Η πολυτέλεια στην ελληνική φιλοξενία αλλάζει πρόσωπο. Το πεντάστερο resort, όσο άψογο κι αν είναι το service του, δεν αρκεί πια για ένα κοινό που θέλει να εξαφανιστεί από τα ραντάρ.

Στελέχη πολυεθνικών, tech founders, celebrities, θεσμικοί επενδυτές και γνωστές οικογένειες δεν ψάχνουν δωμάτιο. Ψάχνουν έναν δικό τους, ελεγχόμενο κόσμο. Κάπου εκεί πάτησε γερά το full-service private villa rental. Το μοντέλο βασίζεται σε μια υβριδική λογική: την ελευθερία και την απομόνωση μιας υπερπολυτελούς κατοικίας, μαζί με το 24/7 service ενός κορυφαίου ξενοδοχείου. Η αξία κρύβεται στην αόρατη εξυπηρέτηση, τον private chef με θητεία σε κουζίνες υψηλής γαστρονομίας, τον concierge που δουλεύει σαν προσωπικός lifestyle manager, το σκάφος που περιμένει στον διπλανό κόλπο.

Για την αγορά, η στροφή άνοιξε ένα εξαιρετικά προσοδοφόρο κεφάλαιο. Τα ακίνητα λειτουργούν ως αυτόνομοι προορισμοί, με εξειδικευμένa agencies να υπογράφουν ρήτρες εχεμύθειας και να εγγυώνται διαμονή χωρίς ίχνη. Οι τιμές ξεκινούν γύρω στα 2.500 ευρώ τη βραδιά και εκτοξεύονται πάνω από 15.000-30.000 ευρώ στην αιχμή του καλοκαιριού, για mega-villas 6+ υπνοδωματίων σε τοποθεσίες όπως ο Άγιος Λάζαρος στη Μύκονο ή το Ημεροβίγλι στη Σαντορίνη. Το πελατολόγιο: κυρίως Αμερικανοί και Ευρωπαίοι CEOs, στελέχη funds, celebrities που θέλουν ησυχία και το προνόμιο να βρεθούν στο κέντρο της δράσης μέσα σε δέκα λεπτά, αν το θελήσουν. Αυτές είναι οι 10 βίλες που γράφουν σήμερα τους κανόνες αυτού του παιχνιδιού.

1. Elysian Villa, Σπέτσες
Η επιτομή της on-land ιδιωτικότητας, με πλήρως στελεχωμένη ομάδα που δουλεύει σε ρυθμούς πεντάστερου ξενοδοχείου. Εννέα υπνοδωμάτια, private chef, γυμναστήριο, γήπεδο μπάσκετ και μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές πισίνες του νησιού. Το δικό της tender αναλαμβάνει τις εξορμήσεις στους κρυφούς κολπίσκους του Αργοσαρωνικού, χωρίς ποτέ να χρειαστεί να πατήσεις σε δημόσια μαρίνα.
elysianvilla.com

2. Villa Nafsika Estate, Σαντορίνη
Στο χείλος της Καλντέρας, για όσους θέλουν την κλασική σαντορινιά θέα χωρίς την πολυκοσμία των στενών. Ελικοδρόμιο σε κοντινή απόσταση, 24ωρο butler service και μια κουζίνα που προσαρμόζεται στις διατροφικές επιλογές του κάθε καλεσμένου. nafsikaestate.gr

3. Villa The G House, Μύκονος
Σχεδιασμένη για entertaining και σφιχτή ασφάλεια. Στην επαγγελματική κουζίνα, η ομάδα του private chef στήνει τα πάντα, από tailor-made πρωινά μέχρι πάρτι στο deck. Το concierge κλείνει VIP τραπέζια σε όλο το νησί και μετακινεί τους καλεσμένους με στόλο οχημάτων ή με tender, ανάλογα με το πού “χτυπάει” η καρδιά της διασκέδασης.
mykonosvillas.com

4. Villa Gemmah, Πάρος
Χτισμένη πάνω στο κύμα, με 8 υπνοδωμάτια και άμεση πρόσβαση στη θάλασσα. Ο concierge ενορχηστρώνει μια διαμονή ραμμένη στα μέτρα του καλεσμένου μέσα από τις υπηρεσίες «Signature Collection». Το εβδομαδιαίο κόστος ξεπερνά τα 30.000 ευρώ, και την τοποθετεί στην κορυφή του παριανού rental.
www.lecollectionist.com

5. Villa Ariona, Αντίπαρος
Με υπογραφή ISV Architects, δείγμα καθαρό της «Silence Economy» που κερδίζει έδαφος στο high-end real estate. Επτά υπνοδωμάτια, τριπλή μόνωση και ηχομονωμένα κρύσταλλα που κλείνουν έξω τον κόσμο, ακριβώς πάνω στο κύμα. Ένας live-in manager και ο concierge κρατούν το operation ζωντανό όλο το 24ωρο, με θερμαινόμενη πισίνα υπερχείλισης και σάουνα να συμπληρώνουν το πακέτο.
www.lecollectionist.com

6. Villa Aphrodite, Ρόδος
Λίγα λεπτά από τη Μεσαιωνική Πόλη, με 7 υπνοδωμάτια και δυναμικότητα 14 ατόμων, φτιαγμένη για μεγάλα γκρουπ. Η φιλοξενία στήνεται on-demand, από ένα εκτενές μενού à la carte: private chef, τροφοδοσία, ξεναγήσεις, wellness θεραπείες. Με θερμαινόμενη πισίνα και εβδομαδιαίο κόστος γύρω στα 12.500 ευρώ για Σεπτέμβριο, προσφέρει ξενοδοχειακές παροχές πίσω από κλειστές πόρτες.
www.cvvillas.com

7. Beach Rock Villa, Χανιά
Πάνω στην παραλία του Καλαθά, 500 τ.μ. και 5 υπνοδωμάτια που λειτουργούν σαν ιδιωτικό resort. Ο concierge στήνει τα πάντα, μασάζ μέσα στη βίλα, private μαγειρική, πλήρη τροφοδοσία. Θερμαινόμενη infinity πισίνα, δυνατότητα για κλειστά events και διαμονή που δεν αφήνει ίχνη στη δυτική Κρήτη.
villabeachrock.gr

8. Villa Artelia, Ζάκυνθος
Σε κτήμα 250 στρεμμάτων στον Αγαλά, με 5 υπνοδωμάτια και σχεδόν απόλυτη απομόνωση. Το in-house προσωπικό μαγειρεύει δύο γεύματα την ημέρα και κρατά το housekeeping, ο concierge τα υπόλοιπα. Το χαρτί που δεν παίζει κανείς άλλος: ιδιωτικές εγκαταστάσεις ιππασίας με σπάνια άλογα Akhal Teke, μέσα στο ίδιο το κτήμα.
www.thethinkingtraveller.com

9. Thyta House, Λευκάδα
Στο Δεσίμι, μια βιοκλιματική κατοικία 4 υπνοδωματίων που κουμπώνει στο φυσικό τοπίο με ελλειπτικό design. Άμεση πρόσβαση στη θάλασσα, infinity πισίνα, καθημερινό πρωινό και housekeeping από το προσωπικό, και ένας concierge που φροντίζει τα υπόλοιπα, μέχρι και τα wine deliveries. Ξεκινά από 9.050 ευρώ την εβδομάδα.
www.thethinkingtraveller.com

10. Villa Roellia, Κοιλάδα, Πόρτο Χέλι
Στην καρδιά της «Ελληνικής Ριβιέρας», 6 υπνοδωμάτια για γκρουπ έως 12 ατόμων. Μόνιμο προσωπικό για premium πρωινό και housekeeping, concierge για κάθε λεπτομέρεια, wine delivery μέσα στη βίλα. Ιδιωτική πρόσβαση στην παραλία με δικές της ξαπλώστρες, δύο πισίνες, γυμναστήριο και γήπεδο μπάσκετ. Στην πράξη, ένα private beach club με μία μόνο λίστα καλεσμένων. www.thethinkingtraveller.com

Του Δημήτρη Σταθόπουλου

πηγή newmoney.gr

Aνοικτό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών για τη στρατηγική διαχείριση της ευρύτερης περιοχής του Ελαιώνα, προκήρυξε η Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε. ανοίγοντας τον δρόμο για τον επανασχεδιασμό μιας από τις σημαντικότερες αναξιοποίητες μητροπολιτικές εκτάσεις της Αθήνας.

Η περιοχή παρέμβασης εκτείνεται γύρω από το υπό κατασκευή νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό και αφορά τμήμα του Ελαιώνα που εκτείνεται σε τέσσερις δήμους. O διαγωνισμός θα αποτελέσει τη βάση για τον πολεοδομικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό της περιοχής, ενώ θα ακολουθήσει διαβούλευση με την τοπική αυτοδιοίκηση και τους εμπλεκόμενους φορείς.

Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που προωθούνται είναι η μεταφορά των μεταφορικών επιχειρήσεων από τον Βοτανικό προς τη Φυλή, καθώς και η μετεγκατάσταση του σταθμού των ΚΤΕΛ σε θέση με άμεση σύνδεση με το Μετρό, σχέδιο που επανέρχεται στο προσκήνιο στο πλαίσιο της συνολικής ανάπλασης.

Νέες αθλητικές και επιχειρηματικές επενδύσεις

Παράλληλα με την κατασκευή του νέου γηπέδου, προχωρά και η υλοποίηση των νέων εγκαταστάσεων του Ερασιτέχνη Παναθηναϊκού, οι οποίες θα περιλαμβάνουν κλειστό γυμναστήριο, προπονητήριο και ανοικτό κολυμβητήριο ολυμπιακών διαστάσεων. Η ολοκλήρωσή τους τοποθετείται επίσης στο καλοκαίρι του 2027.

Στην ευρύτερη περιοχή αναπτύσσεται και το Votanikos Business Park, στη θέση της πρώην Αθηναϊκής Χαρτοποιίας. Το έργο, που υλοποιείται από τη DIMAND, προβλέπει τη δημιουργία συγκροτήματος μικτών χρήσεων συνολικής επιφάνειας περίπου 63.000 τετραγωνικών μέτρων, με γραφεία, εμπορικές και υποστηρικτικές λειτουργίες, καθώς και εκτεταμένους χώρους πρασίνου. Η παράδοσή του αναμένεται το δεύτερο εξάμηνο του 2028.

Ο διαγωνισμός, που θα πραγματοποιηθεί σε μια φάση, δεν περιορίζεται στην εκπόνηση μιας αρχιτεκτονικής πρότασης, αλλά καλεί διεπιστημονικές ομάδες να διαμορφώσουν ένα ολοκληρωμένο όραμα για την πολεοδομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ανασυγκρότηση της περιοχής.

Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια μετατόπιση από τη λογική των αποσπασματικών παρεμβάσεων σε μια συνολική στρατηγική αστικού μετασχηματισμού, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει τον Ελαιώνα ως ενιαίο μητροπολιτικό οικοσύστημα. Πρόκειται για μια περιοχή που, παρά τη στρατηγική της θέση ανάμεσα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας και τους δυτικούς δήμους, εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από πολεοδομικές ασυνέχειες, βιομηχανικά κατάλοιπα, εγκαταλελειμμένες εκτάσεις και ελλιπή δημόσιο χώρο.

Η προκήρυξη ζητά από τους συμμετέχοντες να αναπτύξουν μια «βασική ιδέα» στρατηγικού σχεδιασμού που θα επαναπροσδιορίζει τον Ελαιώνα ως ένα νέο μητροπολιτικό τοπίο ανθεκτικότητας, παραγωγής, κατοίκησης και δημόσιου χώρου. Αντί να διαγράψει το βιομηχανικό και ιστορικό αποτύπωμα της περιοχής, ο σχεδιασμός καλείται να το αξιοποιήσει ως θεμέλιο για τη δημιουργία ενός νέου μοντέλου αστικής ανάπτυξης, προσαρμοσμένου στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης οικονομικής δραστηριότητας.

Οι προτάσεις θα πρέπει να συνδυάζουν πολεοδομική στρατηγική, αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, κυκλοφοριακή οργάνωση, περιβαλλοντική ανθεκτικότητα και μηχανισμούς υλοποίησης, αποτυπώνοντας ένα συνεκτικό πλαίσιο μετασχηματισμού σε μητροπολιτική κλίμακα.

Η προκήρυξη οργανώνει τον σχεδιασμό γύρω από πέντε βασικούς άξονες: την ανάπτυξη ενός ισχυρού πράσινου πόλου με έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα, την ενίσχυση του αθλητισμού και της κοινωνικής ζωής, τη δημιουργία νέων μορφών κατοίκησης, την ανάδειξη της πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας του Ελαιώνα και, τέλος, τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου ρυθμιστικού και κανονιστικού πλαισίου που θα μπορεί να υποστηρίξει την εφαρμογή του σχεδίου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διεπιστημονική σύνθεση των ομάδων. Η κύρια ομάδα μελέτης θα πρέπει να περιλαμβάνει αρχιτέκτονες, πολεοδόμους ή χωροτάκτες, αρχιτέκτονα τοπίου και συγκοινωνιολόγο με πολυετή εμπειρία, ενώ προβλέπεται και συμμετοχή πολιτικού ή τοπογράφου μηχανικού, περιβαλλοντολόγου και αρχαιολόγου. Η συμμετοχή είναι ανοικτή τόσο σε Έλληνες όσο και σε επαγγελματίες άλλων χωρών, χωρίς να απαιτείται εγγραφή στο ελληνικό μητρώο μελετητών, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού.

Το συνολικό ύψος των βραβείων ανέρχεται σε 150.000 ευρώ, με το πρώτο βραβείο να διαμορφώνεται στις 67.500 ευρώ, το δεύτερο στις 49.500 ευρώ και το τρίτο στις 33.000 ευρώ. Σύμφωνα με την προκήρυξη, η απόφαση της εννεαμελούς κριτικής επιτροπής είναι δεσμευτική για τη διοργανώτρια αρχή, η οποία διατηρεί το δικαίωμα αξιοποίησης των βραβευμένων προτάσεων αποκλειστικά για τους σκοπούς του έργου.

Ο διαγωνισμός ξεκίνησε επίσημα στις 27 Ιουλίου 2026 με τη δημοσίευση της προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ενδιαφερόμενες ομάδες μπορούν να εγγραφούν έως τις 26 Αυγούστου 2026, ενώ η προθεσμία υποβολής των προτάσεων λήγει στις 26 Οκτωβρίου 2026. Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης από την κριτική επιτροπή προβλέπεται εντός 105 ημερών από την έναρξη της διαδικασίας.

• Ο διαγωνισμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολεοδομικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών για την Αθήνα. Η επιτυχία του θα κριθεί όχι μόνο από την ποιότητα των αρχιτεκτονικών ιδεών που θα προκύψουν, αλλά και από το κατά πόσο αυτές θα μπορέσουν να αποτελέσουν τη βάση για μια μακροπρόθεσμη στρατηγική που θα μετατρέψει τον Ελαιώνα από μια αποσπασματικά αναπτυσσόμενη περιοχή σε ένα σύγχρονο, ανθεκτικό και παραγωγικό μητροπολιτικό κέντρο.

πηγή ered.gr

Πώς η πρόταση που κέρδισε το Α’ Βραβείο (Κύπρο) στο Τεμάχιο 2 επαναπροσδιορίζει την προσιτή κατοικία.

Τη διάσπαση του κτιριακού όγκου, τη δημιουργία ποιοτικών κοινόχρηστων χώρων και τον βιοκλιματικό σχεδιασμό αναδεικνύει η πρόταση των Γιάννου Κολιαντρή, Μαρίας Κυριάκου και Μαρίνας Μιχαήλ, η οποία απέσπασε το Α’ Βραβείο για τη μελέτη Οικιστικών Μονάδων Ποιοτικής Προσιτής Στέγης προς Ενοικίαση στη Λευκωσία (Τεμάχιο 2). Η πρόταση προτείνει ένα μοντέλο κατοίκησης που συνδυάζει αρχιτεκτονική ποιότητα, κοινωνική συνοχή, βιοκλιματικό σχεδιασμό και οικονομική βιωσιμότητα.

Το Α’ Βραβείο στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για τη Μελέτη Οικιστικών Μονάδων Ποιοτικής Προσιτής Στέγης προς Ενοικίαση στη Λευκωσία [Τεμάχιο 2] απέσπασε η πρόταση των Γιάννου Κολιαντρή, Μαρίας Κυριάκου και Μαρίνας Μιχαήλ, παρουσιάζοντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που αντιμετωπίζει την προσιτή κατοικία ως τη δημιουργία μιας σύγχρονης γειτονιάς και όχι ενός απλού συγκροτήματος πολυκατοικιών.

Σύμφωνα με τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Κύπρου, βασική συνθετική αρχή της πρότασης αποτελεί η διαπερατότητα, τόσο σε πολεοδομικό όσο και σε αρχιτεκτονικό επίπεδο. Αντί της δημιουργίας ενός μεγάλου και συμπαγούς οικοδομικού όγκου, επιλέγεται η διάσπασή του, επιτρέποντας στο φυσικό φως, στον αέρα, στο πράσινο και στους κατοίκους να διαπερνούν ολόκληρη την ανάπτυξη.

Η ιδιαίτερη μορφολογία του τεμαχίου αντιμετωπίστηκε ως ευκαιρία σύνθεσης. Η ανάπτυξη οργανώνεται παράλληλα με τη γεωμετρία του οικοπέδου και στη συνέχεια διασπάται σε τέσσερις επιμέρους κτιριακούς όγκους, δημιουργώντας ανθρώπινη κλίμακα, σαφείς κοινόχρηστους χώρους και ισχυρή σχέση μεταξύ του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος.

Οι τέσσερις πολυκατοικίες λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύνολο, με τη διάταξή τους να δημιουργεί κάθετους και οριζόντιους άξονες που ευνοούν τον φυσικό αερισμό, τον φυσικό φωτισμό και τις συνεχείς οπτικές φυγές.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

64 διαμερίσματα σε ένα μικτό οικιστικό σύνολο

Η ανάπτυξη περιλαμβάνει συνολικά 64 διαμερίσματα, εκ των οποίων 32 ενός υπνοδωματίου και 32 δύο υπνοδωματίων. Η κατανομή τους γίνεται ισόρροπα, ώστε κάθε πολυκατοικία να φιλοξενεί και τους δύο τύπους κατοικιών, δημιουργώντας ένα μικτό κοινωνικό σύνολο χωρίς λειτουργικούς διαχωρισμούς.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

Η ίδια διάταξη επαναλαμβάνεται σε όλους τους ορόφους, επιτυγχάνοντας τυποποίηση της κατασκευής, απλούστευση της στατικής και ηλεκτρομηχανολογικής επίλυσης και σημαντική μείωση του κατασκευαστικού κόστους. Η συγκεκριμένη τυπολογία παρουσιάζεται αναλυτικά στα συνοδευτικά διαγράμματα κατανομής των διαμερισμάτων ανά όροφο.

Καθαρές γεωμετρίες και κυπριακή ταυτότητα

Η αρχιτεκτονική έκφραση της πρότασης χαρακτηρίζεται από καθαρές γεωμετρίες και έντονη κατακόρυφη άρθρωση των όψεων. Μέσω της σύνθεσης των επιμέρους όγκων και της επανάληψης κατακόρυφων στοιχείων, οι όψεις αποκτούν ρυθμό, αναλογίες και ενιαία ταυτότητα.

Τα ανοίγματα υπογραμμίζονται με γραμμικές χρωματικές επεμβάσεις σε πράσινες αποχρώσεις, οι οποίες λειτουργούν ως στοιχείο προσανατολισμού και αναφοράς, ενώ ταυτόχρονα συνδέουν οπτικά την αρχιτεκτονική με το φυσικό περιβάλλον και τη φύτευση του συγκροτήματος.

Οι βεράντες σχεδιάζονται ως εσοχές εντός του βασικού όγκου των κτιρίων και όχι ως πρόβολοι, επιλογή που ενισχύει τη γεωμετρική καθαρότητα των όψεων, βελτιώνει τη σκίαση των εξωτερικών χώρων και περιορίζει τόσο την κατασκευαστική πολυπλοκότητα όσο και το συνολικό κόστος του έργου.

Η κατασκευή βασίζεται σε επαναλαμβανόμενο φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα, επιτρέποντας την εφαρμογή τυποποιημένων λύσεων σε όλα τα κτίρια.

Βασικό μορφολογικό στοιχείο της πρότασης αποτελεί η χρήση διάτρητης εμφανoύς τοιχοποιίας από τούβλο στις βεράντες. Το υλικό λειτουργεί ως φίλτρο φωτός, αέρα και ιδιωτικότητας, ενώ παραπέμπει στην κυπριακή αρχιτεκτονική παράδοση και προσφέρει υψηλή ανθεκτικότητα με ελάχιστες απαιτήσεις συντήρησης.

Βιοκλιματικός σχεδιασμός και χαμηλό κόστος λειτουργίας

Παράλληλα, η απλότητα της κατασκευής, η επανάληψη των τυπολογιών και η επιλογή ανθεκτικών υλικών μειώνουν σημαντικά τόσο το αρχικό κόστος κατασκευής όσο και το συνολικό κόστος του κύκλου ζωής του έργου.

Η διάταξη των κτιρίων αξιοποιεί τον φυσικό προσανατολισμό του τεμαχίου, επιτρέποντας τον διαμπερή φυσικό αερισμό των κατοικιών και τη βέλτιστη αξιοποίηση του φυσικού φωτισμού.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

Οι εσοχές των βεραντών λειτουργούν ως παθητικά στοιχεία σκιασμού, ενώ το ενεργειακά αποδοτικό κέλυφος, τα θερμομονωτικά κουφώματα και η πρόβλεψη φωτοβολταϊκών συστημάτων συμβάλλουν στη σημαντική μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του λειτουργικού κόστους.

Μεσογειακό τοπίο και κοινόχρηστοι χώροι

Η φυτοτεχνική πρόταση ενσωματώνει τις αρχές του βιώσιμου μεσογειακού σχεδιασμού, δημιουργώντας ένα τοπίο που απαιτεί περιορισμένη άρδευση και ελάχιστη συντήρηση. Επιλέγονται κυρίως αυτόχθονα είδη, όπως χαρουπιές, ελιές, αγριελιές και κυπαρίσσια, τα οποία διαμορφώνουν σκιασμένους χώρους και ενισχύουν τη σύνδεση του συγκροτήματος με το κυπριακό τοπίο.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

Η χαμηλή φύτευση αποτελείται από αρωματικά και ξηρανθεκτικά μεσογειακά φυτά, όπως λεβάντα, δενδρολίβανο, θυμάρι και μυρτιά, συμβάλλοντας στη βιοποικιλότητα, στη βελτίωση του μικροκλίματος και στη μείωση της κατανάλωσης νερού. Η συνολική σύνθεση δημιουργεί ένα δίκτυο διαδρομών, χώρων στάσης και κοινωνικής συνάντησης που λειτουργεί ως φυσική προέκταση της κατοικίας.

Ασφαλής κίνηση και κοινωνική συνοχή

Η στάθμευση οργανώνεται κεντρικά, εξυπηρετώντας ισότιμα όλες τις πολυκατοικίες. Ο αριθμός και οι διαστάσεις των θέσεων στάθμευσης είναι πλήρως εναρμονισμένοι με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των προβλεπόμενων θέσεων για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) και επισκέπτες.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

Ένα υπερυψωμένο δίκτυο πεζογέφυρων συνδέει τα κτίρια με τον κεντρικό υπαίθριο χώρο, διαχωρίζοντας με σαφήνεια την κίνηση πεζών και οχημάτων και δημιουργώντας ένα ασφαλές περιβάλλον για όλες τις ηλικίες.

Όπως επισημαίνεται, η πρόταση αποδεικνύει ότι η προσιτή κατοικία μπορεί να συνδυάζει αρχιτεκτονική ποιότητα, κοινωνική συνοχή και οικονομική βιωσιμότητα. Μέσα από την αρχή της διαπερατότητας, τη διάσπαση του όγκου, την επανάληψη μιας ευέλικτης τυπολογίας, τον βιοκλιματικό σχεδιασμό και τη δημιουργία ενός ισχυρού δικτύου κοινόχρηστων χώρων, διαμορφώνεται μια νέα γειτονιά που ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες κατοίκησης και αποτελεί ένα βιώσιμο πρότυπο προσιτής στέγης για την Κύπρο.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

© Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Κύπρου.

