1. Στο Υποκατάστημα Καλλιθέας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Καλλιθέας της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
2. Στο Κτηματολογικό Γραφείο Πειραιώς και Νήσων και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Αίγινας και Πόρου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Κτηματολογικού Γραφείου εκ μεταφοράς.
3. Στο Κτηματολογικό Γραφείο Αττικής και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Λαυρίου και του πρώην Έμμισθου Υποθηκοφυλακείου Κερατέας της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Κτηματολογικού Γραφείου εκ μεταφοράς.
4. Στο Υποκατάστημα Αχαρνών και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Έμμισθου Υποθηκοφυλακείου Αχαρνών της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
5. Στο Υποκατάστημα Αμαρουσίου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Αμαρουσίου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
6. Στο Υποκατάστημα Νέας Ιωνίας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Έμμισθου Υποθηκοφυλακείου Νέας Ιωνίας της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
7. Στο Υποκατάστημα Περιστερίου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Ιλίου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
8. Στο Κτηματολογικό Γραφείο Ηπείρου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Κόνιτσας και των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Ζαγορίου, Ζίτσας, Μετσόβου, Πραμάντων και Πωγωνίου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Κτηματολογικού Γραφείου εκ μεταφοράς.
9. Στο Υποκατάστημα Άρτας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ): α) του καταργηθέντος πρώην Έμμισθου Υποθηκοφυλακείου Άρτας, β) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Φιλιππιάδας και γ) των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Βουλγαρελίου, Δροσοπηγής και Τζουμέρκων της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
10. Στο Υποκατάστημα Ηγουμενίτσας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Ηγουμενίτσας, Φιλιατών και Παραμυθιάς της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
11. Στο Υποκατάστημα Πρέβεζας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Πρέβεζας και Πάργας και του καταργηθέντος πρώην Μη Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Θεσπρωτικού της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
12. Στο Υποκατάστημα Θήρας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Ανάφης, Ίου και Σικίνου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
13. Στο Κτηματολογικό Γραφείο Στερεάς Ελλάδας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Σπερχειάδας και του καταργηθέντος πρώην Μη Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Αμφίκλειας της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Κτηματολογικού Γραφείου εκ μεταφοράς.
14. Στο Υποκατάστημα Άμφισσας και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Άμφισσας και Γαλαξιδίου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
15. Στο Κτηματολογικό Γραφείο Θεσσαλονίκης και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Κουφαλίων της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Κτηματολογικού Γραφείου εκ μεταφοράς.
16. Στο Υποκατάστημα Κιλκίς και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Γουμένισσας, Μουριών και Πολυκάστρου της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
17. Στο Υποκατάστημα Αιγιαλείας-Αιγίου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Ακράτας και των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Κλειτορίας και Αροανίας της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
18. Στο Κτηματολογικό Γραφείο Πελοποννήσου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Καλτεζούντος, Καρύταινας, Κοντοβάζαινας Ελευσίνας, Τευθίδος, Τρικολώνων, Τροπαίων και Ψωφίδος της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Κτηματολογικού Γραφείου εκ μεταφοράς.
19. Στο Υποκατάστημα Ναυπλίου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) των καταργηθέντων πρώην Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Άργους και Μάσσητος της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.
20. Στο Υποκατάστημα Κορίνθου και ειδικότερα για τις νέες εγγραφές στα τηρούμενα Βιβλία του Συστήματος Μεταγραφών και Υποθηκών (ΣΜΥ) του καταργηθέντος πρώην Ειδικού Άμισθου Υποθηκοφυλακείου Σολυγείας και των καταργηθέντων πρώην Μη Ειδικών Άμισθων Υποθηκοφυλακείων Στυμφαλίας και Φενεού της τοπικής αρμοδιότητας του ίδιου Υποκαταστήματος εκ μεταφοράς.

Από την ίδια ημερομηνία τα παραγόμενα ηλεκτρονικά αρχεία των ίδιων Βιβλίων (ψηφιακά Βιβλία) αντικαθιστούν τα ίδια αρχικά τηρούμενα βιβλία σε έντυπη μορφή, που καταργούνται.

Άρθρο 2

Η ισχύς της παρούσας απόφασης αρχίζει από την 13η Μαΐου 2024.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

πηγή news.b2green.gr

Νόμο του κράτους αποτελεί πλέον το πολυνομοσχέδιο του ΥΠΕΝ με τίτλο “Ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των πολυεπίπεδων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στους τομείς: α) της διαχείρισης υδάτων, β) της διαχείρισης και προστασίας των δασών, γ) της αστικής ανθεκτικότητας και πολιτικής, δ) της καταπολέμησης της αυθαίρετης δόμησης, ε) της ενεργειακής ασφάλειας και άλλες επείγουσες διατάξεις”, το οποίο δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ.

Όπως επισημαίνεται στον νέο νόμο (ν.5106/2024), σκοπός του είναι η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε τρία (3) επίπεδα:

1. στην προστασία των υδάτων, των δασών και του φυσικού περιβάλλοντος,
2. στη δημιουργία βιώσιμων και ανθεκτικών αστικών περιοχών, στην καταστολή της αυθαίρετης δόμησης και την επίλυση συναφών χωροταξικών και πολεοδομικών ζητημάτων, και
3. στη μείωση του ενεργειακού κόστους των ευάλωτων νοικοκυριών, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, των Τοπικών και Γενικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης, και στην περαιτέρω προώθηση και τον εκσυγχρονισμό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Πιο συγκεκριμένα, αντικείμενο του νέου νόμου αποτελεί:

• η σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Οργανισμός Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία» και η λειτουργία γνωμοδοτικής επιτροπής και τοπικών επιτροπών, για την προστασία και τη διαχείριση των υδάτων του Υδατικού Διαμερίσματος της Θεσσαλίας,
• η ρύθμιση ζητημάτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης και η επικαιροποίηση της σύμβασης συντήρησης και λειτουργίας του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος της μείζονος περιοχής Πρωτευούσης,
• η δημιουργία Υβριδικών Συνεργατικών Σχημάτων και η ρύθμιση της διαχείρισης, προστασίας και εκμετάλλευσης δημοσίων δασών,
• η επικαιροποίηση του πλαισίου λειτουργίας του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής,
• η θεσμοθέτηση αστικής πολιτικής και σχεδίων αστικής ανθεκτικότητας,
• η σύσταση ενιαίου πλαισίου για τον έλεγχο και την καταπολέμηση της αυθαίρετης δόμησης,
• η θέσπιση του Προγράμματος «Απόλλων» για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των ευάλωτων νοικοκυριών, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, των Τοπικών και Γενικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης ανά την Επικράτεια,
• ο εκσυγχρονισμός της διαδικασίας αδειοδότησης έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων και η εγκατάσταση συστημάτων τηλεποπτείας και τηλεδιαχείρισης,
• η θεσμοθέτηση επιδότησης της τιμολογητέας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

• ΕΝΟΤΗΤΑ Α’: ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Άρθρο 1 Σκοπός

Άρθρο 2 Αντικείμενο

• ΕΝΟΤΗΤΑ Β’: ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ, ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

.........

• ΕΝΟΤΗΤΑ Γ’: ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΜΕΡΟΣ Β’: ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ Ν. 4495/2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΑ’ Ν. 4495/2017 – ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΑ’ ΣΤΟΝ Ν. 4495/2017

Άρθρο 51 Προσθήκη Τμήματος για την αυστηροποίηση του πλαισίου της αυθαίρετης δόμησης στον ν. 4495/2017 – Προσθήκη Τμήματος ΔΑ’στον ν. 4495/2017

Άρθρο 52 Πεδίο εφαρμογής – Προσθήκη άρθρου 125Α στον ν. 4495/2017

Άρθρο 53 Αρμοδιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον εντοπισμό και τον έλεγχο της αυθαίρετης δόμησης

Άρθρο 54 Ειδικός Επιθεωρητής Ελέγχου και Καταστολής της Αυθαίρετης Δόμησης

Άρθρο 55 Συγκρότηση Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων Β’ – Τροποποίηση παρ. 1 και προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 24 του ν. 4495/2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΩΝ – ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ – ΕΛΕΓΧΟΣ

Άρθρο 56 Προσθήκη Κεφαλαίου για τον εντοπισμό, τις καταγγελίες και τον έλεγχο επί αυθαιρέτων – Προσθήκη Κεφαλαίου Β’ στο Τμήμα ΔΑ’ του ν. 4495/2017

Άρθρο 57 Δημιουργία διαδικτυακής πλατφόρμας για τον εντοπισμό αυθαιρέτων με χρήση δορυφορικών εικόνων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών – Προσθήκη άρθρου 125Β στον ν. 4495/2017

Άρθρο 58 Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών – Προσθήκη άρθρου 125Γ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 59 Διαδικασία υποβολής καταγγελιών στο Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών – Προσθήκη άρθρου 125Δ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 60 Αξιολόγηση, προτεραιοποίηση και διαχείριση των καταγγελιών – Προσθήκη άρθρου 125Ε στον ν. 4495/2017

Άρθρο 61 Διαδικασία ελέγχου και αυτοψιών – Προσθήκη άρθρου 125ΣΤ στον ν. 4495/2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Άρθρο 62 Προσθήκη Κεφαλαίου για τη διοικητική και δικαστική προστασία – Προσθήκη Κεφαλαίου Γ’ στο Τμήμα ΔΑ’ του ν. 4495/2017

Άρθρο 63 Άσκηση και εξέταση ενδικοφανών προσφυγών – Προσθήκη άρθρου 125Ζ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 64 Ένδικα βοηθήματα και μέσα – Προσθήκη άρθρου 125Η στον ν. 4495/2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’: ΚΥΡΩΣΕΙΣ

Άρθρο 65 Προσθήκη Κεφαλαίου για τις κυρώσεις επί αυθαιρέτων – Προσθήκη Κεφαλαίου Δ’ στο Τμήμα ΔΑ’ του ν. 4495/2017

Άρθρο 66 Κυρώσεις – Προσθήκη άρθρου 125Θ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 67 Άμεση κατεδάφιση αυθαιρέτου – Προσθήκη άρθρου 125Ι στον ν. 4495/2017

Άρθρο 68 Οικειοθελής κατεδάφιση αυθαιρέτου και απομάκρυνση αυθαίρετης αλλαγής χρήσης/Άδεια νομιμοποίησης – Προσθήκη άρθρου 125ΙΑ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 69 Κατεδάφιση από το ελληνικό δημόσιο – Προσθήκη άρθρου 125ΙΒ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 70 Πρόστιμα ανέγερσης και μη έγκαιρης κατεδάφισης – Προσθήκη άρθρου 125ΙΓ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 71 Τιμή ζώνης – Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 109 ν. 4495/2017

Άρθρο 72 Τρόπος καταβολής και απόδοσης προστίμων – Προσθήκη άρθρου 125ΙΔ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 73 Ποινικές κυρώσεις – Προσθήκη άρθρου 125ΙΕ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 74 Αναστολή λειτουργίας για οικονομικές δραστηριότητες και διακοπή ρευματοδότησης – Προσθήκη άρθρου 125ΙΣΤ στον ν. 4495/2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’: ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ

Άρθρο 75 Προσθήκη Κεφαλαίου για την υποστήριξη της διοικητικής διαδικασίας και των οργάνων καταπολέμησης της αυθαίρετης δόμησης – Προσθήκη Κεφαλαίου Ε’ στο Τμήμα ΔΑ’ του ν. 4495/2017

Άρθρο 76 Όργανα ελέγχου – Προσθήκη άρθρου 125ΙΖ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 77 Ακαταδίωκτο και ασφάλεια των μελών των κλιμακίων ελέγχου – Προσθήκη άρθρου 125ΙΗ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 78 Στελέχωση της Γενικής Διεύθυνσης Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών και της Διεύθυνσης Εφαρμογής Σχεδιασμού και Ελέγχου Δομημένου Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας – Προσθήκη άρθρου 125ΙΘ στον ν. 4495/2017

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’: ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 79 Τελικές διατάξεις – Έγκριση εκτέλεσης εργασιών για κατεδάφιση ειδικών περιπτώσεων κτιρίων – Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 29 ν. 4495/2017

Άρθρο 80 Προσθήκη Κεφαλαίου για τις εξουσιοδοτικές και μεταβατικές διατάξεις – Προσθήκη Κεφαλαίου ΣΤ’ στο Τμήμα ΔΑ’ του ν. 4495/2017

Άρθρο 81 Εξουσιοδοτικές διατάξεις – Προσθήκη άρθρου 125Κ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 82 Μεταβατικές διατάξεις – Προσθήκη άρθρου 125ΚΑ στον ν. 4495/2017

Άρθρο 83 Καταργούμενες διατάξεις

ΜΕΡΟΣ Γ’: ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ Ν. 4067/2012

Άρθρο 84 Κατασκευή υποσταθμών της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού και επέκταση των θεμελίων των κτιρίων στα προκήπια – Προσθήκη περ. λδ στην παρ. 6 του άρθρου 11 και τροποποίηση άρθρου 17 Νέου Οικοδομικού Κανονισμού

Άρθρο 85 Θέση κτιρίου και εγκαταστάσεων – Τροποποίηση άρθρου 14 Νέου Οικοδομικού Κανονισμού

Άρθρο 86 Κατασκευή ανοικτών εξωστών – Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 16 Νέου Οικοδομικού Κανονισμού

Άρθρο 87 Υπαίθριοι χώροι στάθμευσης – Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 17 Νέου Οικοδομικού Κανονισμού

Άρθρο 88 Προσωρινές κατασκευές – Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 21 Νέου Οικοδομικού Κανονισμού

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Άρθρο 89 Κίνητρα για την επαναλειτουργία, τον εκσυγχρονισμό και την επανάχρηση εγκαταλελειμμένων τουριστικών καταλυμάτων – Προσθήκη άρθρου 51Α στον ν. 4178/2013

Άρθρο 90 Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια – Τροποποίηση άρθρου 6 ν. 4447/2016

Άρθρο 91 Μελέτη, κατασκευή, έλεγχος και παραλαβή έργων τεχνικής υποδομής και συναφών κατασκευών στο πλαίσιο Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων

Άρθρο 92 Ρυμοτομικό σχέδιο εφαρμογής – Τροποποίηση περ. γ) παρ. 3 άρθρου 8 ν. 4447/2016

Άρθρο 93 Ερμηνευτική διάταξη για τη διαδικασία ανάρτησης Ρυμοτομικών Σχεδίων μετά από τροποποίηση λόγω αποδοχής ενστάσεων – Τροποποίηση παρ. 4, 5 και 7 άρθρου 10 ν. 4447/2016

Άρθρο 94 Γενικές κατηγορίες χρήσεων – Αντικατάσταση παρ. 6 άρθρου 13 ν. 4447/2016

Άρθρο 95 Εκτίμηση Φέρουσας Ικανότητας – Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 64 ν. 4964/2022

Άρθρο 96 Πρόσβαση σε αθλητικές εγκαταστάσεις που έχουν χωροθετηθεί με εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου

Άρθρο 97 Μη απαίτηση τήρησης της διαδικασίας χωροθέτησης επενδυτικού σχεδίου – Προσθήκη περ. ε’ στην παρ. 5 του άρθρου 12 του ν. 3986/2011

Άρθρο 98 Πολεοδομικές παραβάσεις – Προσθήκη περ. η) στην παρ. 3 του άρθρου 81 του ν. 4495/2017

Άρθρο 99 Πολεοδομικές παρατάσεις – Τροποποίηση άρθρου 52 ν. 4710/2020 – Τροποποίηση άρθρου 40 ν. 4759/2020, περ. α) παρ. 1 άρθρου 4 ν. 4280/2014

.........

