Ψηφίστηκε το το Ν.5293/2026 (ΦΕΚ τ.Α΄ 57/7-4-2026) που περιέχει διατάξεις για τη μεταβίβαση ακινήτων (άρθρ.15 έως 18).

Ειδικότερα, στο άρθρ.16 θεσπίζεται η κατάργηση Τοπογραφικού Διαγράμματος σε μεταβαβιβάσεις σε μεγάλο φάσμα ακινήτων.

Άρθρο 16

Κατάργηση υποχρεωτικής επισύναψης τοπογραφικού διαγράμματος σε συμβόλαια ακινήτων που βρίσκονται σε περιοχές που έχουν κτηματογραφηθεί - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 5 ν. 651/1977

Στην παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 651/1977 (Α' 207), περί υποχρεωτικής επισύναψης τοπογραφικού διαγράμματος σε συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτου, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) το κείμενο μεταφέρεται από την καθαρεύουσα στη δημοτική γλώσσα, β) το τελευταίο εδάφιο αντικαθίσταται, και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:

«1. Σε κάθε δικαιοπραξία που έχει ως αντικείμενο τη μεταβίβαση λόγω πώλησης οικοπέδου ή αγροτεμαχίου με ή χωρίς κτίσματα, επισυνάπτεται στο πωλητήριο συμβόλαιο τοπογραφικό διάγραμμα, το οποίο υπογράφεται από τους συμβαλλομένους και τον μηχανικό ή υπομηχανικό που το συνέταξε, στο οποίο αναγράφονται τα μήκη των πλευρών, τα όρια προς τις όμορες ιδιοκτησίες, τα ονόματα των γνωστών ιδιοκτητών τους, καθώς και το εμβαδόν του πωλούμενου ακινήτου. Επί του διαγράμματος ο μηχανικός ή υπομηχανικός που το συντάσσει δηλώνει υπεύθυνα αν, επί του μεταβιβαζόμενου ακινήτου, επιτρέπεται ή όχι η ανοικοδόμηση σύμφωνα με τις κείμενες πολεοδομικές διατάξεις. Αν το μεταβιβαζόμενο ακίνητο αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης έκτασης, βεβαιώνεται στο ίδιο σχεδιάγραμμα από τον μηχανικό ή υπομηχανικό αν και το μέρος που απομένει στον πωλητή πληροί ή όχι τους όρους δόμησης. Εξαιρούνται από την υποχρέωση του προηγούμενου εδαφίου οι μεταβιβάσεις λόγω πώλησης αγροτεμαχίων που βρίσκονται σε καθαρά αγροτικές περιοχές, με ή χωρίς κτίσματα. Δεν απαιτείται να επισυναφθεί το τοπογραφικό διάγραμμα της παρούσας σε δικαιοπραξίες με αντικείμενο τη μεταβίβαση ακινήτου που βρίσκεται σε περιοχή στην οποία υφίσταται λειτουργούν Κτηματολόγιο, εφόσον στην περιοχή αυτή έχει κυρωθεί και μεταγραφεί πράξη εφαρμογής και με τη δικαιοπραξία δεν μεταβάλλονται τα όρια του μεταβιβαζόμενου ακινήτου.»

Όλο το ΦΕΚ μπορείς το κατεβάσεις από εδώ

Με αφορμή πρόσφατου περιστατικού που εκδηλώθηκε σε ΥΔΟΜ, όπου δεν έγινε αποδεκτή στατική μελέτη υπογεγραμμένη από Αρχιτέκτονα Μηχανικό, απαιτείται η ερμηνεία ως προς το θέμα αυτό και ειδικότερα του άρθρου 4 – 2.κβ του ΠΔ 99/2018 (ΦΕΚ187Α/5-11-2018).

Η ισχύουσα νομοθεσία αναφέρει ρητά πως: οι Αρχιτέκτονες Μηχανικοί έχουν δικαίωμα εκπόνησης και υπογραφής στατικών μελετών, με εξαίρεση ορισμένες ειδικές κατασκευές και θεμελιώσεις τις οποίες και κατονομάζει.

Νομοθετικό Πλαίσιο

1. Προεδρικό Διάταγμα 99/2018 — Άρθρο 4

Στα επαγγελματικά δικαιώματα του Αρχιτέκτονα Μηχανικού αναφέρεται ρητά:

1. Στο γνωστικό αντικείμενο του Αρχιτέκτονα Μηχανικού περιλαμβάνονται:

[…]

δ. Τεχνολογία: Δομική Μηχανική και Σχεδιασμός Κατασκευών, Οικοδομική Τεχνολογία και Δομικά Υλικά, Γνώσεις Μαθηματικών, Γεωμετρίας, Φυσικής Γνώσεις Τοπογραφίας/Αποτυπώσεις κτηρίων και συνόλων, Ενεργειακός – Βιοκλιματικός Σχεδιασμός και ΗΜ Εγκαταστάσεις.

2. Ο Αρχιτέκτονας Μηχανικός έχει τα εξής επαγγελματικά δικαιώματα:

«κβ. Εκπόνηση Στατικών μελετών πλην των ειδικών κατασκευών: ειδικές θεμελιώσεις, κελυφωτές κατασκευές προεντεταμένου σκυροδέματος, μεταλλικές κατασκευές, ξύλινες κατασκευές.»

Συνεπώς:

• Το δικαίωμα εκπόνησης στατικών μελετών είναι δεδομένο και πλήρως κατοχυρωμένο.

• Ο περιορισμός αφορά αποκλειστικά τις συγκεκριμένες «ειδικές κατασκευές», χωρίς να υπάρχει εξειδικευμένος και επίσημος ορισμός του όρου «ειδικές θεμελιώσεις».

• Όπου δεν υπάρχει σαφής ορισμός, δεν μπορεί να υφίσταται αυθαίρετη ερμηνεία από επιμέρους Υπηρεσίες.

 2. Εγκύκλιος 51502/ 1967 – Γραφείο Πολεοδομίας Αθηνών

Η Εγκύκλιος 51502/1967 στην οποία πιθανόν αναφέρεται η ΥΔΟΜ, η οποία αποτελεί ερμηνευτικό εργαλείο της διοίκησης (και όχι τυπικό νόμο), αναφέρει:

«Δικαίωμα υπογραφής μελέτης και επιβλέψεως στατικών εργασιών δι’ όλας τας κατασκευάς πλην των ειδικών κατασκευών: ειδικαί θεμελιώσεις (πεδιλοδοκοί κλπ.), κελυφωταί κατασκευαί, κατασκευαί προεντεταμένου σκυροδέματος, σιδηραί κατασκευαί, ξύλιναι κατασκευαί κλπ., δια τας οποίας απαιτείται και προσυπογραφή Πολιτικού Μηχανικού.»

Επιπλέον αναφέρεται:

δ) «Δεν έχουν δικαίωμα υπογραφής ειδικής δηλώσεως αντοχής εις το Άρθ-2 παρ. 3 του από 13/22-4-29 ΠΔ περί επικινδύνων οικοδομών επί αυθαιρέτων κατασκευών.»

 3. Παρατηρήσεις – Ερμηνευτικά ζητήματα

Η συγκεκριμένη Εγκύκλιος χρησιμοποιείται από ορισμένες Πολεοδομίες, οι οποίες στηρίζουν την αυστηρή ερμηνεία των επαγγελματικών δικαιωμάτων των Πολιτικών Μηχανικών, προκειμένου να απορρίψουν τη δυνατότητα υπογραφής στατικής μελέτης από Αρχιτέκτονα Μηχανικό, με το σκεπτικό ότι τα θεμέλια με πεδιλοδοκούς συνιστούν «ειδική θεμελίωση».

Παρατηρήσεις:

• Ο όρος «πεδιλοδοκοί κλπ.» είναι ενδεικτικός και όχι περιοριστικός.

• Δεν υπάρχει πουθενά – ούτε στην Εγκύκλιο ούτε σε μεταγενέστερη νομοθεσία – πλήρης, επίσημος κατάλογος των «ειδικών θεμελιώσεων».

• Οι πεδιλοδοκοί, ως συμβατικά θεμελιακά στοιχεία ενταγμένα στο αντικείμενο της Δομικής Μηχανικής και του Σχεδιασμού Κατασκευών, αποτελούν μέρος του γνωστικού αντικειμένου (παρ.1 άρθρου 4 ΠΔ 99/2018) και της εκπαιδευτικής κατάρτισης των Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. Σύμφωνα με το ΠΔ 99/2018, εμπίπτουν στο εύρος των προβλεπόμενων μελετητικών αρμοδιοτήτων και, κατά συνέπεια, εντάσσονται σαφώς στα κατοχυρωμένα επαγγελματικά τους δικαιώματα.

Κατά συνέπεια, καμία Υπηρεσία δεν νομιμοποιείται να επεκτείνει αυθαίρετα τον κατάλογο των εξαιρέσεων.

4. Ζήτημα στο Ηλεκτρονικό Σύστημα του ΤΕΕ – Στατική Επάρκεια

Πέραν των ερμηνευτικών προβλημάτων, έχει τεθεί αδικαιολόγητος περιορισμός στο ηλεκτρονικό σύστημα του ΤΕΕ, ο οποίος δεν επιτρέπει στους Αρχιτέκτονες Μηχανικούς να αναλαμβάνουν μελέτες στατικής επάρκειας.

Η μελέτη στατικής επάρκειας για κτήρια από οπλισμένο σκυρόδεμα, ως ουσιαστικό υποσύνολο της στατικής μελέτης, εμπίπτει απολύτως στα επαγγελματικά δικαιώματά μας, με βάση το ΠΔ 99/2018. Κατά συνέπεια, το ηλεκτρονικό σύστημα, όπως λειτουργεί σήμερα, δεν εναρμονίζεται με την κείμενη νομοθεσία και αποκλείει αυθαίρετα επαγγελματικό δικαίωμα που ανήκει και στους Αρχιτέκτονες Μηχανικούς.

Σύμφωνα με τα παραπάνω:

Με βάση το ΠΔ 99/2018 οι ειδικές κατασκευές είναι όσες αναφέρονται στο σημείο κβ της παρ.2 του άρθρου 4του ΠΔ99/2018.

Ο ΣΑΔΑΣ – Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων υπογραμμίζει πως τα επαγγελματικά δικαιώματα των Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στην εκπόνηση στατικών μελετών είναι σαφή, ισχύουν εδώ και δεκαετίες και δεν επιδέχονται αυθαίρετες και μονομερείς ερμηνείες. Οι εξαιρέσεις είναι συγκεκριμένες και δεν μπορούν να διευρύνονται κατά περίπτωση.

Αξίζει να επισημανθεί πως οι εξαιρέσεις αυτές δεν αναφέρονται ως ενδεικτικές, όπως αναγράφεται σε άλλες περιπτώσεις του σχετικού ΠΔ, αλλά είναι πολύ συγκεκριμένες.

Ο ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ ζητά από το ΥΠΕΝ να μεριμνήσει ως προς την τροποποίηση του ηλεκτρονικού συστήματος αυθαιρέτων του ΤΕΕ, ώστε να επιτρέπεται η εκπόνηση και υπογραφή μελετών στατικής επάρκειας από Αρχιτέκτονες Μηχανικούς, όπως προβλέπεται από τον νόμο.

Παρακαλούμε για την έκδοση σχετικής Εγκυκλίου για την ενιαία εφαρμογή του νόμου διευκρινίζοντας πως, με βάση το ΠΔ 99/2018 και την ερμηνεία του, οι πεδιλοδοκοί δεν περιλαμβάνονται στις ειδικές θεμελιώσεις.

Επίσης είναι απαραίτητη η εξειδίκευση του όρου «ειδικές θεμελιώσεις» με βάση το ισχύον ΠΔ99/2018, πάντοτε ως προς το γνωστικό αντικείμενο και τα επαγγελματικά δικαιώματα του Αρχιτέκτονα Μηχανικού όπως αναφέρονται σε αυτό.

 Με εκτίμηση,

 Για το Διοικητικό Συμβούλιο ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ

Ο Πρόεδρος
Δημήτρης Ξυνομηλάκης

Η Γενική Γραμματέας
Τζούλια Τσαλίκη

Συνεχίζεται με αργούς ρυθμούς η εξέταση των αντιρρήσεων κατά των δασικών χαρτών από τις αρμόδιες επιτροπές (ΕΠΕΑ). Το μεγάλο ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο η μεγάλη καθυστέρηση στη διαδικασία, αλλά και το γεγονός ότι, στην πλειονότητά τους, οι αντιρρήσεις απορρίπτονται σύμφωνα με την εισήγηση της Διεύθυνσης Δασών.

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, το μεγαλύτερο ποσοστό των αιτήσεων να απορρίπτεται, με αποτέλεσμα οι περισσότερες εκτάσεις να παραμένουν δασικές. Το γεγονός αυτό, έχει ως συνέπεια να διεκδικείται η έκταση και ιδιοκτησιακά, διότι το Κτηματολόγιο προκρίνει το δικαίωμα του Δημοσίου έναντι του ιδιώτη, ενώ σταματούν και οι επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Οι πολίτες, αφού έχουν ξοδέψει πολλά χρήματα για παράβολα και αμοιβές ειδικών για τις ενστάσεις τους, αναρωτιούνται τι πρέπει να κάνουν για να δικαιωθούν.

Πολλοί ιδιοκτήτες θεωρούν ότι εσφαλμένα η έκτασή τους κρίθηκε ως δασική και αναρωτιούνται ποια είναι τα επόμενα βήματα για να πετύχουν τη δικαίωσή τους και να μη χάσουν την περιουσία τους.

– Ποιά είναι η επόμενη κίνηση μετά την απόρριψη της αντίρρησης από την Επιτροπή Εξέτασης κατά Δασικού Χάρτη;

Όταν η Επιτροπή Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕΠ.Ε.Α.) απορρίψει την αντίρρηση στους δασικούς χάρτες, υπάρχουν ακόμη ορισμένα βήματα που μπορεί να κάνει κάποιος για να προσπαθήσει να αποχαρακτηρίσει την έκταση, όπως:

1. Αίτημα πρόδηλου σφάλματος για την αναμόρφωση του δασικού χάρτη.

2. Προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο (ακύρωση της απόφασης).

   ---

– Πώς θα μάθω ακριβώς τι με συμφέρει να κάνω;

Καταρχάς παίρνουμε την απόφαση της επιτροπής, όπως αυτή δημοσιεύθηκε στη Διαύγεια. Στη συνέχεια συμβουλευόμαστε δασολόγο για να ελέγξει αν υφίσταται λάθος στην κρίση της επιτροπής ως προς τον πραγματικό χαρακτήρα της έκτασης στον ιστορικό χάρτη και στον χάρτη του Κτηματολογίου (2007-2009), καθώς και τοπογράφο μηχανικό για τη χαρτογραφική ορθότητα και τα πολύγωνα του χάρτη.

Σε περίπτωση που υπάρχουν επαρκή στοιχεία, κατατίθεται στη Διεύθυνση Δασών αίτηση αναμόρφωσης του δασικού χάρτη λόγω πρόδηλου σφάλματος.

– Τι σημαίνει «αναμόρφωση του δασικού χάρτη»;

Μετά την απόφαση της Επιτροπής Εξέτασης Αντιρρήσεων και την ανάρτησή της στη Διαύγεια, η απόφαση αποστέλλεται στη Δασική Υπηρεσία και ο δασικός χάρτης διορθώνεται/αναμορφώνεται σύμφωνα με την απόφαση. Στη συνέχεια ο χάρτης κυρώνεται οριστικά για την περιοχή.

Στις περιπτώσεις που οι αντιρρήσεις απορρίφθηκαν, τότε στην αναμόρφωση του χάρτη οι εκτάσεις θα εμφανιστούν οριστικά ως δασικές.

– Ποιά στοιχεία είναι σημαντικά πριν από την αίτηση πρόδηλου σφάλματος;

Πολύ σημαντικό πριν καταθέσει κάποιος αίτηση για αναμόρφωση του δασικού χάρτη είναι να έχει τα εξής:

• τεχνική έκθεση – φωτοερμηνεία δασολόγου

• σύγχρονο τοπογραφικό διάγραμμα εξαρτημένο σε ΕΓΣΑ ’87

• παλιές αεροφωτογραφίες (1945, 1960, 1975)

• παλιούς τίτλους ιδιοκτησίας

  ---

– Ποιά είναι τα δικαιολογητικά;

Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να καταθέσει τα εξής:

1. Σχετική αίτηση προς τη Διεύθυνση Δασών

2. Συμβόλαιο της ιδιοκτησίας

3. Το έντυπο Ε9

4. Φωτοτυπία ταυτότητας

5. Συντεταγμένες της έκτασης σε ΕΓΣΑ ’87

6. Έγγραφα της διοίκησης (π.χ. παραχωρητήριο, πράξη χαρακτηρισμού κ.λπ.)

   ---

– Πότε κάνω προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο;

Η προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο για τους δασικούς χάρτες δεν γίνεται αμέσως μετά την απόρριψη της αντίρρησης, αλλά όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία της αναμόρφωσης και κύρωσης του χάρτη.

Επομένως τα βήματα είναι:

1. Δημοσιεύεται στη Διαύγεια η απορριπτική απόφαση της αντίρρησης από την Επιτροπή Εξέτασης Αντιρρήσεων.

2. Η Δασική Υπηρεσία αναμορφώνει τον δασικό χάρτη σύμφωνα με την απόφαση.

3. Ο χάρτης κυρώνεται και δημοσιεύεται σε ΦΕΚ.

4. Από την ημέρα δημοσίευσης αρχίζει η προθεσμία για δικαστική προσφυγή.

5. Υπάρχει προθεσμία 60 ημερών για αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

   ---

– Τι πρέπει να προσέξουμε;

Πολλοί ιδιοκτήτες χάνουν το δικαίωμα αίτησης ακύρωσης, γιατί δεν παρακολουθούν πότε αναμορφώνεται και κυρώνεται ο χάρτης. Επομένως, ο πολίτης πρέπει να παρακολουθεί στενά όλη τη διαδικασία.

– Ποιός έχει μεγάλες πιθανότητες να κερδίσει;

Ο αποχαρακτηρισμός μιας έκτασης που μπήκε στον δασικό χάρτη ως δασική είναι γενικά δύσκολη υπόθεση, αλλά η δυσκολία εξαρτάται από ορισμένα βασικά στοιχεία.

Α. Ο χαρακτηρισμός στον δασικό χάρτη

Η δυσκολία αλλάζει ανάλογα με τον κωδικό.

• ΔΔ (δάσος παλιά και σήμερα) → πολύ δύσκολος αποχαρακτηρισμός

• ΔΑ (δάσος παλιά – αγρός σήμερα) → δύσκολος, αλλά γίνεται σε ορισμένες περιπτώσεις

• ΑΔ (αγρός παλιά – δάσος σήμερα) → πιο εύκολος αποχαρακτηρισμός

• ΑΑ (αγρός παλιά και σήμερα) → συνήθως δεν υπάρχει θέμα

Β. Τι δείχνουν οι αεροφωτογραφίες του 1945

Αυτό είναι το πιο σημαντικό στοιχείο.

Αν το 1945 φαίνεται καλλιέργεια/χωράφι, υπάρχουν πολλές πιθανότητες.

Αν το 1945 φαίνεται δασική βλάστηση, οι πιθανότητες μειώνονται σημαντικά.

Γ. Παλιοί τίτλοι ιδιοκτησίας

Βοηθά ιδιαίτερα αν υπάρχουν συμβόλαια πριν το 1900, καθώς και πριν το 1945 ή το 1960.

Δ. Παλιές δηλώσεις καλλιέργειας.

Ε. Σημερινή χρήση της έκτασης

Αν υπάρχει σήμερα καλλιέργεια, αν καλλιεργείται για πολλά χρόνια ή αν υπάρχουν παλιές ελιές ή άλλη αγροτική χρήση.

– Ποιές ενέργειες κάνω στο Κτηματολόγιο όταν απορριφθεί το δικαίωμά μου λόγω δασικής έκτασης;

Αν το Ελληνικό Κτηματολόγιο απέρριψε το δικαίωμά σας στις αρχικές εγγραφές επειδή η έκταση εμφανίζεται ως δασική, υπάρχουν συγκεκριμένες ενέργειες.

1) Έλεγχος του λόγου απόρριψης

Πρέπει να εξεταστεί ακριβώς τι αναφέρει η απόφαση του Κτηματολογίου. Συνήθως αναφέρει ότι:

• η έκταση εμφανίζεται ως δασική στον δασικό χάρτη

• ή ότι ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο λόγω δασικού χαρακτήρα

Αυτό σημαίνει ότι το Κτηματολόγιο βασίστηκε στον αναρτημένο δασικό χάρτη, επειδή δεν είχε ακόμη κυρωθεί.

2) Διόρθωση εγγραφής μετά την κύρωση του δασικού χάρτη

Αν μετά την ανάρτηση αλλάξει ο χαρακτηρισμός της έκτασης (π.χ. έγινε δεκτή αντίρρηση), τότε μπορεί να γίνει αίτηση διόρθωσης εγγραφής στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.

3) Αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας

Αν κερδηθεί η υπόθεση και η έκταση πάψει να θεωρείται δασική, τότε διορθώνεται και το Κτηματολόγιο.

4) Αγωγή ιδιοκτησίας κατά του Ελληνικού Δημοσίου

Αυτό γίνεται όταν υπάρχουν ισχυροί τίτλοι ιδιοκτησίας και το Δημόσιο δηλώνει την έκταση ως δασική.

– Ποιά είναι τα λάθη που διορθώνονται;

Τα λάθη διαχωρίζονται στις εξής κατηγορίες:

1. Σφάλματα στα χαρτογραφικά υπόβαθρα.

2. Λάθος τοποθέτηση θεματικών οριογραμμών.

3. Παράλειψη ή λανθασμένη απεικόνιση θεματικών εκτάσεων.

4. Λάθος εγγραφές στοιχείων (αντιστοίχισης).

5. Τροποποιημένα στοιχεία λόγω επεξεργασίας εικόνας σε διαβαθμισμένες περιοχές.

6. Συμπερίληψη πεδινών χορτολιβαδικών, βραχωδών ή πετρωδών εκτάσεων.

7. Συμπερίληψη χορτολιβαδικών ή βραχωδών εκτάσεων αναγνωρισμένων ως ιδιωτικών.

8. Συμπερίληψη τεχνητών δασικών φυτειών ως δασικών εκτάσεων.

9. Παράλειψη απεικόνισης πράξεων της διοίκησης πριν από την κύρωση του δασικού χάρτη.

Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ, τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού, baklatsi@yahoo.gr

πηγή taxydromos.gr

Με νέο ΦΕΚ που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα, σηματοδοτείται η επανεκκίνηση ενός θεσμού που παρέμενε για χρόνια σε αδράνεια: της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης (ΜΣΔ). Με την απόφαση ΥΠΕΝ/ΓΡΓΓΧΣΑΠ/28742/1901, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε συνεργασία με το Ψηφιακής Διακυβέρνησης θέτουν σε τροχιά την πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης. Ουσιαστικά, πρόκειται για το ψηφιακό εργαλείο που θα διαχειριστεί τους τίτλους των νόμων 880/1979, 2300/1995 και 3044/2002.

Η “πρεμιέρα” της πλατφόρμας

Η πιλοτική εφαρμογή ξεκινά στις 16 Μαρτίου 2026. Η διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου ορίζεται μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση του συστήματος, με ανώτατο όριο τους τέσσερις μήνες. Στόχος είναι να ξεπαγώσουν τίτλοι που βρίσκονται σε ισχύ και διαθέτουν υπόλοιπο δόμησης, δίνοντας διέξοδο σε χιλιάδες εγκλωβισμένους ιδιοκτήτες.

Ποιοι έχουν πρόσβαση

Το σύστημα δεν είναι ανοιχτό προς όλους αδιάκριτα. Στην παρούσα φάση, η είσοδος επιτρέπεται σε:

• Φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν κωδικούς TAXISnet και είναι εγγεγραμμένα στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (Ε.Μ.Επ.).

• Μηχανικούς, μέλη του ΤΕΕ (Πολιτικούς, Αρχιτέκτονες, Τοπογράφους, Χωροτάκτες).

• Εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους του ΥΠΕΝ και του Τεχνικού Επιμελητηρίου.

Η διαδικασία βήμα-βήμα

Ο μηχανικός αναλαμβάνει τον κεντρικό ρόλο. Εισέρχεται στην Ψηφιακή Τράπεζα Γης με τους κωδικούς του και υποβάλλει το αίτημα προσφοράς συντελεστή.

Προσοχή στα δικαιολογητικά: Απαιτείται η συμπλήρωση του ΚΑΕΚ του ακινήτου, των στοιχείων των συνιδιοκτητών, του αριθμού Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Ακινήτου και του Πιστοποιητικού Πληρότητας.

Ένα κρίσιμο σημείο που λύνει πρακτικά προβλήματα: Αν κάποιος συνιδιοκτήτης έχει αποβιώσει, ο μηχανικός καταχωρίζει τον ΑΦΜ του και η διαδικασία προχωρά κανονικά για τους υπόλοιπους. Μόλις ολοκληρωθεί η καταχώριση, το σύστημα αποστέλλει ειδοποίηση στους ιδιοκτήτες μέσω του Ε.Μ.Επ. για να δώσουν την τελική τους συγκατάθεση με τους δικούς τους κωδικούς TAXISnet.

Υπολογισμός αξίας και διαλειτουργικότητα

Το σύστημα υπολογίζει αυτόματα την αξία του προσφερόμενου συντελεστή. Η αποτίμηση βασίζεται σε συγκεκριμένες παραμέτρους, όπως η τιμή ζώνης, ο συντελεστής εμπορικότητας και ο συντελεστής αξιοποίησης οικοπέδου κατά την ημέρα της καταχώρισης.

Για να αποφευχθεί η γραφειοκρατία, η Ψηφιακή Τράπεζα Γης “μιλάει” απευθείας με:

1. Το φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ για ταυτοποίηση στοιχείων.

2. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο για τα γεωχωρικά δεδομένα.

3. Το ΓΕΜΗ για την εκπροσώπηση νομικών προσώπων.

Μετά τη συγκατάθεση όλων των εμπλεκομένων, εκδίδεται ένας μοναδικός αριθμός αίτησης που κατοχυρώνει την προτεραιότητα του τίτλου.

Η κίνηση αυτή αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τη δημιουργία μιας δευτερογενούς αγοράς δικαιωμάτων δόμησης, που θα μπορούσε να δώσει λύση σε χρόνια πολεοδομικά αδιέξοδα.

Τα απαραίτητα δικαιολογητικά

Σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης, τα στοιχεία και τα δικαιολογητικά που πρέπει να έχει στη διάθεσή του ο μηχανικός για την έγκυρη υποβολή του αιτήματος στην Ψηφιακή Τράπεζα Γης είναι τα εξής:

Στοιχεία για την Ηλεκτρονική Αίτηση

• Αριθμός ΚΑΕΚ του ακινήτου που προσφέρει τον συντελεστή δόμησης.

• Στοιχεία συνιδιοκτητών και τα αντίστοιχα ποσοστά συνιδιοκτησίας τους.

• Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) για όλους τους ιδιοκτήτες, συμπεριλαμβανομένων των θανόντων (όπου απαιτείται η ένδειξη “Ιδιοκτήτης που έχει αποβιώσει”).

• Στοιχεία του Τίτλου ΜΣΔ, όπως ο αριθμός του τίτλου και η ημερομηνία έκδοσής του.

• Στοιχεία Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Ακινήτου και ο αριθμός του Πιστοποιητικού Πληρότητας.

Τεχνικά Δεδομένα Ακινήτου (για την αποτίμηση της αξίας)

• Τιμή ζώνης του ακινήτου.

• Συντελεστής εμπορικότητας και συντελεστής οικοπέδου.

• Συντελεστής δόμησης και συντελεστής εκμετάλλευσης ισογείου.

• Συντελεστής αξιοποίησης οικοπέδου.

Συνοδευτικά Έγγραφα & Νομιμοποίηση

• Έγγραφα τεκμηρίωσης: Ψηφιακά αντίγραφα των εγγράφων που αποδεικνύουν όλα τα παραπάνω στοιχεία.

• Για Δικαστικούς Συμπαραστάτες: Έγγραφο που τεκμηριώνει την ιδιότητά τους και υπεύθυνη δήλωση.

• Για Νομικά Πρόσωπα: Πρακτικό του οργάνου διοίκησης για τον ορισμό του νομίμου εκπροσώπου και υπεύθυνη δήλωση της ιδιότητας αυτής.

Στο κοινό δελτίο τύπου των συναρμόδιων Υπουργείων, αναφέρονται τα εξής:

“Σε πιλοτική λειτουργία τίθεται η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, από σήμερα Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026, ανοίγοντας το πρώτο επιχειρησιακό στάδιο για την ενεργοποίηση της διαδικασίας Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης, μέσα από ένα σύγχρονο ψηφιακό σύστημα που διασφαλίζει διαφάνεια, ταχύτητα και αξιοπιστία.