πηγή parathyro.politis.com.cy

Ας φανταστούμε ένα σακάκι σχεδιασμένο να προσαρμόζεται σε αλλαγές βάρους, καθημερινές και επίσημες χρήσεις, χειμώνα και άνοιξη. Αντί για πολλά σακάκια, ένα ευέλικτο θα μας εξυπηρετούσε καλύτερα. Έτσι θα έπρεπε να σχεδιάζονται και οι κατοικίες. Ωστόσο, οι περισσότερες κατοικίες σχεδιάζονται για έναν σταθερό τύπο νοικοκυριού, σαν η ζωή των ανθρώπων να μην αλλάζει.

Σήμερα, η συζήτηση για το στεγαστικό περιορίζεται σε αριθμούς: 100.000 κατοικίες τον χρόνο, ένα εκατομμύριο μέχρι το 2030.

Η συλλογιστική μοιάζει απλή: ανεπαρκής προσφορά σημαίνει ότι πρέπει να χτίσουμε περισσότερα και ταχύτερα. Κι αν όμως η στεγαστική κρίση δεν είναι μόνο ποσοτική, αλλά και σχεδιαστική;

Πολλές πόλεις διαθέτουν ήδη επαρκή οικιστική επιφάνεια, αλλά εξακολουθούν να μην μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση για κατοικία. Μεγάλο μέρος του στεγαστικού δυναμικού παραμένει εγκλωβισμένο σε μεγάλες, υποκατοικημένες ή ανελαστικές κατοικίες: το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζει σε σπίτι που θεωρείται υπερβολικά μεγάλο για το νοικοκυριό του. Ο καλύτερος σχεδιασμός της κατοικίας μπορεί να απελευθερώσει αυτό το ανεκμετάλλευτο δυναμικό. 

Η κατοικία αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως εμπορικό προϊόν και όχι ως κοινωνική υποδομή. Οι κατόψεις γίνονται τρισδιάστατα φύλλα Excel: άκαμπτες, τυποποιημένες, βελτιστοποιημένες για βραχυπρόθεσμη αποδοτικότητα. Την ίδια στιγμή, η κοινωνία γίνεται ολοένα πιο σύνθετη: ανασυγκροτημένες οικογένειες, ενήλικα παιδιά που επιστρέφουν στο πατρικό, ηλικιωμένοι μόνοι, συγκατοικήσεις, διαζύγια ή μονογονεϊκές οικογένειες.

Όταν ο σχεδιασμός αγνοεί αυτές τις πραγματικότητες, οι κατοικίες απαξιώνονται. Οι άνθρωποι μετακομίζουν όχι επειδή τα σπίτια τους είναι πολύ μικρά, αλλά επειδή δεν ανταποκρίνονται στη ζωή τους. Με ευέλικτες κατόψεις, πολλά νοικοκυριά θα μπορούσαν να παραμείνουν στο ίδιο σπίτι, να συγκατοικήσουν καλύτερα ή να δημιουργήσουν νέα σπίτια στο υπάρχον απόθεμα. Ο καλός σχεδιασμός βελτιώνει την καθημερινότητα και μειώνει την πίεση για νέες κατοικίες.

Η κάτοψη είναι το ισχυρότερο εργαλείο για τον σχεδιασμό καλύτερων κατοικιών. Ύστερα από πολύχρονη έρευνα, αναπτύξαμε «αρχές προσαρμοστικότητας» που εφαρμόσαμε στο START-Ivry, στο ευρύτερο Παρίσι. Δεν απαιτούν περισσότερα τετραγωνικά, υψηλότερο κόστος ή νέες τεχνολογίες — μόνο καλύτερες κατόψεις. Έξι από αυτές είναι:

1. Η υπερευέλικτη κατοικία δύο υπνοδωματίων

Τα περισσότερα σπίτια με δύο υπνοδωμάτια σχεδιάζονται για ένα μόνο νοικοκυριό, αλλά συχνά φιλοξενούν δύο: γονείς με ενήλικο παιδί, συγκάτοικους ή ηλικιωμένο με φροντιστή. Με ξεχωριστά υπνοδωμάτια—το ένα κοντά στην είσοδο, με δυνατότητα μελλοντικής μικρής κουζίνας—ώστε να εξασφαλίζεται ιδιωτικότητα, και δύο μικρά λουτρά, δύο νοικοκυριά μπορούν να μοιραστούν αυτόνομα το σπίτι. Μια έξυπνη κάτοψη μπορεί να αποτρέψει την ανάγκη μιας επιπλέον κατοικίας.

2. Η διαιρούμενη κατοικία

Πολλά μεγάλα σπίτια υποχρησιμοποιούνται όταν τα παιδιά φύγουν, αλλά η μετακόμιση είναι δύσκολη για τους γονείς με τα χρόνια. Αν σπίτια με τρία ή περισσότερα υπνοδωμάτια είχαν σχεδιαστεί εξαρχής ώστε να διαιρούνται τεχνικά και νομικά, το αχρησιμοποίητο τμήμα θα μπορούσε να γίνει μικρή κατοικία για ενήλικο παιδί, φροντιστή ή ενοικιαστή. Ένα νέο σπίτι θα δημιουργούνταν χωρίς νέα οικοδόμηση.

3. Το επιπλέον δωμάτιο

Μερικές φορές αρκεί ένα επιπλέον δωμάτιο: για την γέννηση ενός παιδιού, την εργασία από το σπίτι, τη φιλοξενία ενός ηλικιωμένου γονέα που χρειάζεται φροντίδα ή τη διαμονή ενός παιδιού χωρισμένων γονέων τα Σαββατοκύριακα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με το «Plug» — έναν εξώστη που κλείνει — το διαιρούμενο «αρθρωτό (modular) καθιστικό» ή τη «μετακινούμενη κουζίνα». Έτσι, ένα νοικοκυριό μπορεί να παραμείνει στο σπίτι του.

4. Το co-residence

Η συγκατοίκηση δεν θα έπρεπε να περιορίζεται στη φοιτητική κατοικία ή σε ξενοδοχειακού τύπου co-living. Ένα καλά σχεδιασμένο κοινό σπίτι προσφέρει σε κάθε κάτοικο μια ιδιωτική μονάδα—υπνοδωμάτιο και λουτρό—ενώ κουζίνα, καθιστικό και τραπεζαρία μοιράζονται. Για έξι κατοίκους, μειώνει απαιτούμενη επιφάνεια και ενεργειακή κατανάλωση έως 45%, προσφέροντας ιδιωτικότητα και αμοιβαία υποστήριξη, απαιτώντας λιγότερα ξεχωριστά σπίτια,

5. Η τυπολογία PLUS

Η κατοικία ορίζεται συνήθως από τον αριθμό υπνοδωματίων. Όμως πολλά νοικοκυριά — μονογονεϊκές οικογένειες, διαζευγμένοι γονείς με κοινή επιμέλεια ή άτομα που εργάζονται από το σπίτι — χρειάζονται περισσότερο χώρο, όχι όμως ολόκληρη την επιφάνεια της επόμενης κατηγορίας. Η τυπολογία PLUS προσθέτει έναν μικρό, εξοπλισμένο χώρο «PLUS» με παράθυρο, αρκετό για ύπνο ή εργασία, και είναι πιο προσιτή οικονομικά από την επόμενη κατηγορία.

6. Η μικρή (compact) κατοικία

Πολλά μονοπρόσωπα νοικοκυριά δυσκολεύονται να βρουν προσιτή κατοικία, εν μέρει επειδή εξακολουθούν να σχεδιάζονται μεγάλα σπίτια, παρότι τα μικρά νοικοκυριά αυξάνονται διαρκώς. Οι μικρές κατοικίες μπορούν να προσφέρουν εξαιρετική ποιότητα ζωής, εφόσον σχεδιαστούν σωστά. Έξυπνες κατόψεις και μεγαλύτερο ύψος ορόφου που επιτρέπει πατάρια μπορούν να μειώσουν την επιφάνεια κατά 25–40% χωρίς απώλεια ποιότητας. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να συνενώνονται αργότερα, αν οι ανάγκες αλλάξουν.

Μαζί, αυτές οι στρατηγικές προτείνουν έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης της έλλειψης: όχι μόνο περισσότερα σπίτια, αλλά σπίτια που παραμένουν λειτουργικά για περισσότερα χρόνια. Εκτιμούμε ότι η ευέλικτη κατοικία θα μπορούσε να μειώσει την ανάγκη για νέα οικοδόμηση κατά περίπου 40%. Ο ακριβής αριθμός μπορεί να συζητηθεί· η αρχή όχι. Αν περισσότερες κατοικίες τα τελευταία 40 χρόνια είχαν σχεδιαστεί έτσι, η σημερινή έλλειψη θα ήταν μικρότερη. Το οικιστικό απόθεμα περιέχει κρυμμένο δυναμικό. Ο κακός σχεδιασμός το σπαταλά.

Το εμπόδιο είναι συστημικό. Εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων (developers) και τυποποιημένες διαρρυθμίσεις διαμορφώνουν την κατοικία πριν εμπλακούν ουσιαστικά οι αρχιτέκτονες. Οι αρχιτέκτονες καλούνται να σχεδιάσουν την όψη, ενώ η κάτοψη έχει ήδη καθοριστεί. Η τυποποίηση και η προκατασκευή παρουσιάζονται ως οι μόνες λύσεις. Οι κακοσχεδιασμένες κατοικίες κινδυνεύουν να εγκλωβίσουν το οικιστικό απόθεμα σε διαρρυθμίσεις που θα απαξιωθούν γρήγορα καθώς τα νοικοκυριά εξελίσσονται, διαιωνίζοντας το πρόβλημα της έλλειψης.

Χρειαζόμαστε μια νέα αφήγηση για την κατοικία: με επίκεντρο τους ανθρώπους, όχι τα φύλλα Excel. Οι ευέλικτες κατοικίες δεν είναι ακριβότερες — στο START-Ivry τις κατασκευάσαμε με 1.580–1.750 €/m² το 2019 — ούτε απαιτούν μεγαλύτερες επιφάνειες ή νέα κατασκευαστικά συστήματα. Απαιτούν ευφυΐα εκεί όπου χτυπά η καρδιά του σπιτιού: στην κάτοψη.

Όπως μου είπε κάποτε ένας developer: «Γιατί όλη αυτή η προσπάθεια να βελτιώσουμε την κατοικία, Beatriz; Τα πουλάμε όλα — όσο κακά κι αν είναι.» Αυτή η φράση αποκαλύπτει το πρόβλημα: η αγορά μπορεί να πουλήσει κακά σπίτια, αλλά η κοινωνία είναι αυτή που πρέπει να ζήσει σε αυτά.

Ο σχεδιασμός ευέλικτων κατοικιών, που μειώνουν την ανάγκη για νέα οικοδόμηση, δεν είναι ουτοπία. Είναι εφικτός και αποτελεί επείγουσα συλλογική ευθύνη. Το να χτίζουμε εκατομμύρια κακοσχεδιασμένα σπίτια ταχύτερα θυμίζει τη μαζική παραγωγή ακατάλληλων σακακιών: όσα κι αν φτιάξουμε, εφόσον δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων, θα τους αναγκάζουν πάντα να αναζητούν ένα άλλο.

Της Beatriz Ramo (STAR strategies + architecture)

Εδώ μπορείς να κατεβάσεις την απεικόνιση των προτάσεων σχεδιασμού (κατόψεις) και όλη την έρευνα στα Ελληνικά:

Εδώ στο φωτογραφικό GALLERY πλήθος από εικόνες από την ομάδας της Beatriz Ramo (STAR strategies + architecture)

Το Pirelli 39 βρίσκεται στο κέντρο της περιοχής Porta Nuova Gioia του Μιλάνου σε μια στρατηγική θέση μεταξύ του Κεντρικού Σταθμού και του Scalo Farini, παρέχοντας πρόσβαση στην Porta Nuova από τα βόρεια προς το κέντρο της πόλης. Το P39 παρουσιάζει μια ευκαιρία για την ανάπτυξη ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης μικτής χρήσης και βιώσιμης αστικής ανάπτυξης. Το έργο συνδυάζει την προσαρμοστική επαναχρησιμοποίηση κτιρίων πολιτιστικής κληρονομιάς με την περιβαλλοντικά υπεύθυνη νέα κατασκευή και έναν ζωντανό πολιτιστικό προορισμό που είναι αφιερωμένος στην τέχνη και την επιστήμη των φυτών.

Το έργο P39 περιλαμβάνει τρία στοιχεία:

Αναγέννηση του υφιστάμενου πύργου Pirellino

Ο πύργος θα προσαρμοστεί ώστε να ανταποκρίνεται στα ισχύοντα πρότυπα των χώρων γραφείων όσον αφορά την καινοτομία και τη βιωσιμότητα. Η ανακαίνιση θα διατηρήσει τον αρχικό χαρακτήρα του κτιρίου, ενημερώνοντας παράλληλα τη δομή για τη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας.

Η αναγέννηση του κτιρίου της γέφυρας Pirellino

Το έργο δημιουργεί έναν νέο πολιτιστικό κόμβο στο αποτύπωμα του υπάρχοντος διαχωριστικού τοίχου, γεφυρών στη Via Melchiorre Gioia. Ένας χώρος θερμοκηπίων βιοδιαφορετικού - αφιερωμένου στην παροχή μιας καθηλωτικής, εκπαιδευτικής, διαδραστικής και καινοτόμου εμπειρίας διαφόρων φυτικών ειδών - θα λειτουργήσει ως προέκταση του γειτονικού πάρκου Biblioteca degli Alberi.

Ένας νέος πύργος κατοικιών

1.700 τετραγωνικά μέτρα βλάστησης, κατανεμημένα σε πολλαπλούς ορόφους θα εκφράσουν τα μεταβαλλόμενα χρώματα της εποχής μέσω της χλωρίδας και της πανίδας που θα απορροφούν επίσης 14 τόνους CO2 και θα παράγουν 9 τόνους οξυγόνου ετησίως - την ισοδυναμική παραγωγή ενός δάσους 10.000 τετραγωνικών μέτρων. Με 2.770 τετραγωνικά μέτρα φωτοβολταϊκών πάνελ, ο πύργος θα είναι σε θέση να αυτοproducting το 65% των ενεργειακών του αναγκών. Το κτίριο περιλαμβάνει μια ξύλινη δομή που θα μειώσει το αποτύπωμα άνθρακα, συμπεριλαμβανομένων 1.800 κυβικών μέτρων από ξύλινα δάπεδα που θα εξοικονομήσει έως και 3.600 τόνους διοξειδίου του άνθρακα στις φάσεις κατασκευής.

Πληροφορίες έργου

Οδηγία προς τους μηχανικούς που υποβάλλουν αιτήσεις έγκρισης μελετών στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής (Σ.Α.) μέσω του πληροφοριακού συστήματος e-Άδειες του ΤΕΕ θέτει σαφείς απαιτήσεις για την πληρότητα, την ορθότητα και κυρίως την τεκμηρίωση της ένταξης των κτιρίων στο φυσικό και οικιστικό περιβάλλον τους. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις εκτός σχεδίου περιοχές, στα όρια οικισμών και στη σχέση της νέας κατασκευής με το ευρύτερο τοπίο και τον δομημένο χώρο.

Τι προβλέπει η οδηγία για τη σωστή υποβολή μελετών στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής 

Η  οδηγία για τη σωστή υποβολή μελετών στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής προς τους μηχανικούς διαχειριστές αιτήσεων στο e-Άδειες του ΤEE προβλέπει αναλυτικά τα ακόλουθα:

1. Η πληρότητα της μελέτης είναι βασική προϋπόθεση εξέτασης

Το πρώτο και σημαντικότερο σημείο της οδηγίας είναι ότι η αίτηση δεν αρκεί να υποβληθεί τυπικά στο σύστημα. Η μελέτη πρέπει να είναι πλήρης και τεχνικά επαρκής ώστε να μπορεί να πρωτοκολληθεί και να εισαχθεί σε συνεδρίαση του Σ.Α.

Αυτό σημαίνει ότι:

♦ όλα τα απαιτούμενα σχέδια πρέπει να έχουν αναρτηθεί,

♦ τα δικαιολογητικά να είναι έγκυρα,

♦ οι απεικονίσεις να είναι σαφείς, και

♦ τα στοιχεία να συμφωνούν μεταξύ τους.

Το Συμβούλιο εξετάζει ουσιαστικά τη μελέτη και όχι μόνο την ύπαρξη αρχείων στο σύστημα.

2. Τα σχέδια και τα έγγραφα πρέπει να είναι αληθή και συμβατά με τις προδιαγραφές

Η οδηγία τονίζει ότι κάθε σχέδιο ή έγγραφο που αναρτάται στο e-Άδειες πρέπει να είναι:

♦ αληθές,

♦ έγκυρο,

♦ ενημερωμένο, και

♦ σύμφωνο με τις ισχύουσες τεχνικές προδιαγραφές.

Δεν επιτρέπονται πρόχειρες ή ελλιπείς αναρτήσεις με σκοπό τη μεταγενέστερη διόρθωση. Το Σ.Α. θεωρεί τη μελέτη ενιαίο τεχνικό φάκελο και αξιολογεί την αξιοπιστία του συνολικά.

3. Λανθασμένα σχέδια οδηγούν σε μη εξέταση της αίτησης

Η οδηγία προειδοποιεί ρητά ότι εάν διαπιστωθούν:

♦ παραλείψεις,

♦ αναντιστοιχίες,

♦ λανθασμένα σχέδια, ή

♦ εσφαλμένα δικαιολογητικά,

μετά την πρωτοκόλληση και κατά την εξέταση από το Σ.Α., τότε η αίτηση δεν εξετάζεται.

Σε αυτή την περίπτωση ο ενδιαφερόμενος υποχρεώνεται να προχωρήσει σε νέα υποβολή της αίτησης στο σύστημα, γεγονός που συνεπάγεται σημαντική καθυστέρηση.

Άρα, η σωστή αρχική υποβολή αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ταχεία αδειοδοτική διαδικασία.

4. Απαιτείται τελικός επανέλεγχος πριν την οριστική υποβολή

Η οδηγία καλεί τους μηχανικούς να πραγματοποιούν τελικό επανέλεγχο όλων των αρχείων πριν την οριστική υποβολή.

Ο έλεγχος αυτός πρέπει να αφορά:

♦ τη συμφωνία των σχεδίων μεταξύ τους,

♦ την αντιστοίχιση με τα αναρτημένα δικαιολογητικά,

♦ τη σωστή αποτύπωση διαστάσεων και όρων δόμησης, και

♦  την πληρότητα των απαιτούμενων στοιχείων.

Ουσιαστικά, ζητείται εσωτερικός ποιοτικός έλεγχος της μελέτης πριν φτάσει στο Συμβούλιο.

5. Κεντρικό ζήτημα είναι η ένταξη του κτιρίου στο περιβάλλον του

Η σημαντικότερη επισήμανση της οδηγίας αφορά την ένταξη του κτιρίου στο άμεσο και ευρύτερο περιβάλλον του.

Το Σ.Α. δεν εξετάζει μόνο το ίδιο το κτίριο ως απομονωμένο αντικείμενο, αλλά αξιολογεί:

♦ τη σχέση του με το τοπίο,

♦ την κλίμακα της περιοχής,

♦ τη γεωμορφολογία,

♦ τα γειτονικά κτίρια, και

♦ τη συνολική εικόνα του οικιστικού ή φυσικού περιβάλλοντος.

Η απαίτηση αυτή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη:

→ στις εκτός σχεδίου περιοχές,

→ στα όρια οικισμών, και

→ σε περιοχές με έντονο φυσικό ανάγλυφο.

6. Στις εκτός σχεδίου περιοχές απαιτείται τεκμηρίωση της σχέσης με το φυσικό τοπίο

Για τις εκτός σχεδίου περιοχές, η οδηγία ζητά ειδική αναφορά:

♦ στο φυσικό ανάγλυφο,

♦ στη γεωμορφολογία του γηπέδου,

♦ στις υψομετρικές διαφοροποιήσεις, και

♦ στον τρόπο ένταξης της κατασκευής στο τοπίο.

Αυτό σημαίνει ότι οι μελέτες πρέπει να δείχνουν καθαρά:

♦ πώς τοποθετείται το κτίριο στο έδαφος,

♦ αν ακολουθεί τη φυσική κλίση,

♦ πόσο επηρεάζει το ανάγλυφο, και

♦ ποια είναι η οπτική του επίδραση στο τοπίο.

Η αρχιτεκτονική αξιολόγηση πλέον συνδέεται άμεσα με την προστασία του φυσικού χώρου.

7. Στα όρια οικισμών και εντός οικιστικού ιστού απαιτείται συσχέτιση με τα γειτονικά κτίρια

Η οδηγία δίνει επίσης βαρύτητα στην ένταξη στο ανθρωπογενές περιβάλλον, δηλαδή:

♦ σε οικισμούς,

♦ σε περιοχές κοντά σε σχέδιο πόλης, ή

♦  σε δομημένα μέτωπα.

Τα σχέδια πρέπει να παρουσιάζουν:

♦ τους όμορους κτηριακούς όγκους,

♦ τις εφαπτόμενες κατασκευές,

♦ τις αναλογίες,

♦ τα ύψη, και

♦ τη μορφολογική σχέση της νέας κατασκευής με την περιοχή.

Το Σ.Α. επιδιώκει να διαπιστώσει εάν η νέα αρχιτεκτονική πρόταση εντάσσεται αρμονικά στο υφιστάμενο περιβάλλον και δεν λειτουργεί αποσπασματικά ή επιθετικά προς τον χαρακτήρα της περιοχής.

8. Οι κατόψεις, οι όψεις και οι τομές πρέπει να αποτυπώνουν το περιβάλλον

Η οδηγία αναφέρει ρητά ότι στα σχέδια:

♦ κατόψεων,

♦ όψεων, και

♦  τομών,

πρέπει να εμφανίζονται:

♦ τα γειτονικά κτίρια,

♦ οι όμορες κατασκευές, και

♦ το φυσικό ανάγλυφο.

Ιδιαίτερα σημαντικές θεωρούνται οι τομές οικοπέδου ή γηπέδου, στις οποίες αποτυπώνεται:

♦ η θέση του κτιρίου,

♦ η σχέση του με το έδαφος, και

♦ η γεωμορφολογία του χώρου.

Με αυτόν τον τρόπο το Σ.Α. αποκτά πραγματική εικόνα της χωρικής ένταξης της κατασκευής.

9. Η τρισδιάστατη απεικόνιση δεν πρέπει να δείχνει απομονωμένο το κτίριο

Η οδηγία ασκεί ουσιαστική κριτική στις μελέτες που παρουσιάζουν μόνο το ίδιο το κτίριο σε ουδέτερο φόντο.

Ζητείται οι τρισδιάστατες απεικονίσεις να περιλαμβάνουν:

♦ το ευρύτερο περιβάλλον,

♦ τα γειτονικά κτίσματα,

♦ το φυσικό τοπίο,

♦ τις υψομετρικές σχέσεις, και

♦ τη συνολική εικόνα της περιοχής.

Η απαίτηση αυτή βοηθά το Σ.Α. να αξιολογήσει:

♦ την κλίμακα του έργου,

♦ την οπτική ένταξη, και

♦  τις επιπτώσεις στο τοπίο ή στον οικισμό.

10. Η αιτιολογική έκθεση πρέπει να τεκμηριώνει την αρχιτεκτονική ένταξη

Η οδηγία ξεκαθαρίζει ότι δεν αρκεί μια απλή τεχνική περιγραφή με:

♦ στοιχεία δόμησης,

♦ υλικά,

♦ επιφάνειες, και

♦ ιδιοκτησιακά δεδομένα.

Απαιτείται πλήρης αιτιολόγηση της αρχιτεκτονικής επιλογής και της ένταξης του έργου στο περιβάλλον του.

Το πλήρες κείμενο της Οδηγίας

Την οδηγία, που είναι γενικότερης εφαρμογής, εξέδωσε το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής ΠΕ Ρόδου και ΠΕ Καρπάθου. Το πλήρες κείμενο της οδηγίας, που υπογράφει ο Μαυρίλας Θεόδωρος, αναπληρωτής πρόεδρος ΣΑΠΕ Ρόδου, έχει ως εξής:

«Σας ενημερώνουμε ότι κατά την εισαγωγή των αιτήσεων για την έγκριση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής στο πληροφοριακό σύστημα e-Άδειες του ΤΕΕ θα πρέπει να προσέξετε τα παρακάτω:

1. Την πληρότητα της μελέτης, η οποία ελέγχεται και ακολούθως, πρωτοκολλείται η αίτηση για να εξεταστεί το θέμα αυτής σε προγραμματισμένη συνεδρίαση του ΣΑ.