• ΕΝΟΤΗΤΑ Δ’: ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

.......

• ΕΝΟΤΗΤΑ Ε’: ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

......

Πρόσφατα τέθηκε σε εφαρμογή με την υπ’ αριθμόν ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/66006/2360 (ΦΕΚ 3985Β/22-06-2023) Υπουργική Απόφαση ο νέος Κτιριοδομικός Κανονισμός, που μαζί με τον Οικοδομικό Κανονισμό καθορίζουν τον τρόπο ανέγερσης κτιρίων στη χώρα. Ο νέος Κτιριοδομικός Κανονισμός τροποποίησε τον προηγούμενο που είχε εγκριθεί το 1989, όπως αυτός είχε αναθεωρηθεί με τον Οικοδομικό κανονισμό του 2012.

Ενα από τα βασικά άρθρα του νέου κανονισμού είναι το άρθρο 6 που αφορά τη δόμηση κτιρίου κοντά σε ρέμα.

Με διάταξη που προστέθηκε στον κανονισμό, δίνεται η δυνατότητα, χωρίς απαίτηση οριοθέτησης, να γίνονται εργασίες σε παλιά υφιστάμενα κτίρια. Επίσης, επιτρέπεται από τον νέο κανονισμό να εκδίδεται από την πολεοδομία άδεια αποπεράτωσης, άδεια αλλαγής χρήσης, καθώς και άδεια εργασιών πλήρης ανακαίνισης, και να επιδοτούνται οι κατοικίες από το « Εξ οικονομώ».

Ομως τα οριοθετημένα ρέματα είναι ελάχιστα σε όλη την επικράτεια. Σχεδόν όλα τα ρέματα της Αθήνας, ακόμα και ο Κηφισός ποταμός, δεν είναι οριοθετημένα σε όλο τους το μήκος.

Επίσης, πολλές οικοδομικές άδειες εκδόθηκαν στο παρελθόν μέσα σε μπαζωμένα ρέματα και σήμερα αυτές βρίσκονται σε ισχύ και άρα μπορούν να ανακαινιστούν, ενώ πιθανά αύριο μπορεί να κινδυνέψουν ή να γκρεμιστούν.

Τα νέα δεδομένα τις κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων της, με τα πρόσφατα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα στη χώρα μας, έδειξαν ότι τα ποτάμια και τα ρέματα βρίσκουν την παλιά τους διαδρομή και μάλιστα διευρυμένα και θα πρέπει να επανεξεταστεί όλο το μοντέλο δόμησης και τακτοποίησης αυθαιρέτων κατασκευών πλησίον των ρεμάτων και ποταμών.

• Τι ισχύει με το νέο Κτιριοδομικό Κανονισμό;

Α. Για τα ρέματα που έχουν οριοθέτηση

Στα ρέματα, των οποίων οι οριογραμμές έχουν καθορισθεί με οποιονδήποτε από τους προβλεπόμενους τρόπους, η ανέγερση κτιρίων, εγκαταστάσεων ή περιτοιχισμάτων και γενικά η δόμηση ρυθμίζεται ως εξής:

1. Απαγορεύεται απολύτως η δόμηση μέσα στην έκταση που περικλείεται από τις οριογραμμές του ρέματος.
2. Η δόμηση επιτρέπεται εκτός των οριογραμμών του ρέματος, όταν αυτές καθορίζονται με έργα, εφόσον έχουν κατασκευαστεί τα τυχόν προβλεπόμενα έργα διευθέτησης αυτού.
3. Η δόμηση επιτρέπεται εκτός των οριογραμμών του ρέματος, όταν αυτές καθορίζονται χωρίς έργα, στις περιπτώσεις όπου είτε η οριοθέτηση πραγματοποιήθηκε χωρίς πρόταση έργων διευθέτησης είτε αυτή πραγματοποιήθηκε με πρόταση έργων διευθέτησης αλλά τα προβλεπόμενα έργα διευθέτησης δεν έχουν κατασκευαστεί ακόμα.

Β. Για τα ρέματα που έχουν καταργηθεί

1. Στα ρέματα που διαπιστώνεται ότι έχουν καταργηθεί αλλά απεικονίζονται στα εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια, η δόμηση επιτρέπεται ύστερα από σχετική βεβαίωση της Δ/νσης Περιβάλλοντος και Υδάτων της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την κατάργηση του ρέματος.
2. Αν το ρέμα έχει αντικατασταθεί με άλλον αποδέκτη (αγωγό αποχέτευσης ή απορροής των νερών), η δόμηση επιτρέπεται μόνο εφ’ όσον διαπιστωθεί ότι δεν παραβλάπτονται οι κοινόχρηστοι αγωγοί, σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες της αρμόδιας για την κατασκευή του αποδέκτη υπηρεσίας (π.χ. ΕΥΔΑΠ).

Γ. Για έκδοση Άδειας Δόμησης κοντά σε ρέμα χωρίς απαίτηση Οριοθέτησης ρέματος

1. Σε κάθε περίπτωση είναι δυνατή, χωρίς απαίτηση οριοθέτησης, άδεια για εργασίες άρσης επικινδυνότητας σε νομίμως υφιστάμενα κτίρια, άδεια αποπεράτωσης εργασιών σε νομίμως υφιστάμενα κτίρια με ολοκληρωμένο φέροντα οργανισμό, άδεια αλλαγής χρήσης, εφόσον η νέα χρήση επιτρέπεται στην περιοχή, εργασιών συντήρησης, επισκευής, ενεργειακής αναβάθμισης, διαρρυθμίσεων (πλήρης ανακαίνιση), εκσυγχρονισμού (εγκαταστάσεων) και στατικής ενίσχυσης σε κτίρια που ανεγέρθηκαν με νόμιμη άδεια κι εφόσον οι εργασίες περιορίζονται στο κέλυφος του υφιστάμενου κτιρίου και σε επαφή με αυτό.
2. Επίσης, είναι δυνατή η έκδοση άδειας κατεδάφισης οποιασδήποτε κατασκευής, χωρίς απαίτηση οριοθέτησης.

Δ. Για Άδεια Προσθήκης

Για προσθήκες κατ’ επέκταση και ύψος σε κτίρια που η ανέγερσή τους είχε εγκριθεί από την αρμόδια για τα ρέματα υπηρεσία και σε αποστάσεις από τις οριογραμμές του ρέματος τουλάχιστον ίσες με αυτές των κτισμάτων που υπάρχουν, μπορεί να χορηγείται η οικοδομική άδεια χωρίς να απαιτείται οπωσδήποτε νέα έγκριση.

Σημειώνεται ότι: όλες οι προαναφερόμενες διατάξεις έχουν εφαρμογή για κάθε περίπτωση ρέματος, ανεξάρτητα αν αυτό βρίσκεται εντός σχεδίου ή οικισμού ή εκτός σχεδίου και οικισμού.

• Τι θεωρείται υδατόρευμα και πρέπει να οριοθετηθεί;

Υδατορέματα ή υδατορεύματα ή ρέματα (μη πλεύσιμοι ποταμοί, χείμαρροι, ρέματα και ρυάκια) είναι οι φυσικές ή διευθετημένες διαμορφώσεις της επιφάνειας του εδάφους που είναι κύριοι αποδέκτες των υδάτων της επιφανειακής απορροής και διασφαλίζουν τη διόδευσή τους προς άλλους υδάτινους αποδέκτες σε χαμηλότερες στάθμες. Στην έννοια του υδατορέματος δεν περιλαμβάνονται τα εγγειοβελτιωτικά έργα, όπως αρδευτικές και αποστραγγιστικές τάφροι.

• Πώς ορίζονται οι οριογραμμές ενός υδατορεύματος;

Οριογραμμές υδατορέματος είναι οι πολυγωνικές γραμμές και από τις δύο πλευρές της βαθιάς γραμμής του υδατορέματος, που περιβάλλουν σωρευτικά:

α) τις όχθες του υδατορέματος,

β) τις γραμμές πλημμύρας και

γ) οποιοδήποτε φυσικό ή τεχνητό στοιχείο, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του υδατορέματος, το οποίο έχει περιβαλλοντική αξία και χρήζει προστασίας.

• Ποια είναι η διαφορά μεταξύ οριοθέτησης και διευθέτησης ενός υδατορεύματος;

Η οριοθέτηση είναι μια διοικητική πράξη, με στόχο την εξασφάλιση της απρόσκοπτης απορροής των επιφανειακών νερών και την περιβαλλοντική προστασία του υδατορέματος.

Η διευθέτηση υδατορέματος είναι η επέμβαση στο υδατόρεμα, με την εκτέλεση των αναγκαίων έργων με σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών ροής, τη μείωση των κινδύνων από πλημμύρες και τον έλεγχο των διαβρώσεων και των αποθέσεων φερτών υλικών.

• Πως χτίζουμε κοντά σε ρέμα σήμερα;

Στα ρέματα, των οποίων οι οριογραμμές έχουν καθοριστεί, η ανέγερση κτιρίων, ή εγκαταστάσεων ή περιτοιχισμάτων και γενικά η δόμηση ρυθμίζεται ως εξής:

α) Απαγορεύεται απολύτως η δόμηση μέσα στην έκταση που περικλείεται από τις οριογραμμές του ρέματος.

β) Καθορίζονται οι αποστάσεις δόμησης σε 10 μέτρα εκατέρωθεν των γραμμών πλημμύρας για τις εντός σχεδίου και εντός ορίων οικισμών περιοχές.

γ) Καθορίζονται οι αποστάσεις δόμησης σε 20 μέτρα εκατέρωθεν των γραμμών πλημμύρας για τις εκτός σχεδίου περιοχές.

• Μπορεί να γίνει τακτοποίηση αυθαιρέτου κοντά σε ρέμα;

Ναι, υπό τις παρακάτω προϋποθέσεις:

Περίπτωση σε οριοθετημένο ρέμα

α) Στην περίπτωση οριοθετημένων ρεμάτων ή όπου υπάρχει προσωρινή οριογραμμή, απαγορεύεται η τακτοποίηση αυθαιρέτων που βρίσκονται εντός της περιοχής που περικλείεται από τις οριογραμμές του ρέματος.

β) Στην περίπτωση αυθαίρετης κατασκευής, η οποία βρίσκεται μεταξύ της οριογραμμής (οριοθέτησης του ρέματος) και της οικοδομικής γραμμής, επιτρέπεται η τακτοποίηση του αυθαιρέτου και εφαρμόζεται συντελεστής επιβάρυνσης ίσος με τον συντελεστή πρασιάς.

Περίπτωση σε μη οριοθετημένο ρέμα

Στην περίπτωση μη οριοθετημένων ρεμάτων, επιτρέπεται η τακτοποίηση αυθαιρέτων σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος, ανάλογα με το αν το αυθαίρετο συνορεύει με μικρό, μεσαίο ή μεγάλο ρέμα ως εξής:

α) στα μικρά ρέματα με έκταση λεκάνης απορροής μικρότερης ή ίσης του ενός (1) τετραγωνικού χιλιομέτρου (τ.χ.), όταν βρίσκονται εκτός ορίων οικισμών ή σχεδίων πόλεως, ή μικρότερης ή ίσης του μισού (0,50) τ.χ., όταν βρίσκονται εντός ορίων οικισμών ή σχεδίων πόλεως, οι οριογραμμές συμπίπτουν με τις γραμμές όχθης,

β) στα μεσαία ρέματα με έκταση λεκάνης απορροής μικρότερης ή ίσης των δέκα (10) τ.χ., όταν βρίσκονται εκτός ορίων οικισμών ή σχεδίων πόλεως, ή μικρότερης ή ίσης των πέντε (5) τ.χ., όταν βρίσκονται εντός ορίων οικισμών ή σχεδίων πόλεως, γραμμή είκοσι (20) μέτρων εκατέρωθεν της βαθιάς γραμμής του ρέματος,

γ) στα μεγάλα ρέματα με έκταση λεκάνης απορροής μεγαλύτερης των δέκα (10) τ.χ., όταν βρίσκονται εκτός ορίων οικισμών ή σχεδίων πόλεως, ή μεγαλύτερης των πέντε (5) τ.χ., όταν βρίσκονται εντός ορίων οικισμών ή σχεδίων πόλεως, γραμμή πενήντα (50) μέτρων εκατέρωθεν της βαθιάς γραμμής του ρέματος.

Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ,
τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού,
baklatsi@yahoo.gr

πηγή taxydromos.gr

• Στην ειδική σελίδα για τις Εκλογές 2024 του ΤΕΕ, όπου υπάρχει πρόσβαση από την κεντρική σελίδα του ΤΕΕ πατώντας στην ενότητα/link «Εκλογικές Ανακοινώσεις», έχει αναρτηθεί ανακοίνωση σχετικά με:

 Ανακήρυξη Υποψηφιοτήτων (26/03/2024)

όπου ανακοινώνονται οι υποψήφιοι στην Αντιπροσωπεία του ΤΕΕ, στις δέκα τρεις  (13) Επιστημονικές Επιτροπές Ειδικότητας, στο Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο και στο Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο της έδρας του ΤΕΕ (Αθήνα) για τις εκλογές ΤΕΕ της 19.5.2024, όπως τους ανακήρυξε η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ με απόφαση που έλαβε κατά την Ειδική Συνεδρίαση της 26.3.2024

Με την παρούσα δίνονται οδηγίες για την εφαρμογή της περ. γ, της παρ. 1, του άρθρου 8 του ν. 4447/2016 (όπως διαμορφώθηκε με το άρθρο 234 του ν. 5037/2023) στην περίπτωση που με το Ε.Π.Σ. προσδιορίζεται κοινόχρηστη οδός, με την οποία επιτυγχάνεται η οργανική ενσωμάτωση της περιοχής επέμβασης στη ζώνη άμεσης επιρροής ή και στην ευρύτερη περιοχή και ειδικότερα η κυκλοφοριακή σύνδεση με το υφιστάμενο κοινόχρηστο οδικό δίκτυο.

Σύμφωνα με το νόμο ισχύουν τα εξής:

«γα) Η προσδιοριζόμενη κοινόχρηστη οδός αξιολογείται στο πλαίσιο της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των προτεινομένων από την κύρια μελέτη ρυθμίσεων και κατευθύνσεων του Ε.Π.Σ..

γβ) Επιτρέπεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για τη διάνοιξη της νέας οδού ή τη βελτίωση της χάραξης και των λοιπών τεχνικών χαρακτηριστικών υφισταμένης οδού, ή η σύσταση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επ’ αυτών, ώστε να καταστεί η περιοχή επέμβασης κατάλληλη, είτε για τη δημιουργία οργανωμένων υποδοχέων δραστηριοτήτων, είτε για την πραγματοποίηση των προγραμμάτων και παρεμβάσεων της παρ.1.

γγ) Η απαλλοτρίωση κηρύσσεται με κοινή απόφαση των αρμοδίων οργάνων των Υπουργείων Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών και Μεταφορών και Πολιτισμού και Αθλητισμού στην περίπτωση που η ζώνη απαλλοτρίωσης εμπίπτει σε περιοχή ελεγχόμενη βάσει του ν. 4858/2021 (Α’ 220), υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή φορέων Γενικής Κυβέρνησης της περ. (β) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) ή φυσικών προσώπων και με δαπάνη του υπερ ού η απαλλοτρίωση ή άλλου προσώπου, που ορίζεται με την πράξη κήρυξής της. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται ο Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ν. 2882/2001, Α’ 17). Η προσδιοριζόμενη αποζημίωση βαρύνει τον φορέα υλοποίησης του Ε.Π.Σ..