Η ενεργοποίηση της Ψηφιακής Τράπεζας Γης συνιστά πολιτική επιλογή με ισχυρό θεσμικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα. Για πρώτη φορά, ένα εργαλείο που για δεκαετίες παρέμενε εγκλωβισμένο ανάμεσα σε θεσμικές εκκρεμότητες και διοικητικές δυσλειτουργίες αποκτά σαφές πλαίσιο εφαρμογής και ψηφιακή υποστήριξη. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στην αντιμετώπιση μιας μακράς θεσμικής εκκρεμότητας στην προστασία του δομημένου περιβάλλοντος.

Ειδικότερα, με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 1451/13-3-2026) του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου και του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκου Ταγαρά, καθορίζεται η πιλοτική διαδικασία καταχώρισης στην Ψηφιακή Τράπεζα Γης τίτλων Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης που βρίσκονται σε ισχύ, διαθέτουν υπόλοιπο δόμησης προς μεταφορά και έχουν εκδοθεί βάσει των νόμων 880/1979, 2300/1995 και 3044/2002.

Η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης αποτελεί ένα κρίσιμο πολεοδομικό εργαλείο που συμβάλλει στην προστασία διατηρητέων κτιρίων και κοινόχρηστων χώρων, καθώς και στην ορθολογική χωρική ανάπτυξη μέσω των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), όπου δύναται να μεταφέρεται συντελεστής δόμησης. Σημειώνεται ότι η πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης προβλέπεται να διαρκέσει έως τέσσερις (4) μήνες και αποτελεί μέρος του συνολικού ψηφιακού εκσυγχρονισμού των πολεοδομικών εργαλείων που υλοποιεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Παράλληλα, εντάσσεται στην εμβληματική μεταρρύθμιση χωρικού σχεδιασμού του ΥΠΕΝ Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων “Κωνσταντίνος Δοξιάδης”, στο πλαίσιο του οποίου εκπονούνται Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ) που καλύπτουν περίπου το 80% της Επικράτειας, καθώς και μελέτες για τον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ), διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό θεσμικό περιβάλλον χωρικού σχεδιασμού και βιώσιμης ανάπτυξης.

Η διαδικασία καταχώρισης τίτλων Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr, με τη συμμετοχή εξουσιοδοτημένων μηχανικών και με την ηλεκτρονική επιβεβαίωση και συγκατάθεση των ιδιοκτητών ή νομίμων εκπροσώπων τους. Η εφαρμογή της διαδικασίας υλοποιείται με τη συνδρομή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), ενώ η πλατφόρμα διασυνδέεται, μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, με βασικά πληροφοριακά συστήματα της Δημόσιας Διοίκησης, όπως το φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ, το Ελληνικό Κτηματολόγιο, το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (emep.gov.gr) και το ΓΕΜΗ, διασφαλίζοντας τη διαλειτουργικότητα των δεδομένων και την αξιοπιστία της διαδικασίας.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Η πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης και την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων σε κρίσιμους τομείς δημόσιας πολιτικής. Μέσα από την ανάπτυξη της νέας πλατφόρμας διαμορφώνεται για πρώτη φορά ένα αξιόπιστο και διαφανές ψηφιακό περιβάλλον για τη διαχείριση της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρούμε σε μια κομβική θεσμική παρέμβαση που αποδεικνύει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο για την επίλυση χρόνιων εκκρεμοτήτων. Προχωρούμε με σταθερά βήματα στην ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών που ενισχύουν τη διαφάνεια, περιορίζουν τη γραφειοκρατία και βελτιώνουν την καθημερινότητα πολιτών και επαγγελματιών».

Ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιος για τη Χωροταξία και την Πολεοδομία, Νίκος Ταγαράς δήλωσε: «Η πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης εντάσσεται στον πυρήνα της μεγάλης θεσμικής μεταρρύθμισης που υλοποιεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στον χωρικό και πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που δεν περιορίζεται στην ψηφιοποίηση διαδικασιών, αλλά ανασυγκροτεί συνολικά τους κανόνες με τους οποίους οργανώνεται ο χώρος, προστατεύεται το περιβάλλον, αξιοποιείται η ιδιωτική περιουσία και αποκαθίσταται η ασφάλεια δικαίου. Μέσα από το Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων “Κωνσταντίνος Δοξιάδης”, η χώρα αποκτά σταδιακά ένα συνεκτικό, λειτουργικό και σύγχρονο πλαίσιο χωρικής οργάνωσης, με σαφείς χρήσεις γης, όρους δόμησης, περιοχές προστασίας και Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή. Η σημασία της παρέμβασης είναι πολλαπλή: αντιμετωπίζει παθογένειες δεκαετιών, συμβάλλει στην αντιμετώπιση μιας μακράς θεσμικής εκκρεμότητας, ενισχύει την προστασία διατηρητέων κτιρίων και κοινόχρηστων χώρων και ταυτόχρονα εισάγει κανόνες διαφάνειας και ασφάλειας. Πρόκειται για μια θεσμική τομή που συνδέει την περιβαλλοντική προστασία, την πολεοδομική τάξη και τη δίκαιη αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας».”

πηγή newsbeast.gr

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

 Ερωταπαντήσεις 2^Ης Σύσκεψης ΤΕΕ/ΤΚΜ - ΥΔΟΜ Κ.Μακεδονίας (29/01/2026):

 1.    ΕΡΩΤΗΣΗ: Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2α του άρθρου 1 του Π.Δ. της 24/31.5.1985 (ΦΕΚ 270Δ), θεωρούνται κατά παρέκκλιση άρτια: «Τα γήπεδα τα ευρισκόμενα εντός της ζώνης των πόλεων, κωμών και οικισμών, τα οποία είχαν κατά την 24.4.1977, ημέρα δημοσίευσης του από 5.4.1977 Π.Δ. (ΦΕΚ 133 Δ), ελάχιστο εμβαδόν 2.000 τ.μ.».

Επίσης, σύμφωνα με την Απόφ. ΣτΕ Ολ. 176/2023 «Για την εκτός σχεδίου δόμηση δεν αρκεί το ελάχιστο εμβαδόν, αλλά απαιτείται, ήδη από το 1985, και η ύπαρξη προσώπου σε κοινόχρηστο χώρο (δρόμο)».

Η Υπηρεσία μας ρωτά, ποιο είναι το ελάχιστο απαιτούμενο πρόσωπο για τα παραπάνω γήπεδα της παρ. 2α του άρθρου 1 του Π.Δ. της 24/31.5.1985 (ΦΕΚ 270Δ);

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν έχει προσδιοριστεί.

Σχετική η απάντηση και τα συνοδευτικά έγγραφα στην ερώτηση 17, της 1ης Σύσκεψης ΤΕΕ/ΤΚΜ - ΥΔΟΜ Κ.Μ. (16/10/2025)

2.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 11α του άρθρου 51 Ν. 4178/2013

«Επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση από κάθε άλλη διάταξη η χορήγηση έγκρισης δόμησης και άδειας δόμησης σε ακίνητα εντός εκτάσεων Αγροτικής Γης Υψηλής Παραγωγικότητας εφόσον αυτά έχουν πρόσωπο σε εθνικές, επαρχιακές και δημοτικές οδούς ή και βρίσκονται εντός αποστάσεως διακοσίων (200) μέτρων από τον άξονα εθνικών, επαρχιακών οδών και εκατόν πενήντα (150) μέτρων από τον άξονα των δημοτικών οδών. Η έγκριση δόμησης και η άδεια δόμησης σε περιπτώσεις χαρακτηρισμού περιοχής ως γη υψηλής παραγωγικότητας με την έγκριση Γ.Π.Σ. ή Ζ.Ο.Ε. χορηγείται σύμφωνα με τις χρήσεις γης και του όρους δόμησης που ίσχυαν πριν την έκδοση αυτών και μόνο επί ακινήτων που έχουν πρόσωπο σε εθνικές και επαρχιακές οδούς ή και βρίσκονται εντός αποστάσεως διακοσίων (200) μέτρων για τον άξονα αυτών, κατά τα ανωτέρω. Η παρούσα παράγραφος έχει εφαρμογή έως την έκδοση της προβλεπόμενης της σχετικής κοινής υπουργικής απόφασης της παρ. 2 του άρθρου 56 του ν. 2637/1998, β) Διοικητικές Πράξεις οι οποίες έχουν εκδοθεί σε ακίνητα εντός εκτάσεων Αγροτικής Γης Υψηλής Παραγωγικότητας μέχρι και τη δημοσίευση του παρόντος, σύμφωνα με τα παραπάνω είναι έγκυρες και ισχυρές εφόσον δεν ακυρώθηκαν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Στα παραπάνω ακίνητα, επιτρέπεται η χορήγηση έγκρισης δόμησης και άδειας δόμησης για επέκταση, τροποποίηση ή εκσυγχρονισμό κτιρίων και εγκαταστάσεων καθώς και η ανανέωση περιβαλλοντικών όρων».

Επίσης, με την υπ' αριθμ. 1889/14 εγκύκλιο ΥΠΕΚΑ, ορίζεται ότι: «Με αφορµή ερωτήματα Υπηρεσιών για την παρ. 11α του άρθρου 51 του ν. 4178/2013, διευκρινίζουμε ότι οι σχετικές δεσμευτικές διατάξεις που αφορούν στη γη υψηλής παραγωγικότητας περιλαμβάνουν και τις περιπτώσεις γεωργικής γης που δεν είναι χαρακτηρισμένη ως τέτοια, καθότι ο όρος «γη υψηλής παραγωγικότητας» εµπεριέχει σε κάθε περίπτωση και αυτόν της γεωργικής γης».

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Υπηρεσία μας ρωτά εάν στις περιοχές που από το ισχύον Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο, που είναι χαρακτηρισμένες ως «Περιοχή γεωργικής γης κύριας χρήσης», «Περιοχή γεωργικής γης δευτερεύουσας χρήσης με δυνατότητα χωροθέτησης κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων» κ.α. και γενικά σε λοιπές ζώνες που από το ΓΠΣ εμπεριέχεται ο όρος «Γεωργική γη», εάν είναι δυνατή η εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων της παρ. 11α του άρθρου 51 Ν. 4178/2013, στα γήπεδα με πρόσωπο ή εντός των οριζόμενων αποστάσεων από εθνικές, επαρχιακές και δημοτικές οδούς.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Στο ερώτημα δεν διευκρινίζεται αν το υπόψη ΓΠΣ περιλαμβάνει ορισμό του τι είναι για την εφαρμογή του η «γεωργική γη κύριας χρήσης» και τι η «γεωργική γη δευτερεύουσας χρήσης» (υπόψη ότι με την ΚΥΑ 168040/2010(ΦΕΚ 1528 Β΄/07.09.2010) - Καθορισμός κριτηρίων με τα οποία διαβαθμίζεται η αγροτική γη σε ποιότητες και κατατάσσεται σε κατηγορίες παραγωγικότητας, άρθ. 3. Κριτήρια παραγωγικότητας (ΚΠαρ) και κατάταξη της Αγροτικής Γης σε κατηγορίες παραγωγικότητας. Η Γεωργική (Αγροτική) Γη, από άποψη παραγωγικότητας, κατατάσσεται στις παρακάτω, τρεις κατά φθίνουσα σειρά, κατηγορίες: 1. Γεωργική Γη Υψηλής Παραγωγικότητας 2. Γεωργική Γη Μέσης Παραγωγικότητας 3. Γεωργική Γη Απλή).

Ελλείψει τέτοιου ορισμού, λαμβάνοντας υπόψη και την αναφερόμενη εγκύκλιο, κατά τη γνώμη μας ο όρος «γεωργική γη κύριας χρήσης» εμπεριέχεται στον όρο «Αγροτική Γη Υψηλής Παραγωγικότητας».

Όχι όμως, και ο όρος «γεωργική γη δευτερεύουσας χρήσης», περιοχές στις οποίες, ούτως ή άλλως, το συγκεκριμένο ΓΠΣ έδωσε περιοριστικά την δυνατότητα χωροθέτησης κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, μόνον.

3.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 5 Ν. 4067/2012: «Σε κτίρια νομίμως υφιστάμενα εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης σύμφωνα με το ρυμοτομικό σχέδιο, τις χρήσεις γης της περιοχής και ανεξάρτητα από τους όρους δόμησης. Σε κτίρια νομίμως υφιστάμενα εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμού, είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης σύμφωνα με τις χρήσεις γης της περιοχής και με την προϋπόθεση, ότι δεν υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα μεγέθη της νέας χρήσης. Ειδικά για κτίρια νομίμως υφιστάμενα εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, για τα οποία έχουν χορηγηθεί παρεκκλίσεις, η αλλαγή της χρήσης τους, καθ' υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης της περιοχής, είναι επιτρεπτή εφόσον η παρέκκλιση έχει χορηγηθεί προ της έναρξης ισχύος του παρόντος».

Επίσης, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 107 Ν. 4495/2017: «Στις περιπτώσεις της παρ. 5 του παρόντος άρθρου επιτρέπεται η αλλαγή χρήσης εφόσον η νέα χρήση δεν απαγορεύεται από ειδικότερες διατάξεις που ισχύουν για το συγκεκριμένο ακίνητο ή την περιοχή του ακινήτου ή δεν απαγορευόταν κατά τον χρόνο έκδοσης της οικοδομικής άδειας ή κατά τον χρόνο εγκατάστασης της νέας χρήσης. Από την αρμόδια Υ.Δομ. βεβαιώνεται ότι η νέα χρήση δεν απαγορεύεται από ειδικότερες διατάξεις που ισχύουν για το συγκεκριμένο ακίνητο ή την περιοχή του ακινήτου ή δεν απαγορευόταν κατά το χρόνο έκδοσης της οικοδομικής άδειας ή κατά τον χρόνο εγκατάστασης της αυθαίρετης χρήσης. Τυχόν εργασίες για την αλλαγή της χρήσης στους ανωτέρω χώρους, εφόσον δεν έχουν εξαιρεθεί οριστικά από την κατεδάφιση, δύναται να εκτελεστούν σύμφωνα με την παρ. 5β. Η δυνατότητα αλλαγής χρήσης, σύμφωνα με τα παραπάνω, εφαρμόζεται ανεξαρτήτως των επιτρεπόμενων όρων δόμησης της περιοχής του ακινήτου».

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Υπηρεσία μας ρωτά εάν είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης κτιρίου (εκτός σχεδίου) σε νέα χρήση η οποία επιτρέπεται από τις ειδικότερες διατάξεις της περιοχής, ανεξαρτήτως των επιτρεπόμενων όρων δόμησης της περιοχής για την χρήση αυτή.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Κατά την άποψη μας (υπερ)ισχύει η παρ. 3 του άρθρου 5 του Ν. 4067/2012.

Η παρ. 9 του άρθρου 107 Ν. 4495/2017 αναφέρεται σε επιτρεπόμενους όρους δόμησης της περιοχής του ακινήτου και όχι σε επιτρεπόμενους όρους δόμησης που προκύπτουν από τη χρήση του ακινήτου (εκτός σχεδίου δόμηση).

4.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Σύμφωνα τα διαλαμβανόμενα της Εγκ 2094/6-11-25 της ΑΑΔΕ που αφορά στην παροχή διευκρινίσεων για την επιβολή του Ψηφιακού Τέλους Συναλλαγής σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 5177/2025 (Α΄21), εισάγεται ψηφιακή διαδικασία απόδοσης του Τέλους. Από την εν λόγω Εγκ. άποψη της Υπηρεσίας μας είναι ότι προκύπτει η δυνατότητα πληρωμής του Χαρτοσήμου επί ΤΕΕ, του Παραβόλου Ν. 1041/80 και του Χαρτοσήμου ΟΓΑ, μέσω του e-paravolo με κωδικό 5008 Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σωστά.

5.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Κατά τον Μεταγενέστερο Έλεγχο Ο.Α., απαιτείται η βεβαίωση σύνδεσης με την αποχέτευση και το τιμολόγιο είσπραξης τελών σύνδεσης αποχέτευσης (ή την αιτιολογημένη εξαίρεση/δήλωση μη ύπαρξης δικτύου);

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ναι

6.      ΕΡΩΤΗΣΗ 6: Η μη έγκριση Σ.Α. τι παράβαση είναι και τι πρόστιμο επιβάλλεται ?

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν είναι «υπέρβαση». Είναι δικαιολογητικό απαραίτητο για την έκδοση της οικοδομικής άδειας. Η μη προσκόμιση επισύρει ακυρότητα της άδειας.

7.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Τα δενδρόσπιτα θέλουν Ο.Α; Tι κατηγορία είναι και ποια δικαιολογητικά υποβάλλονται;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν υπάρχει ορισμός για δεντρόσπιτα, ούτε περιλαμβάνονται στις κατασκευές που επιτρέπονται στον ακάλυπτο χώρο. Ισχύουν οι όροι δόμησης της περιοχής με τους οποίους εκδίδεται οικοδομική άδεια.

 8.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Σύμφωνα με το αρθ. 2 παρ. 90 του ΝΟΚ Ύψος κτιρίου σε κάθε σημείο είναι η κατακόρυφη απόσταση από το σημείο τομής της όψης του κτιρίου με το οριστικά διαμορφωμένο έδαφος έως τη στάθμη της τελικής άνω επιφάνειας του τελευταίου ορόφου στη θέση αυτήν, στην οποία δεν συμπεριλαμβάνεται η μόνωση και η επίστρωση-επικάλυψη΄ και σύμφωνα με την παρ. 56 του ίδιου άρθρου Όψεις του κτιρίου είναι οι επιφάνειες του κτιρίου προς τους κοινόχρηστους ή και ακάλυπτους χώρους του οικοπέδου ή και προς όμορα οικόπεδα και ορίζονται, σύμφωνα με τον προσανατολισμό τους. Σε ένα κτίριο όπου υπάρχει υψομετρική διαφορά στο οικόπεδο και στην όψη του κτιρίου προς το όμορο οικόπεδο όπου κολλάει το κτίριο και το διαμορφωμένο έδαφος είναι πολύ χαμηλότερα, από που θα μετρήσουμε το ύψος του κτιρίου; Παραθέτω παράδειγμα:

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σύμφωνα με το άρθρο 9, παρ.7 του Ν1577/1985 (ΓΟΚ), που εξακολουθεί να ισχύει: «Αν δεν είναι δυνατόν να μετρηθεί το μέγιστο ύψος στην όψη του κτιρίου, λόγω εσοχής ορόφου από αυτήν ή λόγω επαφής του κτιρίου στο όριο του οικοπέδου, το μέγιστο ύψος μετριέται από τη στάθμη του φυσικού εδάφους στα σημεία προβολής του ορόφου σε αυτό ή στα σημεία επαφής του κτιρίου με το όριο. Το ύψος αυτό, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 17, μπορεί να προσαυξηθεί μέχρι 1.50 μ. ή και περισσότερο μετά από έγκριση της Ε.Π.Α.Ε.» (σήμερα μετά από απόφαση του Σ.Α.)

 9.      ΕΡΩΤΗΣΗ: Πάνω από το επιτρεπόμενο ύψος μπορώ να έχω κατασκευές που μετράνε στην δόμηση; (π.χ. τμήμα σοφίτας που μετράει στην δόμηση. κατ΄ επέκταση μπορεί σε αυτή την περίπτωση η σοφίτα να εκτείνεται εκτός του περιγράμματος του υποκείμενου ορόφου;)

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όχι. Το επιτρεπόμενο ύψος ορίζεται για να καθορίσει την τελική στάθμη της δόμησης. Στο άρθρο 19 του Ν. 4067/2012 (ΝΟΚ) αναφέρονται οι κατασκευές που μπορούν να τοποθετηθούν πάνω από το επιτρεπόμενο ύψος, οι οποίες δεν μετρούν στη δόμηση.

10.  ΕΡΩΤΗΣΗ: Η στάθμη του δαπέδου του cour-anglaise μπορεί να είναι η στάθμη του δαπέδου του υπογείου;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όχι. Η κουρ ανγκλαίζ (cour anglaise) είναι μια τεχνική για το φυσικό φωτισμό και αερισμό υπογείων χώρων που βρίσκονται κάτω από το επίπεδο του εδάφους. Συνεπώς η στάθμη του δαπέδου της κατ’ αρχήν φτάνει ως εκεί όπου εξασφαλίζεται ο φυσικός φωτισμός και αερισμός υπογείου χώρου σύμφωνα με τον κτιριοδομικό κανονισμό και κατά την γνώμη μας, θεωρούμενη ως διαμόρφωση εδάφους, σύμφωνα με το άρθρο 17, παρ. 3 του Ν. 4067/2012 (ΝΟΚ) η εκσκαφή μπορεί να γίνει έως 1,50 μ. και όχι ως το πάτωμα του υπογείου, που θα το καθιστούσε ισόγειο.

 11.  ΕΡΩΤΗΣΗ: Θέση κτιρίου σε πρώην μικτό σύστημα. Σύμφωνα με την παρ. 1 β) του αρθ. 14 ΝΟΚ δεν μπορεί το κτίριο να εφάπτεται στο πλάγιο όριο αν ισχύουν οι όροι της παραγράφου δηλ. στο οικόπεδο υπάρχει κτίσμα σε απόσταση μεγαλύτερη του ενός μέτρου και μικρότερη ή ίση του δ από το κοινό όριο και έχει ανοίγματα στην πλευρά αυτή. Όμως σύμφωνα με την περίπτωση ε) της ίδια παραγράφου μπορεί να εφάπτεται στο πλάγιο όριο εφόσον στην περιοχή ίσχυαν συστήματα δόμησης πριν το ΓΟΚ του 85. Πώς τοποθετώ το κτίριο;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σύμφωνα με τον ΓΟΚ’ 73, στο μικτό σύστημα υπήρχε δυνατότητα να εφάπτεται το κτίριο σε ένα από τα πλάγια όρια, χωρίς να προσδιορίζεται σε ποιό και να αφήνεται υποχρεωτικά απόσταση από το άλλο,. Ο ΝΟΚ συνεχίζει να παραχωρεί αυτή τη δυνατότητα στις περιοχές που ίσχυε το πρώην μικτό σύστημα.

Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω και σε συνδυασμό με το ισχύον και σήμερα άρθρο 3 του ΓΟΚ’85 (Πολεοδομικός και αρχιτεκτονικός έλεγχος) ότι κάθε κτίριο πρέπει να εντάσσεται στο φυσικό και οικιστικό περιβάλλον, ώστε στα πλαίσια των στόχων της οικιστικής ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος να εξασφαλίζονται οι καλύτεροι δυνατοί όροι διαβίωσης, θεωρούμε ότι το κτίριο πρέπει να σέβεται τυχόν πλαγίους ακαλύπτους των ομόρων, μπορεί όμως, σε κάθε περίπτωση, να εφάπτεται σε ένα από τα πλάγια όρια (όπως επιτρεπόταν με τον ΓΟΚ/1973) και να αφήνεται απόσταση από το άλλο όριο, πλην τυχόν περιπτώσεων όπου και τα δύο όμορα κτίρια είναι σε επαφή με τα πλάγια κοινά όρια.

12.  ΕΡΩΤΗΣΗ: Σε ρυμοτομούμενο οικόπεδο με κτίριο που τμήμα του ρυμοτομείται, είναι δυνατή η έκδοση οικοδομικής άδειας σε προσθήκη κατ’ επέκταση ή και νέου κτιρίου στο μη ρυμοτομούμενο τμήμα εφόσον έχει το απαιτούμενο πρόσωπο και εμβαδό;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πρέπει να έχει υλοποιημένο ανοιχτό πρόσωπο σε κοινόχρηστο χώρο.

13.  ΕΡΩΤΗΣΗ:

Α. ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΣΕ ΣΧΕΔΙΑ ΠΟΛΗΣ ΤΟΥ ΝΔ 17-7-1923

Το άρθρο 5, παρ.6 του Ν.4315/14 (ΦΕΚ 269Α/14), αναφέρει “Είναι δυνατή η χορήγηση άδειας δόμησης σε άρτιο οικόπεδο, κατά κανόνα ή κατά παρέκκλιση, εντός σχεδίου πόλεως εγκεκριμένου με τις διατάξεις του ν.δ. 17.7/ 16.8.1923, που βαρύνεται με υποχρεώσεις λόγω ρυμοτομίας, εφόσον καταστεί οικοδομήσιμο με τη διάνοιξη τμήματος κοινοχρήστου χώρου, συνεχόμενου με ήδη διανοιγμένο εγκεκριμένο κοινόχρηστο χώρο, σε όλο το πλάτος της οδού και σε μήκος κατ' ελάχιστον ίσο με το απαιτούμενο πρόσωπο από τους ισχύοντες όρους δόμησης κατά κανόνα ή κατά παρέκκλιση, που εφαρμόζονται κατά περίπτωση”.

Η εφαρμοστική ΥΑ Aρ. ΥΠΕΝ/ΔΤΟΠΕΦ/19987/381/2018 «Καθορισμός προδιαγραφών και προϋποθέσεων για την εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 6 του άρθρου 5 του νόμου 4315/14 (ΦΕΚ 269Α/14)» (ΦΕΚ 1405Β/2018), αναφέρει:

·         Στο άρθ. 2, παρ.1: Προκειμένου να χορηγηθεί οικοδομική άδεια στα οικόπεδα του άρθρου 1, θα πρέπει να συντρέχουν αθροιστικά τα εξής: 1. Να έχει διανοίγει με παραχώρηση σε κοινή χρήση από τους έναντι ιδιοκτήτες των ρυμοτομούμενων τμημάτων των ιδιοκτησιών τους, με συμβολαιογραφική δήλωση, χωρίς αιρέσεις και επιφυλάξεις, 2  3. Να έχει συνταχθεί υψομετρική μελέτη της οδού……”

·         Στο άρθ.3, παρ.2: « Οικόπεδα που έχουν πρόσωπο σε δρόμους που έχουν ασφαλτοστρωθεί ή έχουν κατασκευαστεί τα κράσπεδα, έχουν δηλαδή ήδη διαμορφωθεί και τεθεί σε κοινή χρήση σε όλο το πλάτος τους, είναι δυνατόν να τύχουν αδείας οικοδομής και η σχετική πράξη αναλογισμού να συνταχθεί αργότερα.»

Ερώτηση 13-Α.1: Στο άρθρο 2, ποια είναι η έννοια των αιρέσεων και επιφυλάξεων για την παραχώρηση σε κοινή χρήση; Μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνεται στην έννοια αυτή η παραίτηση από τυχόν δικαιώματα αποζημιώσεων; Σε αυτήν την περίπτωση δεν θα υπήρχε αντίκρουση με την καταρχάς νομική διάταξη του άρθρου 5, παρ.6 του Ν.4315/14 όπου καταρχήν διατυπώνεται ότι είναι δυνατή η χορήγησης άδειας σε οικόπεδο που βαρύνεται με υποχρεώσεις λόγω ρυμοτομίας;

Δηλαδή, οι ιδιοκτήτες μπορούν να θέσουν σε κοινή χρήση τα ρυμοτομούμενα, να εκδώσουν την άδεια και να διεκδικήσουν τα δικαιώματα αποζημίωσης αργότερα; Ή θα πρέπει να παραιτηθούν από όλα τα δικαιώματα, άρα και την κυριότητα; Μήπως οι αιρέσεις και οι επιφυλάξεις αφορούν μόνο το θέμα της χρήσης πχ να μην την ανακαλέσουν την παραχώρηση χρήσης σε περίπτωση μη αποζημίωσης; και δεν μπαίνουν σε ενοχικά δικαιώματα;

Απάντηση 13-Α.1: Η παραχώρηση σε κοινή χρήση δεν πρέπει να έχει επιφυλάξεις ή όρους, π.χ. το παραχωρώ σε κοινή χρήση αφού πάρω την αποζημίωση κ.α.

Ερώτηση 13-Α.2: Στην περίπτωση του άρθρου 3, παρ.2 (δηλαδή όπου είναι ήδη διαμορφωμένη η οδός και τα ρυμοτομούμενα έχουν τεθεί εν τοις πράγμασι σε κοινή χρήση), ορίζεται η δυνατότητα μελλοντικής σύνταξης πράξης αναλογισμού για αποζημιώσεις λόγω ρυμοτομίας, πρέπει να γίνει και συμβόλαιο παραχώρησης σε κοινή χρήση σύμφωνα με το άρθρο 2;

Γενικότερα, και σε αντιστοιχία με το προηγούμενο ερώτημα, πως θα ήταν δυνατό να απαιτείται παραίτηση από δικαιώματα αποζημίωσης και ταυτόχρονα να προβλέπεται σύνταξη πράξης αναλογισμού για ανάλογα δικαιώματα;

Μπορεί να θεωρηθεί ότι γίνεται διάκριση μόνο για τις περιπτώσεις των ήδη διανοιγμένων οδών;

Απάντηση 13-Α.2: Δεν χρειάζεται να γίνει συμβόλαιο παραχώρησης σε κοινή χρήση του ρυμοτομούμενου τμήματος όταν αυτό στην πράξη έχει ήδη παραχωρηθεί, π.χ. ασφαλτοστρωμένη η και χαλικοστρωμένη οδός, χωρίς κατασκευές συνδεδεμένη με το οδικό δίκτυο του δήμου.