Τα σχέδια και έγγραφα της μελέτης θα πρέπει να είναι αληθή, έγκυρα και σύμφωνα με τις εκάστοτε προδιαγραφές.

Στην περίπτωση που υποβληθούν (δηλαδή αναρτηθούν στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ) λανθασμένα σχέδια ή έγγραφα της μελέτης και ακολουθηθεί η διαδικασία: ανάθεση της αίτησης – πρωτοκόλληση – αίτηση σε κατάσταση ελέγχου -εξέταση της αίτησης, αν διαπιστωθεί από τα μέλη του ΣΑ η παράλειψη και η αναντιστοιχία τότε η αίτηση δεν θα εξετάζεται και θα πρέπει ο ενδιαφερόμενος να επανέλθει με νέα υποβολή του αιτήματος στο σύστημα.

Σε κάθε περίπτωση -για την οικονομία του χρόνου – θα πρέπει εν τέλη να επανελέγξετε τα υποβληθέντα σχέδια και δικαιολογητικά της μελέτης της αίτησης και στη περίπτωση που διαπιστώσετε παραλείψεις ή αναντιστοιχίες να επανυποβάλετε άμεσα την αίτηση στο σύστημα.

2. Έχει παρατηρηθεί, σε αρκετές υποβληθείσες μελέτες, η ύπαρξη μεν της πληρότητας των σχεδίων αλλά να μην υπάρχει μια σημαντική για το συμβούλιο πληροφορία και αναφορά, που να αφορά στην ένταξη του κτηρίου στο εγγύτερο και ευρύτερο περιβάλλον του, είτε φυσικό (εκτός σχεδίου), είτε ανθρωπογενές (πλησίον ή εντός ορίων οικισμού ή σχεδίου πόλεως).

Στα σχέδια των κατόψεων, όψεων & τομών θα πρέπει να υπάρχει αναφορά και εικόνα των όμορων και εφαπτόμενων κτηριακών όγκων και κατασκευών, καθώς και απεικόνιση του ανάγλυφου του εδάφους και της γεωμορφολογίας του οικοπέδου/γηπέδου (τομές οικοπέδου /γηπέδου με την τοποθέτηση του κτηρίου ή της κατασκευής).

Επίσης να εμφανίζεται, στην τρισδιάστατη απεικόνιση, όχι μόνο το κτήριο της μελέτης, απομονωμένο από το περιβάλλον του, αλλά εντός του εγγύτερου και ευρύτερου περιβάλλοντος.

Στις αιτιολογικές εκθέσεις δεν αρκεί (για την έκδοση της γνωμοδότησης του ΣΑ), μια τεχνική περιγραφή της κατασκευής με αναφορά στα αριθμητικά στοιχεία δόμησης, στο ιδιοκτησιακό καθεστώς και στην περιγραφή των υλικών, αλλά κρίνεται απαραίτητη και η αιτιολόγηση με την τεκμηρίωση της ένταξης του κτηρίου ή της κατασκευής στο περιβάλλον του, είτε είναι φυσικό, είτε οικιστικό, (Απόφαση Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/11170/321 «Τεύχος οδηγιών για τα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής (Σ.Α.)» άρθρο 5 παρ. 2(α) (ΦΕΚ 313/Β/06.02.2020).

Ως εκ τούτου, θα ήταν σκόπιμο και σημαντικό για όλους μας, να ληφθούν τα παραπάνω υπόψη ώστε να έχουν εφαρμογή σε μελλοντικές μελέτες».

πηγή ecopress.gr

Το Open House είναι ένας από τους σημαντικότερους διεθνείς θεσμούς για την ανάδειξη και προώθηση της αρχιτεκτονικής. Η ιδέα ξεκίνησε από το Λονδίνο το 1992 και μέχρι σήμερα διαδόθηκε σε πολλές πόλεις ανά την υφήλιο. Η δράση Open House προσκαλεί το ευρύ κοινό να εξερευνήσει και να κατανοήσει την αξία της αρχιτεκτονικής. Κάθε χρόνο για ένα διήμερο, δημόσια και ιδιωτικά κτίρια ανοίγουν τις πύλες τους στο κοινό δωρεάν και η πόλη μετατρέπεται σε ένα μεγάλο μουσείο, με εκθέματα τα ίδια της τα κτίρια και την αρχιτεκτονική της. Στην Αθήνα πραγματοποιείται από το 2014 κάθε άνοιξη.

Το 12ο OPEN HOUSE Athens πραγματοποιήθηκε στις 5-6 Απριλίου 2025, με πλήθος δράσεων που ξεκίνησαν μια βδομάδα νωρίτερα, συγκεντρώνοντας δεκάδες χιλιάδες επισκέψεις! Το 13ο OPEN HOUSE Athens προγραμματίζεται για τις 4-5 Απριλίου 2026, με παράλληλες δράσεις από τις 28 Μαρτίου.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΗΣΕΩΝ:

1. Μελετάτε το πρόγραμμα.

2. Δημιουργείτε την ηλεκτρονική σας ταυτότητα (QR code επισκέπτη) προκειμένου να παρακολουθήσετε τις ξεναγήσεις.*

3. Επισκέπτεστε τους χώρους που σας ενδιαφέρουν κατά τις επισκέψιμες ώρες του καθενός.

4. Αναμένετε στην ουρά που σχηματίζεται επί τόπου, για να παρακολουθήσετε την ξενάγηση. Οι ξεναγήσεις ξεκινούν ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Όλες οι δράσεις είναι ΔΩΡΕΑΝ και δεν γίνονται κρατήσεις.

* Για την παρακολούθηση των ξεναγήσεων απαιτείται η δημιουργία μιας ηλεκτρονικής ταυτότητας (QR code) για κάθε επισκέπτη. Η ηλεκτρονική ταυτότητα δεν αντιστοιχεί σε κράτηση ή σειρά προτεραιότητας, απλά διευκολύνει τη διαδικασία καταγραφής των επισκεπτών στα κτίρια που επισκέπτονται. Προς διευκόλυνση της διαδικασίας, οι επισκέπτες μπορούν να δημιουργήσουν την ηλεκτρονική τους ταυτότητα (QR) πριν επισκεφθούν τους χώρους σε σύνδεσμο που ανακοινωθεί μια εβδομάδα νωρίτερα.

Πληροφορίες στο https://www.openhouseathens.gr/

Αναγκαία, αλλά υπερβολικά δύσκολη η αξιοποίηση των διατηρητέων και παλαιών βιομηχανικών ακινήτων

Τα περισσότερα από αυτά τα κτίρια παραμένουν κλειστά, ακόμη και για δεκαετίες, καθώς οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδοτήσεων, οι συχνές αλλαγές απαιτήσεων και η απουσία χρηματοδοτικών - φορολογικών κινήτρων αποθαρρύνουν τους επενδυτές

Βικτωρία Σαλμά

Παρότι διαθέτει ένα από τα παλαιότερα και πλουσιότερα κτιριακά αποθέματα στην Ευρώπη, η Ελλάδα εξακολουθεί να δυσκολεύεται σημαντικά στην επαναχρησιμοποίηση διατηρητέων και παλαιών βιομηχανικών ακινήτων. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερα από τα μισά διατηρητέα κτίρια στην Αθήνα να παραμένουν σήμερα κλειστά, συχνά για δεκαετίες.

Οι λόγοι δεν είναι μονοδιάστατοι, καθώς όπως επισημαίνουν ειδικοί τα εμπόδια είναι τεχνικά, θεσμικά, χρηματοδοτικά και κυρίως χρονικά.

Το πρώτο και μεγαλύτερο εμπόδιο αφορά τα ίδια τα κτίρια. Κάθε διατηρητέο ή παλαιό βιομηχανικό ακίνητο αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση. Η κατάσταση στην οποία βρίσκεται, ο βαθμός φθοράς, ο τρόπος χαρακτηρισμού του, αν πρόκειται για μνημείο ή απλώς για κτίριο με προστατευόμενες όψεις, επηρεάζουν καθοριστικά το εύρος των παρεμβάσεων.

Το βασικό πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι μέχρι και το τέλος του έργου δεν μπορεί κανείς να γνωρίζει με ακρίβεια το τελικό κόστος και το χρονοδιάγραμμα. Σε τέτοιου είδους έργα «είναι βέβαιο ότι θα πέσεις έξω», τόσο οικονομικά όσο και χρονικά. Όλα τα μεγάλα έργα αποκατάστασης διατηρητέων που υλοποιήθηκαν στην Ελλάδα κόστισαν τελικά περισσότερο και χρειάστηκαν πολύ περισσότερο χρόνο από τον αρχικό σχεδιασμό. Αυτό καθιστά τέτοιες επενδύσεις υψηλού ρίσκου, ιδιαίτερα για ιδιώτες developers που καλούνται να απορροφήσουν απρόβλεπτες επιβαρύνσεις.

Αν υπάρχει ένας παράγοντας που θεωρείται καθοριστικός, αυτός είναι ο χρόνος. Οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, οι αλλεπάλληλες εγκρίσεις, οι αρχαιολογικές έρευνες και οι συχνές αλλαγές απαιτήσεων μετατρέπουν τον χρόνο στον μεγαλύτερο εχθρό τέτοιων έργων. Ειδικά σε περιοχές ιστορικής ή αρχιτεκτονικής σημασίας, όπως το κέντρο της Αθήνας, κάθε στάδιο μπορεί να ανοίξει νέο κύκλο εγκρίσεων. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που πολλά ακίνητα παραμένουν κλειστά, καθώς η αβεβαιότητα αποθαρρύνει τους επενδυτές πριν καν ξεκινήσουν.

Απουσία χρηματοδοτικών κινήτρων

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν σήμερα στοχευμένα χρηματοδοτικά ή φορολογικά κίνητρα για την επαναχρησιμοποίηση διατηρητέων και βιομηχανικών ακινήτων. Παρότι κατά καιρούς έχουν συζητηθεί προγράμματα επιδότησης, αυτά δεν έχουν αποκτήσει μόνιμο και σταθερό χαρακτήρα.

Για έναν developer, ένα τέτοιο έργο αντιμετωπίζεται ουσιαστικά όπως οποιοδήποτε άλλο, καθαναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το κόστος και το ρίσκο, χωρίς ειδική στήριξη. Οι τράπεζες, από την πλευρά τους, εξετάζουν τη χρηματοδότηση με αυστηρά κριτήρια βιωσιμότητας και συχνά με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα, λόγω της αβεβαιότητας που συνοδεύει τέτοια projects.

Η σύγκριση με αγορές όπως η Ολλανδία και η Γερμανία είναι αποκαλυπτική. Εκεί, η επαναχρησιμοποίηση υφιστάμενων κτιρίων αποτελεί συνειδητή στρατηγική επιλογή, τόσο για περιβαλλοντικούς λόγους όσο και για λόγους αστικής πολιτικής.

Οι διαδικασίες αδειοδότησης είναι σαφείς και προβλέψιμες, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, ενώ υπάρχει θεσμοθετημένη συνεργασία μεταξύ επενδυτών, δημόσιων φορέων και τοπικής αυτοδιοίκησης. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο επενδυτής γνωρίζει από την αρχή τι τον περιμένει.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, απουσιάζει μια ενιαία στρατηγική. Η πολυνομία, οι αντικρουόμενες αρμοδιότητες και η έλλειψη συντονισμού δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας που λειτουργεί αποτρεπτικά.

Μονόδρομος η επαναχρησιμοποίηση του παλαιού αποθέματος 

Κι όμως, παρά τις δυσκολίες, η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα. Περισσότερο από το 50% του κτιριακού αποθέματος είναι άνω των 50 ετών, γεγονός που από μόνο του καθιστά την επαναχρησιμοποίηση μονόδρομο. Παράλληλα, υπάρχει έντονη ζήτηση για νέες χρήσεις, ξενοδοχεία πόλης, κατοικία, serviced apartments και σύγχρονους χώρους γραφείων.

Σύμφωνα με επαγγελματίες του κλάδου, όταν τέτοια έργα ολοκληρώνονται σωστά, μπορούν να προσφέρουν όχι μόνο περιβαλλοντικό και κοινωνικό όφελος, αλλά και ισχυρές επενδυτικές αποδόσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι εταιρείες με εμπειρία στον τομέα έχουν στραφεί στρατηγικά στην επαναχρησιμοποίηση υφιστάμενων κτιρίων, αντί για νέες κατασκευές.

Τα διατηρητέα και τα παλιά βιομηχανικά ακίνητα δεν μένουν κλειστά επειδή «δεν αξίζουν», αλλά επειδή το πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνται να αξιοποιηθούν είναι εξαιρετικά απαιτητικό και αβέβαιο.

Χωρίς ταχύτερες διαδικασίες, ξεκάθαρους κανόνες και στοχευμένα κίνητρα, η αξιοποίηση αυτού του τεράστιου αποθέματος θα συνεχίσει να εξαρτάται από λίγους και τολμηρούς επενδυτές και όχι από μια οργανωμένη εθνική στρατηγική αστικής αναγέννησης.

πηγή energodromio.gr

Η ολοκλήρωση της Σαγράδα Φαμίλια στη Βαρκελώνη

Το σημαντικότερο κτίριο που πρόκειται να ολοκληρωθεί το 2026 είναι η Σαγράδα Φαμίλια, 100 χρόνια μετά τον θάνατο του αρχιτέκτονά της, Γκαουντί. Με την προσθήκη ενός σταυρού στον πύργο του Ιησού Χριστού, έγινε επίσημα από το 2025 η ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο. Η βασιλική της Σαγράδα Φαμίλια ήταν έμπνευση ενός Καταλανού βιβλιοπώλη, του Ζοσέπ Μαρία Μποκαμπέλια, ιδρυτή του Asociación Espiritual de Devotos de San José.

Ο Γκαουντί αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο έργο αυτό· όταν πέθανε, το 1926, λιγότερο από το ένα τέταρτο του έργου είχε ολοκληρωθεί. Η κατασκευή της εκκλησίας προχώρησε με αργούς ρυθμούς καθώς βασιζόταν σε ιδιωτικές δωρεές, διακόπηκε από τον Ισπανικό Εμφύλιο και άρχισε να συμπληρώνεται σιγά σιγά από τη δεκαετία του 1950.

Η κατασκευή, γεμάτη προκλήσεις, έχει διχάσει τους πολίτες της Βαρκελώνης, επειδή δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι τα έργα που έγιναν μετά τον θάνατό του Γκαουντί δεν βασίζονται στα σχέδιά του, αφού πολλά από αυτά χάθηκαν κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου.

Η βασιλική της Σαγράδα Φαμίλια ήταν έμπνευση ενός Καταλανού βιβλιοπώλη, του Ζοσέπ Μαρία Μποκαμπέλια, ιδρυτή του Asociación Espiritual de Devotos de San José.

Η Μεγάλη Όπερα της Σαγκάης στην Κίνα

Μεταξύ των κτιρίων που πρόκειται να ανοίξουν στην Κίνα φέτος περιλαμβάνεται η Μεγάλη Όπερα της Σαγκάης, το σχέδιο της οποίας αποκάλυψαν οι αρχιτέκτονες της Snøhetta το 2019. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της είναι η εντυπωσιακή ελικοειδής σκάλα της, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να μοιάζει με βεντάλια. Οι Νορβηγοί αρχιτέκτονες που έχουν αναλάβει το έργο βραβεύτηκαν γι’ αυτό το σχέδιο, που αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο πολιτιστικό ορόσημο για τη μεγαλύτερη πόλη της Κίνας.

Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της είναι η εντυπωσιακή ελικοειδής σκάλα της, η οποία έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μοιάζει με βεντάλια. Φωτ.: Snøhetta

Οι ίδιοι έχουν υπογράψει την Όπερα του Όσλο και την Όπερα του Μπουσάν στη Νότια Κορέα, δυο έργα που ενώνουν την τέχνη με την έννοια του δημόσιου χώρου. Στον πυρήνα του κτιρίου θα υπάρχει ένα αμφιθέατρο 2.000 θέσεων με υπερσύγχρονες τεχνικές δυνατότητες και εξαιρετική ακουστική. Θα βρίσκεται δίπλα σε μια σκηνή 1.200 θέσεων, η οποία προσφέρεται για μικρότερες παραγωγές, ενώ η σκηνή και η διάταξη καθισμάτων ενός τρίτου αμφιθεάτρου 1.000 θέσεων θα είναι ευέλικτες ώστε να φιλοξενεί πιο πειραματικές παραστάσεις.

Το Κέντρο Πολιτισμών και Πνευματικότητας των Ewés στο Τόγκο

Οι λάτρεις της αρχιτεκτονικής του Françis Kéré περιμένουν πολλά έργα του που θα ανοίξουν το 2026, συμπεριλαμβανομένου ενός πολιτιστικού κέντρου στο Τόγκο το οποίο θα είναι αφιερωμένο στον πολιτισμό των Ewés (Εουέ), μιας εθνοτικής ομάδας της Δυτικής Αφρικής που ζει κυρίως στην παράκτια περιοχή της Γκάνα, του Τόγκο, του Μπενίν και της νοτιοδυτικής Νιγηρίας. Πρόκειται για ένα πολιτιστικό συγκρότημα 7.000 τετραγωνικών μέτρων που θα περιλαμβάνει μια σειρά από χαμηλές κατασκευές, μεταξύ των οποίων ναοί και ένα υπαίθριο αμφιθέατρο.

Πρόκειται για ένα πολιτιστικό συγκρότημα 7.000 τετραγωνικών μέτρων που θα περιλαμβάνει μια σειρά από χαμηλές κατασκευές, μεταξύ των οποίων ναοί και ένα υπαίθριο αμφιθέατρο. Φωτ.: Centre des Cultures et Spiritualités Ewés

Έχει κατασκευαστεί στην πόλη Notsè του Τόγκο και δομηθεί γύρω από τα ερείπια του τείχους Agbogbo και του ιερού Agbogbodzi. Σχεδιάστηκε για να προσφέρει νέα οπτική στην ιστορία, στις προγονικές τελετουργίες και στις παραδόσεις του λαού Ewé και οι αρχιτέκτονες που ασχολούνται με το έργο ελπίζουν να καταδείξουν ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να αποτελέσει καταλύτη ώστε να τιμήσουν οι κοινότητες τον πολιτισμό τους.

Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης LACMA στο Λος Άντζελες

Ένα από τα πολυαναμενόμενα νέα μουσεία που ανοίγουν το 2026 είναι το Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες (LACMA), που επανασχεδίασε ο σταρ της αρχιτεκτονικής, μινιμαλιστής Ελβετός αρχιτέκτονας Peter Zumthor. Ο Μπραντ Πιτ υποστήριξε την πρόταση του Zumthor –τον οποίο αποκαλεί «αριστοτέχνη του φωτός και της σκιάς»– να κατεδαφιστούν τέσσερα υπάρχοντα κτίρια και να αλλάξει όψη και δομή το μουσείο. Οι κατεδαφίσεις έγιναν την περίοδο του κορωνοϊού, προκαλώντας πολλές αντιδράσεις – «τι μας περιμένει ενώ είμαστε κλεισμένοι στα σπίτια μας;» έγραφαν οι πολίτες.

Το κτίριο, που είναι φτιαγμένο από γυαλί και σκυρόδεμα, αποτελείται από μια μακριά φιδωτή μορφή που στηρίζεται σε επτά δομικά «περίπτερα». Φωτ.: Iwan Baan

Το κτίριο πρόκειται να στεγάσει τη μόνιμη συλλογή του LACMA όταν ανοίξει επίσημα τον Απρίλιο του 2026, αν και οι βασικές κατασκευαστικές εργασίες ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 2024 και ορισμένοι χώροι των χαμηλότερων επιπέδων είναι πλέον ανοιχτοί στο κοινό.

Το κτίριο, που είναι φτιαγμένο από γυαλί και σκυρόδεμα, αποτελείται από μια μακριά φιδωτή μορφή που στηρίζεται σε επτά δομικά «περίπτερα» τα οποία κατανέμονται άνισα κατά μήκος της έκτασής του. Σχεδιάστηκε με τη χρήση σκυροδέματος χαμηλών εκπομπών άνθρακα και στρατηγικών που περιλαμβάνουν φυσικό αερισμό και θέρμανση και ψύξη με ακτινοβολία.

Το νέο Μουσείο V&A East στο Λονδίνο

Στο Λονδίνο, η αρχιτεκτονική ομάδα των O'Donnell+Tuomey θα ολοκληρώσει το 2026 το πενταώροφο Μουσείο V&A East στο Ολυμπιακό Πάρκο Queen Elizabeth. Το κτίριο, το οποίο θα έχει γωνιώδη, πολύπλευρη μορφή, θα είναι ο δεύτερος πολιτιστικός χώρος που θα δημιουργηθεί για το Μουσείο V&A στο πάρκο, μετά τα εγκαίνια της Warehouse V&A East το 2025. Αναπτύσσεται σε δύο τοποθεσίες εντός του Ολυμπιακού Πάρκου. Στην προκυμαία Stratford θα βρίσκεται το μουσείο design, ενώ ένα κέντρο συλλογής και έρευνας σχεδιασμένο από τους Hawkins\Brown θα κατασκευαστεί εντός του συγκροτήματος Here East.

Η πολύπλευρη κατασκευή με τα τεράστια τριγωνικά παράθυρα θα είναι εύκολα προσβάσιμη από διαφορετικές κατευθύνσεις. Φωτ.: O'Donnell + Tuomey/Ninety90

Το μουσείο θα αποτελέσει μέρος της πολιτιστικής συνοικίας Olympicopolis, αξίας 1,3 δισεκατομμυρίων λιρών, η οποία θα περιλαμβάνει το θέατρο Sadler's Wells, το στούντιο του BBC, καθώς και τις πανεπιστημιουπόλεις του London College of Fashion και του University College London (UCL). Η πολύπλευρη κατασκευή με τα τεράστια τριγωνικά παράθυρα θα είναι εύκολα προσβάσιμη από διαφορετικές κατευθύνσεις, ενώ το μουσείο θα περιλαμβάνει δύο αίθουσες στις οποίες θα παρουσιάζονται οι συλλογές του και θα έχει τρεις βεράντες με θέα σε όλο το Ολυμπιακό Πάρκο και μια πολυεπίπεδη σειρά αιθουσών που θα συνδέονται με κυλιόμενες σκάλες και μεγάλους ανελκυστήρες, με χώρους συνάθροισης ενδιάμεσα.

Το Κέντρο Θεάτρου Samuel H. Scripps στον ποταμό Hudson

Το νέο Κέντρο Θεάτρου Samuel H. Scripps, που πήρε το όνομά του από τον προστάτη των τεχνών o oποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη και αναγνώριση των θεατρικών και χορευτικών ομάδων σε όλη την Αμερική κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, θα είναι η νέα μόνιμη έδρα της Hudson Valley Shakespeare (HVS), μίας από τις πιο αγαπημένες ομάδες υπαίθριου θεάτρου της Νέας Υόρκης. Η νέα στέγη θα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στους ηθοποιούς, στο κοινό και στο προσωπικό του HVS. Το ελαφρώς καμπυλωτό, ξύλινο κέλυφος με πλέγμα καθιστά εφικτή τη λειτουργία της ομάδας όλο τον χρόνο, ενώ διατηρεί την παράδοση του HVS στις καθηλωτικές παραστάσεις με θέα το εμβληματικό τοπίο κατά μήκος του ποταμού Hudson.

Η αρχιτεκτονική και η φύση σε αρμονία δημιουργούν έναν νέο πολιτιστικό προορισμό για τη Νέα Υόρκη και την ευρύτερη κοινότητα των παραστατικών τεχνών. Φωτ.: Studio Jeanne Gang

Η αρχιτεκτονική και η φύση σε αρμονία δημιουργούν έναν νέο πολιτιστικό προορισμό για τη Νέα Υόρκη και την ευρύτερη κοινότητα των παραστατικών τεχνών. Το αρχιτεκτονικό γραφείο της Jeanne Gang ολοκληρώνει το έργο στη βόρεια Νέα Υόρκη, με τη θεατρική ομάδα να στεγάζεται πλέον σε ένα υπαίθριο θέατρο και μια σειρά από κιόσκια με στοιχεία από μασίφ ξύλο, και όχι στις τέντες που χρησιμοποιούσαν τα προηγούμενα χρόνια για το καθιερωμένο θερινό φεστιβάλ Σαίξπηρ.