γδ) Τα παρόδια στην κατά τα ανωτέρω προσδιοριζόμενη και υλοποιούμενη κοινόχρηστη οδό γήπεδα, δεν αποκτούν οικοδομησιμότητα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις δόμησης που θέτουν τα από 24.5.1985 (Δ’ 270) και 6.10.1978 (Δ’ 538) π.δ. ή άλλες ανάλογες διατάξεις. Η δυνατότητα και οι προϋποθέσεις δόμησης των εν λόγω γηπέδων καθορίζονται στο πλαίσιο του προεδρικού διατάγματος έγκρισης ή αναθεώρησης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου της Δημοτικής Ενότητας στην οποία εμπίπτουν.»

Για την εφαρμογή της ως άνω διάταξης, διευκρινίζεται ότι στη μελέτη του Ε.Π.Σ. θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται:

1. Πλήρης τοπογραφική αποτύπωση της υφιστάμενης οδού με συντεταγμένες στο γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ ΄87.

2. Μελέτη φωτοερμηνείας της οδού για την καταγραφή του ιστορικού της.

3. Προμελέτη οδοποιίας, σύμφωνα με τις ισχύουσες τεχνικές προδιαγραφές.

4. Σχέδιο απαλλοτριώσεων με κτηματολογικό πίνακα (σε περίπτωση που απαιτούνται απαλλοτριώσεις για την εφαρμογή των περ. γβ και γγ).

Τέλος διευκρινίζεται ότι, μετά την έγκριση του προεδρικού διατάγματος του Ε.Π.Σ. και πριν την έκδοση των απαιτούμενων οικοδομικών αδειών του έργου, θα πρέπει να εκπονηθούν και να εγκριθούν αρμοδίως:

1. Οριστική μελέτη οδοποιίας

2. Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

3. Μελέτη ευστάθειας πρανών, όπου απαιτείται.

Η εγκύκλιος ΥΠΕΝ/∆ΠΟΛΣ/20894/465 26/02/2024 εδώ:

Στην πιο δύσκολη φάση περνά η διαδικασία νομιμοποίησης των καταπατημένων εκτάσεων του δημοσίου, καθώς μέχρι τις αρχές Μαρτίου θα ανοίξει η πλατφόρμα στην ΑΑΔΕ, στην οποία οι υπόχρεοι θα υποβάλουν τις σχετικές αιτήσεις προκειμένου να εξαγοράσουν τα συγκεκριμένα ακίνητα.

Η ρύθμιση αφορά σε καταπατημένες εκτάσεις του δημοσίου, από τους ιδιώτες που τις κατέχουν πάνω από 30 χρόνια, με εκπτώσεις που θα φθάνουν έως και 80%, ανάλογα με τον χρόνο κατοχής και την ιδιότητα του καταπατητή.

Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, σε σύνολο 97.029 καταγεγραμμένων δημόσιων και ανταλλάξιμων κτημάτων έχουν καταπατηθεί τα 89.928, ποσοστό 92%.

Ωστόσο, το ερώτημα είναι, τι θα γίνει με όσους αρνηθούν να καταβάλουν στο Κράτος το αντίτιμο για την εξαγορά του καταπατημένου οικοπέδου και αν, μάλιστα, σε αυτό έχει ανεγερθεί κατοικία ή πολυκατοικία.

Η εξόφληση του τιμήματος θα μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ με πρόσθετη έκπτωση 10%, είτε σε 60 μηνιαίες δόσεις με ελάχιστο πληρωτέο ποσό δόσης τα 100 ευρώ, αν και τίθενται περιορισμοί ως προς την έκταση των κτημάτων που μπορούν εξαγορασθούν.

Σε κάθε περίπτωση η εξαγορά κατεχόμενων ακινήτων του δημοσίου θα μπορεί να γίνει:

1. Με κατοχή αδιαλείπτως με τίτλο στο όνομα του ιδίου ή των δικαιοπαρόχων του για τριάντα (30) τουλάχιστον έτη επί δημοσίου ακινήτου και, στην περίπτωση που εντός του δημοσίου ακινήτου υφίσταται κτίσμα, αυτό έχει ανεγερθεί το αργότερο έως την 31η.12.1991, είτε
2. Με κατοχή αδιαλείπτως για σαράντα (40) τουλάχιστον έτη επί δημοσίου ακινήτου εντός του οποίου υφίσταται κτίσμα, το οποίο έχει ανεγερθεί το αργότερο έως την 31η.12.1981 και στο οποίο βρίσκεται:

• η κύρια κατοικία του, η οποία καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες του ιδίου ή της οικογένειάς του, ή
• τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική ή εμπορική δραστηριότητα με χρήση κτιριακών εγκαταστάσεων και άλλων συνοδών έργων που συνδέονται λειτουργικά με αυτές ή
• αγροτική δραστηριότητα με χρήση ή μη κτιριακών εγκαταστάσεων και άλλων συνοδών έργων που συνδέονται λειτουργικά με αυτές.

Ο ιδιώτης πάντως που έχει εγγραφεί ήδη ως ιδιοκτήτης στο Κτηματολόγιο, θα παίρνει αμέσως έκπτωση 50%, ενώ προβλέπονται και πρόσθετες εκπτώσεις επί του τιμήματος εξαγοράς στις κατωτέρω περιπτώσεις:

• κατοχή με ή χωρίς τίτλους ιδιοκτησίας: μείωση λόγω παλαιότητας, κατά 1% ή 2%, για κάθε έτος κατοχής μετά το όριο των 30 ή 40 ετών (αναλόγως αν υπάρχουν ή όχι τίτλοι ιδιοκτησίας) και με ανώτατο όριο 50%.
• αν ο αιτών είναι άτομο με αναπηρία 80% και άνω ή αν είναι πρόσωπο που φιλοξενεί περισσότερο από ένα 1 έτος ή επιβαρύνεται φορολογικά από πρόσωπα με την ανωτέρω ιδιότητα, με ετήσιο ατομικό εισόδημα έως 40.000 ευρώ ή ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 60.000 ευρώ: μείωση τιμήματος κατά 30%.
• για αναπηρία 67%-79% προβλέπεται έκπτωση 20%. Ιδια έκπτωση έχει και κάθε πρόσωπο που φιλοξενεί περισσότερο από 1 έτος ή επιβαρύνεται φορολογικά από πρόσωπα με την ανωτέρω ιδιότητα, με ετήσιο ατομικό εισόδημα έως 18.000 ευρώ ή ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 24.000 ευρώ.
• παλιννοστών ομογενής, ο οποίος έχει εγγραφεί στα μητρώα ή τα δημοτολόγια δήμου ή είναι μόνιμος κάτοικος παραμεθόριων περιοχών: μείωση 20%.
• πολύτεκνοι: μείωση 20%, εφόσον έχουν ετήσιο ατομικό εισόδημα έως 40.000 ευρώ ή ετήσιο οικογενειακό 80.000 ευρώ.
• τρίτεκνοι: μείωση 15% εάν το ετήσιο ατομικό εισόδημα δεν ξεπερνά τα 25.000 ευρώ ή τα 40.000ευρώ το ετήσιο οικογενειακό.
• μονογονεϊκές οικογένειες: μείωση 15%.
• μακροχρόνια άνεργοι: μείωση 15%.
• δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΚΕΑ): μείωση 20%.
• εάν εντός του ακινήτου υφίσταται κτίσμα που αποτελεί την κύρια και μοναδική κατοικία του αιτούντος: έκπτωση 20%.

Οι ιδιώτες θα μπορούν να λάβουν μέχρι ένα άρτιο οικόπεδο (για εντός σχεδίου), ή 10 στρέμματα γης (για εκτός σχεδίου), ενώ υπό προϋποθέσεις οι ιδιώτες θα μπορούν να λάβουν και ακόμα μεγαλύτερες εκτάσεις (π.χ., 20 στρέμματα ή τυχόν μικρό υπόλοιπο που απομένει ανεκμετάλλευτο).

Επίσης, θα μπορούν να εξαγοράσουν και ακίνητα που περιλαμβάνουν (όχι παραπάνω όμως από το 20% της συνολικής επιφάνειας) εκτάσεις χαρακτηρισμένες ως δασικές ή Νatura, υπογράφοντας ταυτόχρονα και ρήτρα προστασίας τους.

Στην περίπτωση, που θα επιχειρήσουν να χτίσουν, ή να παρέμβουν, στις ευαίσθητες αυτές εκτάσεις, τότε η εξαγορά θα ακυρώνεται και θα αποβάλλονται από το ακίνητο.

πηγή sofokleousin.gr

Νέα απόφαση του ΣτE, σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας «περί επικίνδυνων οικοδομών» κρίνει ότι οι απαραίτητοι έλεγχοι και τα έργα αποκατάστασης ζημιών σε διαμερίσματα του πέμπτου και έκτου ορόφου πρέπει να γίνουν με ευθύνη και δαπάνη των ιδιοκτητών των διαμερισμάτων και τη διαχείριση των συνιδιοκτητών συγκεκριμένης πολυκατοικίας, από εξειδικευμένο μηχανικό που θα ορίσουν. Και ξεκαθαρίζει την ευθύνη των  Πολεοδομιών για την άμεση κατεδάφιση επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων.

Η απόφαση του ΣτΕ, σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας «περί επικίνδυνων οικοδομών» διαχωρίζει  τις περιπτώσεις, όταν η αυτοψία της  Πολεοδομία θα διαπιστώσει:

-Στην πρώτη περίπτωση, ότι «ορισμένη οικοδομή είναι, εν όλω ή εν μέρει, απλώς ετοιμόρροπη», τονίζοντας την ευθύνη των ιδιοκτητών, να ορίσουν εξειδικευμένο τεχνικό και να αναλάβουν τη δαπάνη για τον έλεγχο και τη διόρθωση στατικών και δομικών ανεπαρκειών της πολυκατοικίας. Και

-Στη δεύτερη περίπτωση «χαρακτηρισμού οικοδομής ως «επικινδύνως» ετοιμόρροπης», τονίζοντας  ότι «σε αυτές τις περιπτώσεις «δεν εξετάζεται από το αρμόδιο όργανο εάν υπάρχει δυνατότητα επισκευών, αλλά η κατασκευή κατεδαφίζεται τρεις μέρες μετά την κοινοποίηση της σχετικής έκθεσης στους ενδιαφερομένους ή παραχρήμα, αποκλεισμένης μάλιστα, της υποβολής ενστάσεων».

«Εν όλω ή εν μέρει, απλώς ετοιμόρροπη οικοδομή»

-«Η άρση των ανεπαρκειών της οικοδομής και η δαπάνη αποκατάστασής τους βαρύνει τους ιδιοκτήτες, στο πλαίσιο δε της ευθύνης αυτής εντάσσεται και η επιβολή της υποχρέωσης σε αυτούς να αναθέσουν με δική τους ευθύνη, αλλά και με μέριμνα της διαχείρισης της συνιδιοκτησίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις βλαβών, σε εξειδικευμένο τεχνικό τη διεξαγωγή λεπτομερέστερων ελέγχων στην οικοδομή, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις και τις αντίστοιχες υποδείξεις των αρμοδίων οργάνων» αναφέρει η νέα απόφαση του ΣτΕ.

Και απορρίπτεται η αιτιολογία της προσφυγής ότι: μη νομίμως η αρμόδια Πολεοδομική υπηρεσία Δήμου ανέθεσε τους απαραίτητους ελέγχους στην διαχείριση και στους ιδιοκτήτες των οριζοντίων ιδιοκτησιών, ενώ όφειλε η ίδια να διενεργήσει τους ελέγχους αυτούς και να καθορίσει τα κατάλληλα μέτρα.

Όσον αφορά τι πρέπει να κάνει η Πολεοδομία σημειώνεται ότι:

-«Η αρμόδια για τη διενέργεια του σχετικού ελέγχου πολεοδομική υπηρεσία, όταν διαπιστώσει ότι ορισμένη οικοδομή είναι, εν όλω ή εν μέρει, απλώς ετοιμόρροπη, καθορίζει τα προς αποτροπή του κινδύνου, τον οποίο εμφανίζει η οικοδομή αυτή από στατική και δομική άποψη, αναγκαία και πρόσφορα μέτρα, ενόψει του είδους και της έκτασης του διαγνωσθέντος κίνδυνου. Ρητώς δε ορίζεται στις διατάξεις αυτές ότι «υποδεικνύονται κατά προτίμηση τα ηπιότερα μέτρα, όπως επισκευές, ενισχύσεις, μεταρρυθμίσεις, προσθήκες κ.λ.π.»  και σε έσχατη μόνο περίπτωση, όταν «αποκλείονται οι επισκευές» διατάσσονται οριστικές κατεδαφίσεις», λέει η απόφαση του ΣτΕ. Και αναφέρει ότι:

-«Η έκθεση χαρακτηρισμού οικοδομής ως απλώς ή «επικινδύνως» ετοιμόρροπης, καθώς και η εκδιδόμενη κατόπιν ενστάσεως αναθεωρητική έκθεση πρέπει να αιτιολογούνται ειδικώς, αφενός, ως προς το είδος και την έκταση των διαπιστούμενων ανεπαρκειών και ζημιών της οικοδομής και του εξ αυτών κινδύνου και, αφετέρου, ως προς τα διατασσόμενα για την άρση της επικινδυνότητας μέτρα, η αιτιολογία δε αυτή δύναται να συμπληρώνεται και από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου. Η διόρθωση των στατικών και δομικών ανεπαρκειών αποτελεί ευθύνη του ιδιοκτήτη του επικίνδυνου κτίσματος, ο οποίος βαρύνεται, καταρχήν, με τη σχετική δαπάνη».

«Ανέλεγκτη ακυρωτικά τεχνική κρίση»

Στην εκδικαζόμενη  περίπτωση το ΣτΕ κρίνει τις εκθέσεις αυτοψίας της Πολεοδομίας, την πρώτη που επικαλέστηκαν και τη δεύτερη αναθεωρημένη, που προσέβαλλαν οι προσφεύγοντες ιδιοκτήτες αναφέροντας ότι:

-«Η προσβαλλόμενη αναθεωρητική έκθεση αιτιολογείται νομίμως και επαρκώς, εφόσον περιέχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, ειδικότερα δε γίνεται σε αυτή εκτενής αναφορά στο είδος και στην έκταση των φθορών που παρουσιάζει η οικοδομή, ιδίως δε τα διαμερίσματα του πέμπτου και του έκτου ορόφου, κατ’ εκτίμηση των οποίων ο διενεργήσας τη νέα αυτοψία υπάλληλος προσδιόρισε την επικινδυνότητά τους και, σύμφωνα με αυτήν, τα προσήκοντα, κατά την ανέλεγκτη ακυρωτικά τεχνική κρίση του, μέτρα αποκατάστασης, κρίνοντας προφανώς ότι τα ανωτέρω διαμερίσματα δεν θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν επικινδύνως ετοιμόρροπα».