Ερώτηση 13-Α.3: Στα πλαίσια του άρθρου 2, υπό των αθροιστικών απαιτήσεων που τίθενται, νομιμοποιείται η αρμόδια υπηρεσία του Δήμου για έκδοση υψομετρικών βεβαιώσεων (πχ Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών) να αρνηθεί την χορήγηση της βεβαίωσης όταν διαπιστώνει υποχρεώσεις από ρυμοτομία της ιδιοκτησίας ή προβαίνοντας σε έλεγχο των συμβολαίων παραχωρήσεων σε κοινή χρήση με απαίτηση τη μη παρακράτηση δικαιωμάτων αποζημίωσης;

Και μέσω αυτών, με στόχο την εξασφάλιση των κοινοχρήστων χώρων του σχεδίου άνευ υποχρεώσεων, να «ελέγχει» το δικαίωμα δόμησης πριν την χορήγηση του υψομετρικού; Ή μπορεί απλώς να αναγράφει τυχόν παρατηρήσεις της επί αυτού;

Απάντηση 13-Α.3: Η υπηρεσία χορηγεί την υψομετρική βεβαίωση αναγράφοντας παρατηρήσεις.

Ερώτηση 13-Α.4: Οι ΥΔΟΜ στο πλαίσιο έκδοσης ΒΟΔ κατ.3 (όπου δεν ελέγχεται τοπογραφικό και βάσει τίτλου δεν είναι ευχερής ο έλεγχος ιδιοκτησιακού), μπορούν να ζητούν ως πρόσθετη έγκριση για τη διασφάλιση ύπαρξης ελεύθερου προσώπου σε κοινόχρηστη οδό, βεβαίωση συντέλεσης των ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων ή θέσης σε κοινή χρήση του ρυμοτομούμενου τμήματος, από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του Δήμου ( πχ Δ/νσεις Τεχνικών Υπηρεσιών) όπου κοινοποιούνται βάσει νόμου τα συμβόλαια παραχώρησης; Η΄ ο έλεγχος αυτός εμπίπτει αποκλειστικά στην ευθύνη του μηχανικού για τη βεβαίωση της αρτιότητας και οικοδομησιμότητας;

Απάντηση 13-Α.4: Η υπηρεσία χορηγεί την βεβαίωση όρων δόμησης με την παρατήρηση για προϋπόθεση οικοδομησιμότητας του ακινήτου-ύπαρξης ανοιχτής οδού και προσώπου.

Ερώτηση 13-Α.5: Τα οικόπεδα που έχουν τα ελάχιστα μεγέθη αρτιότητας, εμβαδού και προσώπου, θεωρούνται άρτια και μη οικοδομήσιμα κατά πρόσωπο όταν δεν έχουν πρόσωπο σε διανοιγμένη οδό ή/και βαρύνονται με υποχρεώσεις από ρυμοτομία, ή άρτια και οικοδομήσιμα αλλά μη δυνάμενα να δομηθούν ως τη διάνοιξη του προσώπου ή/και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων από ρυμοτομία;

Απάντηση 13-Α.5: Θεωρούνται άρτια αλλά μη οικοδομήσιμα μέχρι την διάνοιξη οδού και προσώπου ή αν έχουν όμορο μη άρτιο κ.α.

Β. ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΠΕΚΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ Ν.1337/83

Ερώτηση 13-Β.1: Σε περιπτώσεις πράξεων εφαρμογής, επιπλέον των εισφορών σε γη, ορίζονται τμήματα αποζημιώσεων (στήλη 50), όπου βάσει του άρθρου 12 , παρ.6 του Ν.1337/83, ισχύει: “….Με τη μεταγραφή επέρχονται όλες οι αναφερόμενες στην πράξη εφαρμογής μεταβολές στις ιδιοκτησίες, εκτός από αυτές που οφείλεται αποζημίωση και για τη συντέλεση των οποίων πρέπει να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες του ν. δ/τος από 17.7.1923 και του ν.δ/τος 797/1971….”.

Τα τμήματα αυτά σε κάποια διαγράμματα πράξεων εμφανίζονται με γραμμοσκίαση, σε κάποιες πράξεις όχι. Η εμφάνισή τους δεν προβλέπεται από τον νόμο αλλά έχουν δοθεί σχετικές κατευθύνσεις με έγγραφα (ΥΠΕΧΩΔΕ οικ.69779/9418/1988)

Η ύπαρξη αυτών των τμημάτων, εφόσον βρίσκονται στο πρόσωπο των οικοπέδων εμποδίζει την έκδοση άδειας και θα πρέπει να ερευνάται η καταβολής της αποζημίωσης; Αν ισχύει αυτό, και στην περίπτωση που δεν αποτυπώνονται στα διαγράμματα των πράξεων, θα πρέπει να ζητείται ο καθορισμός τους πχ με διορθωτική πράξη; Ή μπορεί να εκτιμάται ότι πιθανή θέση του (βάσει της αρχικής ιδιοκτησίας της πράξης) δεν παρεμποδίζει το πρόσωπο; Ο έλεγχος αυτός θα ήταν θέμα ευθύνης του Μηχανικού;

 Απάντηση 13-Β.1: Εάν περιλαμβάνονται και ρυμοτομούμενα τμήματα, ανατρέχουμε στις προηγούμενες απαντήσεις 12 και 13 «Α - Παλιά σχέδια». Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, όπως αναφέρει και η παρ. 7α του άρθ. 12 του Ν 1337/1983, ίσως χρειαστεί να τηρηθεί το ΝΔ 797/1971 ΦΕΚ 1 Α’ /1971 – Περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων.

Φυσικά, η σχετική έρευνα είναι κατ΄ αρχήν υποχρέωση και ευθύνη του ιδιώτη μελετητή, που θα υπογράψει στα στοιχεία έρευνας του τοπογραφικού διαγράμματος αν το ακίνητο είναι οικοδομήσιμο. Μπορεί η αποζημίωση να αφορά π.χ. δένδρα-φυτείες και να μην επηρεάζει την οικοδομησιμότητα ή μπορεί ο ιδιοκτήτης να μην επιλέξει να την διεκδικήσει.

Γενικά, σε τέτοια περίπτωση δεν χωρεί γενική απάντηση, αλλά το κάθε ακίνητο πρέπει να εξετάζεται χωριστά με τα συγκεκριμένα δεδομένα του.

Ερώτηση 13-Β.2: Η καταβολή των εισφορών σε χρήμα αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση της άδειας (εγκύκλιος ΥΠΕΧΩΔΕ 37497/3452/1988). Η βεβαίωση μη οφειλής εφόσον δεν προκύπτει άμεσα, ερευνάται οίκοθεν από τα τμήματα Πολεοδομικών Εφαρμογών και η βεβαίωση αναρτάται στις πράξεις των ΥΔΟΜ;

Απάντηση: 13-Β.2: Η σχετική έρευνα είναι κατ΄ αρχήν υποχρέωση και ευθύνη του ιδιώτη μελετητή, που θα υπογράψει στα στοιχεία έρευνας του τοπογραφικού διαγράμματος αν το ακίνητο είναι οικοδομήσιμο (προσκόμιση αποδείξεων κατά περίπτωση).

Ερώτηση 13-Β.3: Όταν από τις πράξεις εφαρμογής καθορίζονται τμήματα προσκυρώσεων (κεφ. Ε’ του πίνακα), θα πρέπει να ελέγχεται η ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής που προβλέπει σύναψη συμβολαίων και παρακατάθεση αποζημίωσης; Όπως και η δυνατότητα εξαίρεσης σε περίπτωση που η αρτιότητα δεν επηρεάζεται από την τακτοποίηση (σχετ. εγκύκλιος ΥΠΕΧΩΔΕ 37497/3452/1988). Ή είναι θέμα ευθύνης του Μηχανικού ο έλεγχος αυτός;

Απάντηση: 13-Β.3: Βλ. παραπάνω απάντηση 13-Β.1

Γ. ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟΚΛΙΣΕΩΝ ΜΕ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

Ερώτηση 13-Γ.1: Ως προς τις αποκλίσεις των εμβαδών εφαρμογής οικοπέδων/γηπέδων με το εμβαδόν κτηματολογίου σε περιοχές του λειτουργούντος Κτηματολογίου, και για την έκδοση Οικοδομικών Αδειών, έχει εκδοθεί μόνο το αρ.πρωτ.1724/11.01/5-8-2005 έγγραφο του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε, σύμφωνα με το οποίο δεν θα πρέπει να λαμβάνεται ως δεσμευτική η τιμή του εμβαδού, με προτροπή να εκδοθεί από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. σχετική εγκύκλιος:

“ …..Κατά συνέπεια μέχρι την οριστικοποίησή τους οι πρώτες εγγραφές δεν παράγουν τεκμήριο ακριβείας εν γένει. Ειδικότερα δε όσον αφορά στο εμβαδόν, ούτε μετά την παρέλευση της ως άνω προθεσμίας (πολύ δε περισσότερο πριν από αυτή) παράγεται τεκμήριο από την εγγραφή στο Κτηματολόγιο. Κατά συνέπεια, στις περιπτώσεις που η Πολεοδομική Υπηρεσία υποχρεούται να διενεργεί παρεμπίπτοντα έλεγχο τίτλων, δεν θα πρέπει να διαμορφώνει την άποψή της ως προς το εμβαδόν του ακινήτου στηριζόμενη στις πρώτες εγγραφές στα κτηματολογικά βιβλία και τα σχετικά γι΄ αυτές πιστοποιητικά……. Μετά την οριστικοποίηση των αρχικών εγγραφών, οπότε θα παραχθεί αμάχητο τεκμήριο ακριβείας για το καταγεγραμμένο στο Κτηματολόγιο δικαίωμα (όχι όμως για το εμβαδόν), οι Πολεοδομικές Υπηρεσίες θα λαμβάνουν ασφαλώς υπόψη τους την εγγραφή στο Κτηματολόγιο κατά τη διενέργεια του ελέγχου τίτλων, η όποια δε διαφορά στην τιμή του εμβαδού θα πρέπει να τις οδηγεί σε έλεγχο ως προς την ταυτότητα του ακινήτου για το οποίο ζητείται η έκδοση της άδειας (θα πρέπει δηλαδή να ελέγχουν αν η διαφορά υπερβαίνει το ανεκτό από τη διαφορετική μέθοδο εμβαδομέτρησης όριο απόκλισης)………εκτιμούμε ότι θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο να εκδοθεί από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. εγκύκλιος, η οποία θα αποσταλεί προς τις Διευθύνσεις Πολεοδομίας των Νομαρχιών της χώρας, με την οποία θα καθίσταται σαφές, στο πνεύμα των παραπάνω αναφερομένων, ότι δεν θα πρέπει να υπολαμβάνουν ως δεσμευτική για τις δικές τους ενέργειες την τιμή του εμβαδού που αναγράφεται στα κτηματολογικά στοιχεία και στα εκδιδόμενα από το Κτηματολόγιο αντίγραφα, αποσπάσματα και πιστοποιητικά.»

Αφενός, ως σήμερα δεν έχει εκδοθεί καμία σχετική εγκύκλιος, αφετέρου το έγγραφο είναι προ 20ετίας και το κτηματολόγιο οδεύει προς οριστικοποίηση. Εξακολουθεί να μην υπάρχει υποχρέωση λήψης υπόψη των αποκλίσεων των εμβαδών του λειτουργούντος κτηματολογίου; Η πρέπει να ζητούνται γεωμετρικές διορθώσεις των γεωτεμαχίων;

Ερώτηση 13-Γ.2: Ως προς τις αποκλίσεις των ορίων εφαρμογής των οικοπέδων/γηπέδων με τα κτηματολογικά όρια, σε περιοχές λειτουργούντος Κτηματολογίου.

Συγκεκριμένα, σε περιπτώσεις μεγάλης, για τη χορήγηση ΒΟΔ και προεγκρίσεων κατ.1 όπου ελέγχεται τοπογραφικό, και λόγω επιφύλαξης για τη θέση περιφράξεων και τη θέση των κτιρίων σε σχέση με τα όρια του ακινήτου, θα πρέπει να γίνεται παρεμπίπτων σχετικός έλεγχος και να ζητείται προηγούμενη γεωμετρική διόρθωση ορίων του ακινήτου;

Πχ, σε συγκεκριμένη περίπτωση για ανέγερση κτιρίου κατοικίας σε εκτός σχεδίου περιοχή διαπιστώθηκε μεγάλη απόκλιση ορίων εφαρμογής τίτλου και κτηματολογίου, συνολική μετατόπιση γηπέδου τάξης 11μ (και χωρίς σημαντική απόκλιση εμβαδού (<10%)), και όπου το σχήμα του γηπέδου, δεν επέτρεπε την τοποθέτηση του κτιρίου με ασφαλή τήρηση των ελάχιστων αποστάσεων και από τα όρια της εφαρμογής του κτηματολογίου.

Νομικό Πλαίσιο:

Με το άρθρο 13^α, , παρ. 1, του Ν.2664/1998, όπως προστέθηκε με την παρ.7 του άρθρου 2 του Ν.3481/2006 ορίζεται ότι: “ 1. Το καταχωρισθέν στο Κτηματολόγιο εμβαδόν του ακινήτου και μόνο δεν αποτελεί προσδιοριστικό στοιχείο της ταυτότητας του ακινήτου. Με απόφαση του Ο.Κ.Χ.Ε., καθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού, επί το μείζον ή έλασσον, της "αποδεκτής αποκλίσεως" της τιμής του καταχωρισθέντος στο κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου εμβαδού, σε σχέση προς την τιμή που Προκύπτει από την εμβαδομέτρηση με μέθοδο ακριβέστερη από την προβλεπόμενη στις τεχνικές προδιαγραφές σύνταξης του Εθνικού Κτηματολογίου. Η "αποδεκτή απόκλιση «αποτελεί στοιχείο του αποσπάσματος κτηματολογικού διαγράμματος και του κτηματογραφικού διαγράμματος του ακινήτου που προβλέπονται στο άρθρο 14 παρ.4 του νόμου αυτού. Εντός του ως άνω πλαισίου της "αποδεκτής αποκλίσεως", η καταχωρισθείσα στο Κτηματολόγιο τιμή του εμβαδού και η προκύπτουσα από ακριβέστερη εμβαδομέτρηση τιμή αυτού θεωρούνται συμβατές.

Με όμοια απόφαση, στην οποία λαμβάνονται υπόψη οι τεχνικές προδιαγραφές σύνταξης του Εθνικού Κτηματολογίου, προβλέπεται ο τρόπος αποτύπωσης στο κτηματογραφικό διάγραμμα "ζώνης κανονισμού ορίων" περιμετρικά εκάστου γεωτεμαχίου σε σχέση προς τα όμορα γεωτεμάχια, εντός της οποίας μπορεί να καθορίζεται με έγγραφη συμφωνία των κυρίων των όμορων γεωτεμαχίωνή με κανονισμό από το δικαστήριο, κατά το άρθρο 1020 ΑΚ, η ακριβής θέση του κοινού ορίου των γεωτεμαχίων, η οποία και αποτυπώνεται, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, στο κτηματογραφικό διάγραμμα του άρθρου 14 παρ. 4 και καταχωρίζεται στο Κτηματολόγιο με αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο εν λόγω άρθρο. Εντός της ως άνω "ζώνης κανονισμού ορίων", το κτηματογραφικό διάγραμμα του γεωτεμαχίου θεωρείται συμβατό, ως προς το σχήμα και τα όρια του γεωτεμαχίου, προς τα συντασσόμενα με ακριβέστερες μεθόδους τοπογραφικά διαγράμματα. Ως προς τη σύνθεση του δικαστηρίου, όταν συζητείται υπόθεση κανονισμού ορίων κατά το άρθρο 1020 ΑΚ, εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη του άρθρου 17 παρ. 4 του νόμου αυτού.»

Όσον αφορά την αποδεκτή απόκλιση εμβαδού για τις περιοχές του λειτουργούντος Κτηματολογίου είχε εκδοθεί η με αρ.461/03/21-7-2008 απ. ΔΣ του Ο.Κ.Χ.Ε. (ΦΕΚ1510/Β’/2008), η οποία ανακλήθηκε με την αρ.475/08/16.3.2009 (ΦΕΚ500/Β’/2009) απόφασή του.

Για την απόκλιση της θέσης των ορίων στις περιοχές του λειτουργούντος Κτηματολογίου, δεν έχει εκδοθεί ως σήμερα η προβλεπόμενη απόφαση Κτηματολογίου (Ο.Κ.Χ.Ε.) του άρθρου 13α, παρ. 1, του Ν.2664/1998. Σύμφωνα με τις ισχύουσες τεχνικές προδιαγραφές σύνταξης του Εθνικού Κτηματολογίου (ΥΠΕΝ, ΥΑ αρ.15649/31-3 2016, ΦΕΚ 923Β’/2016), που προβλέπεται από την άνω διάταξη να ληφθούν υπόψη, ορίζεται ως Ζώνη Συμβατότητας Σχήματος (Ζ.Σ.Σ.), η ζώνη που βρίσκεται μεταξύ του περιγράμματος ενός εσωτερικού και ενός εξωτερικού πολυγώνου με πλευρές παράλληλες προς τις πλευρές του γεωτεμαχίου της Κτηματογράφησης, σε απόσταση Uo, εκατέρωθεν, όπου για Αστικές περιοχές Uo=0,50μ και για Αγροτικές περιοχές Uo=2,0 μ.

Ως σήμερα, δεν έχει εκδοθεί σχετική διευκρίνηση ή εγκύκλιος για την έκδοση Οικοδομικών Αδειών και την απόκλιση ορίων στις περιοχές λειτουργούντος Κτηματολογίου.

 Σκεπτικό :

Καταρχήν, το ζήτημα των αποκλίσεων ορίων δεν μπορεί αντιμετωπισθεί ανάλογα με το ζήτημα των αποκλίσεων εμβαδού, καθώς η διαφορά εμβαδού μπορεί να είναι προϊόν της διαφορετικής μεθόδου εμβαδομέτρησης και να μην υποκρύπτει αμφισβήτηση ως προς την ταυτότητα του ακινήτου. Αντίθετα, η διαφορά στα όριά του αναδεικνύει άμεσα ιδιοκτησιακή αμφισβήτηση με τις όμορες ιδιοκτησίες. Επιπλέον, έχει παρέλθει μεγάλος χρόνος από την έκδοση του παραπάνω έγγραφου του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. που αφορά τις Οικοδομικές Άδειες και τις αποκλίσεις εμβαδού (αρ.πρωτ.1724/11.01/5-8-2005), που λόγω των επικείμενων οριστικοποιήσεων των εγγραφών του Κτηματολογίου, δημιουργείται γενικότερα προβληματισμός ως προς την εφαρμογή του.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 18 παρ.στ του ν.2664/98, μετά την οριστικοποίηση των αρχικών εγγραφών, η διόρθωση γεωμετρικών στοιχείων ως προδήλων σφαλμάτων είναι επιτρεπτή μόνο υπό τις προϋποθέσεις της παρ.1 περ.α του ιδίου άρθρου, δηλαδή μόνο εφόσον το σφάλμα προκύπτει κατά αναμφισβήτητο τρόπο από την καταχωρισθείσα πράξη και τα συνοδευτικά αυτής έγγραφα. Όπως ενδεικτικά, στην περίπτωση γγ, εδ.β, της παρ.1:“..προκύπτει από τη συσχέτιση της αρχικής εγγραφής προς τα στοιχεία διοικητικής πράξης ή δικαστικής απόφασης που συνιστούν πρωτότυπο τρόπο κτήσης δικαιώματος, ο οποίος κατισχύει, οπωσδήποτε, του καταχωρισθέντος στην αρχική εγγραφή δικαιώματος, …..” (πχ περιπτώσεις πράξεων εφαρμογής). Επομένως, σε διαφορετικές περιπτώσεις ιδιοκτησιακών ορίων (πχ παλαιότερων τίτλων, όρια διανομών Υ.Γ.), δεν προβλέπεται ως τώρα εξωδικαστική διόρθωσή τους μετά την οριστικοποίηση.

Αφετέρου, πέραν της ενδεχόμενης ιδιοκτησιακής αμφισβήτησης κατόπιν αδειοδότησης περιφράγματος ορίων, δημιουργείται ιδιαίτερος προβληματισμός και ως προς την τοποθέτηση μελλοντικού κτιρίου εντός του οικοπέδου/γηπέδου. Συγκεκριμένα, ως προς την τήρηση των υποχρεωτικών αποστάσεων του κτιρίου από τα όρια του που παρουσιάζουν μεγάλη απόκλιση με τα κτηματολογικά όρια. Ακόμη δηλαδή και αν τοποθετηθεί το κτίσμα σε τμήμα του οικοπέδου/ γηπέδου, όπου δεν υπάρχει πιθανότητα αμφισβήτησης του δικαιώματος λόγω οριστικοποίησης των κτηματολογικών εγγραφών.

Κατά συνέπεια, μετά την οριστικοποίηση αρχικής εγγραφής γεωτεμαχίου χωρίς την απαιτούμενη γεωμετρική διόρθωση των ορίων του, τυχόν εκδοθείσες άδειες κινδυνεύουν να καταστούν «μη νόμιμες» ως προς τη θέση περιφράξεων και τη θέση των κτιρίων;

Με βάση τα παραπάνω, σε περιπτώσεις όπου υποβάλλονται αιτήματα εγκρίσεων πράξεων ΥΔΟΜ, με έλεγχο τοπογραφικού διαγράμματος, για ανέγερση κτιρίων επί γεωτεμαχίων τα οποία δεν προέρχονται από στοιχεία διοικητικής πράξης (πχ πράξη εφαρμογής) ή δικαστικής απόφασης που συνιστούν πρωτότυπο τρόπο κτήσης δικαιώματος, και υπάρχει ζήτημα απόκλισης ορίων εφαρμογής τίτλου με τα όρια του κτηματολογίου, και όπου, η χωροθέτηση των κτιρίων δεν είναι εφικτή σε κοινά τμήματα εφαρμογής τίτλου – κτηματολογίου ή σε θέση όπου δεν μπορούν να τηρηθούν οι ελάχιστες αποστάσεις και από τα όρια του κτηματολογίου, μήπως θα πρέπει να απαιτείται, κατά τον έλεγχο του τοπογραφικού διαγράμματος και κατά την κρίση της ΥΔΟΜ (αφού συνεκτιμήσει και επιπρόσθετα στοιχεία όπως σταθερά όρια ή όμορες διοικητικές πράξεις ή δικαστικές αποφάσεις), η έγκριση προηγούμενης γεωμετρικής διόρθωσης των ορίων του κτηματολογίου, ή τουλάχιστον, η κατάθεσης σύμφωνης γνώμης όλων των κυρίων των όμορων επηρεαζόμενων ιδιοκτησιών ως προς τη διαδικασία διόρθωσης. Ομοίως σε ανάλογες περιπτώσεις αιτημάτων που αφορούν κατασκευή περίφραξης;

Μήπως θα πρέπει να ζητηθεί έκδοση σχετικής εγκύκλιου – οδηγίας;

 Απάντηση 13-Γ.1 &13-Γ.2: Το ΤΕΕ ΤΚΜ, Τμήμα Επαγγελματικών Θεμάτων, είχε απευθύνει από το 2022 ερώτημα προς το ΥΠΕΝ σχετικά με αρμοδιότητες ΥΔΟΜ σε θέματα ελέγχου καταχωρηθέντων στοιχείων ακινήτων κτηματολογικών εγγραφών κατά την έκδοση διοικητικών πράξεων.

Έχει ληφθεί η με αριθ. πρωτ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/130861/4341/31/03/2025 απάντηση (επισυνάπτεται) και που σε γενικές γραμμές αναφέρει ότι:

-       Δεν υπάρχει «μονοσήμαντη» απάντηση για τα διάφορα ερωτήματα και θέματα που θίγονται (η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και πρέπει να εξετάζεται με βάση τα δεδομένα της).

-       Οι ΥΔΟΜ οφείλουν να τηρούν, να ζητούν και να ελέγχουν όσα στοιχεία και με το εύρος ελέγχου που ορίζουν οι σχετικές διατάξεις που καταγράφονται αναλυτικά στο έγγραφο.

Στο έγγραφο, εκτός από τις διατάξεις του Ν 4495/2017 για τον τρόπο έκδοσης προελέγχου και οικοδομικών αδειών, επισημαίνονται:

-  Ο Ν 651/1977 όπως ισχύει σήμερα,

-  Η παρ. 1ιθ του άρθρου 40 του Ν 4495/2017 « ιθ) τοπογραφικό διάγραμμα εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων, σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές, το οποίο έχει υποβληθεί στη βάση δεδομένων του Ν.Π.Δ.Δ. «Ελληνικό Κτηματολόγιο» και έχει λάβει Κωδικό Ηλεκτρονικού Διαγράμματος,»

-  Οι ανεκτές αποκλίσεις επί του εμβαδού οικοπέδου ή γηπέδου σε τοπογραφικό μέχρι 8- 8-13 κτλ

-  Η με αριθ. 461/2003 απόφαση ΟΚΧΕ για αποδεκτή απόκλιση εμβαδού.

Πρωτοβουλία για άμεση έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου, η οποία να επιβεβαιώνει ρητά ότι ο πολεοδομικός έλεγχος αρτιότητας, προσώπου, εφαρμογής όρων δόμησης και νομιμότητας διοικητικών πράξεων ανήκει αποκλειστικά στις Υπηρεσίες Δόμησης, ώστε να μπει τέρμα στην ακολουθούμενη από τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες πρακτική επίκλησης εγκυκλίων ή εσωτερικών οδηγιών, οι οποίες ερμηνεύονται με τρόπο που οδηγεί σε de facto αναμόρφωση του πολεοδομικού πλαισίου, χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση.

Την πρωτοβουλία ανέλαβε το προεδρείο του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης, με παρέμβαση προς τους συναρμόδιους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Και παράλληλα σε συνάντηση που πραγματοποίησε με τον Μάξιμο Σενετάκη, κατά την οποία ο βουλευτής ΝΔ Ηρακλείου ανέλαβε δέσμευση να συνεργαστεί με τους κυβερνητικούς αρμόδιους για την επίλυση του θέματος.

Δυο υπηρεσίες του Δημοσίου ερμηνεύουν διαφορετικά το ίδιο αντικείμενο

Απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης επισημαίνει αναλυτικά τα προβλήματα που δημιουργούνται στην Κρήτη και σε όλη τη χώρα από τη σύγκρουση των αρμοδιοτήτων μεταξύ ΥΔΟΜ και Αρχαιολογικών Υπηρεσιών και διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για την οριστική επίλυση των προβλημάτων. Η απόφαση της ΔΕ ΤΕΕ Τμήμα Ανατολικής Κρήτης  εστάλη στους συναρμόδιους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Παράλληλα το προεδρείο του ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης από τον Πρόεδρο Γιώργο Ταβερναράκη και την Αντιπρόεδρο Μαρία Λυδάκη ενημέρωσε σχετικά στην συνάντηση που πραγματοποίησαν τον βουλευτή  κ Συνετάκη.

Ο βουλευτής κος Σενετάκης, όπως  δήλωσε στα μέσα ενημέρωσης «δεσμεύτηκε να συνεχίσει να προσπαθεί με κάθε μέσο και τρόπο που επιτρέπει η ιδιότητα του (πέραν του βουλευτή, αλλά και του πολιτικού μηχανικού) να συμβάλει στον απεγκλωβισμό μηχανικών και ιδιοκτητών από δυο υπηρεσίες του Δημοσίου που ερμηνεύουν διαφορετικά το ίδιο αντικείμενο, με την Αρχαιολογία να έχει την τάση να υποκαθιστά τις οικείες Υπηρεσίες Δόμησης, όπως του κατήγγειλαν οι συνάδελφοι του μηχανικοί».

Συστηματική επέκταση του ελέγχου των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας πέραν του θεσμικά καθορισμένου πεδίου αρμοδιοτήτων τους

Η Διοικούσα Επιτροπή του Τεχνικού Επιμελητηρίου  τονίζει πως «η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Ανατολική Κρήτη έχει πλέον υπερβεί τα όρια της διοικητικής δυσλειτουργίας και δημιουργεί σοβαρά ζητήματα νομιμότητας, ασφάλειας δικαίου και αναπτυξιακής στασιμότητας».

Κατά την εφαρμογή της κείμενης πολεοδομικής νομοθεσίας, αναφέρει το ΤΕΕ/ΤΑΚ, «παρατηρείται συστηματική επέκταση του ελέγχου των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας πέραν του θεσμικά καθορισμένου πεδίου αρμοδιοτήτων τους. 

Συγκεκριμένα, σε πλήθος περιπτώσεων:

♦ διενεργείται ουσιαστικός πολεοδομικός έλεγχος επί ζητημάτων αρτιότητας, προσώπου σε οδό, χαρακτηρισμού οδών και εφαρμογής πολεοδομικών διατάξεων,

♦ αμφισβητούνται ή ανατρέπονται προεγκρίσεις και πράξεις Υπηρεσιών Δόμησης, οι οποίες αποτελούν τις καθ’ ύλην αρμόδιες διοικητικές αρχές για την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας,

♦ καθυστερούν υπέρμετρα εγκρίσεις αρχιτεκτονικών μελετών και μορφολογικών ελέγχων, με χρόνους αναμονής που υπερβαίνουν σε ορισμένες περιπτώσεις τα δύο και τρία έτη,

♦ επιστρέφονται φάκελοι για λόγους που δεν τεκμηριώνονται νομοθετικά, αλλά στηρίζονται σε ερμηνευτικές προσεγγίσεις που μεταβάλλουν ουσιωδώς το καθεστώς άσκησης του επαγγέλματος του μηχανικού.