Το Μουσείο του Μεγάλου Καναλιού στην πόλη Hangzhou της Κίνας

Στο Hangzhou της Κίνας, η αρχιτεκτονική εταιρεία Herzog & de Meuron αναμένεται να ολοκληρώσει τις εργασίες στο Μουσείο του Μεγάλου Καναλιού, του οποίου τα σχέδια αποκαλύφθηκαν το 2020. Το μουσείο θα περιβάλλεται από μια κυματιστή γυάλινη πρόσοψη από χυτό γυαλί που μοιάζει να αντανακλά το νερό και θα τιμά την ιστορία του παλαιότερου και μακρύτερου τεχνητού ποταμού στον κόσμο, που εκτείνεται σε μήκος άνω των 1.000 μιλίων μεταξύ Πεκίνου και Hangzhou. Το κτίριο αντικατοπτρίζει τη σημασία του Μεγάλου Καναλιού και δημιουργεί έναν ζωντανό, σύγχρονο χώρο συγκέντρωσης. Το νερό και το μουσείο είναι αντικριστά, δημιουργώντας έναν οπτικό και υλικό διάλογο μεταξύ του θέματος και του αφηγητή του.

Το μουσείο θα περιβάλλεται από μια κυματιστή γυάλινη πρόσοψη από χυτό γυαλί που μοιάζει να αντανακλά το νερό και θα τιμά την ιστορία του παλαιότερου και μακρύτερου τεχνητού ποταμού στον κόσμο, που εκτείνεται σε μήκος άνω των 1.000 μιλίων μεταξύ Πεκίνου και Hangzhou. Φωτ.: Herzog & de Meuron

Το μουσείο αντικατοπτρίζεται στο νερό και στην πρόσοψη του μουσείου, ενώ η τολμηρή γραμμή του θυμίζει μια κομψή πινελιά. Περιτριγυρισμένο από νερό από τρεις πλευρές, το Συγκρότημα Μουσείων του Μεγάλου Καναλιού θα περιλαμβάνει 50.000 τετραγωνικά μέτρα εκθεσιακών χώρων χωρισμένων σε δύο επίπεδα. Έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε κάθε όροφος να μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα. Οι αίθουσες θα βρίσκονται 12 μέτρα πάνω από το έδαφος και θα περιβάλλονται από την «κομψά καμπυλωτή» πρόσοψη, ενώ ο χώρος κάτω από τις υπερυψωμένες αίθουσες θα μετατραπεί σε μια σειρά από προσβάσιμους χώρους συνάντησης και δημόσιων εκδηλώσεων.

Το Μουσείο Lucas στο Λος Άντζελες

Δέκα χρόνια από τότε που η αρχιτεκτονική εταιρεία MAD παρουσίασε για πρώτη φορά το σχέδιο, το Μουσείο Lucas με θέα στο Εκθεσιακό Πάρκο του Λος Άντζελες θα ανοίξει τελικά τις πόρτες του το 2026. Το κτίριο, που μοιάζει με διαστημόπλοιο, ξεχωρίζει για τη στρογγυλεμένη δομή του. Αρχικά, ο Τζορτζ Λούκας σκόπευε να κατασκευάσει τον χώρο αυτό στο Σικάγο και προσέλαβε τη MAD για το έργο το 2014, αλλά αντιμετώπισε νομικά προβλήματα σχετικά με την προτεινόμενη τοποθεσία στην όχθη της λίμνης. Τελικά, αποφάσισε να εγκαταλείψει το Σικάγο για τη Δυτική Ακτή, όπου το μουσείο έγινε δεκτό με ανοιχτές αγκάλες.

Οι επισκέπτες θα μπορούν να περπατήσουν στην οροφή του καμπυλωτού κτιρίου και να απολαύσουν τη θέα στην πόλη. Φωτ.: Pedro Ramirez

Ο δήμαρχος του Λος Άντζελες, Έρικ Γκαρσέτι, το χαρακτήρισε «ένα από τα πιο τολμηρά αρχιτεκτονικά έργα που έχουμε δει στον κόσμο» και το έργο εγκρίθηκε ομόφωνα. Οι επισκέπτες θα μπορούν να περπατήσουν στην οροφή του καμπυλωτού κτιρίου και να απολαύσουν τη θέα στην πόλη. Το εσωτερικό εκτείνεται σε 9.000 τετραγωνικά μέτρα, με αίθουσες για την έκθεση της συλλογής έργων τέχνης του Λούκας και της συζύγου του, Μέλοντι Χόμπσον, καθώς και αναμνηστικών από τις ταινίες του.

Το ανακαινισμένο Olympia στο Λονδίνο

Ένα σημαντικό κτίριο που θα ανοίξει το 2026 είναι το ανακαινισμένο από το Heatherwick Studio και τη SPPARC Olympia στο Λονδίνο, που θα περιλαμβάνει θέατρο, χώρο για ζωντανή μουσική, μια πλατεία που θα ενώνει τις υπάρχουσες βικτοριανές αίθουσες εκθέσεων, καθώς και γραφεία και ξενοδοχεία. Οι χώροι του Olympia, οι οποίοι χτίστηκαν το 1886, ανακαινίζονται με στόχο να προσελκύσουν περισσότερη δημόσια δραστηριότητα και να γίνουν κέντρο της κοινότητας με χώρους προσβάσιμους σε όλους, ενώ μέχρι τώρα ήταν σχεδόν αδιαπέραστοι για το κοινό.

Οι χώροι του Olympia, οι οποίοι χτίστηκαν το 1886, ανακαινίζονται με στόχο να προσελκύσουν περισσότερη δημόσια δραστηριότητα. Φωτ.: Narrativ

Οι αρχιτέκτονες φιλοδοξούν να μετασχηματίσουν τα κτίρια και να καταστήσουν το Olympia έναν πολιτιστικό προορισμό για όσους παρακολουθούν εκδηλώσεις και όσους περνούν από την περιοχή. Ενώ παλιότερα η δομή του έμοιαζε με φρούριο, αυτό αλλάζει με δραστικές παρεμβάσεις. Με τα μεγάλα του ανοίγματα φιλοδοξεί να γίνει ένας νέος πολιτιστικός, δημόσιος προορισμός που θα διατηρήσει την εκθεσιακή δραστηριότητα και θα την προβάλει ακόμη περισσότερο στον κόσμο.

Το Guggenheim στο Άμπου Ντάμπι

Αν και η επίσημη ημερομηνία έναρξης δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί, υπάρχουν εικασίες ότι το πολυαναμενόμενο Guggenheim Abu Dhabi του Frank Gehry θα ολοκληρωθεί τελικά στο νησί Saadiyat το 2026. Το έργο, που ήταν το τελευταίο μεγάλο πολιτιστικό κτίριο του αρχιτέκτονα Frank Gehry, επρόκειτο να ανοίξει το 2025, αλλά οι κατασκευαστικές εργασίες δεν έχουν τελειώσει. Η ολοκλήρωσή του θα ακολουθήσει το άνοιγμα άλλων σημαντικών πολιτιστικών ιδρυμάτων στο νησί, συμπεριλαμβανομένου του Λούβρου του Jean Nouvel στο Άμπου Ντάμπι και του Εθνικού Μουσείου Zayed από τη Foster + Partners.

Υπάρχουν εικασίες ότι το πολυαναμενόμενο Guggenheim Abu Dhabi του Frank Gehry θα ολοκληρωθεί τελικά στο νησί Saadiyat το 2026. Φωτ.: Lizzie Crook

Το πολυαναμενόμενο μουσείο που βρίσκεται στην πολιτιστική περιοχή του νησιού θα καλύπτει 42.000 τετραγωνικά μέτρα και θα γίνει το μεγαλύτερο από τα τέσσερα μουσεία Guggenheim ανά τον κόσμο. Ο Gehry περιέγραψε το έργο ως «πραγματικά συναρπαστικό», λέγοντας «ελπίζω ότι αυτό το κτίριο θα το αγκαλιάσει ο λαός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και ότι θα παραμείνει ως ορόσημο για τη χώρα για πολλά χρόνια ακόμα». Παράλληλα με τις γκαλερί θα υπάρχει ένα κέντρο τέχνης και τεχνολογίας, μια εγκατάσταση εκπαίδευσης για τα παιδιά, αίθουσες αρχείων, μια βιβλιοθήκη και ένα εργαστήριο συντήρησης.

Αργυρώ Μποζώνη

πηγή lifo.gr

Η επιλογή και χρήση των δομικών υλικών στη μινωική αρχιτεκτονική αποκαλύπτει υψηλό επίπεδο τεχνολογικής εξειδίκευσης και προσαρμοστικότητας. Η διαφοροποίηση των πρακτικών ανά περιοχή υποδηλώνει ευρεία τεχνογνωσία και αποτελεσματική αξιοποίηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η μινωική αρχιτεκτονική αποτυπώνει βαθιά κατανόηση της σεισμικής επικινδυνότητας και αξιοποίηση υβριδικών συστημάτων ξύλου –λίθου που αύξαναν σημαντικά την ανθεκτικότητα των κατασκευών.

Δομικά Υλικά στη Μινωική Κρήτη

Η μινωική Κρήτη χαρακτηρίζεται από ένα ευρύ φάσμα οικισμών διαφορετικής κλίμακας και τυπολογίας, όπως η Κνωσός, τα Μάλια, τα Γουρνιά, ο Κομμός και η Κάτω Ζάκρος. Πολλοί από αυτούς τους οικισμούς περιλάμβαναν σύνθετα μνημειακά σύνολα, τα λεγόμενα «ανάκτορα», που μαρτυρούν υψηλό επίπεδο αρχιτεκτονικής οργάνωσης. Αν και η μινωική αρχιτεκτονική είναι πολυδιάστατη και κάνει χρήση ποικίλων σύνθετων υλικών, υπάρχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των κατασκευών, οικιακών και ανακτορικών.

Όσον αφορά στα δομικά υλικά, τα βασικότερα από αυτά περιλαμβάνουν τον λίθο, τη γαιώδη μάζα (ωμόπλινθους και επιχώματα), την άργιλο, τα ασβεστοκονιάματα και ενίοτε οργανικά υλικά. Κάθε υλικό χρησιμοποιήθηκε σε πολλαπλά κατασκευαστικά μέλη, προσαρμοζόμενο στις τοπικές γεωλογικές και περιβαλλοντικές συνθήκες.

Λίθος

Ο λίθος αποτελεί το πιο συχνά και καλύτερα διατηρημένο υλικό. Προερχόμενος κυρίως από τοπικούς σχηματισμούς, χρησιμοποιήθηκε σε ευρύ φάσμα μορφών: από ακατέργαστους λίθους έως λαξευμένες πλάκες. Η λιθοδομή περιλαμβάνει τόσο μεγάλες λιθόπλακες μήκους 1,5–2,5 m, συχνά σε παράλληλες σειρές, όσο και τοιχοποιίες με μικρότερους λίθους, όπως στη Φαιστό και στο Παλαιόκαστρο. Επιπλέον, σχιστόλιθοι διαφόρων αποχρώσεων χρησιμοποιήθηκαν για λιθόστρωτα, διαδρόμους και επικαλύψεις στεγών. Κροκάλες αξιοποιήθηκαν ως υλικό πλήρωσης σε τρίστρωτες τοιχοποιίες και, σε ειδικές περιπτώσεις, ως ανθεκτικά δάπεδα, όπως στον «Βασιλικό Δρόμο» στην Κνωσό ή στα καλντερίμια στα Μάλια.

Άργιλος

Η άργιλος χρησιμοποιήθηκε ως συμπυκνωμένη μάζα για στιβαρά δάπεδα ή ως επίχρισμα τοιχοποιίας, συχνά χρωματισμένο ερυθρό. Σε πιο εξειδικευμένες εφαρμογές ενισχυόταν με χαλίκια, φυτικές ίνες ή σχιστόλιθο. Οι αποχρώσεις της (λευκή, κιτρινωπή, ερυθρή) αντανακλούν την ποικιλία των τοπικών αποθέσεων.

Γαιώδη Υλικά και Ωμόπλινθοι

Παρά τη σημασία τους, τα γαιώδη υλικά έχουν υποτιμηθεί ερευνητικά, κυρίως λόγω της μειωμένης ανθεκτικότητας τους στις περιβαλλοντικές συνθήκες και ειδικότερα στο υγρό μεσογειακό κλίμα, γεγονός που κατέστησε δύσκολη τη διατήρηση τουςαλλά και λόγω της αντίληψης ότι συνδέονται με κατασκευές ταπεινού χαρακτήρα, αποκλείοντάς τα από μνημειακά ή δημόσια κτίρια. Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα καταδεικνύουν την εκτεταμένη χρήση τους τόσο σε ανακτορικές όσο και σε μη ανακτορικές δομές, ενώ η διατήρησή τους οφείλεται συχνά σε θερμικά επεισόδια (π.χ. πυρκαγιές) που εμπόδισαν την αποσάθρωση.

Η γη χρησιμοποιήθηκε είτε σε ξηρή μορφή είτε ως συνεκτική μάζα για πλήρωση τοίχων. Η πιο διαδεδομένη της μορφή ήταν οι ωμόπλινθοι, προϊόν μίγματος αργιλικού εδάφους και οργανικών ινών. Ειδική χρήση αποτελεί το «λεπιδόχωμα», μίγμα αργίλου και αποσαθρωμένου σχιστόλιθου, που λειτουργούσε ως υλικό στέγης.

Ξύλο

Το ξύλο αποτέλεσε κύριο φέρον στοιχείο της μινωικής δόμησης, ενσωματωμένο σε σύνθετα τρισδιάστατα πλαίσια πεσσών και ανοιγμάτων. Η συνεργασία του με τη λαξευτή λιθοδομή και την αργολιθοδομήπαρείχε δυσκαμψία και αυξημένη πλαστιμότητα στην κατασκευή, προσομοιάζοντας λειτουργικά σύγχρονα συστήματα πλαισίων–τοιχωμάτων και ενισχύοντας τη σεισμική του απόδοση.

Μάλλια, χρύση ξύλου σε κατασκευή. Πηγή:  https://www.estia.tv/arxaiologia/arxaiologia/item/185-mia-anafora-ston-tropo-domisis-ton-minoikon-anaktoron

Συμπερασματικά, η επιλογή και χρήση των δομικών υλικών στη μινωική αρχιτεκτονική αποκαλύπτει υψηλό επίπεδο τεχνολογικής εξειδίκευσης και προσαρμοστικότητας. Τα υλικά εφαρμόζονταν με βάση τις μηχανικές και λειτουργικές τους ιδιότητες, σε συνδυασμό με τη διαθεσιμότητα τοπικών πόρων. Η διαφοροποίηση των πρακτικών ανά περιοχή υποδηλώνει ευρεία τεχνογνωσία και αποτελεσματική αξιοποίηση του φυσικού περιβάλλοντος.

Κνωσός. Η βασιλική έπαυλις. ΚΓ’ ΕΠΚΑ. ΥΠΠΟ/ΤΑΠ. Michailidou, A., Knossos. A Complete Guide to the Palace of Minos, Ekdotike Athinon, Athens 1993, σ. 111, εικ. 61. Πηγή: https://www.fhw.gr/chronos/02/crete/gr/habitance/index4.html

Κατασκευαστικές τεχνικές και μινωικές κατασκευές

Η μινωική αρχιτεκτονική αποτελεί εξέλιξη μιας κοινωνίας με ισχυρή νεολιθική αγροτική βάση. Τα ανάκτορα της Εποχής του Χαλκού, κορυφαία δείγματα μινωικής δόμησης, μοιράζονται κοινό μορφολογικό πρότυπο αλλά διαφοροποιούνται σε κλίμακα: η Κνωσσός κάλυπτε περίπου 17.400 m², τα Μάλλια 9.800 m², η Φαιστός 8.300 m² και η Ζάκρος 4.250 m². Γύρω τους αναπτύχθηκαν εκτεταμένοι οικισμοί και ιδιωτικές κατοικίες μνημειακής αρχιτκετονικής.

Το ανάκτορο της Κνωσού. Πηγή: Warren, Peter M. 1985. “Minoan Palaces.” Scientific American 253 (1): 94–103

Η μινωική αρχιτεκτονική διαφοροποιείται ριζικά από την κλασική συμμετρία της αρχαιότητας, παρουσιάζοντας έναν πολύπλοκο και ασύμμετρο χαρακτήρα. Τα βασικά μορφολογικά στοιχεία της διαμορφώνονται ήδη από τη Μεσομινωική περίοδο (περ. 1900 π.Χ.) και περιλαμβάνουν κίονες, φωταγωγούς, συστήματα πολλαπλών ανοιγμάτων και θυρώματα τοποθετημένα σε μικρή απόσταση από τις γωνίες των κτιρίων. Συνηθισμένη είναι και η εναλλαγή κιόνων και πεσσών, καθώς και οι κλίμακες που αλλάζουν κατεύθυνση από όροφο σε όροφο, ενισχύοντας την τρισδιάστατη πολυπλοκότητα των κτηρίων.

Τα χαρακτηριστικά αυτά μεταφέρονται και στις επαύλεις και τις ιδιωτικές κατοικίες, που λειτουργούν ως μικρογραφίες των ανακτόρων, διατηρώντας την ασυμμετρία, τη διαφοροποίηση ύψους της στέγης και την εσωτερική οργάνωση σε εξειδικευμένους χώρους. Παρά τις κατά τόπους προσθήκες και επεκτάσεις, ο αρχικός σχεδιασμός είναι εμφανής στα εξελιγμένα συστήματα αποχέτευσης, εξαερισμού και στους διαδρόμους που επιτρέπουν άνετη κυκλοφορία.

Οι Μινωίτες τεχνίτες ανέπτυξαν το σύστημα του πολύθυρου, επιτυγχάνοντας τολμηρές λύσεις με πολλαπλά ανοίγματα στο ισόγειο — εκεί όπου άλλοι πολιτισμοί αύξαναν τη μάζα, οι Μινωίτες αφαιρούσαν. Η εκτεταμένη χρήση ξύλινων φερόντων στοιχείων (κίονες, πεσσοί, πλαίσια) μείωσε τα φορτία στους ανώτερους ορόφους και αντικατέστησε τις συμπαγείς τοιχοποιίες. Τα ανοίγματα και ο φωτισμός αποτελούν καθοριστικές καινοτομίες, δημιουργώντας μια αρχιτεκτονική χωρίς προηγούμενο και χωρίς συνέχεια στη μεταγενέστερη ιστορία.

Τα στενά δωμάτια, συχνά επιμήκη ή διαμορφωμένα ως διάδρομοι, παρουσιάζουν πλάτος περίπου 1 m, ενώ οι ευρύτεροι χώροι σπανίως υπερβαίνουν τα 3 m, όριο που αντιστοιχεί στο μέγιστο δυνατό άνοιγμα χωρίς κεντρικά υποστυλώματα. Η θεμελίωση γινόταν είτε απευθείας στο φυσικό έδαφος ή βράχο είτε σε εκσκαφή, ιδίως σε χαλαρά εδάφη ή πολυστρωματικές αποθέσεις.

Οι τοιχοποιίες διακρίνονται σε τρίστρωτες (με δύο λιθόκτιστες παρειές και ενδιάμεση επίχωση) ή σε δίστρωτες, δηλαδή σειρές αδρά λαξευμένων λίθων με ή χωρίς διάτονα λιθοσώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μεγαλύτεροι λίθοι τοποθετούνταν στα κατώτερα τμήματα ή στις γωνίες για βελτίωση της φέρουσας ικανότητας. Η ανωδομή αποτελούνταν συχνά από ωμοπλίνθους συνδεδεμένους με αργιλικό κονίαμα, ενώ η δομή τους ενισχυόταν με οριζόντια και κατακόρυφα ξύλινα διαζώματα (σενάζ). Οι επιφάνειες επιχρίζονταν με αργιλικό επίχρισμα με οργανικές προσμίξεις ή με ασβεστοκονίαμα, το οποίο συχνά χρησιμοποιούνταν στα ανώτερα τμήματα για μεγαλύτερη συνοχή και ανθεκτικότητα.

Δίστρωτες τοιχοποιίες α) με πυκνά διάτονα λιθοσώματα, β) με αραιά διάτονα λιθοσώματα, γ) χωρίς διάτονα λιθοσώματα. Πηγή: ΚΑΔΕΤ

Τρίστρωτη τοιχοποιία. Πηγή: ΚΑΔΕΤ

Οι στέγες των κτηρίων παραμένουν λιγότερο τεκμηριωμένες, αλλά συχνά απαντώνται οριζόντιες ξύλινες δοκοί με καλαμωτή και επικάλυψη αργιλικής γης, ενώ κατά τόπους χρησιμοποιούνταν σχιστόλιθοι για τη διαμόρφωση βατής επιφάνειας. Τα δάπεδα ήταν συνήθως πατητού πηλού ή πλακόστρωσης με σχιστόλιθο.

Η εξέλιξη της ισόδομης τοιχοποιίας στην Κρήτη ξεκινά με λιθορριπές και ωμοπλινθοδομή, και εξελίσσεται στη χρήση ορθοστατών σε σημαντικά κτίρια, όπως στη Φαιστό και στον Χρυσόλακκο. Οι λαξευμένες υποδοχές στους ορθοστάτες δείχνουν αγκύρωση οριζόντιων ξύλινων στοιχείων, τα οποία συνέδεαν τη λίθινη βάση με την ανωδομή, επιβεβαιώνοντας ότι δεν υπήρχε ισόδομη τοιχοποιία στους επάνω ορόφους.

Φαιστός, νοτιοδυτική όψη τοίχου με ορθοστάτες του Πρώτου Ανακτόρου, με θέα προς τα νοτιοανατολικά. Πηγή: Shaw, Joseph W. 1983. “The Development of Minoan Orthostates.” American Journal of Archaeology 87 (2): 213–216

Αντισεισμικός σχεδιασμός

Η ερμηνεία των αρχαιολογικών καταστροφών ως αποτέλεσμα σεισμών έχει μακρά ιστορία στη μινωική έρευνα. Μετά τον ισχυρό σεισμό που έπληξε την Κρήτη το 1922, ο Sir Arthur Evans θεώρησε ότι οι ζημιές στο Ιερό των Διπλών Πελέκεων της Κνωσού θα μπορούσαν να προκληθούν μόνο από ανάλογο ή ισχυρότερο ιστορικό σεισμό. Η άποψή του οδήγησε στη διατύπωση μιας καθολικής σεισμικής καταστροφής στις αρχές του 17ου αι. π.Χ., η οποία για δεκαετίες χρησιμοποιήθηκε ως εξήγηση για την εγκατάλειψη ή καταστροφή ορισμένων θέσεων χωρίς άλλα ιστορικά δεδομένα. Η ερμηνευτική αυτή ευκολία, όμως, αγνόησε βασικές παραμέτρους της σεισμικής επικινδυνότητας —όπως τον τρόπο διάδοσης των σεισμικών κυμάτων, την τοπική γεωλογία και τις ιδιαιτερότητες των κατασκευών— και οδήγησε στη λανθασμένη συγχώνευση πολλαπλών, χρονολογικά διακριτών σεισμικών γεγονότων.

Η σεισμική συμπεριφορά των κτηρίων είναι εξαιρετικά σύνθετη, καθώς επηρεάζεται από τα χαρακτηριστικά του σεισμού, το έδαφος, τη μάζα και την κατανομήτης καθ’ ύψος, την απόσβεση, τα υλικά, τη δυσκαμψία και αντοχή των φερόντων στοιχείων, αλλά και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ φερόντων και μη φερόντων τμημάτων. Ιδιαίτερα προβληματική θεωρείται η άνιση κατανομή μάζας και δυσκαμψίας, όπως και η ανέγερση νέων κατασκευών πάνω σε υπολείμματα παλαιότερων φάσεων.

Στα μινωικά ανάκτορα, ο εκτεταμένος συνδυασμός ξύλου και λιθοδομής αποτελεί κρίσιμη παράμετρο της αντισεισμικής τους συμπεριφοράς. Η χρήση ξύλου – ελαφρού υλικού με υψηλή εφελκυστική αντοχή –  μείωνε τα φορτία των ανώτερων ορόφων, ενώ ισχυρά ξύλινα πλαίσια, είτε αυτοτελή είτε ενσωματωμένα σε λιθόκτιστους τοίχους, λειτουργούσαν ως φέροντα στοιχεία σε όλα τα επίπεδα. Το σύνθετο σύστημα ξύλινων πλαισίων και τοιχοποιίας (από ισόδομη ή τρίστρωτη/δίστρωτη) εκτεινόταν πιθανότατα έως τον τελευταίο όροφο. Μελέτες ιστορικών ξύλινων πλαισίων δείχνουν ότι αυτά μπορούν να απορροφήσουν σημαντική ενέργεια και να παραμορφωθούν χωρίς άμεση κατάρρευση — στοιχείο κρίσιμο για την αντισεισμική προστασία.