Σε «επικινδύνως» ετοιμόρροπη οικοδομή

Η απόφαση του ΣτΕ για τις περιπτώσεις χαρακτηρισμού οικοδομής ως «επικινδύνως» ετοιμόρροπης, τονίζει ότι: «δεν εξετάζεται από το αρμόδιο όργανο εάν υπάρχει δυνατότητα επισκευών, αλλά η κατασκευή κατεδαφίζεται τρεις μέρες μετά την κοινοποίηση της σχετικής έκθεσης στους ενδιαφερομένους ή παραχρήμα, αποκλεισμένης μάλιστα, της υποβολής ενστάσεων». Και αναφέρει ότι:

-«Οι διατάξεις των άρθρων 422 και επ. του Κώδικας Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν). αποσκοπούν, κατά την προφανή έννοιά τους, στην άμεση αποκατάσταση των στατικών και δομικών ανεπαρκειών κτισμάτων και κατασκευών, οι οποίες εγκυμονούν κινδύνους που απειλούν όσους χρησιμοποιούν ή επισκέπτονται τις ίδιες τις επικίνδυνες κατασκευές ή τους χώρους που τις περιβάλλουν, ιδιωτικούς ή κοινόχρηστους, καθώς και πάσης φύσεως αντικείμενα και αγαθά, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι παρακείμενοι χώροι, αδόμητοι ή δομημένοι και οι επ’ αυτών οικοδομές, δηλαδή στην εξυπηρέτηση σκοπού δημοσίου συμφέροντος. Περαιτέρω, οι διατάξεις αυτές καθορίζουν τους όρους και τη διαδικασία άρσης των στατικών και δομικών ανεπαρκειών, ανάλογα με τη σοβαρότητα και την αμεσότητα του κινδύνου και σύμφωνα με το είδος της επικινδυνότητας, κατά τις διακρίσεις που επιχειρεί σχετικώς ο νομοθέτης».

Ολόκληρη η απόφαση του ΣτΕ

Ολόκληρη η απόφαση του ΣτΕ 118/2024, που κρίνει  ότι είναι «νόμιμη πράξη εκδοθείσα κατά τις διατάξεις περί επικινδύνων οικοδομών για επισκευές πολυκατοικίας», με εισηγήτρια την Μ.Ε. Παπαδημήτρη, όπως δημοσιεύεται σε περίληψη στην έγκυρη νομική επιθεώρηση «Νόμος + Φύση» έχει ως εξής:

– «Οι διαφορές που δημιουργούνται από την αμφισβήτηση νομιμότητας πράξεων που έχουν εκδοθεί κατ’ εφαρμογή του  από 13/22.4.1929 π.δ/τος “περί επικίνδυνων οικοδομών” (A’153) δεν έχουν υπαχθεί στην αρμοδιότητα του Διοικητικού Εφετείου αλλά εξακολουθούν να υπάγονται στη γενική ακυρωτική αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας. Παραδεκτώς προσβάλλεται μόνο η ως άνω αναθεωρητική έκθεση, στην οποία ενσωματώθηκε κατόπιν ενστάσεως της αιτούσας η σχετική έκθεση αυτοψίας.

Οι διατάξεις των άρθρων 422 και επ. του Κ.Β.Π.Ν. αποσκοπούν, κατά την προφανή έννοιά τους, στην άμεση αποκατάσταση των στατικών και δομικών ανεπαρκειών κτισμάτων και κατασκευών, οι οποίες εγκυμονούν κινδύνους που απειλούν όσους χρησιμοποιούν ή επισκέπτονται τις ίδιες τις επικίνδυνες κατασκευές ή τους χώρους που τις περιβάλλουν, ιδιωτικούς ή κοινόχρηστους, καθώς και πάσης φύσεως αντικείμενα και αγαθά, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι παρακείμενοι χώροι, αδόμητοι ή δομημένοι και οι επ’ αυτών οικοδομές, δηλαδή στην εξυπηρέτηση σκοπού δημοσίου συμφέροντος. Περαιτέρω, οι διατάξεις αυτές καθορίζουν τους όρους και τη διαδικασία άρσης των στατικών και δομικών ανεπαρκειών, ανάλογα με τη σοβαρότητα και την αμεσότητα του κινδύνου και σύμφωνα με το είδος της επικινδυνότητας, κατά τις διακρίσεις που επιχειρεί σχετικώς ο νομοθέτης.

Η αρμόδια για τη διενέργεια του σχετικού ελέγχου πολεοδομική υπηρεσία, όταν διαπιστώσει ότι ορισμένη οικοδομή είναι, εν όλω ή εν μέρει, απλώς ετοιμόρροπη, καθορίζει τα προς αποτροπή του κινδύνου, τον οποίο εμφανίζει η οικοδομή αυτή από στατική και δομική άποψη, αναγκαία και πρόσφορα μέτρα, ενόψει του είδους και της έκτασης του διαγνωσθέντος κίνδυνου. Ρητώς δε ορίζεται στις διατάξεις αυτές ότι “υποδεικνύονται κατά προτίμηση τα ηπιότερα μέτρα, όπως επισκευές, ενισχύσεις, μεταρρυθμίσεις, προσθήκες κ.λ.π.” και σε έσχατη μόνο περίπτωση, όταν “αποκλείονται οι επισκευές” διατάσσονται οριστικές κατεδαφίσεις. Αντιθέτως, στις περιπτώσεις χαρακτηρισμού οικοδομής ως «επικινδύνως» ετοιμόρροπης, δεν εξετάζεται από το αρμόδιο όργανο εάν υπάρχει δυνατότητα επισκευών, αλλά η κατασκευή κατεδαφίζεται τρεις μέρες μετά την κοινοποίηση της σχετικής έκθεσης στους ενδιαφερομένους ή παραχρήμα, αποκλεισμένης μάλιστα, της υποβολής ενστάσεων. Η έκθεση χαρακτηρισμού οικοδομής ως απλώς ή «επικινδύνως» ετοιμόρροπης, καθώς και η εκδιδόμενη κατόπιν ενστάσεως αναθεωρητική έκθεση πρέπει να αιτιολογούνται ειδικώς, αφενός, ως προς το είδος και την έκταση των διαπιστούμενων ανεπαρκειών και ζημιών της οικοδομής και του εξ αυτών κινδύνου και, αφετέρου, ως προς τα διατασσόμενα για την άρση της επικινδυνότητας μέτρα, η αιτιολογία δε αυτή δύναται να συμπληρώνεται και από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου. Η διόρθωση των στατικών και δομικών ανεπαρκειών αποτελεί ευθύνη του ιδιοκτήτη του επικίνδυνου κτίσματος, ο οποίος βαρύνεται, καταρχήν, με τη σχετική δαπάνη.

Η προσβαλλόμενη αναθεωρητική έκθεση αιτιολογείται νομίμως και επαρκώς, εφόσον περιέχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, ειδικότερα δε γίνεται σε αυτή εκτενής αναφορά στο είδος και στην έκταση των φθορών που παρουσιάζει η οικοδομή, ιδίως δε τα διαμερίσματα του πέμπτου και του έκτου ορόφου, κατ’ εκτίμηση των οποίων ο διενεργήσας τη νέα αυτοψία υπάλληλος προσδιόρισε την επικινδυνότητά τους και, σύμφωνα με αυτήν, τα προσήκοντα, κατά την ανέλεγκτη ακυρωτικά τεχνική κρίση του, μέτρα αποκατάστασης, κρίνοντας προφανώς ότι τα ανωτέρω διαμερίσματα δεν θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν επικινδύνως ετοιμόρροπα. Επομένως, ο προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης ότι η προσβαλλόμενη αναθεωρητική έκθεση δεν αιτιολογείται νομίμως και επαρκώς, διότι δεν καθορίζεται με αυτήν η αιτία πρόκλησης της υγρασίας, το είδος, η έκταση των φθορών, ο προερχόμενος από αυτές κίνδυνος και τα εφαρμοστέα μέτρα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Απαραδέκτως προσάπτονται πλημμέλειες κατά της έκθεσης αυτοψίας, η οποία στερείται εκτελεστότητας ως ενσωματωθείσα στην αναθεωρητική έκθεση, η οποία περιέχει αυτοτελή αιτιολογία, ερειδόμενη σε νέα πραγματική έρευνα.

Καθ’ ερμηνεία του δικογράφου προβάλλεται ότι μη νομίμως η αρμόδια υπηρεσία του καθού η αίτηση Δήμου ανέθεσε τους απαραίτητους ελέγχους στην διαχείριση και στους ιδιοκτήτες των οριζοντίων ιδιοκτησιών, ενώ όφειλε η ίδια να διενεργήσει τους ελέγχους αυτούς και να καθορίσει τα κατάλληλα μέτρα. Ο λόγος αυτός προβάλλεται αβασίμως, διότι η άρση των ανεπαρκειών της οικοδομής και η δαπάνη αποκατάστασής τους βαρύνει τους ιδιοκτήτες, στο πλαίσιο δε της ευθύνης αυτής εντάσσεται και η επιβολή της υποχρέωσης σε αυτούς να αναθέσουν με δική τους ευθύνη, αλλά και με μέριμνα της διαχείρισης της συνιδιοκτησίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις βλαβών, σε εξειδικευμένο τεχνικό τη διεξαγωγή λεπτομερέστερων ελέγχων στην οικοδομή, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις και τις αντίστοιχες υποδείξεις των αρμοδίων οργάνων».

Του Αργύρη Δεμερτζή

πηγή https://ecopress.gr/ste-efthyni-ton-idioktiton-i-statiki-ka/

Επιστολή προς τους αρμόδιους Υπουργούς Εσωτερικών, Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών απέστειλε εκ νέου ο Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, υπενθυμίζοντας τα προβλήματα και τις δυσλειτουργίες που έχει εντοπίσει από την εφαρµογή των πολεοδομικών διατάξεων τα τελευταία χρόνια. Ο Συνήγορος του Πολίτη επανέρχεται στο ζήτημα της σύστασης και στελέχωσης των υπηρεσιών δόμησης των δήμων που οργανώθηκαν στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του Καλλικράτη, καθώς και των αντίστοιχων δυσλειτουργιών των υπηρεσιών δόμησης των δήμων που έχουν αναλάβει – δυνάμει του άρθρου 95 του ν. 3852/2010- τη διοικητική υποστήριξη των όμορων δήμων, οι οποίοι στερούνται ανάλογων υπηρεσιών.

Με πολλαπλές παρεμβάσεις της προς τους αρμόδιους Υπουργούς, ήδη από το 2015, η Αρχή έχει επισημάνει τις καθυστερήσεις διεκπεραίωσης πολεοδομικών υποθέσεων λόγω ανεπιτυχούς εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου, ελλιπούς στελέχωσης και σοβαρών οργανωτικών δυσλειτουργιών των πολεοδομικών υπηρεσιών. Παράλληλα, επισήμανε ότι το μοντέλο της διοικητικής υποστήριξης των δήμων που στερούνται υπηρεσιών δόμησης, δεν λειτούργησε αποτελεσματικά, λόγω της οριακής στελέχωσης των μητροπολιτικών δήμων που κλήθηκαν να τις υποστηρίξουν, με αποτέλεσμα να δημιουργεί «ακραία προβλήματα κακοδιοίκησης, συνιστώντας παραβίαση των αρχών της Νομιμότητας και της Χρηστής Διοίκησης».

Ο Συνήγορος επεσήμανε την εισέτι μη αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος για χρονικό διάστημα πέραν της δεκαετίας με διαδοχικές και ατελέσφορες ρυθμίσεις, οι οποίες αποβαίνουν επιζήμιες για το αστικό και όχι μόνο περιβάλλον της χώρας, και επανέλαβε την ανάγκη εξεύρεσης ουσιαστικής και οριστικής λύσης με τη λήψη νομοθετικών και οργανωτικών πρωτοβουλιών, προκειμένου να αρθούν οι σοβαρές διοικητικές δυσλειτουργίες.

Διαβάστε παρακάτω αναλυτικά το περιεχόμενο της τελευταίας επιστολής του Συνήγορου του Πολίτη:

Προς
κα Νίκη Κεραμέως, Υπουργό Εσωτερικών
κ. Θεόδωρο Λιβάνιο, Αναπληρωτή Υπουργό Εσωτερικών
κ. Θεόδωρο Σκυλακάκη, Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
κ. Κωνσταντίνο Χατζηδάκη, Υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών

Θέμα: Καθυστερήσεις διεκπεραίωσης πολεοδομικών υποθέσεων λόγω ανεπιτυχούς εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου, ελλιπούς στελέχωσης και σοβαρών οργανωτικών δυσλειτουργιών των υπηρεσιών δόμησης.

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Αξιότιμοι κύριοι Υπουργοί,

Με την παρούσα επιστολή, ο Συνήγορος του Πολίτη επανέρχεται στο ζήτημα της σύστασης και στελέχωσης των υπηρεσιών δόμησης των δήμων που οργανώθηκαν στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του Καλλικράτη, καθώς και των αντίστοιχων δυσλειτουργιών των υπηρεσιών δόμησης των δήμων που έχουν αναλάβει -δυνάμει του άρθρου 95 του ν. 3852/2010- τη διοικητική υποστήριξη των όμορων δήμων, οι οποίοι στερούνται ανάλογων υπηρεσιών.

Με πολλαπλές παρεμβάσεις της προς τους αρμόδιους Υπουργούς, ήδη από το 2015, η Αρχή έχει επισημάνει τις καθυστερήσεις διεκπεραίωσης πολεοδομικών υποθέσεων λόγω ανεπιτυχούς εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου, ελλιπούς στελέχωσης και σοβαρών οργανωτικών δυσλειτουργιών των πολεοδομικών υπηρεσιών. Παράλληλα, επισήμανε ότι το μοντέλο της διοικητικής υποστήριξης των δήμων που στερούνται υπηρεσιών δόμησης, δεν λειτούργησε αποτελεσματικά, λόγω της οριακής στελέχωσης των μητροπολιτικών δήμων που κλήθηκαν να τις υποστηρίξουν, με αποτέλεσμα να δημιουργεί “ακραία προβλήματα κακοδιοίκησης, συνιστώντας παραβίαση των αρχών της Νομιμότητας και της Χρηστής Διοίκησης”.

Η ως άνω διαχρονική διαπίστωση της Αρχής, συμπεριελήφθη και στις επισημάνσεις της επί του νομοσχεδίου «Έλεγχος και Προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος» (πλέον ν. 4495/2017) [1]. Σημειώνεται δε, ότι, με το ν. 4495/2017 προβλέφθηκε η δημιουργία νέων υπηρεσιών ελέγχου δόμησης, τα Παρατηρητήρια Δομημένου Περιβάλλοντος, χωρίς να έχει αντιμετωπιστεί η υποστελέχωση των υφιστάμενων πολεοδομικών υπηρεσιών. Σύμφωνα δε με την Εγκύκλιο 1/2017 του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέχρι της συγκρότηση των Παρατηρητηρίων τις αρμοδιότητες αυτών συνεχίζουν να τις ασκούν οι υπηρεσίες που τις είχαν πριν τη δημοσίευση του νόμου, δηλαδή τα τμήματα αυθαιρέτων των Υ.ΔΟΜ.

Επιπλέον, εκκρεμεί η εφαρμογή των διατάξεων, σύμφωνα µε τις οποίες η αρμοδιότητα ελέγχου των κατασκευών και διενέργειας σχετικών αυτοψιών ανήκει στους ελεγκτές δόμησης. Η συγκεκριμένη διαδικασία συναρτάται με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις και προβλήματα κατά τη διεκπεραίωσή της. Οι ως άνω παρατηρήσεις της Αρχής ελήφθησαν υπόψη στο ν. 4674/2020 και, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5 αυτού, προβλέφθηκε η λήξη της διοικητικής υποστήριξης των δήμων που στερούνταν υπηρεσιών δόμησης από τους όμορους μητροπολιτικούς δήμους, η οποία με συνεχείς παρατάσεις υφίστατο μέχρι την 30.6.2020 [2]. Επίσης, προβλέφθηκε η έναρξη άσκησης των αρμοδιοτήτων από όλους τους δήμους, μέσω της ανάθεσης της υποβοήθησης των Τεχνικών Υπηρεσιών και των Υπηρεσιών Δόμησης με προγραμματική σύμβαση, έως την στελέχωσή τους, στην Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, στους νεοσύστατους αναπτυξιακούς οργανισμούς ή/και στα Δίκτυα Δήμων.