Ιδιότυπο καθεστώς «διπλού ελέγχου», όπου η αρχαιολογική υπηρεσία υπεισέρχεται σε αντικείμενα των ΥΔΟΜ

Η πρακτική αυτή δημιουργεί ένα ιδιότυπο καθεστώς «διπλού ελέγχου», όπου η αρχαιολογική υπηρεσία υπεισέρχεται σε αντικείμενα που ανήκουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των Υπηρεσιών Δόμησης, με αποτέλεσμα να προκαλείται σύγχυση αρμοδιοτήτων, διοικητική ανασφάλεια και ουσιαστική παράλυση επενδυτικών και οικοδομικών δραστηριοτήτων.

Είναι αυτονόητο ότι ο έλεγχος για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί συνταγματική υποχρέωση της Πολιτείας. Ωστόσο, ο έλεγχος αυτός οφείλει να ασκείται εντός των ορίων που θέτει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και χωρίς υπέρβαση των αρμοδιοτήτων άλλων διοικητικών οργάνων. Η διάκριση αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπηρεσιών Δόμησης και Υπηρεσιών Αρχαιολογίας δεν είναι τυπική, αποτελεί θεμελιώδη εγγύηση ορθής διοίκησης και ασφάλειας δικαίου.

Η υφιστάμενη πρακτική:

♦ παραβιάζει την αρχή της νομιμότητας της διοικητικής δράσης,

♦ προσκρούει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου,

♦ δημιουργεί άνιση μεταχείριση μεταξύ πολιτών και περιοχών,

♦ επιβαρύνει υπέρμετρα τους μηχανικούς, οι οποίοι καθίστανται αποδέκτες διοικητικών αντιφάσεων για τις οποίες δεν φέρουν καμία ευθύνη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίκληση εγκυκλίων ή εσωτερικών οδηγιών, οι οποίες ερμηνεύονται με τρόπο που οδηγεί σε de facto αναμόρφωση του πολεοδομικού πλαισίου, χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση. Η διοικητική εγκύκλιος δεν μπορεί να υποκαθιστά τον νόμο ούτε να επεκτείνει αρμοδιότητες πέραν όσων προβλέπει το κανονιστικό πλαίσιο.

Τι να ρυθμίζει η άμεση έκδοση ερμηνευτικής εγκυκλίου 

Ως Διοικούσα Επιτροπή ΤΕΕ/ΤΑΚ προτείνουμε:

♦ Την άμεση έκδοση σαφούς ερμηνευτικής εγκυκλίου, με την οποία θα αποσαφηνίζεται το ακριβές πεδίο αρμοδιοτήτων των Υπηρεσιών Αρχαιολογίας και του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Κρήτης, σε σχέση με την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας.

♦ Τη ρητή επιβεβαίωση ότι ο πολεοδομικός έλεγχος αρτιότητας, προσώπου, εφαρμογής όρων δόμησης και νομιμότητας διοικητικών πράξεων ανήκει αποκλειστικά στις Υπηρεσίες Δόμησης.

♦ Τη λήψη μέτρων για την επιτάχυνση των διαδικασιών και την τήρηση εύλογων προθεσμιών εξέτασης φακέλων.

♦ Την προώθηση θεσμικής συνεργασίας με το ΤΕΕ, ώστε να διαμορφωθεί ενιαίο και λειτουργικό πλαίσιο εφαρμογής.

Η παρούσα κατάσταση δεν πλήττει μόνο τον κλάδο των μηχανικών. Πλήττει ευθέως την οικονομική δραστηριότητα, την αξιοπιστία της διοίκησης και το αίσθημα δικαιοσύνης των πολιτών. Δεν είναι ανεκτό να παραμένουν σε εκκρεμότητα υποθέσεις επί σειρά ετών ή να ανατρέπονται πράξεις καθ’ ύλην αρμόδιων υπηρεσιών χωρίς σαφή νομική βάση.

Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η εύρυθμη εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι. Αντιθέτως, προϋποθέτουν σαφή όρια αρμοδιοτήτων, θεσμικό σεβασμό και διοικητική συνεργασία. Η υπέρβαση ρόλων και η παρατεταμένη διοικητική αδράνεια υπονομεύουν και τα δύο.

Αναμένουμε τις άμεσες ενέργειές σας και δηλώνουμε διαθέσιμοι για θεσμική συνάντηση με την πολιτική ηγεσία των συναρμόδιων Υπουργείων, προκειμένου να δοθεί οριστική και νόμιμη λύση στο ζήτημα».

Η αλλαγή χρήσης σε ρυμοτομούμενο ακίνητο είναι ένα από τα πιο «παρεξηγημένα» εργαλεία στην πολεοδομική πρακτική, γιατί ο ιδιοκτήτης κινείται ταυτόχρονα σε δύο καθεστώτα: (α) στο καθεστώς των χρήσεων γης και της αδειοδότησης (τι χρήση επιτρέπεται, ποια διαδικασία απαιτείται, τι εγκρίσεις συνοδεύουν τη λειτουργία), και (β) στο καθεστώς της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης (δηλαδή τη δέσμευση του ακινήτου/τμήματος του ακινήτου για κοινόχρηστο σκοπό, π.χ. διάνοιξη οδού, πλατεία, πράσινο). Το ερώτημα που απασχολεί ιδιοκτήτες και μηχανικούς είναι απλό: «Αν το ακίνητο είναι ρυμοτομούμενο, μπορώ να αλλάξω χρήση;».

Η σύγχρονη θεσμική λογική που αποτυπώθηκε ως ειδική ρύθμιση στον ν. 4495/2017  είναι ότι η αλλαγή χρήσης μπορεί να επιτραπεί υπό προϋποθέσεις, χωρίς όμως να “εξουδετερώνει” τη ρυμοτομία. Δηλαδή, η Διοίκηση μπορεί να επιτρέψει την αξιοποίηση ενός δεσμευμένου ακινήτου, ιδίως όταν η δέσμευση παρατείνεται επί μακρόν χωρίς συντέλεση, αλλά ο ιδιοκτήτης δεν αποκτά «ασπίδα» απέναντι στη μελλοντική συντέλεση της απαλλοτρίωσης. Αυτή η ιδέα αποτυπώνεται ρυθμιστικά στο πλαίσιο που παρουσιάστηκε ως προσθήκη (άρθρο 41Α) για «αλλαγή χρήσης εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων».

Το πρακτικό κλειδί είναι το εξής: η αλλαγή χρήσης δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μηχανισμό αύξησης της αποζημίωσης λόγω μεταγενέστερων επενδύσεων. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν επιτρέπεται να γίνουν εργασίες ώστε να λειτουργήσει μια νέα χρήση, αυτό δεν σημαίνει ότι «ό,τι έφτιαξα θα το πληρωθώ» αν αύριο συντελεστεί η απαλλοτρίωση. Γι’ αυτό και, στην πράξη, η αλλαγή χρήσης σε ρυμοτομούμενο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αξιοποίηση με νομικό ρίσκο χρονικής αβεβαιότητας.

Επιπλέον, δεν είναι όλα τα ρυμοτομούμενα ίδια. Άλλο πράγμα είναι ένα ρυμοτομούμενο τμήμα για διαπλάτυνση οδού, και άλλο ένα ακίνητο δεσμευμένο για κοινόχρηστο πράσινο, όπου η συμβατότητα χρήσεων είναι πιο «στενή» για προφανείς λόγους δημόσιου συμφέροντος. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες κατηγορίες δεσμεύσεων ο μηχανικός θα πρέπει να προσεγγίζει την αλλαγή χρήσης πιο συντηρητικά και να εξαντλεί τον προέλεγχο συμβατότητας με χρήσεις γης, όρους δόμησης και ειδικές εγκρίσεις.

Τι αξίζει να κάνει ο ιδιοκτήτης πριν προχωρήσει: να επιβεβαιώσει αν η απαλλοτρίωση έχει συντελεστεί ή όχι, να “διαβάσει” ακριβώς τον κοινόχρηστο σκοπό που προβλέπει το σχέδιο, να αποτυπώσει αν η νέα χρήση απαιτεί πρόσθετες εγκρίσεις λειτουργίας (π.χ. πυροπροστασία/υγειονομικό), και να πάρει συνειδητή απόφαση για το επιχειρηματικό ρίσκο (ότι η λειτουργία μπορεί να διακοπεί από μελλοντική συντέλεση). Η αλλαγή χρήσης εδώ είναι εργαλείο αξιοποίησης, όχι εξάλειψης της δέσμευσης.

Παναγιώτης Γαλάνης,
Δικηγόρος Περιβαλλοντικού – Πολεοδομικού Δικαίου

www.pgalanislaw.gr

πηγή news.b2green.gr

Με απόφαση του Υφυπουργού ΥΠΕΝ κ. Ταγαρά, παρατείνεται η διαδικασία γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’ 76).

Συγκεκριμένα, με τη νέα απόφαση, παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 1 του άρθρου 1 της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/5852/111/20-1-2026 απόφασης του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Διαδικασία γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’ 76)» (Β’ 328/2-2-2026) από τη λήξη της έως και την 13η.3.2026.

Έτσι, σε συνέχεια της παράτασης, καλούνται όσοι ενδιαφερόμενοι (ιδιοκτήτες ή εργολάβοι) υπάγονται στις ευεργετικές διατάξεις του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου των περ. α και β της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’76), [δηλαδή όσοι έχουν οικοδομικές άδειες με χρήση κινήτρων και προσαυξήσεων του ΝΟΚ (που αναφέρονται στα άρθρα 66 και 71 ν. 5197/2025) που: α) ακυρώνονται με δικαστική απόφαση ή έχουν προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως, η οποία εκκρεμεί και εφόσον έχουν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, ή  β) έχουν εκδοθεί έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 και για τις οποίες έχει, έως την ίδια ημερομηνία, υποβληθεί αίτημα ένταξης σε πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση έγκρισης του αιτήματος], να αποστείλουν (οι ίδιοι, οι νόμιμοι εκπρόσωποι τους ή οι μηχανικοί αυτών) στην ηλεκτρονική διεύθυνση planchora@ypen.gr πλέον μέχρι και την 13.3.2026, γνωστοποίηση των κάτωθι στοιχείων:

1. Αριθμό οικοδομικής άδειας ή και Αριθμό πράξης

2. ΥΔΟΜ (απαιτείται μόνο σε περίπτωση έγχαρτων οικοδομικών αδειών)

3. Δημοτική Ενότητα

4. Δήμο

5. Αριθμό δικαστικής απόφασης ή αίτησης ακύρωσης (σε περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί δικαστική απόφαση) και η πράξη κατάθεσης αυτής ή αριθμό πρωτοκόλλου αιτήματος ένταξης σε πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης ή έγκριση του αιτήματος (εφόσον υφίσταται).

Σημειώνουμε ότι αρκεί η υποβολή μιας γνωστοποίησης από οιοδήποτε ιδιοκτήτη ή εργολάβο ή νόμιμο εκπρόσωπο ή μηχανικό ανά κτίριο – οικοδομική άδεια.

Το πλήρες κείμενο του ΦΕΚ

Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/20910/550

Παράταση γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’ 76).

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:

1. Τα άρθρα 66 έως 71 του ν. 5197/2025 «Παρεμβάσεις στο νομοθετικό πλαίσιο της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών, στον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών και στον Κώδικα Συμβολαιογράφων και λοιπές διατάξεις» (Α’ 76) και ιδίως την παρ. 4 του άρθρου

2. Την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/5852/111/20-1-2026 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Διαδικασία γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’ 76)» (Β’ 328).

3. Τον ν. 4067/2012 «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός» (Α’ 79, Διόρ. Σφαλμ. Α’ 99).

4. Τον ν. 4495/2017 «Έλεγχος και προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις» (Α’ 167).

5. Τον ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α’ 133).

6. Το π.δ. 94/2025 «Καθορισμός διαδικασίας έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και άλλων λεπτομερειών για την υλοποίηση οικοδομικών αδειών» (Α’ 196).

7. Το π.δ. 132/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υ.Π.ΕΝ.)» (Α’ 160).

8. Το π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 131).

9. Την υπ’ αρ. 74103/5569/8.7.2023 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νικόλαο Ταγαρά» (Β’ 4408).

10. Την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΓΡΓΓΧΣΑΠ/125753/8426/10-11-2025 υπουργική απόφαση «Ελάχιστο περιεχόμενο και τεχνικές προδιαγραφές των μελετών των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων» (Β’ 6015).

11. Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α’ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α’ 133), και το γεγονός ότι, από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

12. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ.

Άρθρο 1
Παράταση προθεσμίας γνωστοποίησης

Παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 1 του άρθρου 1 της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/5852/111/20-1-2026 απόφασης του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Διαδικασία γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’ 76)» (Β’ 328/2-2-2026) από τη λήξη της έως και την 13η.3.2026.

Άρθρο 2
Έναρξη ισχύος

Η ισχύς της παρούσας απόφασης αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2026

Ο Υφυπουργός

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΑΓΑΡΑΣ

Μπορείτε να κατεβάσετε το ΦΕΚ της παράτασης από εδώ

Έρχονται στο φως σημαντικές αστοχίες που σχετίζονται με εσφαλμένες εγγραφές δικαιωμάτων, λάθη στον καθορισμό των ορίων και αποκλίσεις στα καταγεγραμμένα εμβαδά.

Καθώς το Εθνικό Κτηματολόγιο οδεύει προς την ολοκλήρωσή του, έρχονται στο φως σημαντικές αστοχίες που σχετίζονται με εσφαλμένες εγγραφές δικαιωμάτων, λάθη στον καθορισμό των ορίων και αποκλίσεις στα καταγεγραμμένα εμβαδά. Τα προβλήματα αυτά καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν οι ιδιοκτήτες, καθώς σε αντίθετη περίπτωση οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικές.

Ωστόσο, παρά τη σοβαρότητα των διαφορών, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων υπάρχει η δυνατότητα επίλυσης χωρίς δικαστική εμπλοκή, μέσω της διαδικασίας της κτηματολογικής διαμεσολάβησης.

Σύμφωνα με ειδικούς, τα προβλήματα αυτά συχνά δεν γίνονται αντιληπτά κατά τη διάρκεια της κτηματογράφησης. Σε περιοχές όπου το Κτηματολόγιο έχει ήδη ολοκληρωθεί, καταγράφονται περιπτώσεις στις οποίες ακόμη και το 50% των ιδιοκτησιών εμφανίζει διαφορές μεταξύ του πραγματικού εμβαδού και εκείνου που αναγράφεται στα κτηματολογικά στοιχεία. Μια λανθασμένη αποτύπωση της θέσης ή των ορίων ενός ακινήτου μπορεί να οδηγήσει από την αδυναμία σύνταξης συμβολαίου έως και στο «μπλοκάρισμα» της έκδοσης οικοδομικής άδειας.

Η αιτία των λανθασμένων εγγραφών είναι σύνθετη και σχετίζεται κυρίως με παλιά συμβόλαια και τοπογραφικά διαγράμματα ηλικίας 40 ή και 50 ετών, αλλά και με ανθρώπινα λάθη κατά την επεξεργασία των δηλώσεων. Παρά τη σοβαρότητα του ζητήματος, στις περισσότερες περιπτώσεις οι διαφορές μπορούν να επιλυθούν χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια, μέσω της κτηματολογικής διαμεσολάβησης.

Η διαμεσολάβηση δεν ενδείκνυται όταν υπάρχει σοβαρή νομική αμφισβήτηση που απαιτεί δικαστικό δεδικασμένο ή όταν μία από τις δύο πλευρές αρνείται να συνεργαστεί. Σε περίπτωση αποτυχίας της διαδικασίας, η προσφυγή στη Δικαιοσύνη καθίσταται μονόδρομος, με την υπόθεση να μπορεί να φτάσει ακόμη και στον Κτηματολογικό Εφέτη.

Η διαδικασία ξεκινά με τη συμφωνία των εμπλεκομένων να προσφύγουν στη διαμεσολάβηση και την επιλογή πιστοποιημένου διαμεσολαβητή. Οι συνεδρίες μπορεί να είναι κοινές ή κατ’ ιδίαν και, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, συντάσσεται πρακτικό διαμεσολάβησης, το οποίο μπορεί να κατατεθεί στο δικαστήριο και να αποκτήσει ισχύ δικαστικής απόφασης. Με βάση αυτό, πραγματοποιούνται και οι απαραίτητες διορθώσεις στο Κτηματολόγιο.

Σημειώνεται ότι, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, η διαμεσολάβηση είναι υποχρεωτική για όλες τις αγωγές που κατατίθενται μετά την έναρξη ισχύος του σχετικού πλαισίου, ανεξαρτήτως της αξίας της διαφοράς, ακόμη και για υποθέσεις κάτω των 30.000 ευρώ. Ωστόσο, η επίλυση δεν μπορεί να υποκρύπτει άτυπη μεταβίβαση ακινήτου, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θεωρείται ακυρώσιμη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαφορές με το Δημόσιο ή δημόσιους φορείς. Για αγωγές που κατατίθενται μετά τις 16 Σεπτεμβρίου 2025 δίνεται πλέον η δυνατότητα διαμεσολάβησης, αφού πρώτα υποβληθεί αγωγή διόρθωσης αρχικών εγγραφών. Το Δημόσιο εκπροσωπείται από νομικούς του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, οι οποίοι αποφασίζουν αν θα προχωρήσει η εξωδικαστική επίλυση. Οι περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας εντοπίζονται σε περιπτώσεις όπου οι ιδιώτες διαθέτουν ισχυρούς τίτλους ιδιοκτησίας, ενώ μεγαλύτερες δυσκολίες εμφανίζονται όταν εμπλέκονται δήμοι και απαιτούνται γεωμετρικές μεταβολές, καθώς συνήθως δεν συναινούν εύκολα σε αλλαγές.

Χαρακτηριστικό είναι το συχνό φαινόμενο διαφορών ορίων μεταξύ γειτονικών οικοπέδων, όπου μετά την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης διαπιστώνεται μετατόπιση των ορίων στο κτηματολογικό διάγραμμα. Συνήθως δεν πρόκειται για εσκεμμένη ενέργεια, αλλά για σφάλμα αποτύπωσης ή παλιό τοπογραφικό, με τη διαμεσολάβηση να προσφέρει μια γρήγορη και οικονομική λύση, αποφεύγοντας πολυετείς δικαστικές διαμάχες και τη φθορά των σχέσεων καλής γειτονίας.

Για την επίλυση μιας κτηματολογικής διαφοράς μέσω διαμεσολάβησης απαιτούνται, μεταξύ άλλων, το τοπογραφικό διάγραμμα, οι τίτλοι ιδιοκτησίας, το απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος και, όπου υπάρχει, παλιό συμβόλαιο ή πράξη νομής. Το Κτηματολόγιο, πάντως, δεν αποδέχεται τη διαμεσολάβηση όταν αμφισβητείται το ίδιο το δικαίωμα κυριότητας, όταν υπάρχει εγγραφή «αγνώστου ιδιοκτήτη» μετά τη λήξη των προθεσμιών ή όταν έχει ήδη εκδοθεί τελεσίδικη δικαστική απόφαση για το ακίνητο.

Θανάσης Κουκάκης

Linkedin: Thanassis Koukakis

πηγή dnews.gr

Η διανομή σε εξ αδιαιρέτου ακίνητο αφορά την περίπτωση όπου ένα ακίνητο ανήκει σε περισσότερους ιδιοκτήτες με ποσοστά (π.χ. 50%-50%), χωρίς να έχει χωριστεί φυσικά σε τμήματα. Κάθε συνιδιοκτήτης έχει ιδανικό μερίδιο σε όλο το ακίνητο, όχι σε συγκεκριμένο κομμάτι.

Το ζήτημα αυτό απασχολεί πολλούς συνιδιοκτήτες ακινήτων που απέκτησαν το ακίνητο συνήθως από κληρονομιά και δεν έχουν κάποια συνεννόηση μεταξύ τους. Επίσης, πολλοί ιδιοκτήτες δεν μπορούν να αξιοποιήσουν την περιουσία τους, γιατί ενώ αυτοί δήλωσαν το μερίδιο τους στο κτηματολόγιο, τώρα βρίσκονται συνιδιοκτήτες με το Ελληνικό Δημόσιο για τα ποσοστά συνιδιοκτησίας των ακινήτων που δεν δηλώθηκαν από τους κληρονόμους και εμφανίζονται στις αρχικές εγγραφές ως «αγνώστου» ιδιοκτήτη.

-Τι κάνουμε όταν υπάρχει διαφωνία για την εκμετάλλευση του ακινήτου;

Σε περίπτωση διαφωνίας, εκείνος από τους συγκυρίους που ενδιαφέρεται περισσότερο από τους άλλους, για την εκμετάλλευση του μεριδίου του, έχει την δυνατότητα να ζητήσει την εκούσια διανομή ή να ασκήσει αγωγή διανομής στο δικαστήριο, με την οποία θα ζητεί τον χωρισμό των μεριδίων, ώστε ο καθένας από τους συγκυρίους να λάβει το μερίδιό του και να το διαθέσει όπως θέλει.

-Ποιά είναι η εκούσια διανομή;

Η εκούσια (φιλική) διανομή είναι η καλύτερη λύση διότι αποφεύγεται δικαστικός αγώνας ετών, που συνεπάγεται επιπλέον έξοδα και χρόνο. Σε αυτή την περίπτωση, απευθυνόμαστε σε μηχανικό που συντάσσει τοπογραφικό σχέδιο με την πρόταση διανομής. Οι λύσεις κατά περίπτωση είναι:

Α) Κατάτμηση οικοπέδου σε ξεχωριστά οικόπεδα

Β) Σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας

Γ) Σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας.

Στη συνέχεια γίνεται από τον μηχανικό έλεγχος, αν επιτρέπεται πολεοδομικά η κατάτμηση και το τελικό σχέδιο διανομής κατατίθεται στον συμβολαιογράφο που συντάσσει συμβολαιογραφική πράξης διανομής η οποία καταχωρείται στο Κτηματολόγιο.

-Πώς γίνεται η δικαστική διανομή;

Σε περίπτωση διαφωνίας για την εκμετάλλευση του ακινήτου, εκείνος από τους συνιδιοκτήτες που ενδιαφέρεται περισσότερο από τους άλλους να εκμεταλλευτεί το μερίδιό του, έχει τη δυνατότητα από το νόμο να προσφύγει στο δικαστήριο και να ζητήσει τη δικαστική διανομή του ακινήτου.

Κάθε συνιδιοκτήτης έχει δικαίωμα ανά πάσα στιγμή να ζητήσει διανομή. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει:

• φυσική διανομή (αν γίνεται),

• ή πλειστηριασμό και διανομή χρημάτων, όταν δεν υπάρχει καμία δυνατότητα συνεργασίας.

–Τι είναι η αυτούσια διανομή;

Η αυτούσια διανομή είναι η διανομή κατά την οποία το κοινό (εξ αδιαιρέτου) ακίνητο χωρίζεται σε πραγματικά, αυτοτελή τμήματα, ώστε κάθε συνιδιοκτήτης να πάρει συγκεκριμένο κομμάτι σε πλήρη κυριότητα. Δηλαδή αντί να πουληθεί το ακίνητο και να μοιραστούν τα χρήματα, μοιράζεται το ίδιο το ακίνητο.

-Πότε γίνεται αυτούσια διανομή;

Η αυτούσια διανομή εφαρμόζεται όταν:

• Το ακίνητο μπορεί να χωριστεί πολεοδομικά.

• Τα νέα τμήματα είναι άρτια και νόμιμα.

• Ο διαχωρισμός δεν μειώνει υπερβολικά την αξία.

–Αν υπάρχει ήδη κτίριο, μπορεί επίσης να γίνει διανομή των επιμέρους οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών.

-Πότε δεν γίνεται αυτούσια διανομή;

Δεν επιτρέπεται όταν:

– Το ακίνητο δεν μπορεί να κατατμηθεί (μη άρτιο)

– Θα δημιουργηθούν μη οικοδομήσιμα τμήματα

– Η αξία θα μειωθεί σημαντικά

Σε αυτή την περίπτωση η λύση είναι, πλειστηριασμός και διανομή χρημάτων.

–Γίνεται αυτούσια διανομή όταν υπάρχουν διαφορετικά μερίδια συνιδιοκτητών;

Ναι. Αυτούσια διανομή σημαίνει ότι το ακίνητο χωρίζεται σε τμήματα αναλόγως των μεριδίων των συνιδιοκτητών. Για παράδειγμα ένα οικόπεδο εντός σχεδίου, επιφανείας 1.000 τ.μ. χωρίζεται σε δύο τμήματα, το ένα 750 τ.μ., το οποίο λαμβάνει ο συγκύριος που έχει το 75% του οικοπέδου και σε ένα δεύτερο τμήμα, των 250 τ.μ., που λαμβάνει ο συγκύριος που έχει το 25% εξ αδιαιρέτου, υπό την προϋπόθεση ότι η ελάχιστη αρτιότητα οικοπέδου στην περιοχή είναι 250 τ.μ. και έτσι δημιουργούνται δύο άρτια και οικοδομήσιμα οικόπεδα.

-Πότε γίνεται πλειστηριασμός;

Εάν στο οικόπεδο/αγροτεμάχιο δεν μπορεί να γίνει αυτούσια διανομή, γιατί δεν μπορούν να προκύψουν άρτια και οικοδομήσιμα τμήματα του ακινήτου, τότε η μόνη επιτρεπτή διανομή είναι η πώληση διά πλειστηριασμού όλου του ακινήτου. Έτσι ο κάθε συγκύριος λαμβάνει το ποσό των χρημάτων που του αναλογεί.

-Τι γίνεται όταν ένας εκ τον συνιδιοκτητών ζητά από το δικαστήριο πλειστηριασμό και άλλος διανομή;

Σε αυτή την περίπτωση, το δικαστήριο είναι ελεύθερο να δεχθεί είτε το αίτημα για πλειστηριασμό είτε το αίτημα για αυτούσια διανομή. Το δικαστήριο θα κρίνει πώς θα εξασφαλιστεί καλύτερα το συμφέρον των κοινωνών και η καλύτερη οικονομική εκμετάλλευση του ακινήτου από τους συνιδιοκτήτες του. Το κυριότερο στοιχείο που θα επηρεάσει τη δικαστική απόφαση είναι η εξυπηρέτηση του συμφέροντος των συνιδιοκτητών (κοινωνών).

–Μπορεί να γίνει αυτούσια διανομή με σύσταση καθέτου ή οριζόντιας ιδιοκτησίας;

Μπορεί να γίνει σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας κατ` ορόφους ή μέρη ορόφων (οριζόντια ιδιοκτησία), εφόσον πρόκειται για οικόπεδο που υπάρχει οικοδομή. Όταν το οικόπεδο είναι αδόμητο μπορεί να γίνει σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων σύμφωνα με τις πολεοδομικές διατάξεις

–Έχω το 50% σε οικόπεδο από κληρονομία της μητέρας. Εγώ έκανα αποδοχή, όχι όμως η αδελφή μου. Τι κάνω;

Στην περίπτωση, που ο ένας από τους συγκύριος αμελεί ή για λόγους οικονομικούς δεν προχώρησε σε αποδοχή κληρονομίας, τότε ο συγκύριος που επιθυμεί την διανομή μπορεί να προβεί αυτός, για λογαριασμό του άλλου συγκληρονόμου σε ενέργειες που οδηγούν στην αναγκαστική αποδοχή και του μεριδίου του άλλου. Αυτό γίνεται π.χ. με την έκδοση από την γραμματεία του δικαστηρίου πιστοποιητικού περί μη αποποιήσεως της κληρονομίας από τον άλλο συγκληρονόμο. Το πιστοποιητικό μεταγράφεται στο υποθηκοφυλακείο στο όνομα του συγκληρονόμου και μ’ αυτόν τον τρόπο ανοίγει ο δρόμος για την αγωγή διανομής, ώστε αυτή να γίνει δεκτή από το δικαστήριο και να χωρισθεί το ακίνητο είτε αυτουσίως, είτε με πλειστηριασμό.

–Μπορεί να γίνει εκούσια διανομή σε εξ αδιαιρέτου γεωτεμάχια εκτός σχεδίου με αυθαίρετα κτίσματα;

Ναι, μπορεί να γίνει εκούσια (συμβολαιογραφική) διανομή σε εξ αδιαιρέτου γεωτεμάχιο εκτός σχεδίου, αλλά όταν υπάρχουν αυθαίρετα κτίσματα με την προϋπόθεση ότι έχουν αναγερθεί μέχρι τις 28.7.2011 και να έχουν τακτοποιηθεί.

Προϋπόθεση είναι η πολεοδομική δυνατότητα κατάτμησης. Δηλαδή:

Α) Το γεωτεμάχιο πρέπει να είναι άρτιο και οικοδομήσιμο.

Β) Τα νέα τμήματα που θα προκύψουν πρέπει επίσης να είναι άρτια (π.χ. 4.000 τ.μ. σε εκτός σχεδίου, με τις ειδικές προϋποθέσεις).