Οι οπές και τα ανοίγματα, συνήθως ευάλωτα σε σεισμικές δράσεις, ενισχύονταν στη νεοανακτορική αρχιτεκτονική με στιβαρά ξύλινα πλαίσια που λειτουργούσαν ως φέροντα στοιχεία, φέροντας ουσιαστικά μέρος των κατακόρυφων και οριζόντιων φορτίων. Η πρακτική αυτή τοποθετείται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης, διεθνώς καταγεγραμμένης παράδοσης χρήσης ξύλου ως βασικού αντισεισμικού μηχανισμού, όπως στα συστήματα casa baraccata, gaiola pombalina και Λευκάδας.

Συνολικά, η μινωική αρχιτεκτονική αποτυπώνει βαθιά κατανόηση της σεισμικής επικινδυνότητας και αξιοποίηση υβριδικών συστημάτων ξύλου–λίθου που αύξαναν σημαντικά την ανθεκτικότητα των κατασκευών.

Κνωσσός ανάκτορο, Πηγή: https://www.estia.tv/arxaiologia/arxaiologia/item/185-mia-anafora-ston-tropo-domisis-ton-minoikon-anaktoro

* Μαρία Ε. Πατσούρα, Διπλ. Πολ. Μηχανικός Α.Π.Θ. MSc Αειφόρος Σχεδιασμός Τεχνικών Έργων Α.Π.Θ.

Φίλη της Επιτροπής Πρωτοβουλίας (μινωικός πολιτισμός UNESCO)

Βιβλιογραφία

Daróczi, Tibor-Tamás. 2016. Early Minoan Domestic Architecture: A Preliminary Study of Cretan Early Bronze Age Architecture.Acta Musei Napocensis 53/1: 9–60.

Lorenzon, Marta. 2021. “From Chaff to Seagrass: The Unique Quality of Minoan Mudbricks.” Journal of Archaeological Science: Reports 40: 103122.

Shaw, Joseph W. 1983. “The Development of Minoan Orthostates.” American Journal of Archaeology 87 (2): 213–216.

Shaw, Joseph W. 2010. “Setting in the Palaces of Minoan Crete.” In Cretan Offerings: Studies in Honour of Peter Warren, 303–314. British School at Athens Studies 18.

Tsakanika, Eleftheria. 2017. “Minoan Structural Systems: Earthquake-Resistant Characteristics.” In Minoan Earthquakes: Breaking the Myth through Interdisciplinarity, edited by Simon Jusseret & Manuel Sintubin, 267–304. Leuven: Leuven University Press.

Warren, Peter M. 1985. “Minoan Palaces.” Scientific American 253 (1): 94–103

πηγή ecopress.gr

Μέσα στους επόμενους μήνες ξεκινούν οι κατασκευαστικές εργασίες για την ανάπλαση του ιστορικού συγκροτήματος Φιξ στη δυτική Θεσσαλονίκη, μια επένδυση της Dimand ύψους σχεδόν 200 εκατομμυρίων , οι λεπτομέρειες της οποίας παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση στην Θεσσαλονίκη.

Στον χώρο των περίπου 25 στρεμμάτων επί της 26ης Οκτωβρίου τα τρία διατηρητέα κτίρια της ιστορικής πρώην ζυθοποιίας Κάρολου FIX που παρακμάζουν εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αποκαθίστανται και μεταμορφώνονται σε χώρους πολιτισμού και κοινωνικών δραστηριοτήτων ενώ προστίθενται δύο νέα βιοκλιματικά κτήρια με θέα προς τη θάλασσα -ένα κατοικιών και ένα ξενοδοχείο. Το σχεδιασμό του έργου έχει αναλάβει το διεθνούς φήμης αρχιτεκτονικό γραφείο Foster + Partners σε συνεργασία με τα ελληνικά γραφεία των Μπάτζιου και Σπύρου Τσαγκαράτου.

Ως προς τα διατηρητέα το εντυπωσιακό πρώην εμφιαλωτήριο (Συγκρότημα 3), με τους χαρακτηριστικούς μεγάλους υαλοπίνακες στην πρόσοψη που σχεδίασε ο Τάκης Ζενέτος ένας από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες της εποχής του, θα δημιουργηθεί πολυχώρος εστίασης και εκδηλώσεων, Στο Συγκρότημα 2, το οποίο πλέον ανήκει στο υπουργείο Πολιτισμού θα στεγαστεί μεταξύ άλλων τη συλλογή Κωστάκη. Η συλλογή περιλαμβάνει 1.277 έργα κι αποτελεί τη μεγαλύτερη πολιτιστική επένδυση που έχει πραγματοποιήσει ποτέ το ελληνικό κράτος. Αγοράστηκε το 2000 από το Υπουργείο Πολιτισμού έναντι 33,5 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ σήμερα η αξία της ανέρχεται στα 350 εκατομμύρια ευρώ. Στον ίδιο χώρο θα στεγαστεί βιβλιοθήκη με περισσότερα από 40.000 σπάνια βιβλία, αλλά και η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης.  

Το Συγκρότημα 1- οι εργασίες στο οποίο ξεκινούν άμεσα με την έκδοση της οικοδομικής άδειας- θα μετατραπεί σε μπουτίκ ξενοδοχείο 38 δωματίων και χώροι στους οποίους θα φιλοξενούνται εκθέσεις τέχνης, ενώ ενδέχεται να δημιουργηθούν εργαστήρια -ή και κατοικίες- τεχνιτών από παραδοσιακά επαγγέλματα που τείνουν να εκλείψουν.

Όσον αφορά στα νέα κτίρια το οκταώροφο πεντάστερο ξενοδοχείο θα έχει δυναμικότητα 153 δωματίων, θα διαθέτει μια προεδρική σουίτα, 82 θέσεις στάθμευσης Θα φέρει την υπογραφή διεθνούς ξενοδοχειακής αλυσίδας – το όνομα της οποίας δεν έγινε γνωστό, με τις λεπτομέρειες της συνεργασίας να ανακοινώνονται στις αρχές του 2026. 

Ο αριθμός των κατοικιών θα φτάσει πιθανόν τις 96 συνολικής επιφανείας 18.900 τετραγωνικά μέτρα και θα είναι από 45 έως 285 τ.μ., σε εννέα ορόφους ενώ θα διαθέτουν 147 χώρους στάθμευσης. Ο αρχικός σχεδιασμός προβλέπει ότι θα κατασκευαστούν πέντε penthouses 150 έως 285 τ.μ., 31 κατοικίες ενός υπνοδωματίου 80 επιφάνειας 80-115 τ.μ., 23 κατοικίες τριών υπνοδωματίων 145-175 τ.μ., 21 κατοικίες δύο υπνοδωματίων 90-165 τ.μ. και 16 κατοικίες 45 έως 70 τ.μ.. Οι κατοικίες θα εξυπηρετούνται από δύο lobby. Ο σχεδιασμός προσφέρει ευελιξία στην τελική διαμόρφωση των οικιστικών μονάδων οι τιμές των οποίων θα κυμαίνονται €5.500 έως €10.000 το τ.μ. στοχεύοντας στα μεγάλα πορτοφόλια της τοπικής αγοράς αλλά και σε αγοραστές από το εξωτερικό.

Το έργο χρηματοδοτείται από την Τράπεζα Πειραιώς, ενώ  στο μετοχικό κεφάλαιο της ιδιοκτητριας του έργου Φίλμα, θυγατρικής της Dimand, συμμετέχει με 25% η βορειοελλαδίτικη βιομηχανία αλουμινίου Ελβιάλ της οικογένειας Τζίκα.

Όταν ολοκληρωθεί το έργο θα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις αστικής αναζωογόνησης ιδιαίτερα για το μέγεθος της αγοράς της Θεσσαλονίκης με συνολικά 100.000 τετραγωνικών μέτρων, που περιλαμβάνει το ΦΙΞ και το βιοκλιματικό κτήριο γραφείων HUB26, συμπεριλαμβανομένης της έδρας της Παρευξείνιας Τράπεζας.

Τα μελλοντικά σχέδια της Dimand στην περιοχή

Σημαντική προοπτική για αναπτύξεις στην περιοχή της δυτικής εισόδου Θεσσαλονίκης και ιδίως σε ακτίνα 500-1000 μέτρων, από το σημείο όπου χωροθετούνται το ΦΙΞ και το HUB26, «βλέπει» ο διευθύνων σύμβουλος της DIMAND Δημήτρης Ανδριόπουλος. 

Ο επικεφαλής της εισηγμένης αποκάλυψε ότι η εταιρεία διαπραγματεύεται τρίτο project στην περιοχή της δυτικής Θεσσαλονίκης, σε πολύ κοντινή απόσταση από το υπό ανάπλαση συγκρότημα του ΦΙΞ και το HUB26.

Το τρίτο πρότζεκτ, διευκρίνισε, θα έχει μικτή χρήση, καθώς θα φιλοξενεί τόσο γραφεία, όσο και κατοικίες με κοινωνικό πρόσωπο (affordable housing).

H ιστορία του ΦΙΞ

Η ιστορία του ΦΙΞ άρχισε να ξετυλίγεται ουσιαστικά το 1882, όταν η εβραϊκής καταγωγής οικογένεια Μισραχή προχώρησε στην ανέγερση ενός ισογείου οινοπνευματοποιείου. Κάποια χρόνια αργότερα στο εγχείρημα «μπήκαν» και οι ισχυρές επιχειρηματικά εβραϊκές οικογένειες Αλλατίνη και Φερνάντεθ, οι οποίες εντάχθηκαν στο ιδιοκτησιακό σχήμα και έτσι η μονάδα μετατράπηκε πλέον σε ζυθοποιείο, το οποίο ακολουθούσε τις γερμανικές και βαυαρικές προδιαγραφές, και μετονομάστηκε σε "Ζυθοποιείον Όλυμπος Α.Ε". 
Παράλληλα, το 1909 λίγα μέτρα απέναντι, οι αδελφοί Γεωργιάδη ίδρυσαν βιομηχανία πάγου, η οποία τρία χρόνια αργότερα επεκτάθηκε και στον τομέα της ζυθοποιίας με το όνομα «Νάουσα, Βιομηχανία Πάγου, Ψυγείων Γεωργιάδη και Σια». Έτσι, το 1920 οι δύο επιχειρήσεις συγχωνεύτηκαν και δημιούργησαν ένα ολοκληρωμένο βιομηχανικό συγκρότημα την λεγόμενη «Όλυμπος- Νάουσα». Το 1926 η αθηναϊκή εταιρία "Κάρολος Φιξ Α.Ε." απορρόφησε το συγκρότημα και το ακίνητο απέκτησε και το όνομα με το οποίο το προσφωνούμε όλοι σήμερα. Η ΦΙΞ προχώρησε σε εκτεταμένη αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, χτίζοντας νέο βυνοποιείο, ζυθοποιείο και πολλά βοηθητικά κτήρια, τα οποία συνέβαλαν στην επιχειρηματική ακμή η οποία διήρκεσε πάνω από έξι δεκαετίες, μέχρι το 1983, όταν και επήλθε η πτώχευση της εταιρίας και η διακοπή της χρηματοδότησης από την Εθνική Τράπεζα. Έτσι το 1994, και αφού για μία δεκαετία τα κτήρια παραμελούνται, υφίστανται βανδαλισμούς ακόμα και παράνομες ενοικιάσεις, το ΦΙΞ κηρύσσεται ιστορικό και διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού και σώζεται από τη πλήρη καταστροφή.

πηγή ered.gr

Η Διεθνής Ένωση Αρχιτεκτόνων – UIA μέσω του Προγράμματος Εργασίας για Φυσικές και Ανθρωπογενείς Καταστροφές και με την υποστήριξη του Order of Architects of Morocco, ξεκίνησε έναν διεθνή διαγωνισμό ιδεών που καλεί νέους αρχιτέκτονες να προτείνουν καινοτόμες, κοινοτικά προσανατολισμένες προσεγγίσεις για την ανοικοδόμηση του Μαρόκο, μετά τον σεισμό του 2023.

Ο διαγωνισμός θέτει ως στόχο την ανάδειξη της πολύπλοκης σχέσης μεταξύ των ανθρωπογενών και των φυσικών κρίσεων και να ενθαρρύνει εμπνευσμένες αρχιτεκτονικές λύσεις που μπορούν να εξυγιάνουν, να προστατέψουν και να αναδημιουργήσουν πληγείσες περιοχές.

Ο διαγωνισμός είναι ανοιχτός σε νέους αρχιτέκτονες από όλον τον κόσμο, που εργάζονται μόνοι τους είτε σε ομάδα και είναι κάτω των 40 ετών (γεννημένοι μετά τις 11 Μαρτίου 1986).

• Η προθεσμία για ερωτήσεις είναι η 15η Δεκεμβρίου 2025.

• Προθεσμία υποβολής: 11 Μαρτίου 2026 (18:00 ώρα Ελλάδας)

Η Τελετή Απονομής Βραβείων και η Έκθεση θα γίνουν στο Συνέδριο της UIA στη Βαρκελώνη στις 28 Ιουνίου – 2 Ιουλίου 2026.

Για πληροφορίες σχετικά με τον διαγωνισμό πατήστε εδώ.

Στους δρόμους της Ελλάδας, μαγαζιά γίνονται σκηνικά τέχνης, όπου η αρχιτεκτονική, τα χρώματα και οι υφές μεταμορφώνουν καθημερινές στιγμές σε αξέχαστες εμπειρίες.

Η Ελλάδα και η Αθήνα δεν είναι πια αυτό που ήταν. Κάτι φαίνεται να έχει αλλάξει δομικά και αυτό δεν είναι καθόλου δυσάρεστο. Τι είνα; Η αισθητική. Παντού στην χώρα ξεπροβάλλουν νέα μαγαζιά και καταστήματα τα οποία δεν αρκούνται μόνο στο να επιδίδονται σε εμπορικές συνδιαλλαγές. Δημιουργούν χώρους, οι οποίοι ξεφεύγουν από το παραδοσιακό μοτίβο του εμπορικού καταστήματος, εγκαινιάζοντας μια πρωτότυπη αισθητική, η οποία δεν συνδυάζει απλώς το παλιό και το μοντέρνο, αλλά αντιπροσωπεύει τον Έλληνα millenial και zoomer. Συζητάμε για μαγαζιά με ταυτότητα, με ένα κράμα street culture και προσιτής πολυτέλειας που δίνουν ψυχή στις πόλεις μας. Τις ανακατασκευάζουν, δεν εναντιώνονται στα μελανά τους σημεία, αλλά σχολιάζουν και αντλούν έμπνευση από αυτά, αποτελώντας χώρο ύπαρξης του ανθρώπου εκείνου που είναι σε μια αέναη κίνηση και παρατηρεί τα πάντα.

• Red Jane, to εγκαταλελειμμένο κτίριο του ’30 στα Χανιά έγινε ένας φούρνος-επιτομή του design.

Αυτοί οι χώροι δεν είναι όμως απλώς όμορφοι, είναι έξυπνοι. Συχνά συνδυάζουν την ιστορική αρχιτεκτονική με σύγχρονες λεπτομέρειες, δημιουργώντας ταυτόχρονα ένταση και αρμονία. Δεν είναι ασυνήθιστο να βρεις μια κομψή, μοντέρνα μηχανή εσπρέσο κάτω από μια ερειπωμένη πέτρινη καμάρα ή ένα μινιμαλιστικό μπαρ πλαισιωμένο από τα εκτεθειμένα ξύλινα δοκάρια ενός κτιρίου του περασμένου αιώνα. Οι Έλληνες σχεδιαστές και ιδιοκτήτες καταστημάτων φαίνεται να έχουν κατακτήσει την τέχνη της στρωματοποίησης σεβόμενοι το παρελθόν και ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζοντάς το με ευαισθησία. Αντί δηλαδή να καλύπτουν την ιστορία -κάτι που είδαμε να συμβαίνει έντονα τις δεκαετίες μέχρι το 2010-, την αφήνουν να αναπνέει μέσα από τους τοίχους, τα πατώματα και τα έπιπλα. Εξίσου εντυπωσιακό είναι το πώς αυτά τα σχέδια προσκαλούν τους ανθρώπους να παραμείνουν. Ένα προσεκτικά σχεδιασμένο καφέ δεν πουλάει απλώς καφέ, αλλά προσφέρει ένα μέρος για να καθίσεις για ώρες, περιτριγυρισμένος από αντικείμενα και υφές που σε κάνουν να νιώθεις μέρος μιας κουλτούρας. Ένα καλά σχεδιασμένο σούπερ μάρκετ δεν είναι απλώς ένα μέρος για να αγοράσεις φέτα ή ελιές, αλλά σε βυθίζει στο φως, το άρωμα, τις γεύσεις που αναδεικνύουν τα προϊόντα και τον πολιτισμό από τον οποίο προέρχονται. Ένα μπαρ δεν σερβίρει απλώς κοκτέιλ, αλλά δημιουργεί στιγμές. Σε μια χώρα όπου η κοινωνική ζωή είναι πάντα επικεντρωμένη στη συνάθροιση γύρω από το φαγητό, το ποτό και τις αγορές, αυτές οι σχεδιαστικές αποφάσεις έχουν βαθιά απήχηση.

@oneburgerworldwide/Ιnstagram

-Οne Burger, Αγάθωνος 7, Αθήνα
Το One Burger είναι ένας ξεχωριστός προορισμός για τους λάτρεις των burger και του design. Βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας και συνδυάζει αρμονικά την γαστρονομική τελειότητα με την αρχιτεκτονική τέχνη. Πέρα από το πολύ γευστικό φαγητό, η ατμόσφαιρα στο One Burger είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Σχεδιασμένο από το διάσημο αρχιτεκτονικό γραφείο Snarkitecture, ο χώρος είναι μια απόδειξη της μινιμαλιστικής κομψότητας. Το εσωτερικό διαθέτει οργανικές, γλυπτικές φόρμες με κρεμώδη περιγράμματα, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που θυμίζει φαράγγι, η οποία είναι ταυτόχρονα μοντέρνα και φιλόξενη. Tα φυσικά στοιχεία ενσωματώνονται αρμονικά στο σχεδιασμό, με εκτεθειμένους πέτρινους τοίχους και μια ανασυρόμενη οροφή που επιτρέπει την εμπειρία φαγητού έξω, όταν ο καιρός είναι καλός. Η χρήση γήινων αποχρώσεων και καινοτόμου φωτισμού ενισχύει περαιτέρω την αισθητική γοητεία, καθιστώντας το ένα ιδανικό μέρος τόσο για casual dining όσο και για ειδικές περιστάσεις.

-10AM Apotheke, Κωνσταντινουπόλεως 82, Αθήνα
“Οι αναμνήσεις μας είναι όσα αισθανθήκαμε. Μυρωδιές, ήχοι, τοπία, ανάγλυφα, λέξεις, βιώματα, στο σύνολό τους συνθέτουν την προσωπική μας αποθήκη. Αυτό ακριβώς μετουσιώνει η 10AM apotheke”, εξηγεί η Εύα Παπαδάκη ιδρύτρια του μαγαζιού. Όντως το 10AM Apotheke δεν αποτελεί απλώς άλλο ένα concept store στην Αθήνα, αλλά μια εμπειρία. Κρυμμένο στη ζωντανή γειτονιά του Γκάζι στην Αθήνα, το 10AM Apotheke αποτελεί μνημείο μινιμαλιστικής κομψότητας και αισθητηριακής υπεροχής. Είναι απλούστερα, μια επιμελημένη εμπειρία που συνδυάζει το σχεδιασμό, τα αρώματα και την ουσία της ελληνικής κληρονομιάς. Στεγασμένο στο υπόγειο του βιομηχανικού 10AM Lofts, ενός πρώην αποθηκευτικού χώρου τροφίμων, το Apotheke διατηρεί τον ακατέργαστο χαρακτήρα του κτιρίου, ενώ εισάγει σύγχρονα στοιχεία σχεδιασμού. Ο χώρος χαρακτηρίζεται από ψηλά ταβάνια, εκτεθειμένους τοίχους από μπετόν και εκτεταμένες γυάλινες προσόψεις που λούζουν το εσωτερικό με φυσικό φως. Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο είναι η σκουριασμένη σπειροειδής σκάλα που συνδέει το υπόγειο με το ισόγειο, λειτουργώντας τόσο ως λειτουργικό στοιχείο όσο και ως γλυπτικό κεντρικό στοιχείο. Το 10AM Apotheke είναι ένα καταφύγιο για όσους αναζητούν αυθεντικά, χειροποίητα προϊόντα που θυμίζουν την ουσία της Ελλάδας. Το κατάστημα προσφέρει μια προσεκτικά επιλεγμένη συλλογή προϊόντων, όπως: ψωμί, μέλι με θυμάρι, ελαιόλαδο, τσάι, βότανα και αλάτι, κεριά, θυμίαμα, θυμιατήρια σαπούνια, τσάντες, αφίσες και άλλα. Κάθε προϊόν έχει επιλεγεί για να ξυπνάει αναμνήσεις και να διεγείρει τις αισθήσεις, αντανακλώντας τη φιλοσοφία του καταστήματος που είναι να συνδέεται με την ουσία των ελληνικών τελετουργιών.

@shed._co/Ιnstagram

– shed Specialty Coffee Shop, Πατριάρχου Διονυσίου 11, Θεσσαλονίκη
Αν θέλετε να δείτε πως πίνουν τον καφέ τους και κυρίως τις ξεχωριστές ποικιλίες του, οι Ιάπωνες, επισκεφτείτε το Το Shed 小屋 Specialty Coffee Shop. Πρόκειται για ένα μινιμαλιστικό καταφύγιο στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, που συνδυάζει επιρροές από το ιαπωνικό και το σκανδιναβικό design για να δημιουργήσει μια γαλήνια εμπειρία καφέ. Είναι σαν να φέρνει ένα μικρό κομματάκι της Ιαπωνίας στην Ελλάδα -θυμίζει πολύ το διάσημο ιαπωνικό μαγαζί Kurasu. Βρίσκεται σε έναν χώρο 9,5 τετραγωνικών μέτρων και προσφέρει μια επιλεγμένη ποικιλία από ειδικούς καφέδες, όπως εσπρέσο, κρύος καφές και μοναδικούς λάτε, όπως μάτσα. Το καφέ αυτό δίνει έμφαση στην ποιότητα, σερβίροντας κόκκους καφέ από τον αθηναϊκό καβουρδιστή KUDU, και προσφέρει ένα μοντέλο αυτοεξυπηρέτησης, όπου οι πελάτες παραγγέλνουν στο ταμείο και απολαμβάνουν τα ροφήματά τους σε ένα ήσυχο περιβάλλον. Με έμφαση στην απλότητα και τα φυσικά υλικά, το Shed 小屋 έχει γίνει ένα από τα αγαπημένα μέρη των λάτρεις του καφέ που αναζητούν τόσο γεύση όσο και μια γήινη ατμόσφαιρα.

@dr.8___/Instagram

-DR.8, Δραγατσανίου 8, Αθήνα
Τα μπαρ στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη έχουν γίνει πλέον ζωντανά παραδείγματα ενός πολύ ξεχωριστού στυλ που δημιουργούν οι Έλληνες designers. Το Dr.8 είναι στην κορυφή αυτής της αισθητικής. Είναι το καινούργιο απόκτημα της Αθήνας, με βερολινέζικη και νεοϋορκέζικη επιρροή και προσφέρει καλή πίτσα και εκπληκτικά κοκτέιλ. Θα συμφωνήσουμε μαζί σας, υπάρχουν όντως πολλά μπαρ που προσφέρουν αυτά τα δυο. Ωστόσο στο Dr.8 κανείς μπορεί να βρει κάτι διαφορετικό: την πεμπτουσία της pop και μοντέρνας αισθητικής. Το μπαρ είναι κάτι ανάμεσα σε σε sci-fi ταινία -τύπου Blade Runner 2049– και πίνακα του Yves Klein, μιας και διαθέτει ένα ολόκληρο δωμάτιο χρωματισμένο με το International Klein Blue (IKB) -το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα που δημιούργησε ο ζωγράφος. Μυσταγωγικός χαρακτήρας, νέον φώτα και καλή μουσική, κάνουν το Dr.8 το νέο talk of the town.