Περαιτέρω, με την ψήφιση του ν. 4735/2020, όλοι οι Δήμοι από την 1η Νοεμβρίου 2020 υποχρεούνταν να συστήσουν και να λειτουργήσουν Υ.ΔΟΜ. Ο Συνήγορος του Πολίτη, σε σχετική παρέμβασή του στη Διαρκή Κοινοβουλευτική Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, επισήμανε ότι μεγάλος αριθμός Δήμων δεν θα μπορέσει, με το υφιστάμενο προσωπικό, να στελεχώσει άμεσα τις Υ.ΔΟΜ, όπως και έγινε [3].

To ζήτημα αυτό, το οποίο σαφώς συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την απουσία θεσμικής σταθερότητας και αφορά μεγάλο αριθμό πολιτών, έχει τεθεί υπόψη των υπουργείων σας, με σειρά επιστολών του Συνηγόρου του Πολίτη (αρ. πρωτ. Φ.1300.2/45460/03-12-2015, Φ.1300.2/8234/22- 02-2017, Φ.1300.2/48622/03-11-2017 και 271325/11449/04-03-2020), ενώ έχει αναδειχθεί και στην Ετήσια Έκθεση της Αρχής του 2020 [4].

Με το προαναφερθέν με αρ. πρωτ. 271325/11449/04-03-2020 έγγραφό μας επί του ιδίου ζητήματος απευθυνθήκαμε στους αρμόδιους Υπουργούς και λάβαμε το με αρ. πρωτ. 37324/16.06.2020 απαντητικό έγγραφο του Υφυπουργού Εσωτερικών κ. Θ. Λιβάνιου αναφορικά με τη Διεκπεραίωση πολεοδομικών υποθέσεων και οργάνωση πολεοδομικών υπηρεσιών [5]. Στο έγγραφο αυτό είχε γίνει αναφορά στις διατάξεις 2 έως 4 του ν. 4674/2020 (ΦΕΚ 53Α) σχετικά με τη σύσταση Αναπτυξιακών Οργανισμών και Δικτύων Δήμων για την υποβοήθηση των Δήμων στην άσκηση των αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών δόμησης με προγραμματική σύμβαση κατά τις διατάξεις του άρθρου 12 του ν. 4412/2016. Η εμπειρία εφαρμογής αυτού του μοντέλου -έστω και περιορισμένη- δεν υπήρξε επιτυχής, ενώ βάσει της διάταξης του άρθρου 27 του πρόσφατα ψηφισθέντος νόμου 5056/2023 «Αναμόρφωση του συστήματος διακυβέρνησης Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, κατάργηση νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου δήμων, παρακολούθηση επιδόσεων τοπικής αυτοδιοίκησης, οικονομική και διοικητική διαχείριση οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ευζωία των ζώων συντροφιάς, κατασκευή και αναβάθμιση λειτουργούντων χερσαίων συνοριακών σταθμών και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Εσωτερικών» ,

«…Νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου που συστήθηκαν με οποιονδήποτε τρόπο από Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (O.T.A.) α’ βαθμού και λειτουργούν σύμφωνα με τα άρθρα 239 έως 242 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων [ν. 3463/2006 (Α’ 114)], καταργούνται αυτοδικαίως την 31η.12.2023 και οι αρμοδιότητές τους ασκούνται από την 1η.1.2024 από τον οικείο δήμο…».

Στο σημείο αυτό, ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι εξακολουθεί, στο πλαίσιο της άσκησης της διαμεσολαβητικής του αποστολής, να λαμβάνει από τις αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων έγγραφα αδυναμίας ανταπόκρισης λόγω της υποστελέχωσής τους, ενώ καθίσταται αποδέκτης αναφορών πολιτών συναφούς περιεχομένου [6].

Η ύπαρξη υποστελέχωσης παρατηρείται και αναφέρεται ως πρόβλημα από μεγάλο αριθμό υπηρεσιών δόμησης. Το συγκεκριμένο ζήτημα αναδεικνύεται ως αφετηρία ενός σημαντικού αριθμού παρεπόμενων προβλημάτων που επηρεάζουν δυσμενώς ολόκληρη τη σχετική διοικητική διαδικασία, όπως έχουμε καταγράψει διεξοδικά στα παλαιότερα έγγραφά μας.

Από το ευρύτερο πλέγμα προβλημάτων που εμφανίζονται κατά τη λειτουργία και από τον τρόπο λειτουργίας των ΥΔΟΜ, αναδεικνύονται κυρίως η ύπαρξη μεγάλου ή πολύ μεγάλου αριθμού εκκρεμών υποθέσεων, εκκρεμοτήτων και σοβαρών καθυστερήσεων, που δημιουργεί καταστάσεις τριβής και σύγκρουσης με τους εξυπηρετούμενους πολίτες, οι οποίοι -με βάση την ενημέρωση που μας έχει παρασχεθεί από τις Υ.ΔΟΜ.- συχνά αντιλαμβάνονται την «αντικειμενική αδυναμία έγκαιρης ενέργειας ως εκ του πονηρού ενεργούμενη», ενώ οι υπάλληλοι καθίστανται «εύκολοι στόχοι φραστικών επιθέσεων και υποτιμητικών χαρακτηρισμών».

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Αξιότιμοι κύριοι Υπουργοί,

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω της κρισιμότητας και της εισέτι μη αποτελεσματικής αντιμετώπισης του ζητήματος για χρονικό διάστημα πέραν της δεκαετίας με διαδοχικές και ατελέσφορες ρυθμίσεις, οι οποίες αποβαίνουν επιζήμιες για το αστικό και όχι μόνο περιβάλλον της χώρας, παρακαλούμε εκ νέου, να εξετάσετε τη δυνατότητα εξεύρεσης ουσιαστικής και οριστικής λύσης ενημερώνοντας εγγράφως την Αρχή για την τυχόν ανάληψη εκ μέρους σας νομοθετικών και οργανωτικών πρωτοβουλιών, προκειμένου να αρθούν οι σοβαρές προαναφερθείσες διοικητικές δυσλειτουργίες.

Οι συνεργάτες μου και εγώ, σας ευχαριστούμε για τη συνεργασία σας και παραμένουμε στη διάθεσή σας.

Με τιμή

Ανδρέας Ι. Ποττάκης
Συνήγορος του Πολίτη

I. Η εκτός σχεδίου δόµηση (ΕΣ∆) προβλέφθηκε αρχικά στο µνηµειώδες ν.δ. της 17.7.1923 περί σχεδίων πόλεων. Το νοµοθέτηµα αυτό, έργο της βενιζελικής περιόδου, καθιέρωσε την «αρχή του σχεδιασµού» των οικισµών και βάσει αυτής οργάνωσε σύστημα πολεοδομίας για το νέο ελληνικό κράτος, γεγονός πρωτοπόρο για την εποχή και σε σύγκριση πάντοτε με ανάλογα νομοθετήματα των κεντρικών ευρωπαϊκών χωρών. Επέτρεψε μόνο κατ’ εξαίρεση την εκτός σχεδίου δόμηση και υπό καθεστώς περιορισμών, ώστε να μην οδηγεί σε δημιουργία οικισμών: «Η εκτός των ζωνών δόμησις υπόκειται εις περιορισμούς, κανονιζομένους διά Δ/τος… αποβλέποντος εις την μη ίδρυσιν συνοικισμών άνευ προηγουμένης εγκρίσεως των σχεδίων αυτών» (άρθρ.17). Ως εξαίρεση την εξειδίκευσε και το εκτελεστικό δ/γμα της 23.10.1928 (ΦΕΚ Α΄ 231), επίσης έργο της κυβερνήσεως Βενιζέλου.

II. Ως εξαίρεση την προσέλαβε και το Συµβούλιο της Επικρατείας και την περιόρισε µε τη βοήθεια του νέου Συντάγµατος (1975). Η νοµολογία διατύπωσε µία θεµελιώδη αρχή διακρίσεως µεταξύ αστικού και υπαίθριου χώρου (Υ.Χ.), µε συνέπειες και στη δέσµη «εξουσιών» που εµπεριέχονται στο ατοµικό δικαίωµα της ιδιοκτησίας: «…από το συνδυασµό των άρθρων 24 παρ. 1 και 2 και 17 του Συντάγματος συνάγεται θεμελιώδης, από πλευράς δυνατότητας δομήσεως, διαφοροποίηση μεταξύ των περιοχών των αναπτυσσομένων με βάση οργανωμένο πολεοδομικό σχέδιο, οι οποίες προορίζονται για δόμηση, και των εκτός σχεδίου περιοχών, οι οποίες δεν έχουν ως προορισμό, κατ’ αρχήν, τη δόμηση ή την τουριστική εκμετάλλευση, αλλά την γεωργική, κτηνοτροφική και δασοπονική εκμετάλλευση και την αναψυχή του κοινού και, συνεπώς, η οικιστική εκμετάλλευση, όταν κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται, τελεί υπό αυστηρούς όρους… Στην πρώτη κατηγορία περιοχών, που προορίζονται προς δόμηση, αυτή επιτρέπεται με μόνη προϋπόθεση την τήρηση των ορισμών του σχεδίου πόλεως και των όρων και περιορισμών δομήσεως που το συνοδεύουν. Στη δεύτερη κατηγορία περιοχών… η δόμηση μόνο κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται, δυναμένη και να απαγορεύεται εν όλω ή εν μέρει ή να επιτρέπεται υπό ιδιαιτέρως αυστηρούς όρους και περιορισμούς, προσαρμοσμένους στην ιδιαίτερη φύση κάθε περιοχής» (ΣτΕ 2690/1994, 3135/2002, 3396-97/2010, 2035/2011, 665/2018, 176, 992/2023 κ.ά).

III. Ο νοµοθέτης, δηλ. τα διαδοχικά κυβερνητικά κόµµατα, χάραξε αντίθετη γραμμή. Διεύρυνε την ΕΣΔ σταδιακά και σπασμωδικά, με αυξανόμενη δε ένταση σε περίοδο που ήδη είχαν φανεί τα καταστρεπτικά της αποτελέσματα. Αμέσως μετά το Σύνταγμα ήρθε το Διάταγμα του 1978, το οποίο μπορεί να χαρακτηρισθεί σε έναν βαθμό συντηρητικό, υπό την έννοια ότι συστηματοποίησε κάποιους κανόνες και κάποιους ευδιάκριτους περιορισμούς για τον Υ.Χ. Συγχρόνως, όμως, διατήρησε σωρεία παρεκκλίσεων από τους κανόνες. Το επόμενο βήμα έγινε με το Δ/γμα του 1985, σαφώς χαλαρότερο και σαφώς ενθαρρυντικό για την ΕΣΔ. Τα δύο «καταστατικά» νομοθετήματα έθεταν όρους και περιορισμούς δομήσεως (εμβαδό γηπέδων, συντελεστές δομήσεως, ύψη κτιρίων κ.λπ.) θεωρητικώς αυστηρότερους του «έσω χώρου», τους οποίους εν συνεχεία πρόδιδαν, με παρεκκλίσεις υπέρ ορισμένων χρήσεων και βασικώς υπέρ των χρήσεων της κατοικίας και των τουριστικών εγκαταστάσεων. Είχε δοθεί το σύνθημα του κατακερματισμού του Υ.Χ. και δη του πιο ελκυστικού, πολύτιμου και ευαίσθητου: ακτές και δάση. Ο τουρισμός ανεδεικνύετο σε «βαριά βιομηχανία» της χώρας. Αυθαίρετες ονομασίες και προπαγανδιστικοί τίτλοι των αμέσως επόμενων νομοθετημάτων προετοίμασαν την κατασκευή οικισμών, καταργώντας στην πράξη τη βασική παραδοχή του Δικαστηρίου. Η κατ’ εξαίρεσιν δόμηση αναιρείται πρώτα στην πράξη και μετατρέπεται σε κατά κανόνα δόμηση, με πρωτοπορία των χρήσεων της κατοικίας και των «τουριστικών εγκαταστάσεων», ακολουθεί δε, ή και κάποτε προηγείται, η νομοθεσία. Με αλλεπάλληλα νομοθετήματα της τελευταίας 20ετίας επιταχύνεται η οικοπεδοποίηση του Υ.Χ., προς εξυπηρέτηση ενός ακόρεστου πελατειακού συστήματος, στο κέντρο του οποίου τοποθετούνται οι τουριστικές εγκαταστάσεις, που έχουν απενταχθεί από αυτό που ονομάζουμε «βιώσιμη ανάπτυξη» (βλ. ιδίως ν. 3212/2003, άρθρ.10, ν. 4276/2014 άρθρ. 1 επ. και ν. 4759/2020 άρθρ. 31 επ.). Ο νομοθέτης επιδίδεται στην εφεύρεση νέων ειδών τουριστικών καταλυμάτων (επιπλωμένες κατοικίες, επιπλωμένες επαύλεις κ.ά. – άρθρ. 36 ν. 4759 σε συνδ. με άρθρ.1 ν. 4276), καθιερώνοντας και τη δυνατότητα πωλήσεώς τους! Ουσιαστικώς δηλαδή παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας οικισμών με ιδρυτές τους επιχειρηματίες του τουρισμού. Προστίθενται στον Υ.Χ. και οι διάφορες μορφές «ιδιωτικής πολεοδομήσεως» (ν. 2508/1997 άρθρ.24, ν. 4280/2014 άρθρ.1 επ.): δημιουργία «οικισμών» σε εκτάσεις, στην αρχή 100 στρεμμάτων και κατόπιν 50 στρεμμάτων! Ελεύθερος υπαίθριος χώρος, τετέλεσται!

Του συρμού είναι η δημόσια έκφραση οδύνης για την επαπειλούμενη (;) καταστροφή ορισμένων «διάσημων» νησιών, ήδη κατεστραμμένων, ενώ τον ίδιο δρόμο ενθαρρύνονται να ακολουθήσουν και τα επόμενα. Τους δίνεται το νομοθετικό πλαίσιο και τους εξασφαλίζεται και ο μη έλεγχος, με τη συντήρηση καθεστώτος ανύπαρκτης πολεοδομικής διοικήσεως.

Το ΣτΕ έχει αναλωθεί σε λύσεις ατομικών περιπτώσεων, χωρίς να μπορεί να δει και να ελέγξει συνολικά τον χώρο απέναντι σε έναν νομοθέτη, ο οποίος ελίσσεται συνεχώς και επιδιώκει σαφώς την οικοπεδοποίηση χάριν των πελατειακών αναγκών.