-Τι κάνουμε όταν δεν μπορεί να γίνει κατάτμηση;

Αν δεν μπορεί να γίνει κατάτμηση, μπορεί να γίνει σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας. Η βασική προϋπόθεση είναι να έχουν ανεγερθεί και να έχουν τακτοποιηθεί τα ανεξάρτητα και αυτοτελή κτίσματα που χρησιμοποιεί ο κάθε ένας συνιδιοκτήτης αποκλειστικά. Όσοι είναι οι συνιδιοκτήτες, τόσα πρέπει είναι και τα κτίσματα, για να καθοριστεί η αποκλειστική χρήση τμημάτων χωρίς να «σπάσει» νομικά το γεωτεμάχιο. Η σύσταση της καθέτου ιδιοκτησίας γίνεται με τη συναίνεση όλων των συνιδιοκτητών και δίνεται το δικαίωμα να έχει ο κάθε συμβαλλόμενος το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης στο αυτοτελές οικοδόμημα του. Σε περίπτωση όμως, που δεν συναινούν όλοι οι συνιδιοκτήτες στη σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξης, τότε μπορούν οι συνιδιοκτήτες τουλάχιστον κατά 65% του γεωτεμαχίου επί του οποίου έχουν ανεγερθεί αυτοτελή οικοδομήματα, να ζητήσουν με αγωγή τη σύσταση διηρημένων ιδιοκτησιών.

-Υπάρχει διαφωνία με την διανομή και έχει μπλοκάρει το ακίνητο. Εγώ μπορώ να το χρησιμοποιώ ή να το νοικιάσω;

Αν η διαφωνία μπλοκάρει το ακίνητο τότε μπορείς να ζητήσεις από το δικαστήριο:

-Να καθορίσει ποιος θα κάνει χρήση.

-Να ρυθμίσει προσωρινά την εκμετάλλευση.

-Να επιδικάσει αποζημίωση για αποκλειστική χρήση.

– Χρησιμοποιείται συχνά όταν:

• Ο ένας το χρησιμοποιεί μόνος του.

• Ο ένας αρνείται να συμφωνήσει σε μίσθωση.

• Υπάρχει οικονομική ζημία.

Της ΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΜΠΑΚΛΑΤΣΗ

τοπογράφου – πολεοδόμου μηχανικού

πηγή taxydromos.gr

Οι Αρχαιολογικές Υπηρεσίες έχουν αναδειχθεί τα τελευταία πολλά χρόνια σε κατεξοχήν ανασχετικό κρίκο στην αλυσίδα των εγκρίσεων μελετών και  αδειών ιδιωτικών έργων, με αποτέλεσμα να βρίσκονται διαρκώς στο στόχαστρο δημόσιας κριτικής πιέσεων και διαμαρτυριών μηχανικών και ιδιωτών για ατέρμονο μπλοκάρισμα μικρών και μεγάλων έργων και επενδύσεων. Σπάει το τείχος της σιωπής και αποκαλύπτεται ότι αυτοί που εμφανίζονται ως υπεύθυνοι στην πραγματικότητα είναι τα μεγάλα θύματα.

♦ Οι αποκαλύψεις που φέρνουν στο φώς οι διπλωματούχοι μηχανικοί υπάλληλοι στο υπουργείο Πολιτισμού εξηγούν γιατί και τι πραγματικά φταίει, που κολλάνε τα έργα και οι επενδύσεις στην λεγόμενη Αρχαιολογία. Και ταυτοχρόνως φωτίζουν παταγώδη αποτυχία της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Πολιτισμού στη διαχείριση τόσο του τεχνικού και πολεοδομικού αντικειμένου της αρμοδιότητα της, όσο  και του ίδιου του τεχνικού επιστημονικού προσωπικού του υπουργείου και των υπηρεσιών του.

♦ Στις βασικές αιτίες είναι οι συγκρούσεις της αρχαιολογικής και πολεοδομικής νομοθεσίας, στις οποίες,  η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού δεν παραλείπει να προσθέτει επιπλέον εμπόδια και εστίες προβλημάτων. Όπως με την πρόσφατη έκδοση απλής εγκυκλίου, με την οποία η πολιτική ηγεσία του υπουργείου έδινε οδηγίες στις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες που ανέτρεπαν την πολεοδομική νομοθεσία για τον τρόπο έκδοσης οικοδομικών αδειών. Εγκύκλιο την οποία, μετά το σάλο που προκλήθηκε, ακύρωσε το ΥΠΠΟ με νέα διορθωτική εγκύκλιο, εντός εικοσιτετραώρου.

♦ Η αποτυχία του υπουργείου Πολιτισμού, όπως οι διπλωματούχοι μηχανικοί του ίδιου υπουργείου αποκαλύπτουν, να διαχειριστεί τα τεχνικά  και πολεοδομικά θέματα αρμοδιότητας του και οι διαπιστωμένες από πολλούς και πολλές συγκρούσεις της πολεοδομικής και αρχαιολογικής νομοθεσίας εξηγούν τους λόγους για τους οποίους, πάλι η λεγόμενη Αρχαιολογία επισημαίνεται από αρμόδιους τεχνικούς παράγοντες, ως το μεγάλο αγκάθι που εάν δεν αντιμετωπιστεί με ριζικές και αποτελεσματικές πολιτικές αποφάσεις, θα οδηγήσει σε μεγάλο φιάσκο και την κυοφορούμενη κυβερνητική μεταρρύθμιση στις Πολεοδομίες. Στο πλαίσιο της οποίας κατατίθεται προσεχώς νομοσχέδιο για την  ίδρυση του Εθνικού Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), που αφορά στη μεταφορά των αρμοδιοτήτων για τη δόμηση από τις ΥΔΟΜ των Δήμων στο Κτηματολόγιο.

Η διπλή στοχοποίηση και ενοχοποίηση για την κακοδαιμονία των τεχνικών υποθέσεων στις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες

– «Όσοι Μηχανικοί παραμένουμε δεν πρόκειται να συνεχίσουμε να υπομένουμε τοξικές συμπεριφορές και απαράδεκτες πρακτικές απαξίωσης του ρόλου μας ως Μηχανικών και της πολύπλευρης προσφοράς μας στο δημόσιο συμφέρον και στον πολιτισμό. Τα όριά μας έχουν προ πολλού εξαντληθεί, καθότι αφενός, μας καταλογίζονται ευθύνες που δεν μας αναλογούν και αφετέρου, όλες οι κόκκινες γραμμές προσωπικής αξιοπρέπειας έχουν με χείριστο τρόπο καταπατηθεί», τονίζουν οι διπλωματούχοι μηχανικοί στο υπουργείο Πολιτισμού, σε ανακοίνωση τους.

Υψώνουν φωνή διαμαρτυρίας και αγανάκτησης, αποκαλύπτοντας ότι δέχονται διπλή στοχοποίηση και ενοχοποίηση για την κακοδαιμονία των τεχνικών υποθέσεων στις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες τόσο στη δημόσια σφαίρα, όσο και εντός του υπουργείου στην άσκηση των καθηκόντων τους, με ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας και διοικητικής ιεραρχίας του ΥΠΠΟ.

Προσβολή της επιστημονικής κατάρτισης, τεχνικής εμπειρίας, διαχειριστικής επάρκειας ως Μηχανικών, αλλά και προσβολή της προσωπικότητας τους

Συγκεκριμένα σε ανακοίνωση που εξέδωσε ο Τομέας Πολιτισμού της ΕΜΔΥΔΑΣ Αττικής την οποία υπογράφουν  ο πρόεδρος Αλέξανδρος Λαγόπουλος και  η  γενική γραμματέας Λίντα Κακάτσου, με θέμα «ανακοίνωση για τις εργασιακές συνθήκες των Μηχανικών στο Υπουργείο Πολιτισμού», υπογραμμίζεται ότι:

«Ο σεβασμός στην προσωπικότητα και στο έργο των Μηχανικών, και ασφαλώς όλων των κλάδων εργαζομένων σε όλους τους χώρους εργασίας, θα έπρεπε να είναι αυτονόητος και δεδομένος. Δυστυχώς, στο Υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι. Ο κομβικός ρόλος και η καθοριστική συνεισφορά των μηχανικών στα τεχνικά έργα πολιτισμού, που αφορούν σε αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, μουσεία, κτίρια πολιτιστικών χρήσεων και έλεγχο ιδιωτικών έργων σε ένα υγιές εργασιακό περιβάλλον θα όφειλε να αναγνωρίζεται και να αναδεικνύεται τόσο από τους κατέχοντες θέσεις ευθύνης, όσο και από την πολιτική ηγεσία. Αυτό που με βαθιά λύπη και ειλικρινή απορία διαπιστώνουμε στο Υπουργείο Πολιτισμού είναι ακριβώς το αντίθετο.

Η συνήθης πρακτική που δυστυχώς έχει κυριαρχήσει τα τελευταία χρόνια ως κουλτούρα διοίκησης δεν περιορίζεται μόνο στην πλήρη απαξίωση της επιστημονικής κατάρτισης, της τεχνικής εμπειρίας και της διαχειριστικής επάρκειας των Μηχανικών, αλλά επεκτείνεται στην προσβολή της προσωπικότητας σε ανθρώπινο επίπεδο.

Αυτό που επιδεινώνει ακόμα περισσότερο τις συνέπειες αυτής της πρακτικής σε όποιον την υφίσταται είναι ότι:

α. δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εφαρμόζεται συστηματικά και

β. συχνά δεν πραγματοποιείται κεκλεισμένων των θυρών, αλλά ακόμα χειρότερα δημόσια.

Αυτή ακριβώς η επαναλαμβανόμενη και δημοσίως εφαρμοσθείσα πρακτική, η οποία ξεπερνά τα όρια της ψυχολογικής πίεσης και του εργασιακού εκφοβισμού (mobbing), οδήγησε προσφάτως σε μεγάλη αναστάτωση στις τεχνικές υπηρεσίες του Οργανισμού Διαχείρισης & Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ)».

Γιατί κολλάνε οι τεχνικές και πολεοδομικές υποθέσεις στο υπουργείο Πολιτισμού 

Εξηγώντας τι συμβαίνει στο υπουργείο και κολλάνε οι τεχνικές και πολεοδομικές υποθέσεις στην ανακοίνωση του Τομέα Πολιτισμού της ΕΜΔΥΔΑΣ Αττικής σημειώνεται ότι πέραν όλων των παθογενειών και προβλημάτων που υπάρχουν στις δημόσιες υπηρεσίες,  Eπιπλέον όμως, υπάρχουν παθογένειες που ισχύουν αποκλειστικά στο Υπουργείο Πολιτισμού όπως:

i) ο δυσβάσταχτος φόρτος εργασίας ως αποτέλεσμα της υποστελέχωσης σε συνδυασμό με την πληθώρα των έργων πολιτισμού που υλοποιούνται ταυτοχρόνως,

ii) ο τεράστιος όγκος ελέγχων ιδιωτικών έργων με υποθέσεις και χρεώσεις που είναι σε εκκρεμότητα ετών,

iii) τα ανέφικτα χρονοδιαγράμματα που έχουν αποφασιστεί και τεθεί ερήμην μας, τα οποία καθιστούν αδύνατη την εμπρόθεσμη υλοποίηση των έργων με τις απαιτούμενες ποιοτικές προδιαγραφές,

iv) ο αποκλεισμός συναδέλφων με μεταπτυχιακές, διδακτορικές και μεταδιδακτορικές σπουδές, ακαδημαϊκές περγαμηνές και ερευνητικό έργο από τις θέσεις ευθύνης προϊσταμένων τμημάτων και διευθύνσεων, καθότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί και ολοκληρωθεί ΠΟΤΕ ως τώρα κρίσεις για τις θέσεις αυτές,

v) η περικοπή του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας στους Χημικούς Μηχανικούς, οι οποίοι ως την τελευταία ΚΥΑ, ήταν δικαιούχοι του εν λόγω επιδόματος,

vi) η κατάθεση των οδοιπορικών κατόπιν της εκτός έδρας μετακίνησης και όχι προκαταβολικά, όπως σε άλλα Υπουργεία,

vii) η αναγνώριση της προϋπηρεσίας στον ιδιωτικό τομέα με προσκόμιση Αποδείξεων Παροχής Υπηρεσιών (ΑΠΥ) χωρίς αυτό να προβλέπεται από το αντίστοιχο ΠΔ,

viii) η μεγάλη δυσκολία στην αναγνώριση της συνάφειας μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων,

ix) η απόρριψη στη συντριπτική τους πλειοψηφία των αιτημάτων ενδοϋπουργικής μετακίνησης των συναδέλφων.»

Και κάνουν λόγο για απαξίωση τους, αναφέροντας ότι: «Ενδεικτικά στοιχεία αυτής της απαξίωσης αποτελούν παθογένειες που καταρχάς έχουν σχέση με όλον το δημόσιο τομέα, όπως οι εξαιρετικά χαμηλοί μισθοί των μηχανικών, οι οποίοι αφενός, δεν συνάδουν ούτε με τις σπουδές μας, ούτε με το παραγόμενο έργο, ούτε με την επικινδυνότητα στην εργασία μας, αλλά ούτε και με τις ευθύνες που κατά το νόμο και με την υπογραφή μας επωμιζόμαστε στο διηνεκές και αφετέρου, καθιστούν την εργασία στο δημόσιο μη βιώσιμη, όπως περίτρανα επιβεβαιώνεται από τις εκατοντάδες κενές θέσεις στις τελευταίες προκηρύξεις Μηχανικών».

Αποδέκτες σκαιότατων συμπεριφορών και απαξίωσης  για έργο υψηλής αξίας και ευθύνης  

«Οι Μηχανικοί του Υπουργείου διαθέτουμε την άριστη επιστημονική κατάρτιση, την τεχνική εξειδίκευση, την εμπειρία, τη διαχειριστική επάρκεια και τις ικανότητες συντονισμού που απαιτούνται, ώστε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά όλες αυτές τις πολυσύνθετες παραμέτρους των έργων πολιτισμού, διασφαλίζοντας πάντα υψηλή ποιότητα στο παραγόμενο αποτέλεσμα. Παράλληλα, καλούμαστε να απολογηθούμε εν συνόλω για όλα τα στάδια ενός έργου, ακόμα και για εκείνα που εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων μας», τονίζουν στην ανακοίνωση τους και υπογραμμίζουν ότι:

«Με αυτά τα δεδομένα, είναι πράγματι απορίας άξιον πως αντί να υποστηριζόμαστε αναλόγως στην εργασία μας και να εισπράττουμε τον αντίστοιχο σεβασμό, ως πολύ σκληρά εργαζόμενοι υπάλληλοι, όχι μόνο γινόμαστε αποδέκτες σκαιότατων συμπεριφορών, αλλά παράλληλα αντιμετωπιζόμαστε με πλήρη απαξίωση τόσο διοικητικά από το ΥΠ.ΠΟ., όσο και θεσμικά από την Πολιτεία». Και παρουσιάζουν αναλυτικά το έργο ευθύνης τους αναφέροντας ότι:

«Οι Μηχανικοί του Υπουργείου είμαστε υπεύθυνοι για έργα πολιτισμού τα οποία:

α) αφορούν στην προστασία, αποκατάσταση, αναστήλωση και ανάδειξη των μνημείων όλων προϊστορικών και ιστορικών περιόδων, των αρχαιολογικών χώρων και της πολιτιστικής κληρονομιάς,

β) περιλαμβάνουν την κατασκευή σύγχρονων εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης κοινού για την εύρυθμη λειτουργία των αρχαιολογικών χώρων,

γ) ελέγχουν την εξέλιξη ιδιωτικών έργων (κεραιών, ΜΠΕ, ανεμογεννητριών, ανεγέρσεων νέων οικοδομών, αυθαιρέτων, κατεδαφίσεων),

δ) διασφαλίζουν την υλοποίηση σύγχρονων κατασκευών και υποδομών σε πλήρη αρμονία και σεβασμό στο δομημένο περιβάλλον, στο φυσικό περιβάλλον και στο τοπίο,

ε) ενισχύουν τις ροές πολιτιστικού τουρισμού, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας και κοινωνίας,

στ) αναδεικνύουν τους ιστορικούς τόπους, διαμορφώνουν τα αρχαιολογικά τοπία και συντελούν στη δημιουργία πολιτιστικών τοπίων,

ζ) συνεισφέρουν στην αξιοποίηση των εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων προς όφελος της χώρας μας.

Ωστόσο, η προετοιμασία και η υλοποίηση των έργων πολιτισμού είναι διαδικασίες πολυπαραμετρικές και σε διάφορα στάδια, στα οποία εμπλέκονται και άλλες υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ., πλην των τεχνικών υπηρεσιών.

Τα στάδια αυτά περιλαμβάνουν:

-το σχεδιασμό των έργων,

-τη σύνταξη επιστημονικών και τεχνικών προδιαγραφών,

-την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών (συνήθως από ιδιώτες μελετητές),

-τις διαδικασίες έγκρισής τους,

-τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις, τους διαγωνισμούς δημοσίων συμβάσεων,

-την κατασκευή και επίβλεψη είτε υπηρεσιακώς με αυτεπιστασία είτε με την εμπλοκή εργολάβων,

-την προμήθεια υλικών, καθώς και τον έλεγχο και την παρακολούθηση ιδιωτικών έργων».

«Δεν μας επιτρέπεται να συνεχίσουμε να σιωπούμε. Πρέπει να τελειώνουμε με το σκοτάδι. Ως εδώ»

«Ως αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι μια σειρά εξαιρετικών συναδέλφων, με σημαντική εμπειρία και ιδιαίτερη αγάπη για τα μνημεία και τον πολιτισμό, να έχουν αναγκαστεί να αποχωρήσουν από το Υπουργείο Πολιτισμού και τώρα να προσφέρουν τις γνώσεις και την εμπειρία τους σε άλλες υπηρεσίες του δημοσίου ή στον ιδιωτικό τομέα ή ως ακαδημαϊκοί σε δημόσια πανεπιστήμια. Αναρωτιόμαστε με θλίψη, πόσοι ακόμα Μηχανικοί πρέπει να φύγουν από το Υπουργείο, ώστε να γίνει αντιληπτό ότι όλα τα παραπάνω πρέπει να αλλάξουν; Πόσοι ακόμα συνάδελφοι πρέπει να παραιτηθούν από το Υπουργείο και το Δημόσιο, ώστε να γίνει κατανοητό από τους αρμόδιους ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά;» λένε οι διπλωματούχοι μηχανικοί του υπουργείου και τονίζουν ότι:

«Όσοι Μηχανικοί παραμένουμε δεν πρόκειται να συνεχίσουμε να υπομένουμε τοξικές συμπεριφορές και απαράδεκτες πρακτικές απαξίωσης του ρόλου μας ως Μηχανικοί και της πολύπλευρης προσφοράς μας στο δημόσιο συμφέρον και στον πολιτισμό. Τα όριά μας έχουν προ πολλού εξαντληθεί, καθότι αφενός, μας καταλογίζονται ευθύνες που δεν μας αναλογούν και αφετέρου, όλες οι κόκκινες γραμμές προσωπικής αξιοπρέπειας έχουν με χείριστο τρόπο καταπατηθεί.

Οι λαμπρές μας σπουδές στις πενταετείς πολυτεχνικές σχολές της Ελλάδας ή του εξωτερικού, η μεταπτυχιακή εξειδίκευση που ενίοτε φτάνει ακόμα και επίπεδο μεταδιδακτορικής έρευνας, οι επιστημονικές δημοσιεύσεις, οι διαφανείς και αξιοκρατικές διαδικασίες με τις οποίες έχουμε προσληφθεί στο ελληνικό δημόσιο, το πνεύμα συνεργασίας και αλληλοσεβασμού που διέπει τις μεταξύ μας επαγγελματικές σχέσεις, η αγάπη μας για τα μνημεία, η πρόθεση να προσφέρουμε τις γνώσεις μας στον πολιτισμό και η επιθυμία και αισιοδοξία μας ότι μπορούμε να κάνουμε τη ζωή όλων μας σε αυτή τη χώρα λίγο καλύτερη, δεν μας επιτρέπουν να συνεχίσουμε να σιωπούμε. Πρέπει να τελειώνουμε με το σκοτάδι. Ως εδώ».

Τα μηνύματα προς την διοικητική ιεραρχία και στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού

Οι μηχανικοί του ΥΠΠΟ υπογραμμίζουν ότι: Από κάθε αρμόδιο στη διοικητική ιεραρχία και στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού δεν διεκδικούμε, αλλά εμπράκτως απαιτούμε:

◊ Σεβασμό στην προσωπικότητα του κάθε Μηχανικού και εξάλειψη των απαράδεκτων συμπεριφορών ψυχολογικής πίεσης και εργασιακού εκφοβισμού (mobbing).

◊ Σεβασμό και αναγνώριση των ευθυνών και των επικίνδυνων και ανθυγιεινών συνθηκών εργασίας που αντιμετωπίζουν οι Μηχανικοί στα έργα πολιτισμού.

◊ Σεβασμό, κατανόηση και ανάσχεση των δυσανάλογα χαμηλών οικονομικών απολαβών των Μηχανικών σε σχέση με τις υπηρεσίες που προσφέρουν στον πολιτισμό.

◊ Σεβασμό στο ανώτατο μορφωτικό επίπεδο, τις μεταπτυχιακές – διδακτορικές σπουδές, το ερευνητικό – ακαδημαϊκό έργο των Μηχανικών και αξιοκρατική κατανομή τους σε θέσεις ευθύνης.

◊ Σεβασμό και αναγνώριση της επιστημονικής κατάρτισης, της τεχνικής εμπειρίας, της διαχειριστικής επάρκειας και της καθοριστικής συνεισφοράς των Μηχανικών στα έργα πολιτισμού.

◊ Σεβασμό και ανάδειξη του επιστημονικού έργου και των τεχνικών εφαρμογών των Μηχανικών στα έργα πολιτισμού στην επιστημονική κοινότητα και στην κοινωνία.

Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ ζητά επειγόντος συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (Π.Ο. ΕΜΔΥΔΑΣ) με επιστολή της προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, τον γενικό γραμματέα Γιώργο Διδασκάλου και τον ειδικό γραμματέα κ. Μήλιο ζητάει συνάντηση για τα θέματα για «επείγοντα θέματα των Διπλωματούχων Μηχανικών του Υπουργείου Πολιτισμού».

Στην επιστολή της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, που υπογράφουν ο πρόεδρος Δημήτρης Πετρόπουλος και ο γενικός γραμματέας Αλέξανδρος Βαγγελάκος υπογραμμίζεται ότι:

«Κυρία Υπουργέ, κύριοι Γραμματείς Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (Π.Ο. ΕΜΔΥΔΑΣ) αποτελεί την Ομοσπονδία με συνδικαλιστικό, αλλά και επιστημονικό χαρακτήρα, που εκπροσωπεί το σύνολο των Διπλωματούχων Μηχανικών οι οποίοι υπηρετούν στη Δημόσια Διοίκηση (Υπουργεία, ΝΠΔΔ, ΟΤΑ Α’ & Β’ βαθμού). Απευθυνόμαστε σε εσάς σε συνέχεια προηγούμενων εγγράφων μας, αλλά και ανακοινώσεων του Τμήματος Πολιτισμού της ΕΜΔΥΔΑΣ Αττικής προκειμένου να σας θέσουμε θέματα που αφορούν τα μέλη μας, υπαλλήλους του ΥΠΠΟ».

Του Αργύρη Δεμερτζή

πηγή ecopress.gr

Η Διεύθυνση Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων του ΥΟΕΝ εξέδωσε νέα εγκύκλιο η οποία αφορά σε οδηγίες για την εφαρμογή διατάξεων του ΝΟΚ μετά την ισχύ του ν. 5197/2025.

Αναλυτικά, στην εγκύκλιο που υπογράφεται από το Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, κ. Μπακογιάννη, αναφέρονται τα ακόλουθα:

ΘΕΜΑ: Οδηγία για την εφαρμογή διατάξεων του ΝΟΚ μετά την ισχύ του ν. 5197/2025

Σχετ.:

Οι διατάξεις του ν. 4067/2012 «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός.» (Α’ 79)

Οι διατάξεις των άρθρων 66 έως 71 του ν. 5197/2025 (Α’ 76)

H υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/28916/1094/24-03-2022 απόφαση «Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωνσταντίνου Σκρέκα και του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαου Ταγαρά στον Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος Ευθύμιο Μπακογιάννη» (Β ́1701).

Με αφορμή ερωτήματα υπηρεσιών και φορέων και με σκοπό την ενιαία εφαρμογή των διατάξεων του ν.4067/12 (Α’ 79) «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός» όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τις διατάξεις του ν.5197/25 (Α’ 76) σε συμμόρφωση με τις αποφάσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 146-149/2025), διευκρινίζονται τα εξής:

Αναφορικά με την εφαρμογή της παρ.8 του άρθρου 15 και λαμβάνοντας υπόψη την παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 4067/2012, όπως προστέθηκε με το άρθρο 66 του ν. 5197/2025 σύμφωνα με την οποία «6. Τα κίνητρα και οι προσαυξήσεις του άρθρου 10, των περ. γ) και δ) της παρ. 8 του άρθρου 15 και των παρ. 1 και 2 του άρθρου 25, δύναται να εφαρμόζονται, εφόσον ενσωματώνονται στα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, μέσω καθορισμού ζωνών κινήτρων. Για τον καθορισμό ζωνών κινήτρων, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια λαμβάνουν υπόψη τη θέση, τον βαθμό της οικιστικής ανάπτυξης του κάθε οικισμού, τις ιδιαιτερότητες, τα χαρακτηριστικά και την εν γένει φυσιογνωμία του, τη φέρουσα ικανότητα, τη συνολική επιβάρυνση της περιοχής και την οικιστική πυκνότητά της.», συνάγεται ότι εφαρμογή των κινήτρων των περ. γ και δ της παρ. 8 του άρθρου 15 του ν. 4067/2017 χωρεί μόνο μετά από ενσωμάτωση αυτών σε ΤΠΣ ή ΕΠΣ. Οι περ. α και β της ιδίας παραγράφου δεν περιλαμβάνονται στην ανωτέρω πρόβλεψη ούτε στις καταργούμενες διατάξεις που αναφέρονται στο άρθρο 71 του ν.5197/2025 ούτε σε άλλη καταργητική διάταξη και ως εκ τούτου εξακολουθούν να ισχύουν.

Αναφορικά με τους εσωτερικούς εξώστες (πατάρια), με την παρ.α του άρθρου 71 του ν.5197/25 καταργήθηκε η περ. ιε της παρ.6 του άρθρου 11 του ν.4067/12 περί μη προσμέτρησής τους στον συντελεστή δόμησης, αλλά όχι η δυνατότητα κατασκευής τους. Ως εκ τούτου είναι δυνατή η κατασκευή εσωτερικών εξωστών, σύμφωνα με τις οριζόμενες προϋποθέσεις της παρ.28 του άρθρου 2 του ΝΟΚ, ήτοι ως παραρτημάτων χώρων κύριας χρήσης, με συνολικό καθαρό εμβαδόν μικρότερο του 70% της μικτής επιφάνειας του υποκείμενου χώρου, οι οποίοι δεν αποτελούν ανεξάρτητη ιδιοκτησία και -λόγω των προαναφερόμενων προϋποθέσεων- εξακολουθούν να μην θεωρούνται όροφοι και να μην υπολογίζονται στον αριθμό των πραγματοποιούμενων ορόφων, όπου τυχόν υφίσταται σχετικός περιορισμός.

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΎ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων (ΠΟΞ) βάζει στο στόχαστρο της τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και καλεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να δώσει άμεση νομοθετική λύση, χωρίς να απαιτείται για την εκτός σχεδίου δόμηση η ύπαρξη γηπέδου με «πρόσωπο» σε πολεοδομικά αναγνωρισμένο δρόμο, με προεδρικό διάταγμα.  Και ταυτοχρόνως στέλνει μήνυμα στο υπουργείο, που ακολουθεί τη νομολογία του ΣτΕ, ότι από το «πάγωμα» έκδοσης νέων και την ακύρωση οικοδομικών αδειών που έχουν νομίμως εκδοθεί «αναμένεται να ζημιώσουν σοβαρά και τα δημόσια ταμεία, λόγω των εύλογων αξιώσεων αποζημίωσης, που θα εγερθούν από επενδυτές και ιδιώτες».

Οι λόγοι αμφισβήτησης της νομολογίας του ΣτΕ για την εκτός σχεδίου δόμηση

Η Ομοσπονδία των ξενοδόχων θέτει σε ευθεία αμφισβήτηση τη νομολογία του ΣτΕ, που ακολουθεί το ΥΠΕΝ, για την παρόδια εκτός σχεδίου δόμηση επισημαίνοντας ότι:

♦ Το ΣτΕ «έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενη νομολογία του ίδιου δικαστηρίου». Επίσης ότι:

♦ Το ΣτΕ «έρχεται σε αντίθεση και σε νομολογία του Αρείου Πάγου (βλ. ενδεικτικά ΑΠ 861/2017 και πολλές άλλες ομοίου περιεχομένου αποφάσεις του δικαστηρίου αυτού), σύμφωνα με την οποία η ένταξη στην κοινή χρήση ενός αγροτικού δρόμου δεν προϋποθέτει την έκδοση οποιασδήποτε εγκριτικής πολιτειακής πράξεως και συντελείται με μόνη την επί ένα εύλογο χρονικό διάστημα εν τοις πράγμασι χρήση του αγροτικού δρόμου ως κοινοχρήστου πράγματος».