@redjaneproject/Instagram

-Red Jane, Χανιά, Κρήτη
Το Red Jane Bakery στα Χανιά της Κρήτης είναι μια αξιοσημείωτη σύνθεση βιομηχανικής κληρονομιάς και μινιμαλιστικού σχεδιασμού. Στεγασμένο σε ένα χυτήριο της δεκαετίας του 1930, αυτό το αρτοποιείο χειροποίητων προϊόντων μεταμορφώθηκε από τον διάσημο σχεδιαστή Μιχάλη Αναστασιάδη, σε συνεργασία με τον ξενοδόχο Νίκο Τσεπέτη. Το όραμά τους ήταν να δημιουργήσουν έναν χώρο όπου η τέχνη της αρτοποιίας συνυπάρχει με τον εκλεπτυσμένο σχεδιασμό, με αποτέλεσμα ένα μοναδικό περιβάλλον που τιμά τόσο τη χειροτεχνία όσο και την αισθητική. Το εξωτερικό του κτιρίου διατηρεί την αρχική του γοητεία, με τοίχους καλυμμένους με γκράφιτι και κόκκινα ατσάλινα παράθυρα. Στο εσωτερικό, ο χώρος είναι επενδυμένος με πλούσιο κόκκινο μάρμαρο από τα λατομεία του Διονύσου και της Ριτσώνας, που συμπληρώνεται από ειδικά σχεδιασμένα κεραμικά πλακίδια που σχεδίασε ο Αναστασιάδης σε συνεργασία με τη Mutina. Η χρήση εκτεθειμένων τούβλων στην οροφή και ένα ψηλό γυάλινο παράθυρο που χωρίζει τον χώρο παραγωγής από τον χώρο πώλησης δημιουργούν ένα αρμονικό μείγμα ακατέργαστων βιομηχανικών στοιχείων και εκλεπτυσμένου σχεδιασμού.

Eξωτερική φωτογραφία: Red Jane, Χανιά

Πηγή: https://www.newmoney.gr

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ 

ΚΤΙΡΙΟ ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΩΝ
ΠΕΡΙΣΣΟΣ, ΑΤΤΙΚΗ

Η μελέτη αφορά κτήριο μεικτής χρήσης που αναπτύσσεται σε δύο ορόφους και δύο υπόγεια. Το ισόγειο είναι διώροφος χώρος και μέρος του περιλαμβάνει πατάρι. Το β’ υπόγειο είναι χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων και περιλαμβάνει και χώρους μηχανολογικών εγκαταστάσεων. Το α΄ υπόγειο περιλαμβάνει χώρους εκθεσιακούς, μηχανολογικών εγκαταστάσεων και στάθμευσης. Το ισόγειο περιλαμβάνει χώρους εκθεσιακούς, εργασίας και γραφείων, κεντρική και δευτερεύουσα είσοδο, καθώς και βοηθητικούς χώρους προσωπικού. Το πατάρι είναι αποθήκη. Ο α’ όροφος περιλαμβάνει χώρους γραφείων και βοηθητικούς χώρους προσωπικού.
Το κτίσμα τοποθετήθηκε σε υποχώρηση σε σχέση με τη ρυμοτομική γραμμή και σε απόσταση από το πίσω και τα πλάγια όρια του οικοπέδου. Το κτήριο είναι ελεύθερο μέσα στον χώρο του οικοπέδου επιτρέποντας μια περιμετρική κίνηση.
Ένα καθαρό ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο, που στηρίζεται σε ελεύθερα υποστυλώματα σταγονοειδούς μορφής σε υποχώρηση, αποτελεί τον πρώτο όροφο. Το ισόγειο περιλαμβάνει έναν μονώροφο και έναν διώροφο χώρο. Ο μονώροφος χώρος αναπτύσσεται σε σχήμα Γ και ορίζει τις δύο πίσω πλευρές του ισογείου. Το διώροφο τμήμα είναι το υπόλοιπο τμήμα και δημιουργείται ως «κενό» της σχέσης του παραλληλεπιπέδου και του μονώροφου ισόγειου τμήματος.
Το «μεταλλικό κουτί» σε πρόβολο από πανέλα αλουμινίου φωτίζεται από σχισμές κατά μήκος. Το «κουτί» του ισογείου έχει μεγάλα υαλοστάσια στα σημεία των εκθεσιακών χώρων, ενώ στις άλλες χρήσεις έχει επαναλαμβανόμενα ανοίγματα. Έτσι εμφανίζεται σαν σύνθεση «ανοικτών» και «κλειστών» επιφανειών. Η κλειστή επιφάνεια είναι ένας τοίχος από εμφανές σκυρόδεμα με ανοίγματα, που ισχυροποιεί την αίσθηση της βάσης. Δύο κλιμακοστάσια, ένα εμπρός και ένα πίσω, εξυπηρετούν τις κάθετες κινήσεις του κτηρίου, ισορροπούν τις μεγάλες αποστάσεις και τέμνουν κάθετα τους επιμήκεις όγκους.
Την κύρια είσοδο τονίζει και προστατεύει μεταλλικό στέγαστρο. Η βασική πρόσβαση στο κτήριο γίνεται από την κεντρική είσοδο στη λεωφόρο Ηρακλείου. Υπάρχει και δεύτερη είσοδος του κτηρίου στο πίσω μέρος. Εξωτερικό υπαίθριο κλιμακοστάσιο οδηγεί στα υπόγεια από τη λεωφόρο Ηρακλείου.
Χρησιμοποιήθηκαν εμφανή υλικά και όχι επενδύσεις.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ  ΕΡΓΟΥ

Μελέτη: 2002
Κατασκευή: 2006
Εμβαδόν Οικοπέδου: 2435.15 τ.μ
Εμβαδόν Κτίσματος: 6762.00 τ.μ.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Αρχιτεκτονικά Θέματα   Annual review    44/2010
Βραβεία Αρχιτεκτονικής 2008   Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ   ΕΡΓΟΥ

Ομάδα Μελέτης:  Νίκος Λυκούδης, Γιώργος Σταθόπουλος
Σχεδιάστρια: Πάττυ Κεράτσα
Στατική Μελέτη: Κώστας Λιόντος και Συνεργάτες
Η/Μ Μελέτες: Γ. Αγαπουλάκης
Φωτογραφία: Χαράλαμπος Λουϊζίδης

πηγή palyarch.com

Το πρότυπο PASSIVHAUS αποτελεί την ιδανική επιλογή για βιώσιμο και ενεργειακά αποδοτικό κτίριο. Με τη χρήση απλών τεχνολογιών και εξειδικευμένων μελετών, προσφέρουν θερμική άνεση, εξασφαλίζοντας σταθερή θερμοκρασία με σχεδόν μηδενικές ενεργειακές απαιτήσεις

Η συζήτηση για τη βιωσιμότητα στον κατασκευαστικό τομέα συχνά περιορίζεται σε επιμέρους παρεμβάσεις ή επιφανειακές έννοιες όπως «πράσινο» ή «sustainable», χωρίς ουσιαστικό μετρήσιμο αποτέλεσμα. Τα παθητικά κτίρια, αντιθέτως, αποτελούν μια ολιστική, τεκμηριωμένη λύση που υπόσχεται συγκεκριμένες επιδόσεις στην κατανάλωση ενέργειας και προσφέρει χειροπιαστά οφέλη για το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Ταυτόχρονα, οι βιοκλιματικές στρατηγικές – όπως ο κατάλληλος προσανατολισμός, ο φυσικός φωτισμός, ο διαμπερής αερισμός, η θερμική μάζα και η αξιοποίηση της τοπογραφίας – αποτελούν βασικά εργαλεία για τη μείωση των ετήσιων ενεργειακών αναγκών σε θέρμανση και ψύξη.

Στη διεθνή εμπειρία, το πρότυπο Passivhaus έχει αποδείξει ό,τι είναι εφικτό ένα κατοικήσιμο κτίριο να δεσμεύεται να μην υπερβαίνει τα 15 kWh/m² ετησίως για θέρμανση/ψύξη, χωρίς αναγκαστικά κοστοβόρα τεχνολογικά συστήματα ή «εξωτικές» λύσεις. Το παθητικό κτίριο δεν είναι πολυτέλεια: είναι, πλέον, μια προσιτή επιλογή που παράγει αποδοτικές, μετρήσιμες και επιβεβαιώσιμες λύσεις.

Τεχνικές απαιτήσεις και προοπτικές εφαρμογής στην ελληνική πραγματικότητα

Η Ελλάδα, με το κλίμα της αλλά και το γερασμένο κτιριακό απόθεμα, έχει τεράστια δυναμική στην εφαρμογή των αρχών αυτών.

Κομβικά σημεία της τεχνικής υλοποίησης είναι:

Άριστη θερμομόνωση κελύφους (τοιχοποιίες, στέγη, δάπεδα): συνεκτικότητα, απουσία θερμογεφυρών, χαμηλές απώλειες.

• Παράθυρα υψηλών προδιαγραφών και σκιεράσεις με έλεγχο του ηλίου το καλοκαίρι και ηλιακά κέρδη τον χειμώνα.

• Αεροστεγανότητα: κάθε εργασία πρέπει να αποφεύγει ανεξέλεγκτες απώλειες ή ροές αέρα μέσα από το κέλυφος.

• Μηχανικός αερισμός με ανάκτηση θερμότητας: εξασφαλίζει κορυφαία ποιότητα εσωτερικού αέρα χωρίς απώλειες ενέργειας.

• Βιοκλιματικές λύσεις: διαμπερής αερισμός, νότιος προσανατολισμός, ηλιοπροστασία, εκμετάλλευση τοπικών μικροκλιμάτων.

Τα παραπάνω ήδη εφαρμόζονται στην Ελλάδα σε πολλαπλά έργα κάθε κλίμακας – από μονοκατοικίες έως πολυκατοικίες και κτίρια τριτογενούς τομέα. Οι τεχνικές απαιτήσεις δεν απέχουν από όσα απαιτεί η σύγχρονη τεχνική γνώση και μπορούν σταδιακά να ενσωματωθούν στη μαζική αγορά μέσω καλύτερης εκπαίδευσης μηχανικών, φορολογικών κινήτρων/χρηματοδοτήσεων και τυποποίησης λύσεων (modular, προκατασκευασμένες ανακαινίσεις τύπου Energiesprong).

Πολλά τα πλεονεκτήματα για τους επαγγελματίες, τους ιδιοκτήτες και το περιβάλλον

Τα οφέλη για μηχανικούς και εργολήπτες που υιοθετούν τη βιώσιμη κατασκευή

Η στροφή προς τα παθητικά και βιοκλιματικά κτίρια σημαίνει άμεσο επαγγελματικό και κοινωνικό όφελος για όσους μηχανικούς και εργολήπτες κατανοούν και εφαρμόζουν τις σχετικές αρχές.

Τα βασικά πλεονεκτήματα:

• Συνεχής δια βίου μάθηση.

• Διακρίσεις και ανταγωνιστικότητα: Όσοι ειδικεύονται σε παθητικές λύσεις βρίσκονται στην αιχμή της αγοράς, έχουν προβολή και υψηλότερη αξία σε έργα ΕΣΠΑ, στόχους ESG, δημόσιες προκηρύξεις κλπ.

• Επαγγελματική αξιοπιστία μέσω μετρησιμότητας: οι αρχές Passivhaus απαιτούν αποτελέσματα, όχι απλώς πιστοποιήσεις ή τυπική συμμόρφωση. H καλύτερη διαφήμιση είναι των χρηστών των κτιρίων.

• Πρόσβαση σε καινοτόμες τεχνικές: οι μηχανικοί αποκτούν εμπειρία σε προχωρημένα συστήματα, βιομηχανικές ανακαινίσεις, προσομοιώσεις, δυναμικές αναλύσεις (CFD).

• Ευθύνη προς το δημόσιο συμφέρον: πρακτική που φροντίζει θερμική άνεση, υγεία, πολιτιστική διατήρηση κελύφους, μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Το βασικότερο όφελος για τους μηχανικούς που ασχολούνται με τα παθητικά κτίρια είναι η επαναφορά της αξιοπιστίας τους απέναντι στους πελάτες τους ή οποία είχε χαθεί την εποχή των νομιμοποιήσεων και των αυθαιρεσιών.

Οδηγός επιτυχίας μελετητικής ομάδας

Η μελέτη της ενεργειακής συμπεριφοράς ενός κτιρίου ξεκινά πάντα από το ενεργειακό ισοζύγιο, που βασίζεται στην κατανόηση και τον υπολογισμό των θερμικών απωλειών και κερδών του κτιρίου καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Για αυτή τη διαδικασία, χρησιμοποιούμε εξειδικευμένα λογισμικά όπως το PHPP (Passive House Planning Package) και το DesignPH, τα οποία επιτρέπουν ακριβή ανάλυση κάθε στοιχείου του κτιριακού κελύφους.

Με τα PHPP, DesignPH και Flixo: Υπολογίζουμε τις ενεργειακές ανάγκες θέρμανσης, ψύξης και αερισμού με μεγάλη ακρίβεια, βασισμένοι σε κλιματικά δεδομένα και ιδιότητες υλικών.

Παράλληλα, η χρήση του construction digital twin (ψηφιακό κατασκευαστικό δίδυμο) δίνει τη δυνατότητα παρακολούθησης και βελτιστοποίησης της κατασκευής σε πραγματικό χρόνο, μειώνοντας σφάλματα και αποκλίσεις, εξασφαλίζοντας ασφαλή και αποτελεσματική εφαρμογή των μελετών.

Για την ανάλυση της δυναμικής συμπεριφοράς και της θερμικής άνεσης χρησιμοποιούμε το IDA ICE και το περιβάλλον προσομοίωσης Honeybee, που επιτρέπουν προσομοιώσεις ροής αέρα, θερμικών μεταφορών και συνθηκών εσωτερικού περιβάλλοντος.

Τέλος, η υγροσκοπική ανάλυση, σημαντική για τα διατηρητέα κτίρια αλλά ουσιώδης και σε άλλα έργα, γίνεται με το WUFI, που μελετά τη διαχείριση της υγρασίας μέσα στο κτίριο, προλαμβάνοντας προβλήματα όπως υγρασία, μούχλα ή υποβάθμιση των υλικών.

Η συνδυαστική χρήση αυτών των εργαλείων δε λέει απολύτως τίποτα αν δε χρησιμοποιούνται σωστά (garbage in garbage out) και αν δεν υπάρχει συνεργασία.

Η επιτυχία αυτών των πολύπλοκων έργων βασίζεται στην συνεργασία όλων των ομάδων: αρχιτεκτόνων, μηχανικών, εργολάβων, μελετητών και κατασκευαστών ώστε να υπάρχει ακριβής επικοινωνία, συνεννόηση και κοινή κατανόηση των στόχων.

• Performance gap: Από τη μελέτη στην πράξη

Ένα τεράστιο πρόβλημα διεθνώς είναι το λεγόμενο performance gap: Η διαφορά μεταξύ της θεωρητικής απόδοσης ενός κτιρίου στη φάση της μελέτης και της πραγματικής απόδοσης μετά την κατασκευή. Συχνά συναντάμε «πράσινα» ή ενεργειακά πιστοποιημένα κτίρια, τα οποία στην πραγματικότητα παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί. Οι λόγοι είναι πολλοί: πλημμελής εφαρμογή, χρήστες που δεν εκπαιδεύονται, λάθος παραδοχές στη μελέτη.

Το παθητικό κτίριο και το πρότυπο Passivhaus διασφαλίζουν ότι αυτό το χάσμα μηδενίζεται, γιατί:

• Οι απαιτήσεις του προτύπου είναι αυστηρά ορισμένες: χρησιμοποιούνται μόνο μετρήσιμα, συγκρίσιμα μεγέθη (π.χ. ετήσιες kWh/m², συγκέντρωση CO2, θερμοκρασία και σχετική υγρασία).

• Η τελική απόδοση ελέγχεται με πραγματικές μετρήσεις: εγκαθίστανται συστήματα απομακρυσμένης παρακολούθησης, καταγράφονται καταναλώσεις, συνθήκες αέρα, θερμοκρασίες, κτλ.

• Υπάρχει υποχρέωση επισήμανσης και διόρθωσης των αποκλίσεων: η διαδικασία παρακολούθησης είναι ενσωματωμένη.

Στην ελληνική πραγματικότητα, ήδη υλοποιούνται παραδείγματα όπου με τη χρήση μετρήσεων και καταγραφών επιτυγχάνεται απόλυτη ταύτιση της πραγματικής ενεργειακής συμπεριφοράς με ό,τι προβλέφθηκε στη φάση της μελέτης.

Παραδείγματα κατασκευής κτιρίων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας

 Έργα Ενδιαφέροντος

1. Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης

Το νέο Διεθνές Ογκολογικό Κέντρο στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, καταλαμβάνοντας 12.000 τ.μ., αναγνωρίζεται όχι μόνο για την υψηλή ποιότητα υπηρεσιών υγείας αλλά και για την εξαιρετική ενεργειακή του απόδοση, καθώς αποτελεί το δεύτερο νοσοκομειακό κτίριο παγκοσμίως πιστοποιημένο κατά το πρότυπο Passivhaus.

Στο πλαίσιο της ενεργειακής και περιβαλλοντικής πιστοποίησης, πραγματοποιήθηκαν αναλυτικές CFD (Computational Fluid Dynamics) μελέτες για τους χώρους υγειονομικού ενδιαφέροντος. Αυτές οι μελέτες επέτρεψαν τον βέλτιστο σχεδιασμό της κυκλοφορίας αέρα και τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας αερισμού, εξασφαλίζοντας τόσο θερμική άνεση όσο και τη μείωση των κινδύνων μόλυνσης.

Σημαντικό στοιχείο της κατασκευής ήταν η ευρεία συνεργασία με την εταιρεία ΤΕΡΝΑ, που ανέλαβε την υλοποίηση και προχώρησε σε καινοτόμες κατασκευαστικές λύσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αποφυγή θερμογεφυρών, με τεχνικές που σχετίζονται με την ορθομαρμάρωση του κτιρίου, ώστε να μην επιβαρύνεται η ενεργειακή απόδοση ούτε να δημιουργούνται σημεία υγρασίας και αλλοιώσεων στο κέλυφος.

Η χρήση ευφυών συστημάτων διαχείρισης ενέργειας, συνεχούς παρακολούθησης και αυτοματοποίησης λειτουργιών σε πραγματικό χρόνο, συμβάλλει καθοριστικά στην επίτευξη της απόδοσης και την ελαχιστοποίηση του φαινομένου “performance gap” ανάμεσα σε μελέτη και κατασκευή.

Η επιτυχής εφαρμογή αυτών των τεχνικών, σε συνδυασμό με τη χρήση υψηλής ποιότητας μονωτικών υλικών, αεροστεγανών ανοίγματων και συστημάτων μηχανικού αερισμού με ανάκτηση θερμότητας, καθιστούν το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης υποδειγματικό έργο ενεργειακής αναβάθμισης και πρότυπο νοσοκομειακού κτιρίου παγκόσμια.

2. Μουσείο Τρικαλινών Δημιουργών: Το πρώτο διατηρητέο μουσείο Passivhaus στον κόσμο

Το Μουσείο Τρικαλινών Δημιουργών  στα Τρίκαλα, στεγασμένο στο ιστορικό αρχοντικό Κυρνάσιου (περίπου 1896), είναι το πρώτο διατηρητέο μουσείο διεθνώς που έχει πιστοποιηθεί ως παθητικό κτίριο (Passivhaus). Μετασκευάστηκε πλήρως ώστε να διατηρήσει όχι μόνο την αρχιτεκτονική απαιτητική του κελύφους, αλλά και να υιοθετεί τις σύγχρονες απαιτήσεις άνεσης και ενεργειακής αποδοτικότητας.

Ιδιαίτερα στοιχεία του έργου:

• Διατήρηση της ιστορικής παραδοσιακής όψης και των χαρακτηριστικών κατασκευών της συνοικίας Βαρούσι.

• Εφαρμογή τεχνολογικά άρτιων συστημάτων θερμομόνωσης, στεγανότητας και αερισμού χωρίς να αλλοιώνονται τα μορφολογικά χαρακτηριστικά.

• Χρησιμοποίηση δοκιμασμένων τεχνικών, ώστε να συνδυαστεί η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με τα υψηλά πρότυπα υγείας και ενέργειας.

• Προοδευτική ψηφιακή έκθεση, που ενισχύει τη διάδραση των επισκεπτών με το μουσικό και πολιτιστικό υπόβαθρο της περιοχής.

Το Μουσείο Τρικαλινών Δημιουργών αποτελεί πρωτοπορία για τον συνδυασμό διατήρησης και βιωσιμότητας και δείχνει πώς τα διατηρητέα μπορούν να γίνουν ολοκληρωμένα παραδείγματα νέας εποχής στην ανακαίνιση και τη βιώσιμη χρήση ιστορικών κτιρίων.

Παθητικό κτίριο = Μετρήσιμα αποτελέσματα = Αξιοπιστία

3. Το έργο Passivistas: The Tavros project

Αποτελεί μια πρωτοποριακή πολυκατοικία στην Αθήνα, που ξεχωρίζει για τον συνδυασμό ενεργειακής απόδοσης, κοινωνικής σπουδαιότητας και συνεργασίας πολλών φορέων.

Passivistas: Το έργο στον Ταύρο

• Πρόκειται για την πρώτη πολυκατοικία στην Ευρώπη που, μετά από ριζική ανακαίνιση με το πρότυπο Passivhaus, προβλέπεται να παράγει περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνει.

• Στο έργο συμμετείχαν περίπου 35 εταιρείες ως χορηγοί και συνεργάτες, από τον κατασκευαστικό κλάδο και τον τομέα της ενέργειας, που συνέβαλαν στην υλοποίηση των απαιτητικών τεχνικών και ενεργειακών προδιαγραφών.

• Η πολυκατοικία στέγαζε αρχικά 8 οικογένειες που ζούσαν κάτω από το όριο της ενεργειακής φτώχειας, κάνοντας το έργο σημαντικό και κοινωνικά υπεύθυνο.

• Ο σχεδιασμός και η ανακαίνιση εστιάζουν στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης με παθητικές τεχνικές, θερμομόνωση, αεροστεγανότητα, υψηλής ποιότητας κουφώματα, μηχανικό αερισμό με ανάκτηση θερμότητας και εκμετάλλευση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

• Το έργο επιδεικνύει πώς η εφαρμογή σύγχρονων βιώσιμων πρακτικών μπορεί να συνδυαστεί με κοινωνικό όφελος, βελτιώνοντας τόσο τις συνθήκες διαβίωσης όσο και την ενεργειακή απόδοση, χωρίς να απαιτείται υψηλό κόστος λειτουργίας.

Αυτό το παράδειγμα δείχνει τη δυναμική που έχουν οι συλλογικές προσπάθειες και η τεχνογνωσία σε έργα ενεργειακής αναβάθμισης με κοινωνική διάσταση, προσφέροντας πρότυπο για μελλοντικές παρεμβάσεις στην Ελλάδα και ευρύτερα.

Συμπέρασμα: Η αξία του παθητικού κτιρίου στην Ελλάδα

Η υιοθέτηση των αρχών του παθητικού κτιρίου και των βιοκλιματικών στρατηγικών αποτελεί όχι μόνο λύση για τη βιώσιμη αναβάθμιση του ελληνικού κτιριακού αποθέματος αλλά και μονόδρομο για ουσιαστική ενεργειακή αυτονομία, μείωση κόστους, ποιότητα διαβίωσης και επαγγελματική αναβάθμιση μηχανικών/εργοληπτών. Η νέα εποχή απαιτεί πραγματική, μετρήσιμη πρόοδο – όχι άλλα «πράσινα» συνθήματα χωρίς περιεχόμενο.

Η πρόοδος απαιτεί συνέργειες, εκπαίδευση, χρηματοδοτήσεις και τεχνική τεκμηρίωση. Με το Passivhaus και την πρακτική επιβεβαίωση μέσω μετρήσεων, ανοίγει ο δρόμος για κτίρια που πραγματικά εξοικονομούν ενέργεια – και δημιουργούν ένα νέο πρότυπο ποιότητας για τη χώρα και την κατασκευαστική αγορά παρέχοντας το τέλειο εσωτερικό περιβάλλον στους χρήστες τους.

∗ Δημήτρης Παλλαντζάς, Φυσικός Κτιρίων Υπ. Εκπαίδευσης Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου – Ερευνητής Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Πηγή: Εργοληπτικόν Βήμα Νο_145 της ΠΕΣΕΔΕ

Αυτοί είναι οι φιναλίστ από την Ελλάδα – και τα αντιπροσωπευτικά τους έργα – που θα τεθούν στην κρίση της επιτροπής των Ευρωπαϊκών βραβείων αρχιτεκτονικής “EU Mies Van De Rohe” τον Μάιο του 2026 στη Βαρκελώνη.