IV. Το ΣτΕ, ρυµουλκούµενο από το κριτήριο των νόμων («όροι και περιορισμοί δομήσεως»), έχει αναλωθεί σε λύσεις ατομικών περιπτώσεων, χωρίς να μπορεί να δει και να ελέγξει συνολικά τον χώρο, απέναντι σε έναν νομοθέτη ο οποίος ελίσσεται συνεχώς (αυξήσεις – μειώσεις περιορισμών, παρεκκλίσεις, μεταβατικές διατάξεις κ.λπ.) και ο οποίος επιδιώκει σαφώς να οικοπεδοποιήσει τον Υ.Χ., χάριν των πελατειακών αναγκών των κομμάτων. Το μέχρι τώρα χρησιμοποιούμενο κριτήριο κάποιων αυστηρότερων περιορισμών στη δόμηση είναι ένα ποσοτικό κριτήριο ασύμβατο με τη διαφύλαξη του προορισμού του Υ.Χ. Η μόνη λύση, η οποία αποσιωπάται, είναι ο περιορισμός των επιτρεπομένων χρήσεων, με απαρίθμηση εκείνων που υπηρετούν τον κατά φύση προορισμό του. Το πρότυπο υπάρχει και λειτουργεί με αποτελεσματικότητα στις προηγμένες χώρες. Θεσμοθετείται με καθαρότητα στον γερμανικό Πολεοδομικό Κώδικα από το 1960 (άρθρ. 35), χωρίς οπισθοχωρήσεις. Επιτρέπονται: κτίρια που υπηρετούν α) επιχειρήσεις γεωργοκτηνοτροφικές ή δασικής οικονομίας β) τις τηλεπικοινωνίες, τον δημόσιο εφοδιασμό με ηλεκτρισμό, θέρμανση, φυσικό αέριο, νερό και τη διαχείριση υγρών αποβλήτων. Ή κτίρια που γ) λόγω των ιδιαίτερων απαιτήσεων στο περιβάλλον τους ή των δυσμενών επιπτώσεων σε αυτό ή της ιδιαίτερης αποστολής τους μπορούν να ανεγείρονται μόνο στον υπαίθριο χώρο. Προστέθηκαν επιβεβλημένες, λόγω σπουδαίας μεταβολής των συνθηκών, χρήσεις σχετικές: α) με την αιολική ενέργεια και την υδάτινη ενέργεια, β) με τη παραγωγή ενέργειας από βιομάζα – μόνο στο πλαίσιο των επιτρεπομένων χρήσεων (ανωτ.), γ) με την έρευνα και ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς, καθώς και τη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, δ) με την ηλιακή ενέργεια, υπό προϋποθέσεις.

Σ’ αυτό το πρόβλημα, εθνικών διαστάσεων, απειλητικό για τη ζωή των επομένων γενεών, λύση μόνο από το Συμβούλιο της Επικρατείας μπορεί να επιχειρηθεί, με την ενεργοποίηση της βασικής του προτάσεως που έχει συναγάγει από το Σύνταγμα (Υ.Χ.: εκμετάλλευση γεωργοκτηνοτροφική, δασοπονία, αναψυχή των ανθρώπων) και τη μετάβαση της νομολογίας στο κριτήριο των χρήσεων των υπηρετικών του προορισμού του Υ.Χ. Η ιδέα υπάρχει ήδη εν σπέρματι σε ορισμένες αποφάσεις (βλ. λ.χ. ΣτΕ 1822/2002 7μ., 3858/2004). Τη μετάβαση αυτή επιτάσσει ο βασικός λόγος που ενυπάρχει στην κυρίαρχη ερμηνευτική σκέψη του ΣτΕ, η σωτηρία του εκτός των άστεων χώρου, όπου και μόνο ευδοκιμεί το πάσης αποχρώσεως φυσικό περιβάλλον (χλωρίδα – πανίδα). Συντρέχει, όμως, και άλλο ένα ζωτικό επιχείρημα: η δραματική υποχώρηση της αναπτυσσόμενης εντός του φυσικού χώρου παραγωγικότητας (γεωργική – κτηνοτροφική εκμετάλλευση, δασική οικονομία) και η ανάγκη αποκαταστάσεως των προνομίων της έναντι της «ξένης», της εχθρικής και χωροκατακτητικής οικοδομικής δραστηριότητας.

Οι δικαστές γνωρίζουν πως οι μεγάλες αποφάσεις όλων των σπουδαίων δικαστηρίων, κατά κανόνα, δεν είναι εκείνες που συμπορεύθηκαν με την πολιτική, αλλά εκείνες που ήγειραν εμπόδια στην πολιτική.

Άρθρο Σωτήρη Ρίζου

*Ο κ. Σωτήρης Ρίζος είναι πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας.

**Ακολουθώ τον όρο αυτό σύμφωνα με την έννοιά του στους αρχαίους συγγραφείς: «εν υπαίθρω, έξω υπό τον ουρανόν, ουχί υπό στέγην» βλ. Liddell – Scott – Κωνσταντινίδου, Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης (έκδ. Ιωάννη Σιδέρη).

πηγή kathimerini.gr

Τέσσερις βασικές αλλαγές για την ανάπτυξη του τουρισμού στην Ελλάδα προτείνονται στο νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό.

Πρώτη, η ενίσχυση των μεγάλων οργανωμένων (πολεοδομικά) τουριστικών εγκαταστάσεων, που θα επιτρέπονται σχεδόν παντού. Δεύτερη, ο συνυπολογισμός του Airbnb στις ρυθμιζόμενες τουριστικές δραστηριότητες και μάλιστα με συγκεκριμένους χρονικούς και ποσοτικούς περιορισμούς στις πιο ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές. Τρίτον, η δημιουργία οργανωμένων τουριστικών μονάδων σε ακατοίκητα νησιά. Και τέταρτον, η απαγόρευση δόμησης κοντά στις ακτές και ειδικά σε όσες είναι ευάλωτες στην άνοδο της στάθμης θάλασσας λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Το τελικό κείμενο του νέου ειδικού χωροταξικού για τον τουρισμό βρίσκεται πλέον στα χέρια του υπουργείου Περιβάλλοντος. Πρόκειται για την πρόταση που κατάρτισε ομάδα μελετητών για λογαριασμό του υπουργείου. Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο θα τεθεί το επόμενο διάστημα σε δημόσια διαβούλευση, μετά τις αλλαγές που θα αποφασίσει να κάνει η πολιτική του ηγεσία.

Ας δούμε τα βασικά σημεία της πρότασης των μελετητών, όπως αυτή κατατέθηκε στο υπουργείο.

• 1. Οι πέντε ζώνες

Το νέο πλαίσιο χωρίζει τον ελλαδικό χώρο σε πέντε κατηγορίες, ανάλογα με το πόσο ανεπτυγμένες τουριστικά είναι: από τις περιοχές ελέγχου (δηλαδή, τις κορεσμένες τουριστικά), τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες έως τις περιοχές ενίσχυσης και τις περιοχές επιλεκτικής υψηλής ενίσχυσης. Ο χαρακτηρισμός των περιοχών γίνεται για πρώτη φορά σε επίπεδο δημοτικής ενότητας (και όχι δήμου) με βάση τον αριθμό των υφιστάμενων κλινών τουριστικών καταλυμάτων με διαφορετικές συνέπειες:

• Στις κορεσμένες περιοχές (που ονομάζονται «περιοχές ελέγχου»), όπως λ.χ. η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Σκιάθος και η Χαλκιδική, προτείνεται να δοθούν κίνητρα για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων, χωρίς αύξηση του αριθμού των κλινών (ακόμη και η κατεδάφιση εγκαταλελειμμένων κτιρίων που προσβάλλουν το τοπίο). Επίσης, για τη μετατροπή υφιστάμενων μονάδων σε «οργανωμένους υποδοχείς» (λ.χ. ξενοδοχείο με τουριστικές κατοικίες). Στις περιοχές αυτές, προτείνονται η εκπόνηση μελετών εκτίμησης της φέρουσας ικανότητας και ο καθορισμός «οροφής» στον αριθμό των «χώρων τουρισμού διαμοιρασμού» (βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Αirbnb) και στα ενοικιαζόμενα δωμάτια, ως ποσοστό των κλινών των ξενοδοχείων. Μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, στις περιοχές αυτές προτείνεται η αύξηση της ελάχιστης αρτιότητας στα 16 στρέμματα και η κατασκευή μόνο καταλυμάτων 4 και 5 αστέρων. Δεν προτείνεται κάποια άλλη απαγόρευση στην ανέγερση νέων τουριστικών μονάδων.

• Στις ανεπτυγμένες περιοχές, προτείνονται όλα τα προαναφερθέντα και, ειδικά για την Αττική και τη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη, η παροχή κινήτρων για τη μετατροπή παλαιών βιομηχανικών μονάδων σε τουριστικές. Μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, στις περιοχές αυτές προτείνονται η αύξηση της ελάχιστης αρτιότητας στα 12 στρέμματα και η κατασκευή μόνο καταλυμάτων 4 και 5 αστέρων.

• Στις αναπτυσσόμενες περιοχές, προτείνονται όλα τα προαναφερθέντα εκτός από τον ποσοστιαίο περιορισμό των Αirbnb και των ενοικιαζόμενων δωματίων. Επιπλέον, να εξεταστεί η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών και να παρασχεθούν κίνητρα για τη μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων σε ξενοδοχεία. Μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, στις περιοχές αυτές προτείνεται η κατασκευή μόνο καταλυμάτων 3, 4 και 5 αστέρων.

• Στις περιοχές ενίσχυσης, προτείνεται η παροχή κινήτρων τόσο για εκσυγχρονισμό υφιστάμενων τουριστικών καταλυμάτων με αναβάθμιση σε υψηλότερη κατηγορία, όσο και για την ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού και για τη μετατροπή αξιόλογων κτιρίων σε ξενοδοχεία και για την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών.

• Τέλος, στις περιοχές με επιλεκτική ειδική ενίσχυση προτείνεται να δίνονται κίνητρα από τον πολεοδομικό σχεδιασμό, όπως μειωμένη αρτιότητα, αυξημένος συντελεστής δόμησης κ.λπ., ώστε να δημιουργούνται επιλεγμένα νέες μονάδες.

Οπως και τα προηγούμενα, έτσι και αυτό το πλαίσιο διαφοροποιεί τον νησιωτικό χώρο (πλην Κρήτης και Εύβοιας), χωρίς ωστόσο να προβλέπει μεγάλους περιορισμούς για τον έλεγχο της τουριστικής δραστηριότητας (όπως είχαν τα προηγούμενα πλαίσια). Στο πλαίσιο αυτό, τα νησιά χωρίζονται σε τρεις μεγάλες ομάδες. Η πρώτη περιλαμβάνει σχεδόν όλα (46) τα μεσαία και μεγάλα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου. Η δεύτερη περιλαμβάνει τα μικρότερα κατοικημένα νησιά (λ.χ. Μικρές Κυκλάδες, Διαπόντια) και η τρίτη τα ακατοίκητα και τις βραχονησίδες.

Στις κορεσμένες περιοχές προτείνεται να δοθούν κίνητρα για την αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων, χωρίς αύξηση του αριθμού των κλινών.

Στα κατοικημένα νησιά (με την εξαίρεση Ρόδου και Κέρκυρας) ο μόνος περιορισμός που προβλέπεται είναι ότι οι μεγάλες, οργανωμένες τουριστικές επενδύσεις θα πρέπει να έχουν τον μισό συντελεστή δόμησης (δηλαδή, να χτίσουν το μισό) απ’ ό,τι θα προβλεπόταν κανονικά. Δεν τίθενται άλλοι περιορισμοί για την ανάσχεση της διασποράς της τουριστικής δραστηριότητας (με οργανωμένη ή μη μορφή) σε αυτά. Στα μικρότερα κατοικημένα νησιά (της δεύτερης κατηγορίας του πλαισίου) τίθεται περιορισμός δυναμικότητας (100 κλίνες) στις νέες εγκαταστάσεις.

• 2. Ακατοίκητα νησιά

Για πρώτη φορά προτείνεται να επιτραπούν μεγάλες τουριστικές εγκαταστάσεις (πάλι με τον μισό συντελεστή από το επιτρεπόμενο) σε ακατοίκητα νησιά. Από τη δυνατότητα αυτή εξαιρούνται οι βραχονησίδες, τα νησιά κάτω των 300 στρεμμάτων, όσα βρίσκονται λιγότερο από 10 ναυτικά μίλια από τα θαλάσσια σύνορα και όσα βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 10 ναυτικών μιλίων από την ηπειρωτική Ελλάδα. Ετσι, ουσιαστικά «φωτογραφίζει» ακατοίκητες νησίδες που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από την ξηρά.

• 3. Αλλαγές στην ακτογραμμή

Το πλαίσιο περιέχει για πρώτη φορά μια ουσιαστική πρόβλεψη για την προστασία της ακτογραμμής από την κλιματική αλλαγή. Για την παράκτια ζώνη στην ηπειρωτική Ελλάδα, στην Εύβοια και στην Κρήτη, προτείνει την κύρωση του έβδομου πρωτοκόλλου της σύμβασης της Βαρκελώνης, το οποίο προβλέπει αύξηση της ελάχιστης απόστασης της δόμησης από τον αιγιαλό στα 150 μέτρα. Παράλληλα, προτείνει να απαγορεύεται η δόμηση μόνιμων κατασκευών σε υψόμετρο μικρότερο των 60 εκατοστών πάνω από τη γραμμή αιγιαλού, για να προστατευθούν οι πιο επίπεδες περιοχές (για τις οποίες ήδη υπάρχουν προβολές μέσω επιστημονικών μοντέλων ότι θα αντιμετωπίσουν έντονα φαινόμενα διάβρωσης τις επόμενες δεκαετίες). Σήμερα, η ελάχιστη απόσταση της δόμησης από τον αιγιαλό είναι τα 30 μέτρα για κατοικίες (τουριστικές ή μη) και 50 μέτρα για τα ξενοδοχεία, ενώ για τις βοηθητικές τουριστικές εγκαταστάσεις μόλις τα 10 μέτρα από τη γραμμή αιγιαλού. Θα ήταν, ωστόσο, πιο αποτελεσματικό αν η αύξηση της ελάχιστης απόστασης της δόμησης ετίθετο απευθείας και όχι εμμέσως (μέσω της κύρωσης πρωτοκόλλου), κάτι που μπορεί να καθυστερήσει.

• 4. Όριο στο Airbnb

Το πλαίσιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τον έλεγχο των βραχυχρόνιων μισθώσεων, τις οποίες σε κάποιο βαθμό εξισώνει με την «κοινή» τουριστική δραστηριότητα. Προβλέπει κατ’ αρχάς ότι όλες οι μορφές παροχής διανυκτέρευσης πρέπει να εγγράφονται σε ειδικό μητρώο και να διαθέτουν σήμα του υπουργείου Τουρισμού. Περαιτέρω, προτείνει να μην επιτρέπονται άνω των 30 ημερών/έτος στις περιοχές ελέγχου (τις κορεσμένες) και τις 60 περιοχές στις ανεπτυγμένες περιοχές και σε όλα τα νησιά πλην Εύβοιας και Κρήτης. Τέλος, όπως προαναφέρθηκε, στις κορεσμένες και στις ανεπτυγμένες περιοχές προτείνεται και έλεγχος στον αριθμό των αδειών βραχυχρόνιων μισθώσεων, ως ποσοστό των κλινών που υπάρχουν ήδη στα ξενοδοχεία κάθε δημοτικής ενότητας.

Τέλος, στο νέο πλαίσιο προτείνεται ξεκάθαρα «η ενίσχυση της ελκυστικότητας των οργανωμένων μορφών χωροθέτησης έναντι της κοινής εκτός σχεδίου δόμησης» (εννοώντας όλα τα πολεοδομικά μοντέλα που πριμοδοτούν τις μεγάλες τουριστικές μονάδες, τα τουριστικά χωριά κ.λπ.). Ετσι ορίζει ότι επιτρέπεται κατ’ αρχήν η δημιουργία τέτοιων οργανωμένων μονάδων σε όλη την επικράτεια (πλην κάποιων λίγων εξαιρέσεων). Και παρέχεται η δυνατότητα δημιουργίας συνδετηρίων οδών με αυτές, οι οποίες όμως δεν θα παρέχουν δικαίωμα δόμησης στα οικόπεδα που θα έχουν πρόσωπο σε αυτές.