♦ «Η χώρα μας έχει καταδικαστεί στο πρόσφατο παρελθόν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Sine Tsaggarakis A.E.E. v. Greece) για παραβίαση της αρχής της ύπαρξης ασφάλειας δικαίου για τις επενδύσεις, λόγω αντιφατικής νομολογίας εντός του Συμβουλίου της Επικρατείας», τονίζοντας ότι:  «Βασική προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και για την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας των πολιτών, είναι η ύπαρξη ασφάλειας δικαίου».

♦ Είναι στον αέρα τουριστικές επενδύσεις σε όλη τη χώρα, για τις οποίες η ΠΟΞ αναφέρει ότι η νομοθεσία επιτρέπει την έκδοση οικοδομικής άδειας,  ιδίως για ξενοδοχεία 4* και 5* που βρίσκονται σε εκτός σχεδίου περιοχές, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων έχει πρόσβαση μέσω αγροτικών δρόμων, δημοτικών οδών ή παλαιών διανοιγμένων οδών χωρίς προεδρικό διάταγμα.

Από την Πάτμο στην Μήλο με εκτός σχεδίου δόμηση δύο ταχυτήτων 

Η αντίδραση της ομοσπονδίας των ξενοδόχων εκδηλώνεται μετά την πρόσφατη ανάκληση εργασιών επέκτασης, για τις οποίες εκδόθηκε οικοδομική άδεια, στο πεντάστερο ξενοδοχείο στο Σαρακήνικο Μήλου, με απόφαση του ΣτΕ και το τελεσίγραφο του ΥΠΕΝ προς την εταιρία του ξενοδοχείου να αποκαταστήσει το φυσικό τοπίο της περιοχής εντός ενός μήνα.

Σημειώνεται ότι στα τρία χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ για οικοδομική άδεια στην Πάτμο, η οποία αποτέλεσε την αφετηρία της ανατροπής στην εκτός σχεδίου δόμηση σε όλη τη χώρα, το ΥΠΕΝ δρομολόγησε μελέτες αναγνώρισης οδών, με βάση τις οποίες πρόκειται να αναγνωριστεί οικοδομησιμότητα σε εκτός σχεδίου ακίνητα, σύμφωνα με τις επιταγές της νομολογίας του ΣτΕ.

Στο μεταξύ επικράτησε εκτός σχεδίου δόμηση «δύο ταχυτήτων», με άλλες Πολεοδομίες να βγάζουν άδειες και άλλες όχι.

Πάντως το ΥΠΕΝ για πρώτη φορά σε επίσημο θεσμικό κείμενο, στην υπουργική απόφαση, που δίνει προθεσμία ενός μήνα στην εταιρία της επένδυσης στην Μήλο να επαναφέρει το φυσικό περιβάλλον της περιοχής στην προτέρα κατάσταση, σύμφωνα με πορίσματα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, που ενσωματώνει η απόφαση, ξεκαθαρίζει ότι είναι άκυρες οι οικοδομικές άδειες σε εκτός σχεδίου γήπεδο, χωρίς πρόσωπο σε πολεοδομικά αναγνωρισμένο δρόμο, σύμφωνα με τη νομολογία του ΣτΕ για την εκτός σχεδίου δόμηση.

Αίτημα να κατοχυρωθούν οι οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί στην εκτός σχεδίου δόμηση

Η ΠΟΞ ζητά από την κυβέρνηση και τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού, να δοθεί άμεση νομοθετική λύση, ώστε οι αγροτικοί δρόμοι που χρησιμοποιούνται επί χρόνια να θεωρούνται κοινόχρηστοι, όπως επίσης να κατοχυρωθούν οι οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί για εκτός σχεδίου δόμηση και να σταματήσει η ανάκληση οικοδομικών αδειών που τινάζει στον αέρα ιδιωτικές επενδύσεις.

Ολόκληρη η επιστολή της ΠΟΞ προς το ΥΠΕΝ

Συγκεκριμένα στην επιστολή  προς τον υπουργό Περιβάλλοντος Σταύρο Παπασταύρου, η οποία κοινοποιείται παράλληλα στην υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη και τον πρόεδρο του ΣΕΤΕ Γιάννη Παράσχη, την οποία υπογράφουν ο πρόεδρος  Γιάννης Χατζής και ο γενικός γραμματέας Άγγελος Καλλίας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων σημειώνονται αναλυτικά τα ακόλουθα:

«Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 2 της με αριθμό 216/9-1-2015 αποφάσεως της Υπουργού Τουρισμού ορίζονται τα εξής:

«α. Η προσπέλαση στα ξενοδοχεία, η οποία βεβαιώνεται και αποτυπώνεται στην τεχνική έκθεση που προβλέπεται στην περίπτωση ζ’ της παραγράφου 1 του άρθρου 3 του Ν. 4276/2014, γίνεται από αναγνωρισμένη ως κοινόχρηστη ή ιδιωτική οδό ή μη αναγνωρισμένη αγροτική οδό πλάτους τουλάχιστον 3,5 μέτρων ή δια δουλείας διόδου συσταθείσας με μεταγεγραμμένη συμβολαιογραφική πράξη.

β. Εάν το οικόπεδο/γήπεδο είναι προσπελάσιμο μόνο από τη θάλασσα, ο φορέας εκμετάλλευσης της παραγράφου 2 προτείνει την κατασκευή, εφ’ όσον επιτρέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία, του λιμενικού έργου που απαιτείται για τη θαλάσσιαπροσπέλαση.

γ. Εάν δεν επιτρέπεται η κυκλοφορία αυτοκινήτων στην περιοχή που βρίσκεται το οικόπεδο/γήπεδο και αυτό βεβαιώνεται από τον οικείο ΟΤΑ ή την οικεία πολεοδομική υπηρεσία ή εάν το ξενοδοχείο βρίσκεται εντός παραδοσιακού οικισμού ή ιστορικού κέντρου πόλης, το πλάτος της οδού προσπέλασης μπορεί να είναι μικρότερο από 3,50 μ. (γίνεται δεκτό ως έχει το υφιστάμενο πλάτος της οδού).»

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, σε πρόσφατες αποφάσεις του, απαιτεί για να είναι νόμιμη οποιαδήποτε οικοδομική άδεια εκτός σχεδίου να έχει το γήπεδο, επί του οποίου γίνεται η ανοικοδόμηση, πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο, ο οποίος όμως να έχει εγκριθεί με πολιτειακή πράξη, και μάλιστα με προεδρικό διάταγμα.

Η κρίση αυτή του ΣτΕ έρχεται σε αντίθεση, εκτός από τις ρυθμίσεις της παραπάνω ΥΑ και στην προηγούμενη νομολογία του ίδιου δικαστηρίου, αλλά και σε νομολογία του Αρείου Πάγου (βλ. ενδεικτικά ΑΠ 861/2017 και πολλές άλλες ομοίου περιεχομένου αποφάσεις του δικαστηρίου αυτού), σύμφωνα με την οποία η ένταξη στην κοινή χρήση ενός αγροτικού δρόμου δεν προϋποθέτει την έκδοση οποιασδήποτε εγκριτικής πολιτειακής πράξεως και συντελείται με μόνη την επί ένα εύλογο χρονικό διάστημα εν τοις πράγμασι χρήση του αγροτικού δρόμου ως κοινοχρήστου πράγματος.

Η μεταστροφή αυτή της νομολογίας του ΣτΕ έχει θέσει σε σοβαρό κίνδυνο όχι μόνο μεγάλες και μικρότερες ξενοδοχειακές επενδύσεις, οι οποίες νομίμως και καλόπιστα αδειοδοτήθηκαν βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά και χιλιάδες απλούς ιδιοκτήτες γης, οι οποίοι βλέπουν την ακίνητη περιουσία τους να απαξιώνεται πλήρως, χωρίς καμία δική τους υπαιτιότητα.

Πρόκειται συχνά για ακίνητα που μεταβιβάστηκαν, κληρονομήθηκαν ή αποκτήθηκαν με σκοπό τη μελλοντική αξιοποίησή τους, στηριζόμενοι απολύτως στη διαχρονικά παγιωμένη διοικητική και νομολογιακή πρακτική. Παράλληλα, οι εντεύθεν δυσμενέστατες συνέπειες δεν περιορίζονται στους άμεσους επενδυτές, αλλά διαχέονται σε ολόκληρες τοπικές οικονομίες και κοινωνίες, πλήττοντας επαγγελματίες, εργαζόμενους, τεχνικά επαγγέλματα και κάθε συναφή οικονομική δραστηριότητα.

Η κατάσταση αυτή δυσφημίζει τη χώρα στο εξωτερικό, αποθαρρύνει δυνητικούς επενδυτές και αναμένεται να ζημιώσει σοβαρά και τα δημόσια ταμεία, λόγω των εύλογων αξιώσεων αποζημίωσης που θα εγερθούν από επενδυτές και ιδιώτες, οι οποίοι θα δουν τις νομίμως
αδειοδοτημένες επενδύσεις ή την περιουσία τους να ακυρώνονται εκ των υστέρων.

Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (άρθρο 24 του Συντάγματος) αποτελεί και για εμάς πρώτη προτεραιότητα. Ωστόσο δεν είναι αναγκαίο να κατοχυρώνεται σε βάρος άλλων εξίσου θεμελιωδών συνταγματικών αξιών, όπως η οικονομική ανάπτυξη (άρθρο 106 παρ. 1 του Συντάγματος) και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας (άρθρο 17 παρ. 1 του Συντάγματος), όταν κάτι τέτοιο δεν επιβάλλεται απολύτως από την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος).

Ιδίως στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένου ότι για τις εκτός σχεδίου ξενοδοχειακές μονάδες προβλέπεται υποχρεωτικά η εκπόνηση μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και διασφαλίζεται ήδη επαρκώς η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Βασική προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και για την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας των πολιτών, είναι η ύπαρξη ασφάλειας δικαίου. Υπενθυμίζουμε ότι η χώρα μας έχει καταδικαστεί στο πρόσφατο παρελθόν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Sine Tsaggarakis A.E.E. v. Greece) για παραβίαση της αρχής αυτής, λόγω αντιφατικής νομολογίας εντός του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Εάν πράγματι επιθυμούμε μια χώρα φιλική προς τις επενδύσεις, αλλά και δίκαιη προς τους πολίτες της, παρόμοια ζητήματα οφείλουν να επιλύονται άμεσα και θεσμικά.

Σε κάθε περίπτωση, η αναστολή εκτέλεσης ήδη εκδοθεισών και νομίμως χορηγηθεισών αδειών δεν συνιστά λύση, αλλά επιλογή με ανεπανόρθωτες συνέπειες, καθώς οδηγεί στην ακύρωση επενδυτικών σχεδίων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης και προκαλεί δραματική απαξίωση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι ενήργησαν καλόπιστα και σε πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον νομικό πλαίσιο.

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση”.

Του Αργύρη Δεμερτζή

πηγή ecopress.gr

Tο νομοσχέδιο με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες», το οποίο στοχεύει στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και την απλοποίηση των συναλλαγών των πολιτών με το Δημόσιο, παρουσιάζει αυτή την ώρα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.

Ανάμεσα στις 14 παρεμβάσεις που περιλαμβάνει η προτεινόμενη μεταρρύθμιση είναι και η κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής.

Σημειώνεται πως το νομοσχέδιο ενσωματώνει υποδείξεις του Συνηγόρου του Πολίτη και αντλεί στοιχεία από τα ερωτηματολόγια του 2025, προκειμένου να αντιμετωπιστούν πρακτικά προβλήματα που οδηγούν σε καθημερινή ταλαιπωρία. 

Ο αντιπρόεδρος υπογράμμισε ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει 14 παρεμβάσεις διοικητικού χαρακτήρα, οι οποίες θα φέρουν αλλαγές με βάση κοινή λογική, αντιμετωπίζοντας διαδικασίες που έως σήμερα δημιουργούν καθημερινή «τρέλα» στους πολίτες. Στα επόμενα βήματα προβλέπεται η προώθηση της αξιολόγησης στο δημόσιο, η εισαγωγή ψηφιακής κάρτας εργασίας, νομοθετικές πρωτοβουλίες για τις πολεοδομίες και η μεταρρύθμιση στον ΟΣΕ.

Αναλυτικά οι 14 παρεμβάσεις ώστε να γίνει το κράτος πιο φιλικό στον πολίτη

1. Αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση

2. Αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών

3. Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του

4. Συστηματική παρακολούθηση καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας

5. Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία

6. Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις

7. Υποχρέωση ανάρτησης των εγκυκλίων

8. Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών

9. Ενιαία ερμηνεία νομοθεσίας από διοικητικά όργανα που εξετάζουν ενστάσεις των πολιτών

10. Μοντέλο ΕΦΚΑ στις συναλλαγές με το Δημόσιο: έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων με πλήρη ισχύ από πιστοποιημένους επαγγελματίες

11. Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους ως one – stop shop

12. Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής

13. Δυνατότητα για πληρωμή του φόρου κληρονομιάς κατά τη μη μεταβίβαση του κληρονομιαίου ακινήτου

14. Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου

Πηγή:πηγή ertnews.gr

Εκδόθηκε σε ΦΕΚ η απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας « Διαδικασία γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’76)»

Καλούνται όσοι ενδιαφερόμενοι (ιδιοκτήτες ή εργολάβοι) υπάγονται στις ευεργετικές διατάξεις του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου των περ. α και β της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’76),

[δηλαδή όσοι έχουν οικοδομικές άδειες με χρήση κινήτρων και προσαυξήσεων του ΝΟΚ (που αναφέρονται στα άρθρα 66 και 71 ν. 5197/2025) που: α) ακυρώνονται με δικαστική απόφαση ή έχουν προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως, η οποία εκκρεμεί και εφόσον έχουν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, ή  β) έχουν εκδοθεί έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 και για τις οποίες έχει, έως την ίδια ημερομηνία, υποβληθεί αίτημα ένταξης σε πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση έγκρισης του αιτήματος.]

να αποστείλουν (οι ίδιοι, οι νόμιμοι εκπρόσωποι τους ή οι μηχανικοί αυτών) στην ηλεκτρονική διεύθυνση planchora@ypen.gr  εντός είκοσι (20) ημερολογιακών ημερών, ήτοι μέχρι και την 24.2.2026, γνωστοποίηση των κάτωθι στοιχείων:

α. Αριθμό οικοδομικής άδειας ή και Αριθμό πράξης

β. ΥΔΟΜ (απαιτείται μόνο σε περίπτωση έγχαρτων οικοδομικών αδειών)

γ. Δημοτική Ενότητα

δ. Δήμο

ε. Αριθμό δικαστικής απόφασης ή αίτησης ακύρωσης (σε περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί δικαστική απόφαση) και η πράξη κατάθεσης αυτής ή αριθμό πρωτοκόλλου αιτήματος ένταξης σε πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης ή έγκριση του αιτήματος (εφόσον υφίσταται).

Σημειώνουμε ότι αρκεί η υποβολή μιας γνωστοποίησης από οιοδήποτε ιδιοκτήτη ή εργολάβο ή νόμιμο εκπρόσωπο ή μηχανικό ανά κτίριο – οικοδομική άδεια.

Διαδικασία γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας των οικοδομικών αδειών των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’ 76).

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:

1. Τα άρθρα 66 έως 71 του ν. 5197/2025 «Παρεμβάσεις στο νομοθετικό πλαίσιο της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών, στον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών και στον Κώδικα Συμβολαιογράφων και λοιπές διατάξεις» (Α’ 76) και ιδίως την παρ. 4 του άρθρου

2. Τον ν. 4067/2012 «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός» (Α’ 79, διόρ. σφαλμ. Α’ 99).

3. Τον ν. 4495/2017 «Έλεγχος και προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις» (Α’ 167).

4. Τoν ν. 4622/2019 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης» (Α’ 133).

5. Το π.δ. 94/2025 «Καθορισμός διαδικασίας έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και άλλων λεπτομερειών για την υλοποίηση οικοδομικών αδειών» (Α’ 196).

6. Το π.δ. 132/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υ.Π.ΕΝ.)» (Α’ 160).

7. Το π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 131).

8. Την υπ’ αρ. 74103/5569/8.7.2023 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νικόλαο Ταγαρά» (Β’ 4408).

9. Την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΓΡΓΓΧΣΑΠ/125753/8426/10-11-2025 υπουργική απόφαση «Ελάχιστο περιεχόμενο και τεχνικές προδιαγραφές των μελετών των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων.» (Β’ 6015).

10. Τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ.

11. Τον ν. 4624/2019 «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680» (Α’ 137).

12. Το υπό στοιχεία εισρχ. ΥΠΕΝ/ΓΡΓΓΧΣΑΠ/133828/8910/27-11-2025 έγγραφο της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.

13. Το άρθρο 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α’ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α’ 133), και το γεγονός ότι, από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

14. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ.

Άρθρο 1
Διαδικασία και υπόχρεοι γνωστοποίησης

1. Όσοι ενδιαφερόμενοι (ιδιοκτήτες ή εργολάβοι) υπάγονται στις διατάξεις των περ. α και β της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 (Α’76) καλούνται να αποστείλουν στην ηλεκτρονική διεύθυνση planchora@ypen.gr κατά το διάστημα είκοσι (20) ημερολογιακών ημερών από την έναρξη ισχύος της παρούσας, οι ίδιοι, οι νόμιμοι εκπρόσωποι τους ή οι μηχανικοί αυτών γνωστοποίηση των στοιχείων του άρθρου 2 στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

2. Αρκεί η υποβολή μιας γνωστοποίησης από οιοδήποτε ιδιοκτήτη ή εργολάβο ή νόμιμο εκπρόσωπο ή μηχανικό ανά κτίριο – οικοδομική άδεια. Σε περίπτωση περισσοτέρων της μίας γνωστοποίησης για το ίδιο κτίριο – οικοδομική άδεια λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς του άρθρου 3 μια (1) φορά το κτίριο – οικοδομική άδεια.

3. Προκειμένου να αποφευχθεί η μη γνωστοποίηση περιπτώσεων οικοδομικών αδειών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της παρ. 1 δύναται το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας: α) να απευθύνεται σε όλους τους αρμόδιους φορείς και συμβούλια που ενδέχεται να έχουν σχετικές πληροφορίες, όπως ενδεικτικά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, Υπουργείο Δικαιοσύνης, Δικαστήρια της χώρας, Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Γενική Γραμματεία Εταιρικού Συμφώνου Περιφερειακής Ανάπτυξης, Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων, Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής προκειμένου να του διαβιβάσουν τα στοιχεία του άρθρου

Άρθρο 2
Αντικείμενο γνωστοποίησης

1. Η γνωστοποίηση περιλαμβάνει αποκλειστικά τα κάτωθι στοιχεία:

α. Αριθμό οικοδομικής άδειας ή και αριθμό πράξης.

β. ΥΔΟΜ (απαιτείται μόνο σε περίπτωση έγχαρτων οικοδομικών αδειών).

γ. Δημοτική Ενότητα.

δ. Δήμο.

ε. Αριθμό δικαστικής απόφασης ή αίτησης ακύρωσης (σε περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί δικαστική απόφαση) και η πράξη κατάθεσης αυτής, ή αριθμό πρωτοκόλλου αιτήματος ένταξης σε πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης ή έγκριση του αιτήματος (εφόσον υφίσταται).

2. Δύναται να αναζητείται από τους αρμοδίους για την εκπόνηση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (συμπεριλαμβανομένων τυχόν αναδόχων αυτών) μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος e-adeies και των Υπηρεσιών Δόμησης, κάθε άλλο αναγκαίο στοιχείο (όπως ενδεικτικά στέλεχος οικοδομικής άδειας ή αναθεώρησης αυτής) για τους σκοπούς του άρθρου

Άρθρο 3
Σκοπός γνωστοποίησης

Η γνωστοποίηση των στοιχείων του άρθρου 2 είναι αναγκαία, όπως προκύπτει από τα άρθρα 66 έως 71 του ν. 5197/2025, προκειμένου: α) να διαπιστωθεί σε ποιες περιοχές είναι αναγκαία η εκπόνηση μελετών Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π.), β) αυτά να ληφθούν υπόψη κατά την εκπόνηση των Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π. για την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου ανά δημοτική ενότητα ή δήμο, γ) να εξαχθούν στατιστικά δεδομένα.

Άρθρο 4
Κυρώσεις μη γνωστοποίησης

Η μη τήρηση της διαδικασίας γνωστοποίησης των παρ. 1 και 2 του άρθρου 1 επιφέρει αδυναμία χρήσης των ευνοϊκών διατάξεων του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 στην περίπτωση που οι άδειες που εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής της παρ. 1 του άρθρου 1 δεν ληφθούν υπόψη κατά την εκπόνηση των Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π..

Άρθρο 5
Προβλέψεις για την τήρηση εμπιστευτικότητας και την προστασία προσωπικών δεδομένων

1. Των στοιχείων του άρθρου 2 λαμβάνουν γνώση, πέραν του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι εκάστοτε αρμόδιοι για την εκπόνηση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων κατά την παρ. 3 του άρθρου 1 του π.δ. 94/2025 (Α’ 196), (συμπεριλαμβανομένων τυχόν αναδόχων αυτών, οι οποίοι έχουν τον ρόλο του εκτελούντος την επεξεργασία) για τους σκοπούς του άρθρου 3, οι οποίοι υποχρεούνται σε τήρηση εμπιστευτικότητας.

2. Η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πραγματοποιείται δυνάμει των διαλαμβανόμενων στο άρθρου 68 του ν. 5197/2025, στο π.δ. 94/2025 (Α’ 196) και την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΓΡΓΓΧΣΑΠ/125753/8426/10-11-2025 (Β’ 6015) απόφαση στο πλαίσιο συμμόρφωσης με έννομη υποχρέωση εκ του ίδιου άρθρου χάριν εξυπηρέτησης δημοσίου συμφέροντος (άρθρα 5 και 6 παρ. 1 στοιχ. γ’ και ε’ ΓΚΠΔ).

3. Οι αποδέκτες των δεδομένων έχουν την υποχρέωση λήψης και διαρκούς τήρησης των κατάλληλων και αναγκαίων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων ασφάλειας των λαμβανομένων πληροφοριών και την προστασία των διακινούμενων δεδομένων από κάθε παραβίαση, καθώς και από σκόπιμη απειλή ή τυχαίο κίνδυνο.

4. Τυχόν ανάδοχοι εκπόνησης της μελέτης ΕΣΠΙΑΠ οφείλουν να διαγράφουν το σύνολο των στοιχείων εντός ευλόγου χρόνου μετά την έγκριση του ΕΣΠΙΑΠ.

5. Σε κάθε περίπτωση για την επεξεργασία τυχόν προσωπικών δεδομένων τηρούνται οι προβλέψεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 και του ν. 4624/2019 (Α’ 137).

Άρθρο 6
Ενημέρωση υπόχρεων

Για την έγκαιρη ενημέρωση των υπόχρεων της παρ. 1 του άρθρου 1 η παρούσα απόφαση κατ’ ελάχιστον:

α) αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας,

β) αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Επιπροσθέτως, δύναται να χρησιμοποιείται κάθε πρόσφορο μέσω ενημέρωσης, όπως ενδεικτικά να αποστέλλεται σχετική ενημέρωση μέσω ηλεκτρονικής επικοινωνίας στα μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος ή να εμφανίζεται σχετική ειδοποίηση στο ηλεκτρονικό σύστημα «e-adeies».

Άρθρο 7
Έναρξη ισχύος

Η ισχύς της παρούσας απόφασης αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Ο Υφυπουργός

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΑΓΑΡΑΣ

• Εδώ κατεβάζεις το ΦΕΚ κάνοντας σύνδεση.

Με την τελική νομοθετική ρύθμιση παρατείνονται τα παρακάτω

• Έως την 1^η Φεβρουαρίου 2028, η προθεσμία για την υποχρεωτική έκδοσή ταυτότητας κτιρίου για επτά κατηγορίες ακινήτων ειδικών χρήσεων και συνάθροισης κοινού, πλην κατοικίας όπως επίσης και για τα ακίνητα του δημοσίου, δήμων και Νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, που λήγει σε λιγότερο από δύο εβδομάδες στις 31 Ιανουαρίου 2026.

Σημειώνεται πως η  υποχρεωτική έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας, για όσους ιδιοκτήτες ακινήτων δεν εκπληρώσουν εμπρόθεσμα την υποχρέωση τους συνεπάγεται πρόστιμο που κυμαίνεται από 200 ευρώ έως και χρηματική ποινή ίση με το 10% της αξίας του ακινήτου.

Η παράταση που κλείδωσε στο ΥΠΕΝ για την ταυτότητα κτιρίου ειδικότερα αφορά  τα κάθε είδους κτήρια συνάθροισης κοινού, όπως θέατρα, κινηματογράφοι, αίθουσες συγκέντρωσης για κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, συνεδριακά κέντρα και κτίρια εκθέσεων. Επιπλέον, κτήρια πολιτιστικών εκδηλώσεων όπως βιβλιοθήκες, μουσεία, αίθουσες εκθέσεων, αθλητικές εγκαταστάσεις, κλειστά γυμναστήρια, γήπεδα με κερκίδες και κλειστούς βοηθητικούς χώρους. Επαγγελματικά κτίρια, όπως πρατήρια υγρών καυσίμων και συνεργεία αυτοκινήτων. Γενικότερα αφορά –και- κάθε κτίριο που στεγάζεται οποιαδήποτε δημόσια ή δημοτική υπηρεσία, είτε ανήκει σε ιδιώτη, είτε στο ίδιο το Δημόσιο, σε ΝΠΔΔ κ.α.

Για τα αυθαίρετα κατηγορίας 1 έως 4:

♦ Έως τις 31 Μαρτίου 2028, η προθεσμία για τη δυνατότητα υπαγωγής σε τακτοποίηση με πρόστιμο των αυθαιρέτων κατηγοριών 1 έως 4 που λήγει στις 31 Μαρτίου 2026.

Για τις οικοδομικές άδειες του ΝΟΚ:

Έως την καταληκτική προθεσμία αίτησης επανέκδοσης οικοδομικής άδειας, μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος «e–adeies». Αφορά σε οικοδομικές άδειες με χρήση κινήτρων του ΝΟΚ, οι οποίες εκδόθηκαν νόμιμα αλλά ακυρώνονται μετά από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και τα κτίρια κηρύσσονται αυθαίρετα και κατεδαφιστέα. Για αυτές τις περιπτώσεις η τροπολογία αναστέλλει τις κυρώσεις των προστίμων και κατεδάφισης των κτιρίων, παραπέμποντας στην δυνατότητα που έχει δοθεί σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ και σχετικό ΠΔ που ψηφίστηκε κατόπιν προληπτικής νομοτεχνικής έγκρισης του Δικαστηρίου, να υλοποιηθούν με περιβαλλοντικό ισοδύναμο και τις ρυθμίσεις περί έναρξης εργασιών.

Το τελικό κείμενο της νομοθετικής ρύθμισης για τις παρατάσεις στο ΦΕΚ

Οι πολεοδομικές παρατάσεις ψηφίστηκαν στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, με τίτλο: «Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις» το οποίο έγινε νόμος και δημοσιεύτηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως  ( νόμος 5270/2026 ΦΕΚ 23 Ιανουαρίου 2026. Τεύχος Πρώτο, Αρ. Φύλλου 9). Το πλήρες κείμενο της  σχετικής νομοθετικής ρύθμισης για τις παρατάσεις, όπως δημοσιεύεται στο ΦΕΚ (άρθρο 43 του νόμου 5270/2025) έχει ως εξής:

• «Άρθρο 43

α) Παράταση προθεσμίας καταβολής στον Ε.Ο.ΑΝ. μέρους του τέλους ταφής των Δήμων της Περιφέρειας Αττικής,

β) Παρατάσεις πολεοδομικών προθεσμιών

1. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της υποπερ. ββ) της περ. β) της παρ. 10 του άρθρου 38 του ν. 4819/2021 (Α’ 129), περί καταβολής μέρους του οφειλόμενου ποσού του τέλους ταφής, παρατείνεται από τη λήξη της έως την 31η Μαρτίου 2026.

2. Η προθεσμία της παρ. 1 του άρθρου 70 του ν. 5197/2025 (Α’ 76), περί μεταβατικών διατάξεων για την αναστολή κυρώσεων και τη μη εφαρμογή του άρθρου 82 του ν. 4495/2017 (Α’ 167), περί απαγόρευσης δικαιοπραξιών σε ακίνητα, παρατείνεται έως την καταληκτική προθεσμία αίτησης επανέκδοσης οικοδομικής άδειας μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος «e-adeies», σύμφωνα με την υποπερ. αα) της περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025, περί περιβαλλοντικού ισοδυνάμου και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν της 31ης.12.2026, εφόσον υποβληθεί εμπροθέσμως η ανωτέρω αίτηση.

3. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 55 του ν. 4495/2017, περί προθεσμίας υποβολής ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου για τα κτίρια Κατηγορίας Ι παρατείνεται έως και την 1η.2.2028.