Το “EU Mies van der Rohe Awards” (European Union Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Award) είναι το σημαντικότερο ευρωπαϊκό βραβείο αρχιτεκτονικής. Δημιουργήθηκε το 1988 από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ίδρυμα Mies van der Rohe στη Βαρκελώνη. Ο στόχος του βραβείου είναι να αναδείξει την αριστεία στη σύγχρονη αρχιτεκτονική, να προβάλει την πολιτιστική ποικιλομορφία της Ευρώπης και να ενισχύσει τον διάλογο μεταξύ αρχιτεκτόνων, πελατών, θεσμών και κοινού. Απονέμεται κάθε δύο χρόνια και περιλαμβάνει: 1)Το κύριο βραβείο (Main Award), 2)Το Emerging Architecture Award για νέους αρχιτέκτονες και το 3)Young Talent Award για φοιτητές και πρόσφατους αποφοίτους. Τα έργα που διακρίνονται αποτελούν παραδείγματα καινοτομίας, βιωσιμότητας και κοινωνικού αντίκτυπου, ενώ συνήθως παρουσιάζονται σε έκθεση και ειδική τελετή στη Βαρκελώνη.

Το Mandarin Oriental Costa Navarino, έργο των K-Studio και Alexandros N. Tombazis & Associates

Μιλήσαμε με τον Ivan Blasi, Curator και Program Director του EU Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Award, ο οποίος μας δήλωσε ότι τα βραβεία θα λάβουν χώρα μεταξύ 11 και 12 Μαΐου, -περιμένουν την τελική επιβεβαίωση από τον αρμόδιο Ευρωπαίο Επίτροπο- αν και, όπως είπε ο ίδιος, “θα είναι αυτές οι ημέρες γιατί συμπίπτουν με την ανακήρυξη της Βαρκελώνης σε Παγκόσμια Πρωτεύουσα της Αρχιτεκτονικής. Στην ερώτηση μας για την διαφορετικότητα των φετινών βραβείων, μας είπε: “Τα υποψήφια έργα του 2026 παρουσιάζουν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές προσεγγίσεις, σε ποικίλα πλαίσια και κλίμακες. Παρότι προέρχονται από διαφορετικές πραγματικότητες, όλα μοιράζονται μια στάση φροντίδας και προσοχής τόσο προς το περιβάλλον τους όσο και προς τους ανθρώπους που το κατοικούν. Διαφορετικές κλίμακες, διαφορετικά πλαίσια, ίδιο πνεύμα: φροντίδα για τους ανθρώπους και τον τόπο”. Σας παρουσιάζουμε, σε συνεργασία με τον Independent Expert των βραβείων και του Archisearch, Βασίλη Μπαρτζώκα τους 14 Έλληνες φιναλίστ (υπάρχουν 4 Ελληνες nominators και ο ΣΑΔΑΣ):

Neiheiser Argyros -Astir Marina Landscape and Public Realm
Το έργο Astir Marina Landscape and Public Realm των Neiheiser Argyros επιλέχθηκε στους φιναλίστ των βραβείων Mies van der Rohe γιατί επαναπροσδιορίζει τη σχέση μεταξύ πολυτελούς τουρισμού και δημόσιου χώρου στη Βουλιαγμένη. Με έναν σχεδιασμό διακριτικό και ποιητικό, μεταμορφώνει τη μαρίνα σε ανοιχτό, βιώσιμο τοπίο περιπάτου, ενσωματωμένο στη φύση, προάγοντας την ανθρώπινη κλίμακα και τη θαλάσσια εμπειρία.

Betaplan S.A. και Pila Studio – Πύργος Πειραιά
Ο Πύργος Πειραιά (Piraeus Tower), έργο των BETAPLAN + PILA Studio, θεωρείται υποψήφιο επειδή αποτελεί πρότυπο adaptive reuse: αναβιώνει ένα εγκαταλειμμένο κτίριο του 1975, επανασχεδιάζοντας τη φατίνη όψη και εσωτερικούς χώρους. Η πρόταση στοχεύει στη σημαντική μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης μέσα από μια σειρά βιώσιμων λύσεων. Χρησιμοποιεί σκίαστρα (louvers) που περιορίζουν τα ηλιακά κέρδη έως και 50%, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση της θερμότητας στο εσωτερικό του κτιρίου. Παράλληλα, προωθεί την ανακύκλωση υλικών, μειώνοντας τα απόβλητα και την ανάγκη για νέους πόρους, ενώ ενσωματώνει έξυπνα συστήματα ελέγχου που ρυθμίζουν αυτόματα τη θερμοκρασία και τον φωτισμό, εξασφαλίζοντας μέγιστη ενεργειακή απόδοση και άνεση.

Biris-Tsiraki architects – “Towards the Sun / Summerhouse in Antiparos”
Το έργο των Tasos Biris και Sofia Tsiraki είναι υποψήφιο για τα φετινά βραβεία Mies van der Rohe επειδή εκφράζει με μοναδικό τρόπο τη σύνδεση της αρχιτεκτονικής με το φυσικό τοπίο και το μεσογειακό φως. Η κατοικία ενσωματώνεται αρμονικά στο άνυδρο νησιωτικό περιβάλλον, χρησιμοποιώντας καθαρές γεωμετρίες, λιτά υλικά και ήπιες χρωματικές εντάσεις που αναδεικνύουν τη σχέση ανάμεσα στο κτισμένο και το φυσικό. Μέσα από την ισορροπία εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, το έργο αναδεικνύει τη σημασία της απλότητας και της αυθεντικής εμπειρίας του τόπου, στοιχεία που συνάδουν απόλυτα με τη φιλοσοφία του βραβείου Mies van der Rohe.

Point Supreme, Κατοικία στην Πελοπόννησο
Η κατοικία στην Πελοπόννησο από το γραφείο Point Supreme (Peloponnese House) είναι υποψήφια για τα φετινά βραβεία Mies van der Rohe επειδή αναδεικνύει με ευαισθησία την ανακατασκευή ενός παραδοσιακού πέτρινου αγροτικού σπιτιού, ενσωματώνοντας σύγχρονα στοιχεία που αναζωογονούν τον τόπο χωρίς να τον εξαλείφουν. Με προσεκτικές επεμβάσεις στη δομή, η χρήση φυσικών υλικών, η ανοιχτότητα και η σχέση εσωτερικού-εξωτερικού χώρου δημιουργούν ένα έργο που τιμά το παλιό και συγχρόνως ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες κατοίκησης.

Micromega architecture and strategies and Alexandros Tombazis Associates And Architects – Pinewood Schoolin Anatolia Campus
Το έργο των Micromega Architecture & Strategies και A. N. Tombazis & Associates συνδυάζει υψηλό αρχιτεκτονικό ήθος, βιώσιμο σχεδιασμό και ευαισθησία στο περιβάλλον του ιστορικού campus της Ανατόλιας στη Θεσσαλονίκη. Η κατασκευή σέβεται τον άξονα του campus, υιοθετεί ελαφρές μεταλλικές δομές που «αιωρούνται» για ενοποίηση των όψεων, εισάγει διπλά atria που ενισχύουν τη σχέση εσωτερικού-εξωτερικού χώρου και εφαρμόζει βιοκλιματικές αρχές για ελεγχόμενη θερμική άνεση, φυσικό φωτισμό και φυσικό εξαερισμό. Με αυτή την ολοκληρωμένη προσέγγιση το έργο αναδεικνύει την εκπαιδευτική χρήση ως αρχιτεκτονική πρόταση υψηλής ποιότητας και καινοτομίας, χαρακτηριστικά που ταιριάζουν με τις απαιτήσεις των βραβείων Mies van der Rohe.

DeMachinas – Three Object Apartment
Το έργο των DeMachinas + Elina Loukou ξεχωρίζει ως υποψήφιο γιατί μετατρέπει μια παλιά κατοικία μοντέρνου κτιρίου σε ένα χώρο που λειτουργεί ως «καμβάς» για αρχιτεκτονική χειρονομία. Στην προσέγγιση αυτή, απογυμνώνεται η υπάρχουσα δομή -αποκαλύπτονται τα waffle υποστυλώματα, οι σκάλες, οι επιφάνειες της οροφής- και τοποθετούνται τρία αυτόνομα λειτουργικά αντικείμενα (η οριζόντια νησίδα κουζίνας/τραπεζαρίας, ο “storage block” και ο μηχανισμός διαχωρισμού με pivot πόρτες) που οργανώνουν τον χώρο με ευελιξία. Με αυτόν τον τρόπο, το έργο ισορροπεί μεταξύ της αναγνώρισης του παλιού και της εισαγωγής νέας χωρικής λογικής, μια σύνθεση “άρνησης της διακόσμησης” και “ευέλικτης αρχιτεκτονικής χειρονομίας”, που ταιριάζει με τις απαιτήσεις ποιότητας, καινοτομίας και συγκρότησης του βραβείου Mies van der Rohe.

Etsi architects – Τeloneio Kardamyli
Το έργο Τελωνείο Καρδαμύλη (Teloneio Kardamyli Home Restoration) του γραφείου ETSI Architects αντιμετωπίζει με ευαισθησία την αποκατάσταση ενός ιστορικού κτιρίου του 18ου αιώνα, επαναφέροντάς το σε λειτουργική κατοικία με σεβασμό στη δομή, το τοπίο και την τοπική παράδοση. Επιχειρεί να ενώσει παλιό και νέο, χρησιμοποιεί τοπικά υλικά και τεχνικές, δημιουργεί ισορροπία εσωτερικών και εξωτερικών χώρων και ενισχύει τη σύνδεση του κτιρίου με το φυσικό και πολιτισμικό του περιβάλλον.

Αλέξανδρος Ν. Tombazis & Associates μαζί με K-Studio – Mandarin Oriental Costa Navarino
Το Mandarin Oriental Costa Navarino, έργο των K-Studio και Alexandros N. Tombazis & Associates, συνδυάζει πολυτελή φιλοξενία με βιώσιμη αρχιτεκτονική που σέβεται το μεσσηνιακό τοπίο. Ενσωματώνει φυσικά υλικά, ήπιες γραμμές και βιοκλιματικές αρχές, δημιουργώντας ένα ξενοδοχείο που μοιάζει να αναδύεται οργανικά από τη γη και το περιβάλλον του.

Ctrl_Space Lab – The Bauxite Residue Pavilion
Το Bauxite House Pavilion ξεχωρίζει για τον τρόπο που ενώνει την αρχιτεκτονική με την οικολογία. Χρησιμοποιεί υλικά από υπολείμματα βωξίτη, δείχνοντας πώς τα βιομηχανικά απόβλητα μπορούν να μετατραπούν σε αισθητικά και λειτουργικά στοιχεία. Η απλότητα, η διαφάνεια και η ενσωμάτωσή του στο φυσικό τοπίο εκφράζουν μια σύγχρονη, βιώσιμη αρχιτεκτονική σκέψη.

Photo: George Pappas

Block 722 – Viglostasi
Το έργο Viglostasi Residence του γραφείου Block722 επιλέχθηκε επειδή μετατρέπει την ιδιωτική κατοικία σε μια αρμονική, ακριτική παρουσία στο κυκλαδίτικο τοπίο: οι όγκοι χαμηλού ύψους και οι φυσικές υλικές επιλογές (πέτρα, ξύλο, σοβάς) δημιουργούν «συνοικία» στο βράχο, ενώ η διάταξη σε επίπεδα αξιοποιεί την κλίση του εδάφους και προσφέρει θέες προς τη θάλασσα.

RC Tech – Seneka Logistics – Storage & Distribution Centre
Συνδυάζει λειτουργική καινοτομία με αρχιτεκτονική ποιότητα, αποδίδοντας έναν αποθηκευτικό-διανεμητικό χώρο που αναβαθμίζει τον αστικό ιστό της Κηφισιάς. Με έμφαση στην καθαρότητα μορφής, την τεχνολογική ακρίβεια και την αισθητική προσαρμοστικότητα, το έργο επιχειρεί να υπερβεί τη συμβατική αρχιτεκτονική των logistics εγκαταστάσεων, προσφέροντας ένα δομημένο περιβάλλον που ανταποκρίνεται σε σύγχρονες ανάγκες και αισθητικές απαιτήσεις.

Arid – VEIL — extension residential
Ενσωματώνει ευαίσθητα την επέκταση μιας κατοικίας, δημιουργώντας έναν διάλογο μεταξύ παλαιού και νέου. Η χρήση διαφανούς “πέπλου” (veil) λειτουργεί ως λεπτός διαχωριστής, που επιτρέπει τη συνύπαρξη ιδιωτικότητας και ανοιχτότητας, ενώ η αρχιτεκτονική απλότητα, η λεπτή μορφή και η καλή σύνδεση με το περιβάλλον αναδεικνύουν την ποιότητα του σχεδιασμού.

React Αrchitects – Lofos house

Το Lofos House των React Architects ενσωματώνεται αρμονικά στο φυσικό τοπίο, αναδύεται διακριτικά από τη γη και μετατρέπει την οροφή σε προέκταση του περιβάλλοντος. Οι καθαρές γραμμές, οι φυσικοί όγκοι και η ρευστή σχέση εσωτερικού-εξωτερικού χώρου εκφράζουν μια αρχιτεκτονική ισορροπίας, όπου το κτίσμα δεν κυριαρχεί, αλλά συνομιλεί με το τοπίο με διακριτική δύναμη.

Flux Office – Νέο Πωλητήριο Ακρόπολης

Το νέο πωλητήριο της Ακρόπολης από το Flux Office συνδυάζει σύγχρονο σχεδιασμό με σεβασμό στο ιστορικό τοπίο. Ενσωματώνεται αρμονικά στο περιβάλλον, χρησιμοποιεί φυσικά υλικά όπως μάρμαρο και κεραμικά, προσφέρει διαφάνεια και φως, ενώ λειτουργεί ως συνέχεια της εμπειρίας επίσκεψης, προβάλλοντας μια σύγχρονη, πολιτισμικά ευαίσθητη Ελλάδα.

του Θανάση Διαμαντόπουλου

πηγή newmoney.gr

Αυτή η πρόταση διαγωνισμού υποβλήθηκε για μια νέα οικιστική περιοχή στο Χόρσχολμ, ένα προάστιο της Κοπεγχάγης. Το οικόπεδο, το οποίο κατά τον χρόνο της παράλληλης ανάθεσης ήταν ένα εγκαταλελειμμένο νοσοκομείο, επρόκειτο να μετατραπεί σε σχεδόν 300 νέα διαμερίσματα.

Τεχνικές λεπτομέρειες

Η κύρια ιδέα του γενικού σχεδίου ήταν η συγκέντρωση των κτιρίων κατά μήκος των άκρων του οικοπέδου, προκειμένου να δημιουργηθεί χώρος για ένα πιο εκτεταμένο, κοινό, μη προγραμματισμένο δάσος.

Διαμορφώνοντας το δάσος ως λόφο, θέλαμε να ενισχύσουμε την ταυτότητα του χώρου και, ταυτόχρονα, να αντιμετωπίσουμε όλες τις μάζες τοπικά. Ο λόφος περιβάλλεται από έναν κύκλο κοινόχρηστων δραστηριοτήτων με μονοπάτια που συνδέονται με τις γύρω περιοχές.

Όλα τα νέα κτίρια είναι δομημένα με ακτινωτά πλέγματα και οι στέγες είναι κομμένες με τρόπο που τους δίνει ταυτότητα και μειώνει την κλίμακα προς τον λόφο και τις γειτονικές περιοχές. Οι στέγες που βλέπουν προς τα νότια καλύπτονται με ηλιακούς συλλέκτες, ενώ οι στέγες που βλέπουν προς τα βόρεια είναι πράσινες.

Το έργο έχει σχεδιαστεί ως έργο μηδενικών εκπομπών.

πηγή snohetta.com

• Κάθε έργο του νορβηγικού Snøhetta είναι μια πρόσκληση για εμβύθιση στη φύση.

• Ενα πέτρινο μονοπάτι-installation σε λίμνη, που εξαφανίζεται με την παλίρροια. Ενα viewpoint για όλους, στα νορβηγικά υψίπεδα, με κρεμαστό τζάκι και ξύλινο, καμπυλωτό καθιστικό. Μια σειρά από αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις -πάγκοι, πλατφόρμες θέασης- στην οροσειρά Nordkette της Αυστρίας, σχεδιασμένες για την απόλαυση του αλπικού τοπίου. Ολα έργα του διάσημου και βραβευμένου Snøhetta.

  

  Bibliotheca Alexandrina (2002), μια προσπάθεια αναβίωσης της θρυλικής αρχαίας Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας από τη Snøhetta. / Photo: Gerald Zugmann

  

  Biblioteca Alexandrina / Photo: Gerald Zugmann

  Το στούντιο ιδρύθηκε το 1989 από τον Νορβηγό αρχιτέκτονα Kjetil Thorsen. Με έδρα το Οσλο και γραφεία από τη Νέα Υόρκη και το Παρίσι μέχρι τη Μελβούρνη, η Snøhetta δραστηριοποιείται σε τομείς όπως η αρχιτεκτονική, η αρχιτεκτονική τοπίου, η εσωτερική διακόσμηση, η τέχνη, ο σχεδιασμός προϊόντων, καθώς και ο γραφιστικός και ψηφιακός σχεδιασμός. Μοιράζεται το όνομά της «με ένα όμορφο, απομακρυσμένο και ιστορικά σημαντικό βουνό στην κεντρική Νορβηγία» και απέκτησε παγκόσμια φήμη με τον σχεδιασμό της Bibliotheca Alexandrina (2002), μια προσπάθεια αναβίωσης της θρυλικής αρχαίας Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.

  Ακολούθησε το κτίριο της Οπερας του Οσλο (2008), μια κατασκευή από λευκό μάρμαρο Carrara και γρανίτη που μοιάζει με παγόβουνο, με μια μεγάλη επικλινή στέγη που ενώνει το έδαφος με το νερό και λειτουργεί ως χώρος περιπάτου. Το έργο διακρίθηκε με το Βραβείο Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής της Ε.Ε. Mies van der Rohe. «Αν και τα μεγαλύτερα έργα μας τραβούν συχνά την προσοχή, συνεχίζουμε να δουλεύουμε σε μια ευρεία γκάμα κλίμακας και τύπων έργων -ξεκινώντας από κάτι τόσο μικρό όσο μια φωλιά πουλιού ή μια κυψέλη μελισσών», εξηγούν.

  Κάθε έργο και μια εμπειρία
  Στη Σουηδία, μόλις ολοκλήρωσαν το Lakehouse, ένα κοινοτικό κέντρο από ξύλο και μπετόν, στη θέση ενός παλιού λατομείου μέσα στο δάσος, με πράσινη στέγη που σχεδιάστηκε έτσι ώστε «να μιμείται τις κορυφές των δέντρων». Βρύα, μύρτιλα, ρείκι και άλλα ενδημικά φυτά καλύπτουν την επιφάνειά της, ώστε να μοιάζει με το δάπεδο του δάσους, ενώ μονοπάτια και διάδρομοι με χαλίκι προσκαλούν τον κόσμο να τη διασχίσει. «Καλυμμένη με χαλίκι και φυτά του δάσους, δημιουργεί την αίσθηση ότι περπατάς σε ένα φυσικό μονοπάτι. Έτσι, μια λειτουργική επιφάνεια μετατρέπεται σε δημόσια εμπειρία -κάτι που μπορεί κανείς να ανακαλύψει, να χρησιμοποιήσει και να απολαύσει όλο τον χρόνο», αναφέρει η Snøhetta στο Dezeen.

  

  Norwegian National Opera / Photo: Jiri Havran

• 

  H φουτουριστική κατοικία στην κορυφή του διάσημου θέρετρου Rusutsu. / Photo: Mir

• 

  Rusutsu / Photo: Mir

• 

  Lakehouse, ένα κοινοτικό κέντρο στη θέση ενός παλιού λατομείου μέσα στο δάσος. / Photo: Kalle Sanner

• 

  Lakehouse / Photo: Kalle Sanner

• Τα περιοδικά design δεν σταματούν να γράφουν για τη φουτουριστική κατοικία στο νησί Χοκάιντο, στην κορυφή του διάσημου χιονοδρομικού θέρετρου Rusutsu, η οποία θα είναι έτοιμη τον χειμώνα, για λογαριασμό της πρωτοποριακής πλατφόρμας Not A Hotel, που λειτουργεί με ποσοστά ιδιοκτησίας. Αιχμαλωτίζοντας την εντυπωσιακή θέα προς το βουνό Yotei, το κτίριο των 1.200 τ.μ. αποτελείται από δύο γραμμικούς όγκους τοποθετημένους κάθετα ο ένας πάνω στον άλλον, με ελαφρώς κυρτή μορφή που «βουλιάζει» απαλά στο κέντρο.
  Οι αρχιτέκτονες, όπως αποκαλύπτουν, άντλησαν έμπνευση από τον όρο ζενίθ της αστρονομίας -το υψηλότερο φανταστικό σημείο στον ουράνιο θόλο, ακριβώς πάνω από τον παρατηρητή. Στόχος τους ήταν να δημιουργήσουν μια κατοικία από πέτρα και ξύλο, που ανυψώνει την ανθρώπινη εμπειρία και προσκαλεί τη φύση να εισχωρήσει στο εσωτερικό -βυθιζόμενα καθιστικά και ανοιχτά τζάκια, υπαίθρια ιαματικά λουτρά και infinity πισίνες που ατενίζουν το παγωμένο τοπίο, ενεργοποιούν το πνεύμα και φροντίζουν τη σωματική ευεξία.

  Με μια προσέγγιση που χαρακτηρίζεται από περιβαλλοντική και πολιτιστική ευαισθησία, τα έργα μεγάλης κλίμακας της Snøhetta δεν επιβάλλονται στο φυσικό ή το αστικό τοπίο, αλλά ενσωματώνονται ήπια σε αυτό. Δεκάδες άλλα μικρά projects συμπληρώνουν το portfolio του στούντιο -έργα που αναδεικνύουν την εμπειρία του φυσικού τοπίου, με μια φιλοσοφία ριζωμένη στο Allemannsretten, το δικαίωμα όλων για ελεύθερη πρόσβαση στη φύση.

  

  To καταφύγιο Barroude πλάι σε μια αλπική λίμνη σε οροπέδιο των Πυρηναίων.

• 

  Tο διάσημο υποθαλάσσιο εστιατόριο Under, στον βυθό της Βόρειας Θάλασσας στη Νορβηγία. Photo: Inger Marie Grini

• 

  Το ευρηματικό πέτρινο μονοπάτι Trælvikosen στη Νορβηγία. Photo: Ivar Kvaal

  Από το διάσημο υποθαλάσσιο εστιατόριο Under, στον βυθό της Βόρειας Θάλασσας στη Νορβηγία (2019), μέχρι το κουλουριασμένο καταφύγιο Barroude πλάι σε μια αλπική λίμνη σε οροπέδιο των Πυρηναίων (2024–2027) και από τον εμβληματικό ουρανοξύστη 50 West 66th Street, εμπνευσμένο από τη γεωλογική μορφολογία της Νέας Υόρκης, που έχει σκαλιστεί σαν γλυπτό, μέχρι το ευρηματικό πέτρινο μονοπάτι Trælvikosen στη Νορβηγία -το οποίο εξαφανίζεται κάτω από το φιόρδ με την πλημμυρίδα και εμφανίζεται ξανά με την άμπωτη, προσκαλώντας σε έναν περίπατο πάνω στο νερό- η αποστολή της Snøhetta παραμένει «να δημιουργεί μια αίσθηση τόπου και θαυμασμού».

  Eξωτερική φωτογραφία: Viewpoint, Εθνικό Πάρκο Dovrefjell-Sunndalsfjella, Νορβηγία
  Φωτογραφίες: Courtesy of Snøhetta
  www.snohetta.com

  Της Μάρθας Κορινθίου

  πηγή newmoney.gr

Βλέπε φώτο Gallery

Η Σύμβαση για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς (UNESCO, 1972) συνιστά ένα μοναδικό νομικό πλαίσιο με δημόσιο και συλλογικό χαρακτήρα με σκοπό την προστασία ορισμένων μνημείων της φύσης και του πολιτισμού που έχουν εξαιρετική οικουμενική αξία και πρέπει να προστατεύονται ως μέρος της κοινής κληρονομιάς της ανθρωπότητας. Ο πυρήνας της Σύμβασης βασίζεται στη θέση ότι η φθορά ή η εξαφάνιση οποιουδήποτε στοιχείου ενός μνημείου μιας χώρας πληγώνει την κληρονομιά όλης της ανθρωπότητας. Κάθε Κράτος συντάσσει έναν προσωρινό κατάλογο με τα προτεινόμενα προς εγγραφή μνημεία στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Με βάση τον κατάλογο αυτό υποβάλλεται o πλήρης φάκελος κάθε μνημείου.