Το σχέδιο στοχεύει στην κάλυψη του κανονιστικού κενού, καθώς η τουριστική ανάπτυξη στην Ελλάδα πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια χωρίς κατευθυντήριες γραμμές. Το πρώτο ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό εγκρίθηκε το 2009 και προσεβλήθη ενώπιον του ΣτΕ από έξι περιβαλλοντικές οργανώσεις. Πριν εκδοθεί η απόφαση, το 2013 το υπουργείο Περιβάλλοντος θέσπισε νέο χωροταξικό. Ομως και αυτό αμφισβητήθηκε δικαστικά και ακυρώθηκε το 2015 – με αποτέλεσμα να επανέλθει το παλαιό σε ισχύ. Μέχρι το 2017, οπότε ακυρώθηκε και αυτό ύστερα από προσφυγές, ως πλέον παρωχημένο. Να σημειωθεί ότι η ανάθεση της μελέτης του νέου χωροταξικού έγινε το 2018 και έχει ολοκληρωθεί εδώ και δύο έτη, αλλά το υπουργείο καθυστερεί για άγνωστη αιτία να το θέσει σε διαβούλευση και να το εγκρίνει. Το ίδιο έχει συμβεί και με το περιφερειακό χωροταξικό πλαίσιο για το Νότιο Αιγαίο – το μόνο που δεν έχει κυρωθεί, παρότι έχει ολοκληρωθεί εδώ και μία διετία.

πηγή: kathimerini.gr

Με αεροφωτογραφίες του 2011 της χρονιάς ορόσημο, καθώς αποτελεί την κόκκινη γραμμή ύστερα από την οποία δε νομιμοποιούνται αυθαίρετα κτίσματα, δορυφορικές εικόνες, drones και ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγγελιών αυθαιρέτων θα επιχειρήσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να βάλει ένα τέλος στη νέα γενιά αυθαίρετης δόμησης «σκανάροντας» αρχικά τις πιο ευάλωτες περιοχές και στη συνέχεια το σύνολο της επικράτειας. Παράλληλα θα θεσμοθετήσει τη χρονική σύντμηση των διαδικασιών από το στάδιο του εντοπισμου ενός αυθαιρέτου μέχρι την κατεδάφιση με την ενεργοποίηση μικτών επιτροπών, ώστε να κινούνται παράλληλα και ταυτόχρονα όλες οι υπηρεσίες που εμπλέκονται στη διαδικασία, είτε είναι οι αρχαιολογικές υπηρεσίες, είτε οι Πολεοδομίες, είτε το υπουργείο Οικονομικών ή τα δασαρχεία και θα προτεραιοποιηθεί η εφαρμογή των τελεσίδικων πρωτοκόλλων κατεδάφισης.

Οι αλλαγές, στις οποίες δεν ενταχθηκαν, πάντως, διατάξεις για κτίσματα με μεγάλες αυθαιρεσίες που ανήκουν στη λεγόμενη κατηγορία 5, περιλαμβάνονται σε σχέδιο νόμου του υπουργείου, το οποίο παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο της Πέμπτης και αναμένεται να αναρτηθεί σε δημόσια διαβούλευση μετά τις 20 Δεκεμβρίου.

Λύση για χιλιάδες ιδιοκτητες οικοπέδων

Με το ίδιο νομοσχέδιο θα δοθεί λύση στους χιλιάδες ιδιοκτητες οικοπέδων σε εκτός σχεδίου περιοχές καθώς μεταβατική διάταξη θα δίνει τη δυνατότητα δόμησης σε οικόπεδα που πληρούν συγκεκριμένες προυποθέσεις εφόσον πληρωθεί ένα τέλος προκειμένου να επιτευχθεί περιβαλλοντικό ισοζύγιο. Το τέλος αυτό θα κατευθύνεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων για έργα υποδομής σχετικά με την κλιματική αλλαγή.

Επιπλέον στο νομοσχέδιο προβλέπεται ο καθορισμός ειδικών κτιριολογικών ή κτιριοδομικών απαιτήσεων των κτιρίων και κατασκευών σε Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας καθώς και σε περιοχές κοντά σε ρέματα.

Ομως αυτές δεν είναι οι μοναδικές ρυθμίσεις του εν λόγω σχεδίου νόμου, καθώς στο νομοθέτημα έχει συμπεριληφθεί και πληθώρα διατάξεων, οι οποίες …φέρνουν τα πάνω κάτω στον τομέα των υδάτων. Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν μεταξύ άλλων τη συγχώνευση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), ενώ δρομολογείται και η χωρική επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ σε όμορες περιφερειακές ενότητες. Στις δύο εταιρίες θα περάσει και η ευθύνη για τον καθαρισμό, τη συντήρηση και λειτουργία των φρεατίων υδροσυλλογής του δικτύου ομβρίων υδάτων και των συνδετηρίων αγωγών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

«Μεγάλος αδερφός» για τα αυθαίρετα

Με τη χρήση της νέας τεχνολογίας φιλοδοξεί το υπουργείο Περιβάλλοντος να βάλει φρένο στην εμφάνιση νέας γενιάς αυθαιρέτων, δημιουργώντας ένα θεσμικό πλαίσιο κι ένα μηχανισμό με καθετοποιημένες διαδικασίες και στόχο «να εντοπίζει ό,τι καινούριο σε αυθαιρετο ξεφυτρώνει όσο το δυνατόν συντομότερα».

Ετσι, εντός του συστήματος e-adeies για την έκδοση οικοδομικης άδειας θα κατατίθεται και το στίγμα, η συντεταγμένη του σημείου που θα κατασκευαστεί το ακίνητο. Το στίγμα αυτό θα συσχετίζεται με αεροφωτογραφίες και δορυφορικές εικόνες ή φωτογραφίες από drones που θα εξάγονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και θα «σκανάρουν» την περιοχή, ώστε να διακρίνεται η οποιαδήποτε μεταβολή.

Μέσω των απεικονίσεων αυτών και ενός ειδικού λογισμικού θα αποκαλύπτονται αρχικά ποια κτίσματα επιχειρείται να αναγερθούν και δε διαθέτουν καν οικοδομική άδεια. Αν ένα κτίσμα έχει άδεια, αυτή θα ελέγχεται άμεσα από ελεγκτή δόμησης. Αν δεν έχει, αυτόματα θα ενεργοποιείται το σύστημα και η υπόθεση θα οδηγείται χωρίς παρεμβολές και καθυστερήσεις στην οικεία Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ). Ετσι, θα εντοπίζονται νέα αυθαίρετα εν τη γενέσει τους από το σύστημα. Από το σημείο αυτό και μετά οι ελεγκτικοί μηχανισμοί προβλέπεται να κινούνται ταχύτατα.

Η διαδικασία θα προβλεφθεί λεπτομερώς και θα εκτελείται από μικτά κλιμάκια χωρίς καθυστερήσεις: «Ο μηχανισμός θα είναι καθετοποιημένος με στόχο όσοι εμπλέκονται να εμπλέκονται άπαξ και ταυτόχρονα και μέσω μίας επιτροπής και όχι παράλληλων», λένε χαρακτηριστικά πηγές του υπουργειου. Παράλληλα στις περιοχές, οι οποίες θα μπούν κατά προτεραιότητα στο …στόχαστρο, θα υπάρχουν έτοιμες εργολαβίες για την κατεδάφιση αυθαιρέτων ύστερα από τη διαδικασία εντοπισμού και παρόδου του διαστήματος των ενστάσεων.

Αν και στόχος είναι το σύστημα να καλύψει όλη την Ελλάδα, το κόστος και ο χρόνος δεν είναι σύμμαχοι της προσπάθειας και κατά συνέπεια αρχικώς θα εφαρμοστεί σε ευάλωτες περιοχές, νησιωτικές όπως η Μύκονος και γενικά οι Κυκλάδες όπου θα δοθεί προτεραιότητα για άμεσες παρεμβάσεις, αλλά και περιοχές, στις οποίες έχει σωρευτεί πλήθος ανεκτέλεστων πρωτοκόλων κατεδάφισης.

Σε κάθε περίπτωση σε ό,τι αφορά τις κατεδαφίσεις, αυτές θα ξεκινήσουν από τα πιο πρόσφατα καθώς κατά κανόνα δεν μπορούν να τακτοποιηθούν έτσι κι αλλιώς και σταδιακά θα πηγαίνουν πιο πίσω στο χρόνο.

Οσο για τα υφιστάμενα αυθαίρετα, κρίσιμες είναι οι αεροφωτογραφίες του 2011, τις οποίες σύντομα θα αποκτήσει το υπουργείο. Μέσω αυτών μάλιστα στόχος είναι ξεκαθαριστούν και περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων και τακτοποίησης αυθαιρέτων, οι οποίες κανονικά δεν έπρεπε να είχαν προχωρήσει.

Θα ακολουθήσουν οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι στο 5% των δηλώσεων τακτοποίησης, οι οποίοι αν και έχουν θεσμοθετηθεί εδώ και χρόνια, δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα. Αλλά πλέον θα οριστεί συγκεκριμένη διαδικασία, δηλαδή θα έχει καθοριστεί ποιοί θα κάνουν τους ελέγχους, τι θα ελέγχουν και με ποιον τρόπο. Πρακτικά όλα αυτά θα συμπεριλαμβάνονται σε μία τυποποιημένη φόρμα. Κι αυτό γιατί στόχος είναι να εντοπιστούν περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων που κρύβουν πίσω τους κρίσιμες και μεγάλες αυθαιρεσίες και όχι μικρότερες παρεκκλίσεις, κάτι το οποίο θα άνοιγε πληγές σε ό,τι έχει δηλωθεί ή κληρονομηθεί, κλπ.

Οι βασικοί πυλώνες του σχεδίου είναι τέσσερις και συγκεκριμένα:

• Η προμήθεια αεροφωτογραφιών της 28ης Ιουλίου 2011 (που αποτελεί την κόκκινη γραμμή μετά την οποία δε νομιμοποιούνταν αυθαίρετα) ή της πιο κοντινής σ΄αυτήν ημερομηνίας, καθώς αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν αεροφωτογραφίες ούτε από το 2013, οπότε δεν μπορεί να γίνει καμία σύγκριση της κατάστασης.
• Η λήψη δορυφορικών εικόνων από όλη την Ελλάδα σε μια καθορισμένη συχνότητα. Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) είχε στο παρελθόν προτείνει τη λήψη εικόνων τρεις φορές το χρόνο ώστε κάθε 4 μήνες να συγκρίνεται το δομημενο περιβάλλον με την προγενέστερη εικόνα και να διαπιστώνεται π.χ. αν κάποιο σπίτι «μεγάλωσε». Εάν έχει συμβεί κάτι τέτοιο, θα ελέγχεται εάν αυτό έγινε νόμιμα μέσω της έκδοσης οικοδομικής άδειας. Αν δεν έχει βγει άδεια, θα αποστέλλεται αυτόματα ελεγκτής δόμησης για έλεγχο.
• Η εγκατάσταση σταθμών drones σε ευαίσθητες περιοχές ώστε να συλλέγονται συχνότερα εικόνες προς σύγκριση.
• Η ενεργοποίηση μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας καταγγελιών για αυθαίρετη δόμηση. Προκειμένου μάλιστα να αποφευχθούν φαινόμενα «καταγγελιομανίας», θα πορβλεφθεί ότι οκαταγγέλων/ουσα θα αποστέλλει την καταγγελία πληρώνοντας ένα μικρό παράβολο. Εάν η καταγγελία αποδειχτεί αληθής και πρόκειται πράγματι για αυθαίρετο το ύψος του παραβόλου, θα επιστρέφεται στο άτομο που έκανε την καταγγελία.

Εκτός σχεδίου δόμηση

Με την πληρωμή ενός περιβαλλοντικού τέλους θα εξασφαλίζεται η δόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχές εφόσον βέβαια τηρούνται οι τρεις προυποθέσεις που θα καθοριστούν. Στο σχέδιο νόμου προβλέπεται περιβαλλοντικό ισοδύναμο που θα κατατίθεται πριν την έκδοση οικοδομικής άδειας σε ειδικό λογαριασμό του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και θα διατίθεται αποκλειστικά για έργα υποδομής και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Με στόχο την άρση του αδιεξόδου που έχει δημιουργηθεί μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), τα βήματα για να προχωρήσει η ανοικοδόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχή είναι τα εξής:

• Η αναγνώριση ως «κοινόχρηστου» του οδικού δικτύου το οποίο υπήρχε το 1977, βάσει των αεροφωτογραφιών εκείνης της χρονιάς. Με τον τρόπο αυτό θα μπορέσουν να αξιοποιηθούν εκτός σχεδίου οικόπεδα που είχαν δημιουργηθεί (π.χ. μέσω κατατμήσεων) από τις 31.5.1985 έως και τις 31.12.2003 και ένα από τα όριά τους εφάπτεται σε οδό η οποία διακρίνεται σε αεροφωτογραφία του 1977.
• Η προϋπόθεση η αναγνωρισμένη οδός εφόσον πληρεί κάποια συγκεκριμένα κριτήρια, να έχει κατασκευαστεί ή/και να έχει συντηρηθεί από το δήμο, την Περιφέρεια, κλπ και όχι από ιδιώτη.
• Η πληρωμή ενός τέλους, το οποίο όπως αναφέρθηκε, θα λειτουργήσει ως περιβαλλοντικό ισοδύναμο.

Το υπουργείο φιλοδοξεί ότι αυτή η μεταβατική διάταξη θα είναι και η τελευταία «παρέκκλιση» μέχρι την ολοκλήρωση του Πολεοδομικού σχεδιασμού, δηλαδή των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τα οποία βρίσκονται σε εξέλιξη χρηματοδοτούμενα με περισσότερα από 400 εκατομμύρια ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί στα τέλη του 2025.

Συγχωνεύονται οι ΔΕΥΑ – Διευρύνονται ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ

Οι διατάξεις του νομοσχεδίου θα προβλέπουν επίσης και μιας μορφής συγχώνευση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), ενώ δρομολογείται και η χωρική επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ σε όμορες περιφερειακές ενότητες. Στις δύο εταιρίες θα περάσει και η ευθύνη για τον καθαρισμό, τη συντήρηση και λειτουργία των φρεατίων υδροσυλλογής του δικτύου ομβρίων υδάτων και των συνδετηρίων αγωγών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Σε ό,τι αφορά τις νέες εταιρίας ύδρευσης της περιφέρειας (πλην ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ δηλαδή), νέες θα ονομάζονται Μείζονες Δημοτικές Επιχειρήσεις Υδρευσης και Αποχέτευσης, θα είναι διαδημοτικές επιχειρήσεις, ειδικού κοινωφελούς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, όπως οι σημερινές ΔΕΥΑ. Θα διοικούνται αό Συμβούλιο στρατηγικής και Εποπτείας με τους δήμους ως μέλη του, από 9μελή Εκτελεστική Επιτροπή και από Εκτελεστικό Διευθυντή που θα επιλεγεί με κριτήρια αγοράς.

Οπως σημειώνουν πηγές του υπουργειου, στόχος είναι η ύπαρξη «λιγότερών αλλά ισχυρότερων επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης που θα καλύπτουν επαρκώς και σε προσιτό κόστος τις ανάγκες των πολιτών». Εκτιμούν ότι με τα νέα σχήματα, που θα λειτουργούν υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ σε ό,τι αφορά στην τιμολόγηση των υπηρεσιών τους, θα περιοριστούν ζητήματα που οδήγησαν σε συσσώρευση ανείσπρακτων λογαριασμών και αυξημένες απώλειες νερού, θέματα που θα αντιμετωπιστούν με τη δημιουργία σημαντικών οικονομιών κλίμακος και την εξοικονόμηση πόρων.

Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι με το εν λόγω σχέδιο νόμου θα υπάρξει και ρύθμιση των χρεών των ΔΕΥΑ, ενώ θα θεσπιστεί μηχανισμός μη δημιουργίας νέων. Σε κάθε περίπτωση μια σημαντική αλλαγή που επέρχεται είναι ότι οι δήμοι και οι Σύνδεσμοι υδρευαης δε θα μπορούν να παρέχουν πλέον υπηρεσίες διαχείρισης υδάτων και λυμάτων.

Επιπλέον με άλλες διατάξεις θα συσταθεί ο ενιαίος φορέας άσκησης πολιτικής για τηνπροστασία και τη διαχείριση των υδατων της Θεσσαλίας, με τηνεπωνυμία Οργανισμός Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας.

πηγή news.b2green.gr

Στην κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας βρίσκεται η νομιμότητα ή μη των βραχυχρόνιων μισθώσεων μέσα σε περιοχές όπου επιτρέπεται μόνο η κατοικία. Την υπόθεση άνοιξε η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) καταθέτοντας 16 προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της μετατροπής ολόκληρων κτιρίων σε Airbnb στην Πλάκα.

Αν οι προσφυγές γίνουν δεκτές, ανοίγει ο δρόμος για ανάλογες αποφάσεις κατ’ αρχάς σε περιοχές που διέπονται από ειδικά πολεοδομικά καθεστώτα προστασίας, όπως, λόγου χάρη, οι παραδοσιακοί οικισμοί. Το βασικότερο όμως είναι ότι θα κριθεί για πρώτη φορά αν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις είναι, όπως ορίζει ο νόμος, ένα είδος αστικής μίσθωσης ή πρόκειται για «συγκεκαλυμμένη» τουριστική δραστηριότητα, που μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με τις χρήσεις γης που ισχύουν σε κάθε περιοχή.

Οι 16 προσφυγές που κατέθεσε η ΕΛΛΕΤ είναι πανομοιότυπες. Η οργάνωση εντόπισε 16 ακίνητα στην Πλάκα, τα οποία έχουν μετατραπεί ολόκληρα σε τουριστικά καταλύματα. Ζήτησε από την υπηρεσία δόμησης του Δήμου Αθηναίων τη σφράγισή τους, με το επιχείρημα ότι μέσω της μετατροπής της χρήσης των ακινήτων παραβιάζεται το προστατευτικό για την κατοικία καθεστώς που ισχύει για την περιοχή της Πλάκας (δύο προεδρικά διατάγματα του 1979 και 1993).

Η υπηρεσία δόμησης απάντησε, όπως αναμενόταν, αρνητικά, δεδομένου ότι «δεν ορίζεται στην πολεοδομική/τουριστική νομοθεσία ότι οι κατοικίες που μισθώνονται βραχυχρόνια μέσω ψηφιακής πλατφόρμας αποτελούν τουριστικά καταλύματα». Και η ΕΛΛΕΤ προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας ζητώντας την ακύρωση της πράξης αυτής.
Τις προσφυγές κατέθεσε εκ μέρους της ΕΛΛΕΤ ο Δημήτρης Μέλισσας, δικηγόρος και καθηγητής Δικαίου Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιβάλλοντος στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ. «Η Πλάκα διέπεται από ένα ειδικό πολεοδομικό καθεστώς που προστατεύει την κατοικία, ενώ επιτρέπει διάφορες συμπληρωματικές χρήσεις (λ.χ. καταστήματα) σε πολύ συγκεκριμένα σημεία. Εκεί που ο νομοθέτης ήθελε να επιτρέψει τα ξενοδοχεία, το προσδιόρισε με πολύ μεγάλη ακρίβεια», εξηγεί. «Η μετατροπή ενός ακινήτου που ήταν κατοικία σε συγκεκαλυμμένο ξενοδοχείο είναι μια ευθεία παραβίαση του προστατευτικού πλαισίου της Πλάκας.

Δεν είναι “τυπικό” ζήτημα, αλλά ουσιαστικό. Με τη δημιουργία πολλών μικρών τέτοιων ξενοδοχείων στην Πλάκα, η κατοικία εκδιώκεται και η Πλάκα αλλάζει χαρακτήρα. Επιπλέον, η λειτουργία των τουριστικών μονάδων επηρεάζει αρνητικά τη ζωή των μόνιμων κατοίκων».

• Οι ταράτσες και τα βαν

Δύο πολύ κατανοητά παραδείγματα είναι οι ταράτσες και τα βαν μεταφοράς. «Στα καταλύματα αυτά οι ταράτσες μετατρέπονται σε λειτουργικούς χώρους του καταλύματος. Εκεί σερβίρονται διάφορα γεύματα της ημέρας, συχνά το βράδυ υπάρχει δυνατά μουσική. Ολο αυτό είναι μια μόνιμη πηγή ηχορρύπανσης. Επιπλέον, η Πλάκα έχει γεμίσει με τα γνωστά μαύρα βαν με φιμέ τζάμια, με τα οποία γίνεται η μεταφορά των τουριστών όχι μόνο κατά την άφιξη και την αναχώρησή τους από το κατάλυμα, αλλά και για διάφορες δραστηριότητες.

Τα βαν επιβαρύνουν κυκλοφοριακά μια περιοχή με στενούς δρόμους και ιδιαίτερο χαρακτήρα, ενώ τοπικά αποτελούν πηγή ρύπανσης, καθώς αναμένουν για μεγάλα διαστήματα με αναμμένες μηχανές για να συντηρούν τον κλιματισμό. Ολα αυτά στην Πλάκα, που είναι ούτως ή άλλως μια περιοχή που προσελκύει επισκέπτες λόγω του χαρακτήρα της και της γειτνίασης με την Ακρόπολη».

Την υπόθεση άνοιξε η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) καταθέτοντας 16 προσφυγές για ακίνητα στην Πλάκα, όπου επιτρέπεται χρήση κατοικίας.

Και οι 16 προσφυγές αφορούν εταιρείες (συνήθως ΙΚΕ, Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες) και όχι φυσικά πρόσωπα. Αυτό δεν είναι τυχαίο. «Βλέπουμε ότι τα ακίνητα αυτά τα κατέχουν εταιρείες διαχείρισης ακινήτων. Η Πλάκα όπως και άλλες περιοχές έχουν βρεθεί στο επίκεντρο ενός παιχνιδιού του διεθνούς real estate, που αγοράζει ολόκληρα κτίρια, τα οποία στη συνέχεια τα διαχειρίζονται εταιρείες παροχής υπηρεσιών. Μάλιστα, συχνά οι εταιρείες αυτές εναλλάσσονται: σε κάποιες από τις 16 περιπτώσεις με τις οποίες ασχοληθήκαμε, ο ιδιοκτήτης άλλαξε μέσα σε λίγους μήνες».

Όπως τονίζει ο κ. Μέλισσας, η ΕΛΛΕΤ δεν στρέφεται γενικώς κατά του Αirbnb, αλλά συγκεκριμένα υπέρ της μετατροπής ολόκληρων κτιρίων σε χώρους φιλοξενίας στην Πλάκα. «Στόχος μας είναι η διαφύλαξη της Πλάκας από την τεράστια αλλαγή στον χαρακτήρα της, που συντελείται παράνομα, με την παραβίαση των χρήσεων γης. Δεν αφορά γενικώς τις βραχυχρόνιες μισθώσεις», καταλήγει.

• Απόφαση για όλους

Υποβάλλοντας τις προσφυγές, η ΕΛΛΕΤ προχωρεί σε μια κίνηση τακτικής: προσπαθεί να προκαλέσει τη διαδικασία της «πρότυπης δίκης», ως ζήτημα ευρύτερου ενδιαφέροντος με συνέπειες σε μεγάλο αριθμό προσώπων, που επιτρέπει να παρακαμφθεί η συνηθισμένη, μακρόχρονη διαδρομή μιας τέτοιας υπόθεσης στη Δικαιοσύνη. Στόχος είναι να εκδικαστεί ταχύτερα και να χαραχθεί μια νομολογική θέση η οποία υποχρεωτικά θα οδηγήσει σε τροποποίηση της νομοθεσίας.

Παρότι η κίνηση της ΕΛΛΕΤ είναι εστιασμένη χωρικά στην Πλάκα, είναι επόμενο ότι μια θετική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας θα αφορούσε δυνητικά και όλες τις περιοχές της χώρας που υπάγονται σε πολεοδομικό καθεστώς προστασίας (λ.χ. παραδοσιακοί οικισμοί). Διασταλτικά, θα μπορούσε να αφορά όλες τις περιοχές όπου από τον σχεδιασμό απαγορεύονται οι χρήσεις φιλοξενίας (περιοχές αποκλειστικής κατοικίας). Σε κάθε περίπτωση, για να απαγορεύσει το ΣτΕ τη μετατροπή κτιρίων κατοικιών σε Αirbnb στην Πλάκα, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο θα πρέπει να αναγνωρίσει την ασυμβατότητά τους με τις καθορισμένες εκεί χρήσεις γης. Επομένως, να αναγνωρίσει ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις θα πρέπει να λογίζονται όσον αφορά τις χρήσεις γης ως τουριστικά καταλύματα.

• Ποσοτικά όρια, χωρίς περιορισμούς, υπέρ της κατοικίας

Αποκλειστικά φορολογικού χαρακτήρα είναι οι ρυθμίσεις για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις που έδωσε σε δημόσια διαβούλευση το υπουργείο Οικονομικών. Οπως επισημαίνουν οι ειδικοί, από αυτές απουσιάζει το ζήτημα του σεβασμού των χρήσεων γης και ιδίως της κατοικίας, ώστε να μπορούν να ληφθούν μέτρα για την προστασία της.

«Το βασικό ζήτημα, αν μια βραχυχρόνια μίσθωση είναι τουριστική χρήση ή αστική δεν έχει ακόμα μπει στη συζήτηση. Η νέα ρύθμιση αφορά μόνο φορολογικά ζητήματα», εκτιμά η Δήμητρα Σιατίτσα, ερευνήτρια για θέματα πόλης και κατοικίας. «Κατά συνέπεια, μένει εκτός μια σειρά θεμάτων για τα οποία απαιτούνται ειδικού τύπου παρεμβάσεις, όπως ο καθορισμός περιοχών κορεσμού (με υπερβολικά μεγάλο αριθμό βραχυχρόνιων μισθώσεων), το ζήτημα της συνύπαρξης των μισθωμένων διαμερισμάτων με τις κατοικίες στις πολυκατοικίες και πολλά ακόμη. Με προβληματίζει επίσης η “απομόνωση” του Airbnb από το ευρύτερο ζήτημα της κατοικίας. Δεν ευθύνεται μόνο το Airbnb για την άνοδο των τιμών, είναι όμως ένα σημαντικό όχημα γιατί διευκολύνει όσους βλέπουν την κατοικία ως επενδυτική ευκαιρία. Υπάρχουν πολλές δυναμικές που πλήττουν την παροχή οικονομικά προσιτής κατοικίας και δεν τις συζητούμε».

Σύμφωνα με την κ. Σιατίτσα, ένα ακόμη θέμα που μένει εκτός της συζήτησης είναι η έλλειψη εργαλείων, από πλευράς πολιτείας, για την καταγραφή των τάσεων. «Οι άνθρωποι που καταγράφουν, μελετούν και παράγουν γνώση για τα θέματα κατοικίας είναι μόνο οι παράγοντες της αγοράς. Από πλευράς Δημοσίου δεν έχουν αναπτυχθεί τα εργαλεία ώστε να κατανοούν τι συμβαίνει με την κατοικία, ποιες είναι οι τιμές, οι τάσεις, οι συγκεντρώσεις, οι παίκτες. Πρέπει να δημιουργηθεί ένα Παρατηρητήριο Στέγης, το οποίο να χρησιμοποιείται για να ενημερώνει τις κρατικές πολιτικές».

• Όριο 60 ημερών

Με κάποιες από τις προτεινόμενες ρυθμίσεις τίθεται όριο 60 ημερών σε κάθε μίσθωση ώστε αυτή να λογίζεται ως βραχυχρόνια, ενώ φυσικά πρόσωπα με περισσότερα από τρία ακίνητα υποχρεούνται να κάνουν έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας. «Η διαφορετική αντιμετώπιση ανάλογα με τον αριθμό των ακινήτων είναι στη σωστή κατεύθυνση, καθώς είναι σαφές ότι δεν πρόκειται για την περίπτωση ενός φυσικού προσώπου που αξιοποιεί για βραχυχρόνια μίσθωση ένα ακίνητο που διαθέτει για να συμπληρώνει το εισόδημά του, το οποίο μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας εν καιρώ μιας βαθιάς και συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης», εκτιμά ο Δημήτρης Μπαλαμπανίδης, πολεοδόμος-γεωγράφος.

«Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θέτουν ένα (θεμελιώδες) ζήτημα ορισμού της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων, αν είναι “αστική μίσθωση ακινήτου” (όπως την ορίζει ο ισχύων σχετικός νόμος 4472/2017) ή εάν είναι “τουριστική δραστηριότητα”, με άλλα λόγια εάν ένα Airbnb διαμέρισμα είναι “κατοικία” ή “τουριστικό κατάλυμα” (είτε πρόκειται για το σύνολο των διαμερισμάτων μιας πολυκατοικίας είτε για μεμονωμένα διαμερίσματα). Εάν τα Airbnb διαμερίσματα αναγνωρίζονταν από τον νόμο ως «τουριστικά καταλύματα», τότε θα είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε μία σειρά κρίσιμων ερωτημάτων που προκύπτουν: Πόσα “μικρά ξενοδοχεία” (και μεγάλα βεβαίως) αντέχουν οι πόλεις και οι γειτονιές μας, τα νησιά και άλλοι τουριστικοί προορισμοί υψηλής ζήτησης; Επιτρέπεται να λειτουργούν “μικρά ξενοδοχεία” εντός κτιρίων κατοικίας; Ποια δημόσια υπηρεσία (ενδεχομένως η πολεοδομία) εκδίδει σχετική άδεια, υπό ποιες προϋποθέσεις και σε ποιες περιοχές;», αναφέρει. Ο κ. Μπαλαμπανίδης σημειώνει ότι για ακόμη μια φορά οι ρυθμίσεις είναι «οριζόντιες». «Τα προτεινόμενα μέτρα δεν διαφοροποιούνται γεωγραφικά. Ας θυμίσουμε ότι στην ισχύουσα νομοθεσία προβλέπεται η έκδοση υπουργικής απόφασης προκειμένου σε συγκεκριμένες “γεωγραφικές περιοχές” και “για λόγους που σχετίζονται με την προστασία της κατοικίας” να επιβληθούν ειδικά μέτρα περιορισμού των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Για παράδειγμα, στο κέντρο της Αθήνας και άλλων πόλεων ή σε νησιά των Κυκλάδων, όπου ο τουρισμός ασκεί ασφυκτικές πιέσεις και τα ενοίκια έχουν φτάσει σε απαγορευτικές τιμές, η εν λόγω ΚΥΑ θα μπορούσε να περιγράφει πιο αυστηρά μέτρα (ενώ βέβαια σε περιοχές που δεν δέχονται πιέσεις η αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων θα μπορούσε να είναι πιο ευνοϊκή, ενδεχομένως στο πνεύμα “αποκέντρωσης του τουρισμού”)».

πηγή: kathimerini.gr