4. Οι προθεσμίες του τρίτου και τέταρτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 102 του ν. 4495/2017, περί κα­ταληκτικής ημερομηνίας υπαγωγής αυθαιρέτων, παρατείνονται από την 31η.3.2026 έως και την 31η.3.2028.

5. Η προθεσμία της παρ. 4 του άρθρου 132 του ν. 4759/2020 (Α’ 245), περί επιτρεπόμενων χρήσεων εγκατα­στάσεων διαχείμανσης και μικροεπισκευών σκαφών, παρατείνεται από τη λήξη της έως και την 31η.12.2027.

6. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 5 του άρθρου 125ΚΑ του ν. 4495/2017, περί μεταβατικών διατάξεων για την εκτέλεση πρωτοκόλλων κατεδάφισης, οι ημερομηνίες «31η Μαρτίου 2026» αντικαθίστανται από την ημερο­μηνία «30ή Ιουνίου 2026», και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:

«5. Μέχρι την 30ή Ιουνίου 2026, οριστικές εκθέσεις αυτοψίας και πρωτόκολλα κατεδάφισης που έχουν εκδοθεί μέχρι την 30ή Ιουνίου 2026 εκτελούνται κατά προτεραιότητα, με κριτήριο τη χρονική εγγύτητα της αυθαιρεσίας σε σχέση με την 30ή Ιουνίου 2026, από τις υπηρεσίες που ήταν αρμόδιες για την εκτέλεση των κατεδαφίσεων πριν την 1η Μαΐου 2024. Εντός δέκα (10) ημερών από τη λήξη της ανωτέρω προθεσμίας οι αρμόδιες υπηρεσίες διαβιβάζουν στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το σύνολο των πρωτοκόλλων κατεδάφισης που δεν έχουν εκτελεστεί, καθώς και έκθεση σχετικά με τις εκτελεσθείσες κατεδαφίσεις από την 1η Μαΐου 2024.»

Ο Κτιριοδομικός Κανονισμός, όπως εγκρίθηκε το 2023 (ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/66006/2360, ΦΕΚ Β’ 3985/22.06.2023) και όπως τροποποιήθηκε με την ΥΑ οικ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/7133/234 (ΦΕΚ Β’ 6995/23.12.2025), είναι από τα βασικά «εργαλεία συμμόρφωσης» που καθορίζουν, στην πράξη, αν μια ανακαίνιση, μια αλλαγή χρήσης ή μια επένδυση σε ακίνητο θα προχωρήσει ομαλά ή θα κολλήσει σε τεχνικο-νομικά αδιέξοδα μέσα στο 2026. Η τροποποίηση του Δεκεμβρίου 2025 δεν είναι “γενική επικαιροποίηση”: εισάγει στοχευμένες ρυθμίσεις που (α) αποσυμπιέζουν κρίσιμα σημεία στις αλλαγές χρήσης υφιστάμενων κτιρίων, (β) αυστηροποιούν/εξειδικεύουν απαιτήσεις προσβασιμότητας μέσω ανελκυστήρων σε ειδικές τυπολογίες κατοικίας, και (γ) επηρεάζουν τις προδιαγραφές που πρέπει να «δέσουν» στις μελέτες Η/Μ και στις εγκρίσεις εργασιών, ιδίως σε ανακαινίσεις με ενεργειακές/λειτουργικές αναβαθμίσεις.

• Στο πεδίο των αλλαγών χρήσης, η πλέον πρακτική μεταβολή αφορά το ελεύθερο ύψος χώρων σε νομίμως υφιστάμενα κτίρια που επιχειρούν επιτρεπόμενη αλλαγή χρήσης. Προστέθηκε ρητή παράγραφος στο άρθρο 7 («Ελεύθερο ύψος και καθαρός όγκος») που στοχεύει ιδίως περιπτώσεις όπου οι οικοδομικές άδειες είχαν κύριες χρήσεις εκτός κατοικίας σε ποσοστό άνω του 50% της συνολικής δόμησης (δηλαδή «ειδικά κτίρια» κατά ΝΟΚ) και, στη συνέχεια, επιχειρείται αλλαγή χρήσης. Στις περιπτώσεις αυτές, τα πραγματοποιούμενα ελεύθερα ύψη λαμβάνονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κτιριοδομικού Κανονισμού (όπως ισχύει) κατά παρέκκλιση τυχόν προδιαγραφών του φορέα λειτουργίας, υπό έναν κρίσιμο όρο: απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του φορέα λειτουργίας. Η αξιολόγηση είναι διπλή: αφενός, η ρύθμιση μειώνει τον κίνδυνο να «ναρκοθετούν» οι αλλαγές χρήσης από απαιτήσεις ύψους που προκύπτουν όχι από την πολεοδομική/κτιριοδομική νομοθεσία αλλά από επιμέρους κανονισμούς λειτουργίας (π.χ. προδιαγραφές φορέων αδειοδότησης), αφετέρου όμως μεταφέρει το κέντρο βάρους στη διοικητική διαχείριση της σύμφωνης γνώμης, άρα απαιτεί έγκαιρη στρατηγική τεκμηρίωση, προ-διαβούλευση και καθαρή χαρτογράφηση του «φορέα λειτουργίας» κατά περίπτωση (ώστε να μην καταλήξει η αλλαγή χρήσης να εξαρτάται από άτυπες απαιτήσεις ή καθυστερήσεις).

• Παράλληλα, στο 2026 επηρεάζεται σημαντικά η προσβασιμότητα (και το κόστος/σχεδιασμός ανακαινίσεων ή νέων αδειών) μέσω της εξειδίκευσης της υποχρέωσης ανελκυστήρα. Στο άρθρο 30 («Ανελκυστήρες») τροποποιήθηκε η παρ. 1.1 ώστε, πέρα από τον γενικό κανόνα «σε κάθε νέο κτίριο επιβάλλεται η εγκατάσταση ενός τουλάχιστον ανελκυστήρα», να προβλεφθεί ρητά ότι σε νέο κτίριο κατοικίας χωρίς κοινόχρηστους χώρους επιβάλλεται ανελκυστήρας όταν το δάπεδο ορόφου ή τμήματος ορόφου έχει διαφορά στάθμης μεγαλύτερη από 9 μ. από την οριστική επιφάνεια του περιβάλλοντος εδάφους στο σημείο προσπέλασης προς τον όροφο. Πρόκειται για διάταξη που «πιάνει» συχνά πραγματικές τυπολογίες στην Ελλάδα (κτίρια σε έντονη κλίση, κατοικίες με ανεξάρτητες προσβάσεις, split-level διατάξεις χωρίς τυπικούς κοινόχρηστους χώρους) και δημιουργεί νέα σημεία ελέγχου συμμόρφωσης ήδη από τη φάση προμελέτης. Η αποτίμηση εδώ είναι ότι ο νομοθέτης κλείνει ένα πρακτικό κενό που μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικά μη προσβάσιμες κατοικίες, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις τεχνικές δεσμεύσεις σε έργα που μέχρι πρότινος «κινούνταν» οριακά χωρίς ανελκυστήρα λόγω τυπολογίας. Αυτό σημαίνει ότι το 2026, σε κάθε due diligence ακινήτου προς ανέγερση/ανακατασκευή ή σε κάθε αναθεώρηση αδείας, απαιτείται έλεγχος υψομετρικών, σημείου προσπέλασης και χαρακτηρισμού «κοινοχρήστων», γιατί ένα λάθος στο concept μπορεί να μεταφραστεί σε ανασχεδιασμό πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας με σοβαρές συνέπειες σε κάλυψη/διαρρυθμίσεις/κόστος.

• Στην ίδια κατεύθυνση, επέρχονται αλλαγές στις κλίμακες (άρθρο 11), με προσθήκη πρόβλεψης για κλίμακες τύπου ΙΙΙ σε κτίρια ή τμήματά τους με χρήση προσωρινής διαμονής (κατηγορία Β), όταν πρόκειται για εσωτερικές κλίμακες μεμονωμένων διαμερισμάτων που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από τους ενοίκους των συγκεκριμένων διαμερισμάτων. Η ρύθμιση, αν και τεχνική, έχει σαφή πολεοδομικό/αδειοδοτικό αποτύπωμα: σε ανακαινίσεις ή αναδιαρρυθμίσεις τουριστικών καταλυμάτων με «διαμερισματοποίηση» (suites/maisonettes), επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στη λύση της εσωτερικής κίνησης, μειώνοντας το ρίσκο να χαρακτηριστούν μη επιτρεπτές λύσεις κλιμακοστασίου λόγω τυπολογίας. Στην πράξη, όμως, απαιτεί προσοχή ώστε να τεκμηριώνεται ότι η κλίμακα είναι πράγματι εσωτερική συγκεκριμένου διαμερίσματος και ότι η χρήση της είναι αποκλειστική, γιατί διαφορετικά η παράκαμψη μπορεί να καταπέσει στον έλεγχο (διοικητικό ή πραγματογνωμοσύνης) με συνέπειες για τη νομιμότητα της λειτουργίας/αδειοδότησης.

• Ως προς τις ανακαινίσεις, το 2026 αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο η ανάγκη «κλειδώματος» τεχνικών προδιαγραφών στις Η/Μ εργασίες, γιατί η τροποποίηση ενισχύει παραπομπές σε συγκεκριμένες τεχνικές οδηγίες και πρότυπα. Ενδεικτικά, στις ρυθμίσεις θέρμανσης/κλιματισμού γίνεται ρητή αναφορά σε ΤΟΤΕΕ και πρότυπα ΕΛΟΤ ΕΝ για τον υπολογισμό/κατασκευή, ενώ για επιμέρους συσκευές τίθενται απαιτήσεις πιστοποίησης (σήμανση CE κ.λπ.). Αυτό δεν είναι «απλώς τεχνικό»: σε ανακαινίσεις που συνοδεύονται από ΕΕΔΜΚ ή άδεια (π.χ. εκτεταμένες Η/Μ επεμβάσεις, αλλαγές θέσης λεβητοστασίου, νέα δίκτυα κλιματισμού/αερισμού, αναβαθμίσεις για ενεργειακή απόδοση), η μη πλήρης ευθυγράμμιση με τις παραπομπές αυτές μπορεί να δημιουργήσει σημείο τριβής με τον έλεγχο πληρότητας φακέλου, αλλά και με ευθύνη του κύριου του έργου έναντι τρίτων (π.χ. θόρυβος, ασφάλεια εγκατάστασης). Άρα, η «νομική» δουλειά στο 2026 δεν είναι μόνο να βγει η άδεια, αλλά να θωρακιστεί ο φάκελος τεκμηρίωσης (προδιαγραφές, δηλώσεις συμμόρφωσης, τεχνικές εκθέσεις), ιδίως όταν το ακίνητο προορίζεται για μίσθωση/πώληση ή φιλοξενία κοινού.

Τέλος, επειδή ο χρήστης βλέπει «προσβασιμότητα» ως οριζόντιο κριτήριο κινδύνου (και σωστά), πρέπει να διαβαστεί η τροποποίηση του Κτιριοδομικού Κανονισμού σε συνδυασμό με το γενικό πλαίσιο του άρθρου 26 του ΝΟΚ (ν. 4067/2012) για «προσβασιμότητα χωρίς φραγμούς» και τις τεχνικές οδηγίες προσαρμογής υφιστάμενων κτιρίων (ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΕΣΕΔΠ/65826/699/2020, ΦΕΚ Β’ 2998/20.07.2020). Εδώ η πρακτική αποτίμηση για το 2026 είναι ότι η αγορά θα δει περισσότερα έργα να σκοντάφτουν όχι στο αν «επιτρέπεται» μια χρήση πολεοδομικά, αλλά στο αν η χρήση μπορεί να λειτουργήσει νόμιμα με όρους προσβασιμότητας (διαδρομές, κατακόρυφη εξυπηρέτηση, χώροι υγιεινής όπου απαιτούνται, κ.λπ.) και στο αν απαιτούνται ειδικοί έλεγχοι/διαδικασίες όπου εμπλέκονται κτίρια δημοσίου ενδιαφέροντος και οι μηχανισμοί ελέγχου προσβασιμότητας. Για τον ιδιώτη επενδυτή και τον ιδιοκτήτη, αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη έγκαιρου νομικού-τεχνικού ελέγχου πριν «κλειδώσει» η εμπορική συμφωνία ή η μίσθωση: η συμμόρφωση στην προσβασιμότητα δεν είναι πλέον “nice to have”, αλλά παράγοντας που μπορεί να αλλάξει τον προϋπολογισμό, το χρονοδιάγραμμα και –σε ακραίες περιπτώσεις– τη βιωσιμότητα μιας αλλαγής χρήσης ή μιας ανακαίνισης.

πηγή news.b2green.gr

συντάξας

Παναγιώτης Γαλάνης, Δικηγόρος

ENVLEX Group pgalanislaw.gr

Άρθρο 75 (ΦΕΚ 231/Α/12.12.2025 σελ. 43 του ψηφιοποιημένου)

1. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της παρ. 6 του άρθρου 29 του ν. 4067/2012 (Α’ 79), περί της ισχύος των οικοδομικών αδειών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της περ. (α) της παρ. 3 του άρθρου 6 του από 8.7.1993 προεδρικού διατάγματος (Δ’ 795), προκειμένου να ολοκληρωθούν οι όψεις και η τυχόν στέγη του κτιρίου και να ενταχθούν στην περ. γ) της παρ. 5 του άρθρου 42 του ν. 4495/2017 (Α’ 167), παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2027.

2.α) Η προθεσμία της περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 51 του ν. 4178/2013 (Α’ 174), περί εκσυγχρονισμού και κτιριακής επέκτασης σε νόμιμες χρήσεις κτιρίων ή εγκαταστάσεων, οι οποίες διατηρούνται, καθώς και σε χρήσεις οι οποίες προβλέπονται από οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 2831/2000 (Α’ 140), παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026.

β) Η προθεσμία του όγδοου εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 51 του ν. 4178/2013, περί αναστολής της υποχρέωσης μετεγκατάστασης ή απομάκρυνσης πρατηρίων καυσίμων, υγραερίου, φυσικού αερίου και των συνοδών χρήσεων αυτών με νόμιμη χρήση, παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026.

3. Οι προθεσμίες των περ. α) και β) του τρίτου εδαφίου της περ. ια) του άρθρου 99 του ν. 4495/2017, περί υποβολής δικαιολογητικών υπαγωγής αυθαίρετης κατασκευής ή αυθαίρετης αλλαγής χρήσης στις διατάξεις του ν. 4495/2017, παρατείνονται μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2027 και για τριάντα έξι (36) επιπλέον μήνες από τη λήξη τους, αντίστοιχα.

4. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 122 του ν. 4495/2017, περί αυθαίρετων κατασκευών στο Δέλτα του Έβρου, παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026.

5. Η προθεσμία στο τέλος του εισαγωγικού εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 125ΚΑ του ν. 4495/2017, περί μη εφαρμογής της περ. ι) του άρθρου 28 του ν. 4495/2017 περί άδειας νομιμοποίησης για αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις που εγκαθίστανται μετά την 1η Μαΐου 2024, παρατείνεται από τη λήξη της έως την 30ή Νοεμβρίου 2025.

6.  Η  προθεσμία  της  παρ.  11  του  άρθρου  51  του ν. 4643/2019 (Α’ 193), περί υποβολής δικαιολογητικών στις περιπτώσεις υπαγωγής στον ν. 4178/2013, οι οποίες δεν μεταφέρονται στον ν. 4495/2017 και τις περιπτώσεις υπαγωγής στον ν. 4014/2011 (Α’ 209) που έχουν μεταφερθεί στον ν. 4178/2013, παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2027.

7.α)  Ως  προς  την  προθεσμία  του  άρθρου  52  του ν. 4710/2020 (Α’ 142), περί ισχύος των οικοδομικών αδειών, των αδειών δόμησης και των τυχόν αναθεωρήσεων

αυτών:

αα) η προθεσμία έκδοσης των αναφερόμενων αδειών παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2023,

αβ) η προθεσμία ισχύος τους παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2027.

β)  Η  προθεσμία  του  άρθρου  71  του  ν.  4342/2015 (Α’ 143), περί ισχύος οικοδομικών αδειών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2027.

8.α) Η προθεσμία στο τέλος του εισαγωγικού εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 4759/2020 (Α’ 245), περί υποβολής αίτησης για έκδοση οικοδομικής άδειας ή προέγκρισης μετά από υποβολή αιτήματος για έκδοση έγγραφης βεβαίωσης, ήτοι η 31η Δεκεμβρίου 2024, η οποία είχε παραταθεί με την περ. στ) της παρ. 1 του άρθρου 35 του ν. 5167/2024 (Α’ 207) έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026.

β) Η ισχύς των προεγκρίσεων που εκδίδονται δυνάμει της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 4759/2020, παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026, σε περίπτωση προγενέστερης λήξης τους.

9.  Η  προθεσμία  της  παρ.  1  του  άρθρου  45  του ν. 5106/2024 (Α’ 63), περί εκπόνησης σχεδίων αστικής ανθεκτικότητας, παρατείνεται από τη λήξη της, έως την 31η Μαΐου 2026.

10. Η προθεσμία του άρθρου 72 του ν. 4843/2021 (Α’ 215), περί παράτασης αναστολής οικοδομικών εργασιών στην περιοχή του όρους Υμηττού και των Μη­

τροπολιτικών  Πάρκων  Γουδή  Ιλισσίων,  παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026, υπό την επιφύλαξη της υπ’ αρ. 26229/1123/1987 κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Άμυνας και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Δ’ 749), περί όρων και διαδικασίας έκδοσης αδειών οικοδομής για την εκτέλεση στρατιωτικών έργων.

11.  Η  προθεσμία  της  παρ.  1  του  άρθρου  270  του ν. 5037/2023 (Α’ 78), περί αναστολής οικοδομικών αδειών στις εκτός σχεδίου περιοχές της νήσου Μυκόνου, παρατείνεται έως την έγκριση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου και όχι πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2026.

12.  Η  προθεσμία  της  παρ.  1  του  άρθρου  77  του ν. 5151/2024 (Α’ 173), περί αναστολής έκδοσης οικοδομικών αδειών για νέα κτίρια ή επεκτάσεις υφιστάμενων

κτιρίων και πισινών ή άλλων υδάτινων επιφανειών στην περιοχή της Καλντέρας στις νήσους Θήρας και Θηρασιάς που εμφαίνεται ως Ζώνη Ζ’ στο Παράρτημα Δ’ του ν. 5151/2024, παρατείνεται έως την έγκριση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου και όχι πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2026.

Σε συνέχεια της υπερψήφισης του σχέδιου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Ρυθμίσεις για τη δέσμευση, χρήση, μεταφορά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα – Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2009/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23^ης Απριλίου 2009 σχετικά με την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε γεωλογικούς σχηματισμούς και για την τροποποίηση της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2000/60/ΕΚ, 2001/80/ΕΚ, 2004/35/ΕΚ, 2006/12/ΕΚ και 2008/1/ΕΚ, και του κανονισμού (ΕΚ) 1013/2006 (L 140)», και της ενημέρωσης των Συστημάτων Ηλεκτρονικής Έκδοσης Αδειών e-Άδειες και Δηλώσεων Αυθαιρέτων Κτισμάτων N. 4495/2017 και 4178/2013 για όλες τις νέες παρατάσεις πολεοδομικών και χωροταξικών ρυθμίσεων από το ΤΕΕ, το ΥΠΕΝ εξέδωσε διευκρινιστική εγκύκλιο σχετικά με την εφαρμογή των παρ. 7 και 8 του άρθρου 75 του ανωτέρω νόμου.

Αναλυτικά, στην εγκύκλιο που υπογράφει ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ κ. Μπακογιάννης, και αποστέλλεται στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις προς ενημέρωση των ΥΔΟΜ και στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, σημειώνονται τα ακόλουθα:

ΘΕΜΑ: Εγκύκλιος οδηγία σχετικά με την εφαρμογή των παρ. 7 και 8 του άρθρου 75 ν. 5261/2025 (Α’ 231)

ΣΧΕΤ:
1. Το άρθρο 75 του ν. 5261/2025 (Α’ 231)
2. H υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/28916/1094/24-03-2022 απόφαση «Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωνσταντίνου Σκρέκα και του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαου Ταγαρά στον Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος Ευθύμιο Μπακογιάννη» (Β΄1701).

Σας γνωρίζουμε ότι προσφάτως δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 231 ο νόμος 5261/2025, στο άρθρο 75 του οποίου περιλαμβάνονται “Παρατάσεις πολεοδομικών και χωροταξικών ρυθμίσεων“.

Δια του παρόντος διευκρινίζεται το περιεχόμενο των παρ. 7 και 8 αυτού προς αποφυγή λανθασμένης εφαρμογής και στο πλαίσιο της διευκόλυνσης του εφαρμοστή, της ασφάλειας δικαίου και στην ενιαίας εφαρμογής.

Ειδικότερα:

Σύμφωνα με την παρ. 7

«7. α) Ως προς την προθεσμία του άρθρου 52 του ν. 4710/2020 (Α` 142), περί ισχύος των οικοδομικών αδειών, των αδειών δόμησης και των τυχόν αναθεωρήσεων αυτών:

αα) η προθεσμία έκδοσης των αναφερόμενων αδειών παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2023,
αβ) η προθεσμία ισχύος τους παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2027.

β) Η προθεσμία του άρθρου 71 του ν. 4342/2015 (Α` 143), περί ισχύος οικοδομικών αδειών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2027.»

Ήτοι με την παρ. 7 παρατάθηκε έως 31.12.2027 η ισχύς α) των οικοδομικών αδειών, των αδειών δόμησης και των τυχόν αναθεωρήσεων αυτών που προβλέπονται στις παρ. 5 και 6 του άρθρου 50 του ν. 4495/2017, καθώς και όσων εκδόθηκαν σύμφωνα με τον ν. 4030/2011 (Α’ 249) μετά την 31.12.2017 ή τον ν. 4495/2017 έως τις 31.12.2023, β) η ισχύς των οικοδομικών αδειών που έχουν εκδοθεί σύμφωνα με το από 8.7.1993 προεδρικό διάταγμα (Δ’ 795) και αφορούν σε κτίρια ή εγκαταστάσεις του δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ. ή Ν.Π.Ι.Δ. που ανήκουν στο δημόσιο και εποπτεύονται από το κράτος ή των OTA Α’ και Β’ βαθμού ή σε κτίρια που οι μελέτες τους είναι προϊόν αρχιτεκτονικού διαγωνισμού.

Σύμφωνα με την παρ. 8

«8. α) Η προθεσμία στο τέλος του εισαγωγικού εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 4759/2020 ( 245), περί υποβολής αίτησης για έκδοση οικοδομικής άδειας ή προέγκρισης μετά από υποβολή αιτήματος για έκδοση έγγραφης βεβαίωσης, ήτοι η 31η Δεκεμβρίου 2024, η οποία είχε παραταθεί με την περ. στ) της παρ. 1 του άρθρου 35 του ν. 5167/2024 (Α 207) έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026.

β) Η ισχύς των προεγκρίσεων που εκδίδονται δυνάμει της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 4759/2020, παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026, σε περίπτωση προγενέστερης λήξης τους.»

Ήτοι με την παρ. 8 παρατάθηκε έως και την 30η Ιουνίου 2026

α) ο χρόνος υποβολής αίτησης για έκδοση οικοδομικής άδειας ή προέγκρισης οικοδομικής άδειας για τις περιπτώσεις που έχει ήδη υποβληθεί εμπροθέσμως αίτημα για βεβαίωση όρων δόμησης σε κατά παρέκκλιση άρτια γήπεδα,

β) ο χρόνος ισχύος των προέγκρισεων οικοδομικών αδειών που αφορούν σε κατά παρέκκλιση άρτια γήπεδα σε περίπτωση προγενέστερης της 30η Ιουνίου 2026 λήξης τους και κατ’ επέκταση ο χρόνος υποβολής αίτησης για έκδοση οικοδομικής άδειας σε συνέχεια προέγκρισης.

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΕΝ

ΕΥΘ. ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ

Με έγγραφο του ο Γ.Γ. Χωρισκού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος με θέμα: Διαβίβαση Υπουργικής Απόφασης «τροποποίηση της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/66006/2360/16-06-2023 υπουργικής απόφασης ″Έγκριση Κτιριοδομικού Κανονισμού (Β΄ 3985)‶»,

ΣΧΕΤ.: (1) Η με αριθμ. πρωτ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/7133/234/19-12-2025 Απόφαση Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας του ΥΠΕΝ (Β΄ 6995) αναφέρει:

Σας διαβιβάζουμε την (1) σχετική Απόφαση Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας του ΥΠΕΝ που αφορά στην τροποποίηση και συμπλήρωση του Κτιριοδομικού Κανονισμού. Πρόκειται για βελτιώσεις και προσθήκες που κρίθηκαν απαραίτητες μετά την περίοδο εφαρμογής του και συγκεκριμένα των άρθρων 3, 7, 11, 16 και 19 της ενότητας Β΄ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΤΙΡΙΩΝ, ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ, των άρθρων 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32 και 33 της ενότητας Δ΄ ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ – ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ.

20251224 146488 3950 ΔΑΟΚΑ ΥΑ ΚΤΙΡΙΟ.pdf

Η ουσία του νομικού ελέγχου: Το σημείο από όπου κρίνεται η συναλλαγή

Η αγοραπωλησία ακινήτου, όσο τυπική κι αν φαίνεται, παραμένει μία από τις πλέον απαιτητικές συναλλαγές στο ελληνικό δίκαιο. Η εμπειρία δείχνει ότι η επιτυχία της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προνοητικότητα και τη μεθοδικότητα του δικηγόρου που διενεργεί τον έλεγχο. Κάθε συναλλαγή ενσωματώνει στρώματα κινδύνων: νομικών, τεχνικών, φορολογικών και πρακτικών. Ο ρόλος του δικηγόρου δεν περιορίζεται στο να «διαβάσει τίτλους», αλλά στο να προλάβει προβλήματα πριν αυτά εξελιχθούν σε δικαστικές ή οικονομικές εκκρεμότητες.

Έλεγχος «αλυσίδας» κυριότητας: Το πρώτο σημείο όπου εμφανίζονται τα προβλήματα

Ο έλεγχος ξεκινά πάντοτε από τη διερεύνηση της αλυσίδας κυριότητας, η οποία στην πράξη απαιτεί εις βάθος αναδρομή τουλάχιστον εικοσαετίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν υπάρχουν ασυνέχειες ή ελλείψεις στις μεταβιβάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη νομιμότητα της κυριότητας. Ο δικηγόρος οφείλει να εξετάσει όλους τους τίτλους, να διαπιστώσει αν υπάρχει συνεχής σειρά μεταβιβάσεων και να εντοπίσει σημεία που απαιτούν ιδιαίτερη ερμηνεία.

Συχνά, τα πρώτα προβλήματα αποκαλύπτονται από λεπτομέρειες, όπως ένα συμβόλαιο που αναφέρει διαφορετικό εμβαδόν από το πραγματικό κοκ. Αν η περιγραφή στο συμβόλαιο δεν συμβαδίζει με τη σύσταση ή με το τοπογραφικό, το ζήτημα πρέπει να διευκρινιστεί πριν προχωρήσει οποιαδήποτε άλλη ενέργεια.

Υποθηκοφυλακείο και Κτηματολόγιο: Το στάδιο που αποκαλύπτεται η πραγματική νομική κατάσταση του ακινήτου

Ακολούθως, ο έλεγχος στο Υποθηκοφυλακείο και στο Κτηματολογικό Γραφείο αποκαλύπτει την πραγματική εικόνα του ακινήτου. Ο δικηγόρος οφείλει να αναζητήσει βάρη, υποθήκες, προσημειώσεις, κατασχέσεις, δουλείες και εκκρεμοδικίες. Δεν είναι σπάνιο να εμφανίζονται προσημειώσεις που δεν έχουν εξαλειφθεί, πράξεις που δεν έχουν μεταγραφεί ή αγωγές που βρίσκονται σε εκκρεμότητα επί σειρά ετών χωρίς τα μέρη να το γνωρίζουν.

Ειδική προσοχή απαιτείται στις ενδιάμεσες πράξεις που δεν έχουν ακόμη μεταγραφεί. Ακόμη κι αν μια αποδοχή κληρονομιάς έχει συνταχθεί ορθά, μέχρι να μεταγραφεί δεν θεμελιώνεται η κυριότητα. Εάν δεν έχει ολοκληρωθεί η μεταγραφή, ο δικηγόρος πρέπει είτε να αναμείνει την ολοκλήρωσή της είτε να ενσωματώσει στο οριστικό συμβόλαιο ή στο προσύμφωνο ρητές εξουσιοδοτήσεις και δικλείδες ασφαλείας για την περίπτωση πλημμελειών.

Επιπλέον, σε περιοχές όπου το Κτηματολόγιο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ή λειτουργεί παράλληλα με Υποθηκοφυλακείο, απαιτείται έλεγχος και στα ηλεκτρονικά βιβλία, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχουν νεότερες πράξεις που δεν εμφανίζονται ακόμη στα φυσικά βιβλία ή στο κτηματολογικό φύλλο.

Έλεγχος Κτηματολογίου: Διασταύρωση, επικαλύψεις και πρώτες εγγραφές

Ο έλεγχος στο Κτηματολόγιο απαιτεί από τον δικηγόρο να κινηθεί πρακτικά και όχι μηχανικά. Η ταύτιση του ΚΑΕΚ με το ακίνητο είναι μόνο η αρχή. Πρέπει να εξεταστεί το διάγραμμα, να διαπιστωθεί αν υπάρχουν επικαλύψεις ή αποκλίσεις, να ελεγχθούν οι ενστάσεις που τυχόν εκκρεμούν και να αξιολογηθεί αν απαιτείται μελλοντική διορθωτική διαδικασία.

Στην πράξη, οι επικαλύψεις ΚΑΕΚ εμφανίζονται συχνότερα απ’ όσο συνήθως αναμένεται. Δεν είναι ασυνήθιστο ένα τμήμα οικοπέδου να αποτυπώνεται σε δύο διαφορετικούς κωδικούς ΚΑΕΚ λόγω σφάλματος στην αρχική κτηματογράφηση ή εσφαλμένης δήλωσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η διόρθωση μπορεί να επιτευχθεί χωρίς δικαστική προσφυγή, μέσω της διαδικασίας του άρθρου 19 ν. 2664/1998: Υποβάλλεται αίτηση διόρθωσης των γεωμετρικών στοιχείων, συνοδευόμενη από επικαιροποιημένο τοπογραφικό διάγραμμα και, όπου απαιτείται, δηλώσεις των όμορων ιδιοκτητών. Μετά την ενδικοφανή διαδικασία και την ανάρτηση στο κτηματολογικό φύλλο, ο Προϊστάμενος του Κτηματολογικού Γραφείου μπορεί να προβεί στη σχετική διόρθωση. Όταν η διαδικασία ενεργοποιείται εγκαίρως, οι επικαλύψεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά και δεν καθυστερούν τη συναλλαγή.

Η οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών αποτελεί σημείο καμπής· πριν από αυτήν, ο δικηγόρος έχει στη διάθεσή του τα μέσα για να διορθώσει μια ανακρίβεια, ενώ μετά την οριστικοποίηση οι δυνατότητες περιορίζονται σημαντικά. Γι’ αυτό και η προνοητικότητα είναι κρίσιμη καθώς όταν εντοπιστεί σφάλμα, πρέπει να ενεργοποιηθεί άμεσα είτε η διαδικασία του άρθρου 19 για τα γεωμετρικά στοιχεία είτε η διαδικασία του άρθρου 6 για διόρθωση στις πρώτες εγγραφές.

Πολεοδομικά δεδομένα: Το μέλλον του ακινήτου είναι εξίσου σημαντικό με το παρελθόν του

Η πρακτική δείχνει ότι η αξία ενός ακινήτου επηρεάζεται συχνά περισσότερο από μελλοντικές χωροταξικές μεταβολές παρά από την τρέχουσα κατάστασή του. Ένα ακίνητο που σήμερα φαίνεται κατάλληλο για χρήση ή επένδυση μπορεί να βρίσκεται σε περιοχή που θα ενταχθεί σε σχέδιο πόλεως, θα επηρεαστεί από νέους οδικούς άξονες, έργα υποδομής, ζώνες πρασίνου ή ακόμη και απαλλοτρίωση.

Ο δικηγόρος οφείλει να ελέγχει τα αναρτημένα σχέδια, τις αποφάσεις πολεοδομίας, τυχόν γνωστοποιημένες τροποποιήσεις ρυμοτομικών και να ενημερώνει τον υποψήφιο αγοραστή ότι η αγορά δεν αφορά μόνο το σήμερα, αλλά και το αύριο του ακινήτου.

Τεχνικός έλεγχος: Η συνεργασία με μηχανικό ως προϋπόθεση ασφάλειας

Ο τεχνικός έλεγχος από μηχανικό δεν είναι συμπληρωματικός, αλλά αντιθέτως είναι αναγκαίος. Η διερεύνηση της οικοδομικής άδειας, η επιβεβαίωση της συμβατότητας με την υφιστάμενη κατάσταση και ο εντοπισμός αυθαιρεσιών αποτελούν κρίσιμα δεδομένα για τον δικηγόρο, διότι επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα μεταβίβασης και τη μελλοντική ευθύνη των μερών.

Σε ακίνητα υπό κατασκευή, ο τεχνικός έλεγχος πρέπει να ενσωματώνεται στη σύμβαση, με πρόβλεψη σταδίων, δικαιωμάτων επιθεώρησης και ρητρών για διορθώσεις. Πολλές από τις μελλοντικές διαφορές θα είχαν αποφευχθεί αν αυτά είχαν προβλεφθεί συμβατικά εξαρχής.

Προσύμφωνο: Εργαλείο σταθεροποίησης και κατανομής κινδύνου

Το προσύμφωνο είναι συχνά καθοριστικό για τη δομή της συναλλαγής. Όταν περιβάλλεται τον συμβολαιογραφικό τύπο, παρέχει στον αγοραστή εμπράγματη εξασφάλιση, η οποία είναι κρίσιμη σε συναλλαγές με μεγάλο οικονομικό βάρος ή με εκκρεμείς διαδικασίες τακτοποίησης.

Αντιθέτως, το ιδιωτικό συμφωνητικό προσφέρει ευελιξία χωρίς εμπράγματη ισχύ. Ο δικηγόρος πρέπει να αξιολογεί τον κίνδυνο, τον χρόνο ωρίμανσης της συναλλαγής και τη φερεγγυότητα των μερών πριν επιλέξει το κατάλληλο εργαλείο.

Οικονομική και φορολογική διάσταση: Η συναλλαγή πρέπει να είναι βιώσιμη, όχι μόνο νόμιμη

Το συνολικό κόστος της συναλλαγής και η φορολογική δομή της συναλλαγής επηρεάζουν το τελικό συμφέρον του πελάτη. Φόρος μεταβίβασης, τέλη, συμβολαιογραφικά έξοδα, δαπάνες πιστοποιητικών και επενδυτικές παράμετροι (όπως non-dom, golden visa, εταιρικές μορφές) πρέπει να συνεκτιμώνται πριν από την επιλογή του τρόπου απόκτησης του ακινήτου.

Ο δικηγόρος δεν λειτουργεί μόνο ως «ελεγκτής» τίτλων αλλά και ως σύμβουλος που οφείλει να προειδοποιεί για τη διαφορά ανάμεσα σε μια νόμιμη συναλλαγή και μια πραγματικά συμφέρουσα συναλλαγή.

Συμπέρασμα: Ο δικηγόρος ως θεμελιώδης παράγοντας ασφάλειας στο real estate

Σε μια αγορά με συνεχώς αυξανόμενη δραστηριότητα στις αγοραπωλησίες ακινήτων, ο νομικός έλεγχος τίτλων είναι το μόνο σταθερό εργαλείο που εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα μιας αγοραπωλησίας. Η αξία του δικηγόρου δεν βρίσκεται μόνο στη γνώση του νόμου, αλλά στην ικανότητά του να βλέπει μπροστά, να εντοπίζει κινδύνους πριν αυτοί εκδηλωθούν και να συντονίζει μια ομάδα (μηχανικούς, συμβολαιογράφους, φοροτεχνικούς) ώστε η συναλλαγή να ολοκληρωθεί χωρίς αιφνιδιασμούς και παγίδες. Όσο πιο προνοητικός και πρακτικός είναι ο έλεγχος, τόσο πιο ασφαλές είναι το αποτέλεσμα για τον υποψήφιο αγοραστή και τόσο πιο επιτυχημένη η δικηγορική διαχείριση της υπόθεσης. Έτσι, ο νέος δικηγόρος που αναπτύσσει συστηματική μεθοδολογία στον έλεγχο τίτλων αποκτά σημαντικό επαγγελματικό πλεονέκτημα σε μια άκρως ανταγωνιστική αγορά.

* Η Έλλη Θανασενάρη είναι δικηγόρος LLM, Εταίρος στην Papatriantafyllou & Thanasenari.

daily.nb.org

Η δουλεία διόδου αποτελεί ένα εμπράγματο δικαίωμα, το οποίο προβλέπεται και ρυθμίζεται στον Αστικό Κώδικα. Η αναγκαστική δουλεία διόδου συνιστά ειδική μορφή δουλείας, η οποία μπορεί να επιβληθεί υπέρ ενός ακινήτου και σε βάρος άλλου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αναγκαία πρόσβαση.

Σε αυτό το άρθρο, θα μελετήσουμε τι προβλέπει η νομοθεσία της χώρας μας για την αναγκαστική δουλεία διόδου.

Νομικός Ορισμός της Δουλείας Διόδου

H δουλεία είναι το δικαίωμα του κυρίου ενός ακινήτου να χρησιμοποιεί κατά ορισμένο τρόπο ξένο ακίνητο ή να εμποδίζει τον κύριο του να ασκεί ορισμένες εξουσίες. Η δουλεία διόδου εμπίπτει σε αυτήν τη γενική κατηγορία και εξυπηρετεί την ανάγκη πρόσβασης σε δημόσια οδό.

Αναγκαστική Δουλεία Διόδου (Άρθρο 1012 ΑΚ)

Η ελληνική νομοθεσία θεσπίζει την αναγκαστική δουλεία διόδου στο άρθρο 1012 του Αστικού Κώδικα περί υποχρέωσης παροχής διόδου. Δηλαδή, εάν το δουλεύον ακίνητο στερείται την αναγκαία δίοδο προς το δρόμο, τότε ο κύριός του έχει το δικαίωμα να απαιτήσει δίοδο από τα γειτονικά δεσπόζοντα ακίνητα. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως η απαίτηση αυτή συνοδεύεται με την καταβολή ανάλογης αποζημίωσης.

Σε κάθε περίπτωση, η διάταξη αυτή θεμελιώνει το δικαίωμα του ιδιοκτήτη ενός τυφλού ακινήτου να ζητήσει διέλευση από γειτονικό ακίνητο, όταν απουσιάζει κάποια άλλη διέξοδος.

Διαδικασία Αναγνώρισης Δουλείας Διόδου

Αυτή τη στιγμή, οι ιδιοκτήτες έχουν στη διάθεσή τους διάφορους τρόπους για την επιβολή δουλείας διόδου. Ορισμένοι είναι απλοί και γρήγοροι, ενώ άλλοι είναι πιο χρονοβόροι. Η επιλογή της καταλληλότερης μεθόδου εξαρτάται από τη συνεργασία με τον άλλο ιδιοκτήτη.

#1 Δουλεία Διόδου με Συμβολαιογραφική Πράξη

Ένας από τους πιο συνηθισμένους τρόπους για την επιβολή δουλείας διόδου είναι με την υπογραφή μιας συμβολαιογραφικής πράξης. Στο έγγραφο αυτό, οι ιδιοκτήτες υπογράφουν το δικαίωμα διέλευσης, τα όρια της δουλείας, αλλά και το ποσό που πρέπει να καταβληθεί. Μετά την υπογραφή της συμβολαιογραφικής πράξης είναι απαραίτητη η μεταγραφή της στο Κτηματολόγιο βάσει του άρθρου 1192 του Αστικού Κώδικα.

#2 Δουλεία Διόδου με Δικαστική Απόφαση

Ένας ακόμα τρόπος για την επιβολή δουλείας διόδου είναι μέσω της δικαστικής οδού. Το άρθρο 1013 του Αστικού Κώδικα αναφέρει συγκεκριμένα πως «η κατεύθυνση της διόδου και η έκταση του δικαιώματος για τη χρήση της, καθώς και η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί, καθορίζονται με δικαστική απόφαση».

Το δικαστήριο εξετάζει όλα τα πραγματικά και νομικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων τοπογραφικών σχεδίων, εναλλακτικών διόδων και του ύψους της αποζημίωσης. Μάλιστα, συχνά δέχεται και τη συνδρομή τεχνικού πραγματογνώμονα. Ως εκ τούτου, αποτελεί την πιο σίγουρη λύση για τον καθορισμό του είδους και της έκτασης του δικαιώματος, ειδικά στην περίπτωση ύπαρξης διαφωνιών μεταξύ των ιδιοκτητών των ακινήτων.

#3 Δουλεία Διόδου μέσω Χρησικτησίας

Δουλεία διόδου μπορεί να συσταθεί και με τη χρησικτησία βάσει του άρθρου 1045 του Αστικού Κώδικα. Για αυτήν την περίπτωση, απαιτείται συνεχής νομή του ακινήτου ή αγροτεμαχίου κατά την τελευταία εικοσαετία.

Απόσβεση της Δουλείας

Η νομοθεσία όμως, προβλέπει και τις περιπτώσεις όπου η δουλεία διόδου παύει. Σύμφωνα με τα σχετικά άρθρα, λοιπόν, μια δουλεία αποσβήνεται όταν:

• Πάψει να υφίσταται η ανάγκη που την θεμελίωσε (άρθρο 1017 ΑΚ).

• Η συγκοινωνία του ακινήτου προς το δημόσιο δρόμο έπαψε από τον κύριο του ακινήτου (άρθρο 1014 ΑΚ).

Η δουλεία διόδου λειτουργεί ως αναγκαία λύση σε πολεοδομικά ή ιδιοκτησιακά αδιέξοδα. Το ισχύον νομικό πλαίσιο καθορίζει τις προϋποθέσεις επιβολής της ώστε να προστατεύσει τα συμφέροντα όλων των μερών.

πηγή lianapap.gr

Κωμικοτραγικές ιστορίες φέρνει στο φως το ρεπορτάζ της «Κ» για τις προσπάθειες επιτηδείων που επιχειρούν να σφετεριστούν οικόπεδα, τα οποία εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο ως «αγνώστου ιδιοκτήτη». Οι αγωγές κατά του Δημοσίου, με επίκληση προφορικών συμφωνιών και χρησικτησίας, και τα «φίλτρα» που έχουν θεσπιστεί κατά της απάτης

Παράδειγμα πρώτο. «Το γεωτεμάχιο το έλαβα ως δώρο γάμου από τη μητέρα μου με προφορική δωρεά, με σκοπό να εξασφαλίσει την οικονομική μου αυτοτέλεια. Η μητέρα μου το απέκτησε με προφορική δωρεά το 1962 από τον Α.Χ.: εκείνη την περίοδο εργαζόταν ως νοσηλεύτρια στο νοσοκομείο «…» όπου νοσηλευόταν ως ασθενής ο Α.Χ. Επειδή η μητέρα μου τον φρόντισε με επιμέλεια, επαγγελματισμό και ανθρωπιά, όσο αυτός ανάρρωνε στην οικία του της χάρισε για να την ευχαριστήσει το εν λόγω γεωτεμάχιο με προφορική δωρεά. Το ακίνητο το είχε αποκτήσει ο ίδιος από τον πατέρα του το 1935 με προφορική δωρεά και εκείνος από τον δικό του πατέρα με τον ίδιο τρόπο, χωρίς να μπορεί να διαπιστωθεί αν υπήρξε ποτέ για αυτό μεταγεγραμμένος τίτλος, όπως συνηθιζόταν τότε. Από το 1962, που η μητέρα μου έλαβε ως δώρο το γεωτεμάχιο, καλλιεργούσε σε αυτό κηπευτικά και το καθάριζε, και επομένως το 1983 που μου το χάρισε είχε ήδη καταστεί ιδιοκτήτριά του μέσω έκτακτης χρησικτησίας. Από το 1983 που είμαι εγώ ιδιοκτήτρια του ακινήτου και μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το χρησιμοποιούσα και εγώ για την καλλιέργεια κηπευτικών και μάλιστα απομάκρυνα γερασμένες λεμονιές που υπήρχαν εκεί και φύτεψα νέες».

Θείος από τη Βραζιλία

Παράδειγμα δεύτερο. «Το συγκεκριμένο γεωτεμάχιο το παραχώρησε όσο ζούσε ο ιδιοκτήτης του Ι.Γ. στον πατέρα μου το 1976. Επρόκειτο να φύγει μετανάστης στη Βραζιλία και επειδή δεν είχε απογόνους, του το παραχώρησε για να το εκμεταλλεύεται όσο λείπει, υποδεικνύοντάς του μάλιστα ότι το χωράφι θα γίνει δικό του αν μέσα στα επόμενα 20 χρόνια δεν έχει νέα του. Το χωράφι αυτό το είχε αποκτήσει από τη μητέρα του επίσης με προφορική δωρεά. Ο Ι.Γ. δεν επικοινώνησε ποτέ ξανά με τον πατέρα μου, ο οποίος το 1991, όσο βρισκόταν εν ζωή μου μεταβίβασε με προφορική δωρεά το γεωτεμάχιο. Και μου υπέδειξε να το παραχωρήσω στον Ι.Γ. ή τα παιδιά του, αν εμφανιστεί κάποιος όσο ζω, επειδή ήθελε να τηρήσει την υπόσχεσή του στον φίλο του. Ως αποτέλεσμα, νέμομαι το ακίνητο για περισσότερα από 30 χρόνια, επομένως έχω καταστεί κύριός του μέσω έκτακτης χρησικτησίας».

Τα εν λόγω αποσπάσματα (ελαφρώς παραλλαγμένα ώστε να μην αποκαλύπτεται η ταυτότητα των προσώπων) προέρχονται από αγωγές που ασκήθηκαν από πολίτες κατά του ελληνικού Δημοσίου, για την κυριότητα χωραφιών στην Ανατολική Αττική και στη Θεσσαλονίκη αντίστοιχα. Μπορεί τα επιχειρήματα που τέθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου να ακούγονται με τα σημερινά δεδομένα έως εξωφρενικά –μια γραμμή ανθρώπων που επί έναν αιώνα μεταβιβάζουν ο ένας στον άλλο ή και χαρίζουν ένα ακίνητο «στο μιλητό»– ωστόσο αγωγές σαν και αυτές δεν είναι διόλου σπάνιες.

Καθώς το κτηματολόγιο οδεύει προς την ολοκλήρωσή του, ο μόνος τρόπος να αποκτηθεί η κυριότητα σε ένα ακίνητο που έχει καταγραφεί ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» είναι η αγωγή εναντίον του Δημοσίου. Και παρότι η χρησικτησία έχει πάψει σε γενικές γραμμές να αναγνωρίζεται μόνο στη βάση μαρτυριών, οι πιθανότητες να κατακυρωθούν τα ακίνητα σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι αμελητέες. Το «μεγάλο ξεκαθάρισμα» της ιδιοκτησίας στη χώρα μας οδεύει προς το τέλος του και όλοι σπεύδουν να κλείσουν εκκρεμότητες ή να (προσπαθήσουν να) εκμεταλλευθούν την περίσταση. Μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξει η νομοθεσία για τη χρησικτησία;

«Το κτηματολόγιο είναι δίχως αμφιβολία ο σύγχρονος τρόπος να καταγραφούν και να απεικονιστούν σε χάρτη τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα», εξηγεί ο Ζαφείρης Τσολακίδης, αναπλ. καθηγητής Αστικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών. «Η ιδιαιτερότητα του κτηματολογίου είναι ότι (σ.σ. δεν βασίστηκε στα ήδη υπάρχοντα δεδομένα στα υποθηκοφυλακεία, αλλά) κάλεσε τους πολίτες να υποβάλουν δηλώσεις και από αυτές προέκυψαν ιδιοκτησιακές διαφορές ή διαφορές στα όρια, το εμβαδόν των ακινήτων κ.ο.κ. Αυτά τα προβλήματα δεν τα δημιούργησε το κτηματολόγιο, αλλά τα έφερε στην επιφάνεια. Η χρησικτησία επίσης δεν “εφευρέθηκε” για το κτηματολόγιο. Η λογική της είναι να διευκολύνει στην κτήση ενός ακινήτου όταν ο τίτλος έχει κάποιο πρόβλημα, ή να αποδώσει ιδιοκτησία ενός εγκαταλελειμμένου ακινήτου σε κάποιον που το αξιοποιεί. Στο νομικό μας σύστημα, λοιπόν, η χρησικτησία αναγνωρίζεται ως αιτία κτήσης κυριότητας».

Το «παράθυρο»

Οπως αποδείχθηκε τα προηγούμενα χρόνια, αυτοί που προσπάθησαν να εκμεταλλευθούν την κτηματογράφηση για να καταπατήσουν ιδιοκτησίες δεν ήταν λίγοι. «Δεν μπορούσε ο νομοθέτης να μην αναγνωρίζει τη χρησικτησία στην κτηματογράφηση», εκτιμά ο κ. Τσολακίδης. «Αυτό όμως άνοιξε ένα παράθυρο για διάφορους επιτηδείους, που προσπάθησαν να κατοχυρώσουν περιουσίες που δεν διεκδικούσε κανείς, τα λεγόμενα “αγνώστου ιδιοκτήτη”. Ετσι πήγαιναν κατά την ανάρτηση, έβλεπαν τι δεν είχε δηλωθεί και το δήλωναν. Αυτή η πρακτική περιορίστηκε από τον νομοθέτη, που προέβλεψε ότι δεν μπορείς μετά την ανάρτηση να δηλώσεις τίτλο που έχει καταγραφεί ως “αγνώστου ιδιοκτήτη” αλλά πρέπει να ασκήσεις προηγουμένως αγωγή κατά του Δημοσίου. Επίσης, να θυμίσουμε ότι η διαδικασία αυτή δεν αφορά τα δημόσια ακίνητα, καθώς δεν επιτρέπεται σε αυτά η χρησικτησία. Και σε αυτό βέβαια το Δημόσιο αναγκάστηκε να κάνει μια εξαίρεση γιατί μετά το 2013, οπότε έγινε υποχρεωτική η δήλωση της δημόσιας περιουσίας, οι υπηρεσίες έσπευσαν να δηλώσουν τεράστιες εντός σχεδίου εκτάσεις που λ.χ. ήταν κάποτε δασικές, με αποτέλεσμα ολόκληρες γειτονιές να εμφανίζονται διεκδικούμενες από το Δημόσιο. Ετσι δόθηκε εξαίρεση σε τέτοιες περιπτώσεις».

Η νόμιμη εξαίρεση

«Η μόνη δυνατότητα ένα ακίνητο που καταγράφηκε ως “αγνώστου ιδιοκτήτη” να αποδοθεί σε έναν πολίτη εκεί όπου το κτηματολόγιο έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται σε λειτουργία είναι να υπάρχει μεταγεγραμμένο συμβόλαιο που απλώς ο πολίτης ξέχασε να δηλώσει», λέει στην «Κ» η Ολυμπία Μαρκέλλου, γενική διευθύντρια στο Ελληνικό Κτηματολόγιο. «Αυτή η δυνατότητα δόθηκε το 2024 για να μην αναγκαστούν οι αμελείς πολίτες που έχουν νόμιμους τίτλους να αποταθούν στα δικαστήρια. Κατά τα λοιπά, μεταγραφή ακινήτου που έχει καταγραφεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη γίνεται μόνο με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, έπειτα από αγωγή κατά του Δημοσίου».

Οσον αφορά τη διαδικασία κτηματογράφησης, το Ελληνικό Κτηματολόγιο εκτιμά ότι υπάρχουν πολλές δικλίδες ασφαλείας κατά των απατεώνων. «Κατά τη γνώμη μου, η επιλογή του νομοθέτη ήδη από το 1995 να δεχθεί ως αιτία κτήσης κυριότητας τη χρησικτησία ήταν δίκαιη», εκτιμά και η κ. Μαρκέλλου. «Ο νομοθέτης είχε αποδεχθεί ότι για να κτηματογραφηθεί κάθε σπιθαμή της ελληνικής γης έπρεπε να δηλωθούν και τα ακίνητα τα οποία είχαν αποκτηθεί με χρησικτησία, χωρίς έγγραφους τίτλους. Η τακτική αυτή αποτέλεσε πάγια τακτική της ελληνικής κοινωνίας τις τελευταίες δεκαετίες στις αγροτικές περιοχές, τις περισσότερες φορές για λόγους οικονομικούς, εξαιτίας και της μικρής αξίας της γης. Η πληροφορία αυτή δεν μπορούσε να συλλεχθεί με κανέναν άλλον τρόπο παρά μόνον με την υποβολή της δήλωσης και την προσκόμιση συγκεκριμένων αποδεικτικών, για τη νομή, εγγράφων, καθώς και με τον υποχρεωτικό εντοπισμό του ακινήτου επί συγκεκριμένου υποβάθρου».

Σήμερα για να δηλωθεί κατά την κτηματογράφηση ένα ακίνητο με βάση τη χρησικτησία, η νομοθεσία (ΦΕΚ Β/923/2016) επιβάλλει να προσκομίζονται αποδεικτικά για την άσκηση νομής για 20 έτη, όπως υποθήκες, συμβολαιογραφικό προσύμφωνο μεταβίβασης ακινήτου, συμβόλαιο όμορων ιδιοκτητών που αναφέρουν τον δηλούντα ως κύριο του δηλούμενου ακινήτου, πράξη αναγνώρισης ορίων, μισθωτήρια που εμφανίζουν ως εκμισθωτή τον δηλούντα, αποδείξεις ΔΕΗ, ΟΤΕ, εταιρειών ύδρευσης, αποδείξεις καταβολής αμοιβής σε εργολάβο που περιέφραξε το ακίνητο ή έκανε άλλες εργασίες, αλλά και ένορκες βεβαιώσεις. Σε κάθε περίπτωση είναι υποχρεωτική η υποβολή δήλωσης στο έντυπο Ε9 της φορολογικής δήλωσης.

«Το κτηματολόγιο μέσω των αναδόχων της κτηματογράφησης επεξεργάζεται τα στοιχεία σε συνδυασμό με όλες τις πληροφορίες που έχει συλλέξει από τις αρμόδιες υπηρεσίες και διενεργεί έλεγχο νομιμότητας. Επιπλέον, κάθε παραδοτέο (σ.σ. η ολοκληρωμένη μελέτη κτηματογράφησης) ελέγχεται τόσο τεχνικά όσο και νομικά από εμάς. Να θυμίσω ότι πέρυσι οι ανάδοχοι κτηματογράφησης νησιών του Σαρωνικού αντιλήφθηκαν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά όταν εντόπισαν πολλές δηλώσεις με χρησικτησία από πολίτες μέσω του ίδιου συμβολαιογράφου. Η υπόθεση ερευνήθηκε και ασκήθηκαν μηνύσεις κατά των απατεώνων».

Τα κενά

Από την άλλη πλευρά, η απροθυμία ή αδυναμία του Δημοσίου να δηλώσει στο κτηματολόγιο την περιουσία του δημιουργεί επικίνδυνα κενά. «Παρακαλούμε τις κτηματικές υπηρεσίες και τους δημόσιους φορείς να δηλώσουν την περιουσία τους», λέει η κ. Μαρκέλλου. «Παρατείνουμε συνεχώς τον χρόνο ολοκλήρωσης των μελετών, ζητάμε από το Δημόσιο να υποβάλει δηλώσεις έστω και εκπρόθεσμα. Δεν έχουμε όμως τη δυνατότητα να επιβάλουμε κάτι. Το Δημόσιο πρέπει να είναι σε θέση και να δηλώσει την ιδιοκτησία του και να τη διεκδικήσει αν χρειαστεί».

Oσον αφορά τη νομοθεσία για τη χρησικτησία, πολλοί νομικοί τη θεωρούν πλέον ανεπίκαιρη. «Θεωρώ ότι ο θεσμός δεν πρέπει να διατηρείται σε τόσο μεγάλη έκταση, ειδικά για τα αστικά ακίνητα», λέει ο κ. Τσολακίδης. «Η οικονομική αξιοποίηση από μόνη της δεν δικαιολογεί τη μετάσταση της κυριότητας – πόσο μάλλον όταν τα ακίνητα αυτά θα ήταν πολύ χρήσιμα στο Δημόσιο ως ελεύθεροι κοινόχρηστοι χώροι ή για την εξυπηρέτηση κοινωνικών αναγκών».

Από τον Γιώργο Λιάλιο

kathimerini.gr

Εκδόθηκε επικαιροποιημένο Εγχειρίδιο Ενιαίων Κανόνων Νομικού Ελέγχου Κτηματολογίου (5η έκδοση), το οποίο έχει αναρτηθεί και στην ιστοσελίδα του Φορέα «Ελληνικό Κτηματολόγιο».

Το εγχειρίδιο αυτό, το οποίο εμπλουτίζεται συνεχώς με περιπτωσιολογία εγγραπτέων πράξεων, περιλαμβάνει οδηγίες και χρήσιμες πληροφορίες για τον νομικό έλεγχο για τις εξής εγγραπτέες πράξεις:

1. Αγοραπωλησία (με συμβολαιογραφικό έγγραφο)

2. Γονική παροχή

3. Δωρεά εν ζωή

4. Αποδοχή κληρονομίας με συμβολαιογραφικό έγγραφο

5. Σύσταση Οριζοντίου Ιδιοκτησίας (με συμβολαιογραφικό έγγραφο)

6. Τροποποίηση Σύστασης Οριζοντίου Ιδιοκτησίας (με συμβολαιογραφικό έγγραφο)

7. Ανταλλαγή

8. Εγγραφή προσημείωσης υποθήκης (δυνάμει διαταγής πληρωμής)

9. Τροπή προσημείωσης σε υποθήκη (δυνάμει διαταγής πληρωμής)

10. Εγγραφή υποθήκης (δυνάμει διαταγής πληρωμής)