Απαραίτητη προϋπόθεση της υποψηφιότητας είναι η εκπόνηση σχεδίου διαχείρισης σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και η αξιολόγηση των επιπτώσεων στα μνημεία από την κλιματική αλλαγή και από κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντολογικές παραμέτρους. Επίσης τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να εγγυώνται ότι διαθέτουν επαρκείς μηχανισμούς για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του τουρισμού πριν από την εγγραφή ενός μνημείου στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς και να παρακολουθούν τις  τουριστικές δραστηριότητες στα ήδη εγγεγραμμένα μνημεία.

Μόνο δεκαεννέα ελληνικά μνημεία έχουν χαρακτηρισθεί μέχρι σήμερα παγκόσμια μνημεία με συνέπεια την μη επαρκή προβολή της ποικιλομορφίας και της διαχρονικότητας της πολιτιστικής μας κληρονομίας. Επιπλέον έχει δοθεί έμφαση στην κλασική και βυζαντινή περίοδο, ενώ απουσιάζουν μνημεία της παλαιολιθικής εποχής και των νεώτερων προϊστορικών χρόνων, όπως το Απήδημα (hommo sapiens), Σπήλαια (Διρός, Αλεπότρυπα). Δισπηλιό (οι πασσαλόπηκτες καλύβες της περιοχής των Άλπεων έχουν ήδη εγγραφεί στον κατάλογο), Σέσκλο, Διμίνη, Μινωικός πολιτισμός, Κυκλαδικός πολιτισμός. Θετικά κρίνεται η εγγραφή του Ζαγορίου στον κατάλογο (2024) ως πολιτιστικό τοπίο που αναδεικνύει την αλληλεπίδραση των έργων του ανθρώπου και του φυσικού περιβάλλοντος.

Ο Μινωικός πολιτισμός θεωρείται ένας από τους λαμπρότερους πολιτισμούς του προϊστορικού Αιγαίου και έχει χαρακτηριστεί ως ο πρώτος μεγάλος ευρωπαϊκός πολιτισμός που απέκτησε σύστημα γραφής. Από το δεύτερο μισό της 3ης χιλιετίας έως τα τέλη της 2ης χιλιετίας μαρτυριούνται τρεις εντελώς διαφορετικές γραφές: η γραμμική Α, η ιερογλυφική και γραμμική Β.

Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα ιδρύθηκαν σε κομβικά σημεία και καλύπτουν γεωγραφικά ολόκληρο το νησί και χρονολογικά όλο το εύρος μινωικού πολιτισμού από την Πρώιμη και Μέση εποχή του Χαλκού της ίδρυσης των πρώτων ανακτόρων (1900-1700 π.Χ.), την Ύστερη εποχή του Χαλκού της ακμής των νέων ανακτόρων (1700-1450 π.Χ.) έως την Μετανακτορική περίοδο (1450-1100 π.Χ.).

Το Μινωικό Ανάκτορο είχε διάφορον προορισμό: ήταν συγχρόνως κατοικία και έδρα του βασιλέως, των ανώτερων αξιωματούχων, του ιερατείου και της διοίκησης, κέντρο διοικητικό και οικονομικό της επικράτειας. Επίσης ήταν ιερό λόγω της βαθιάς σχέσης του βασιλιά και του βασιλικού οίκου προς τη θεότητα.

Ο πολλαπλός αυτός ρόλος καθόρισε, όπως ήταν φυσικό, τον χαρακτήρα και την αρχιτεκτονική μορφή των Μινωικών Ανακτόρων. Πολυδαίδαλα και λαβυρινθώδη, με σοφή κατανομή του φωτός και της σκιάς, ήταν θαυμάσια προσαρμοσμένα στο κλίμα και ανταποκρίνονταν στις πολλαπλές πρακτικές και ψυχικές ανάγκες της πανάρχαιας ζωής, την οποία για αιώνες στέγασαν.

Τα περισσότερα από τα Ανακτορικά Κέντρα έχουν κοινά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά. Αποτελούνται από μια μεγάλη, ορθογώνια κεντρική αυλή, γύρω από την οποία υπάρχουν πολυώροφες πτέρυγες με διάφορες χρήσεις: κατοικίες, χώροι υποδοχής, θέατρα, αρχεία  θησαυροφυλάκια, ιερά, αποθήκες, εργαστήρια λιθοξόων, χαλκέων, κεραμέων, χρυσοχόων, σφραγιδογλύφων.

Τα μεγαλοπρεπή Ανάκτορα δύναται να χαρακτηρισθούν ως ζωντανά μουσεία, όπου πολύχρωμες τοιχογραφίες αναπαριστούν στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής (ποικίλες ιεροπραξίες, λαϊκές γιορτές, ιερά ζώα και σύμβολά, αθλήματα με ταύρους) και απεικονίζουν σκηνές της φύσης με τολμηρή και υπερβατική εικαστική ελευθερία.

Η οικουμενική αξία των μνημείων τεκμηριώνεται με την  εκπόνηση συγκριτικής μελέτης  για τις  σχέσεις και αλληλοεπιδράσεις των Μινωιτών με άλλους πολιτισμούς που άκμασαν την ίδια εποχή. Με την εισαγωγή του χαλκού στην Κρήτη αρχίζει μια νέα περίοδος με την ανάπτυξη της ναυτιλίας, του εμπορίου και των εξωτερικόν σχέσεων. Οι βασιλείς της Κνωσού έθεσαν τις βάσεις της λεγομένης μινωικής θαλασσοκρατορίας με την ίδρυση εμπορικών σταθμών σε διάφορα σημεία του Αιγαίου. Οι επαφές με την Αίγυπτο βεβαιώνονται ήδη από το 2600 π.Χ. με αποκορύφωμα την περίοδο μετά τους καταστροφικούς σεισμούς στην Κρήτη 1700 π.Χ. Αρχικά ο λόγος των σχέσεων ήταν το ανταλλακτικό εμπόριο προϊόντων, με αποτελέσματα την ανταλλαγή τεχνολογικών γνώσεων, εικονογραφικών θεμάτων, θρησκευτικών συμβόλων και επιστημονικών επιτευγμάτων (ιατρικές συνταγές, βότανα). Η αρχαιολογική έρευνα έχει τεκμηριώσει τις πολιτιστικές αλληλοεπιδράσεις των δυο λαών. Σε τοιχογραφία της Κνωσού εμφανίζονται μορφές με εικονογραφική επίδραση της Αιγύπτου,όπως γαλάζιοι πίθηκοι και οι νέγροι στρατιώτες, ενώ τοιχογραφίες στο Tell eb- Dab’a (Άβαρις) κοσμούνται με σκηνές ταυροθηρίας και ταυροκαθαψίων. Αναπτύχθηκαν επίσης και «διπλωματικές σχέσεις» και ανταλλαγή δώρων μεταξύ των δύο λαών κατά τη συνήθεια της εποχής. Σύμφωνα με Αιγυπτιακή επιγραφική μαρτυρία φαραωνική πρεσβεία ταξίδευσε στο Αιγαίο, ενώ σε τοιχογραφημένους τάφους αξιωματούχων του νέου βασιλείου (Θήβες) Πρεσβείες των Κεφτί, όπως αποκαλούσαν οι Αιγύπτιοι τους Μινωίτες, κομίζουν ως δώρα στους Φαραώ περίτεχνα σπονδικά αγγεία ανάλογα με τα ευρεθέντα στη Ζάκρο.

Στο βασίλειο του αρχαίου Μάρι στη Συρία καταγράφονται εισαγωγές προϊόντων (δερμάτινα είδη, αγγεία και όπλα από πολύτιμα μέταλλα) από το Καπτάρ (Κρήτη) σε πήλινες πινακίδες στην Ακκαδική σφηνοειδή γραφή, ενώ η διακόσμηση του ανακτόρου του βασιλιά Ζιμρ-Λιμ θυμίζει τις μικρογραφικές τοιχογραφίες της Κνωσού.

Η επαφή με την Αίγυπτο, με λαούς του Αιγαίου και της Ανατολής επέδρασαν στην εξέλιξη του μινωικού πολιτισμού χωρίς να παύσει να είναι αυτόχθων πολιτισμός της Κρήτης. Τα επί μέρους θέματα των διακοσμητικών παραστάσεων της μινωικής τέχνης δεν παρατίθενται, όπως στην Ανατολή, αλλά συντίθενται σε ένα ενιαίο σύνολο βάσει αισθητικών αρχών.

Ένα από τα κριτήρια  που στοιχειοθετούν την οικουμενική αξία  είναι το κριτήριο (vi), το οποίο συνδέει ένα μνημείο με γεγονότα ή ζωντανές παραδόσεις, με ιδέες ή με πεποιθήσεις, με καλλιτεχνικά και λογοτεχνικά έργα που αποτελούν πηγή έμπνευσης για τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Η ερμηνεία των αναστηλώσεων Evans επηρεάστηκε από τα ιδεολογικά κινήματα της εποχής του μεσοπολέμου και αναδείχθηκε σε ένα διεθνές ακαδημαϊκό και πολιτικό ζήτημα με αποτέλεσμα την ευρεία διάδοση του μινωικού πολιτισμού και την επιρροή του σε όλες τις επονομαζόμενες Καλές Τέχνες.

Κατά τη λεγόμενη ρωσική «Αργυρή Εποχή», οι θεατρικές παραγωγές του Leon Bakst  για όπερα και μπαλέτο  φέρουν πλήθος μινωικών διακοσμητικών στοιχείων και χρωμάτων. Στη Βενετία ο  Mariano Fortuni  δημιούργησε και παρουσίασε το 1907 το  πέπλο “Κνωσός” διακοσμημένο με μινωικά μοτίβα εμπνευσμένα από τα αγγεία του φυτικού και θαλάσσιου ρυθμού. Ο Ted Shawn, πατέρας του αμερικανικού χορού, ερμήνευσε  το 1919 τον τελετουργικό χορό Gnossienne ως ιερέας της Κνωσού μπροστά στο βωμό της θεάς των φιδιών.

Οι Έλληνες λογοτέχνες μεταλαμπάδευσαν διεθνώς τον πολιτισμό αυτό. Ο Καζαντζάκης στα “Παλάτια της Κνωσού“ χαρακτηρίζει την Κνωσό ως ένα μεγάλο ρουμπίνι, ενώ την Φαιστό ,την Αμνισό, την Κυδωνία… ως μικρότερα ρουμπίνια. Περιγράφει το Παλάτι σαν μια πολιτεία με δρόμους, πλατείες, ναούς, θέατρα, πάρκα με πλήθος παράξενα λουλούδια και δένδρα, εργαστήρια, σχολεία για την εκμάθηση της κρητικής γραφής. Αναφέρεται γλαφυρά στον διάκοσμο των τοιχογραφιών. Εντυπωσιάζεται από την τοιχογραφία με τις πέρδικες στην είσοδο του “ξενώνα” ή Καραβάν Σεράι, νότια του ανακτόρου της Κνωσού “οι τοίχοι ήταν και εδώ ζωγραφισμένοι γύρω και τριγύρω με πέρδικες πλουμιστές, με λουλούδια, με μικρούς γαλάζιους πιθήκους, που πηδούσαν μέσα από από πυκνά ανθισμένα κλαδιά”. Στην πλοκή του έργου εντάσσει την καθημερινή ζωή των Mινωιτών, τις εορτές, τις ιερές τελετές, τους αθλητικούς αγώνες. Τονίζεται δε ιδιαίτερα η μινωική θαλασσοκρατορία, το εμπόριο και οι σχέσεις των Mινωιτών με την Αίγυπτο και άλλους πολιτισμούς της εγγύς Ανατολής.

Στην “Αναφορά στον Γκρέκο “(Επιστροφή στην Κρήτη – Κνωσός) ο Καζαντζάκης αφηγείται την επίσκεψη του στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού “δε βλέπεις στο Παλάτι ετούτο την ισορρόπηση, τη γεωμετρική αρχιτεκτονική της Ελλάδος εδώ κυριαρχεί η φαντασία, η χάρη, το λεύτερο παιγνίδισμα της δημιουργικής δύναμης του ανθρώπου”. Διατυπώνει  την  άποψη ότι οι Mινωίτες αν και ήλθαν σε επαφή με άλλους πολιτισμούς της εποχής του χαλκού ανέπτυξαν τη δικό τους πολιτισμικό ιδίωμα. “Μια ανθρωπότητα καινούρια έζησε κι έπαιξε στα κρητικά χώματα, πρωτότυπη, διαφορετικιά από τους κατοπινούς Έλληνες, όλο ευκινησία και χάρη κι ανατολίτικη χλιδή”.

O Οδυσσέας Ελύτης σε ένα από τα τελευταία έργα του (Τα δημόσια και τα ιδιωτικά), αναφέρει  ότι οι πολιτισμοί πρέπει να αναγεννιούνται και να διαιωνίζονται “όπως  το φως εξασφαλίζει στα φυτά τη χλωροφύλλη την απαραίτητη για να ανανεώνονται αέναα να υπαγορεύει και στο έργα τέχνης ορισμένα χαρακτηριστικά σκιρτήματα, ακόμη και μέσ’ απ’ τις πιο τρομερές θεομηνίες, που τσακίζουν πολιτισμούς, να πηδούν από τον ένα στον άλλον αιώνα και να περνούν βελονιές πάνω στο δέρμα του χρόνου. Να περνά η Παριζιάνα της Κνωσού στη συλλέκτρια των κρόκων της Θήρας, κι αυτή στην Κόρη με τον θαλλόν μυρσίνης, της Πάρου, κι αυτή στη Μυροφόρο τη ρόδινη με τη λαμπάδα, κι αυτή στην ωραία Αντριάνα των Αθηνών, κι αυτή στην Κόρη με το ρόδι της Αίγινας. Αν όχι τίποτε άλλο, επειδή κατοικούμε στα ίδια χώματα».

Η ανάδειξη έξι Μινωικών  Ανακτορικών  Κέντρων (Κνωσός, Φαιστός, Ζάκρος, Μάλια, Ζώμινθος, Κυδωνία) ως Παγκόσμιων Μνημείων της UNESCO θα συμβάλει στη διεθνή προβολή της διαχρονικότητας του Ελληνικού πολιτισμού. 

*Eλένη Μεθοδίου, αρχαιολόγος, πρώην αντιπρόεδρος της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

πηγή ecopress.gr

Τα αποτελέσματα της παγκόσμιας έρευνας “What Occupiers Want 2025” της Cushman & Wakefield και της CoreNet Global.

Η Cushman & Wakefield, σε συνεργασία με την CoreNet Global, δημοσίευσε τα αποτελέσματα της έρευνας What Occupiers Want 2025, αποτυπώνοντας τις εξελισσόμενες προτεραιότητες στον τομέα των εμπορικών ακινήτων (CRE) σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Η έρευνα βασίστηκε σε απόψεις στελεχών CRE από την Αμερική (52%), την ΕΜΕΑ (34%) και την Ασία-Ειρηνικό (14%) και αντιπροσωπεύει περίπου 8,1 εκατομμύρια εργαζομένους και 340 εκατομμύρια τετραγωνικά πόδια γραφειακών χώρων. οι επιχειρήσεις καλούνται να ισορροπήσουν μεταξύ παραδοσιακών πρακτικών ελέγχου κόστους και νέων προτεραιοτήτων που σχετίζονται με το ανθρώπινο δυναμικό, τον οργανωσιακό πολιτισμό και την ευελιξία του χαρτοφυλακίου τους.

Τα βασικά ευρήματα περιλαμβάνουν:

• Ο έλεγχος του κόστους εξακολουθεί να αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα, ωστόσο η αβεβαιότητα και οι μεταβαλλόμενες απαιτήσεις σε εργαζομένους και κουλτούρα των εταιρειών οδηγούν τις στρατηγικές σε νέα κατεύθυνση.

• Το 29% των εταιρειών δηλώνει ότι οι ομάδες CRE πλέον αναφέρονται στο τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού, αναδεικνύοντας τη σημασία του εργασιακού περιβάλλοντος στην εμπειρία των εργαζομένων.

• Η περίοδος μείωσης των χώρων σταθεροποιείται: Ύστερα από αρκετά έτη μείωσης του φυσικού αποτυπώματος, η εποχή των μαζικών περικοπών χώρων φαίνεται να φτάνει στο τέλος της. Μόνο το 32% των εταιρειών σκοπεύει να μειώσει περαιτέρω τον χώρο του, ενώ 1 στις 8 επιχειρήσεις σχεδιάζει επέκταση. Επιπλέον, το μέσο μέγεθος των μισθώσεων γραφείων έχει αυξηθεί κατά 13% από το 2023.

• Οι χρήστες ζητούν περισσότερες υπηρεσίες: το 85% αναμένει αναβαθμισμένα amenities και εμπειρίες στο χώρο εργασίας, με το 46% πρόθυμο να πληρώσει premium για αυτά. Τα υψηλής ποιότητας γραφεία απολαμβάνουν premium τιμής σχεδόν διψήφιου ποσοστού. Ωστόσο, υπάρχει χάσμα μεταξύ προσδοκίας και πραγματικότητας: μόνο το 60% των εργαζομένων θεωρεί ότι το τρέχον εργασιακό τους περιβάλλον υποστηρίζει πλήρως τη συνεργασία, τις σχέσεις και την οικοδόμηση κουλτούρας – τα βασικά στοιχεία που προσελκύουν τους εργαζόμενους πίσω στο γραφείο.

• Οι ευέλικτες στρατηγικές προσλήψεων ενισχύονται, με τις εταιρείες να επεκτείνονται γεωγραφικά ώστε να αποκτούν πρόσβαση σε ταλέντα. Οι ευέλικτες πρακτικές προσλήψεων είναι πλέον ο κανόνας, με το 61% των εταιρειών να προσαρμόζει τη στρατηγική των νέων τους γραφείων ώστε να προσεγγίσει ταλέντα από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές.

«Η έρευνα δείχνει ότι οι αποφάσεις για τα ακίνητα δεν αφορούν πλέον μόνο την εξοικονόμηση κόστους, αλλά και την ενίσχυση της εμπειρίας και απόδοσης του ανθρώπινου δυναμικού», δήλωσε η Δέσποινα Κατσικάκης, Global Lead, Total Workplace Consulting στην Cushman & Wakefield.

πηγή ered.gr

Ο Ηλίας Αγγελόπουλος ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες μηχανικούς του 19ου και 20ού αιώνα, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εισαγωγή του οπλισμένου σκυροδέματος (μπετόν αρμέ) στην Ελλάδα. Γεννήθηκε το 1859 στην Τρίπολη, με καταγωγή από τη Δημητσάνα, και μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον που ενθάρρυνε τη γνώση και την καινοτομία. Ο πατέρας του ήταν εκδότης της εφημερίδας «Παλιγγενεσία», γεγονός που επηρέασε την ευρύτερη παιδεία και την κοινωνική του αντίληψη.

Σπουδές και επαγγελματική πορεία

Το 1886, αποφοίτησε από τη Σχολή Γεφυροποιών Ecole des Ponts et Chaussees στη Γαλλία, όπου ήρθε σε επαφή με τις πρωτοποριακές τεχνικές κατασκευής από οπλισμένο σκυρόδεμα. Στη συνέχεια, συνεργάστηκε ως αντιπρόσωπος με την εταιρεία του François Hennebique, ενός από τους πρωτοπόρους του μπετόν αρμέ.

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, ανέλαβε σημαντικές θέσεις στον δημόσιο τομέα:

• Υπηρεσία Δημοσίων Έργων

• Διευθυντής έργων του Δήμου Αθηναίων

• Διευθυντής της Λιμενικής Επιτροπής

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, επεξεργάστηκε προτάσεις και μελέτες για την υδροδότηση της Αθήνας από τη Στυμφαλία, ένα έργο ζωτικής σημασίας για την πόλη.

Συμβολή στην εκπαίδευση και την επιστήμη

Ο Αγγελόπουλος είχε έντονη δραστηριότητα στον ακαδημαϊκό χώρο. Διετέλεσε καθηγητής στο Σχολείο Βιομηχανικών Τεχνών του Πολυτεχνείου, όπου δίδαξε καινοτόμες τεχνικές κατασκευής. Παράλληλα, εξέδωσε τη «Μηχανική Επιθεώρηση», το πρώτο ελληνικό τεχνικο-επιστημονικό περιοδικό, καθώς και το περιοδικό «Αρχιμήδης», συμβάλλοντας στη διάδοση της τεχνικής γνώσης.

Το 1898, πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Πολυτεχνικού Συλλόγου, ενώ το 1925-1927 διετέλεσε πρώτος πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), καθορίζοντας την πορεία του τεχνικού κόσμου της χώρας.

Κοινωνική ζωή και επιρροή

Ο Αγγελόπουλος δεν ήταν μόνο ένας εξαιρετικός μηχανικός, αλλά και ένας άνθρωπος με βαθιά κοινωνική συνείδηση. Η ενασχόλησή του με την εκπαίδευση και την τεχνική αρτιότητα των κατασκευών είχε ως στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Η δράση του επηρέασε την εξέλιξη της ελληνικής αρχιτεκτονικής και των κατασκευών, καθώς το μπετόν αρμέ έγινε το βασικό δομικό υλικό των σύγχρονων κτιρίων, προσφέροντας μεγαλύτερη αντοχή και ασφάλεια.

Η κληρονομιά του συνεχίζει να επηρεάζει την κατασκευαστική βιομηχανία της Ελλάδας μέχρι σήμερα, καθώς οι αρχές που εισήγαγε εξακολουθούν να αποτελούν θεμέλιο της σύγχρονης μηχανικής.

Οικία Αφεντούλη.

Πρόκειται για ένα ιστορικό κτήριο που συνδέεται με την αρχιτεκτονική κληρονομιά της Ελλάδας. Ανήκε στην οικογένεια Αφεντούλη, η οποία είχε σημαντική παρουσία στον επιχειρηματικό και κοινωνικό χώρο. Το κτήριο χαρακτηρίζεται από την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του, που συνδυάζει νεοκλασικά και μοντέρνα στοιχεία, και αποτελεί ένα από τα αξιοσημείωτα δείγματα της αστικής αρχιτεκτονικής της εποχής του.

Το κτήριο κατασκευάστηκε βάση σχεδίων Γάλλου Αρχιτέκτονα με μελέτες των Όψεων από τον Αε. Μπαλανός. Ήταν όμως καθοριστική η παρέμβαση του Η. Αγγελόπουλου να πείσει την Αφεντούλη να κατασκευαστεί με οπλισμένο σκυρόδεμα.

Σταδίου και Κολοκοτρώνη. Ο ολοκληρώθηκε σε 7 μήνες το 1907 από τον Αγγελόπουλο. 5όροφοι και υπόγεια.

Είχε συμμετοχή και σε άλλα εμβληματικά έργα.

Γ' Σεπτεμβρίου 146 Εθνικής Τράπεζας. Έτος κατασκευής 1924

Γενικά

Το συγκρότημα Earthitect 2 στην Κρήτη μεταφέρει μία ενδιαφέρουσα άποψη για το πώς θα μπορούσε να είναι η κατοίκηση του μέλλοντος στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο. Με την υπογραφή των Deplot Architects «παντρεύει» τις ποιότητες της μονοκατοικίας και της πολυκατοικίας, ενώ επιτρέπει στη φύση να εισχωρήσει στον αστικό ιστό.

Για ποιον χτίζουμε; Ποιοι θα είναι ευτυχείς να ζήσουν εδώ; Πώς αναβαθμίζουμε τον τρόπο ζωής τους και πώς συνδέουμε τη σύγχρονη καθημερινότητα με έναν οικείο, αυθεντικό τρόπο διαβίωσης;

Η αρχιτέκτονας Ουρανία Πικραμένου και οι Deplot Architects απαντούν σε αυτά τα ερωτήματα σχεδιάζοντας το Earthitect 2. Πρόκειται για ένα οικιστικό συγκρότημα στην Κρήτη, που συνδυάζει την ιδιωτικότητα της μονοκατοικίας με τη λογική της σύγχρονης micro-community. Με 12 πολυτελείς κατοικίες ενταγμένες σε ένα αρμονικό σύνολο, το Earthitect 2 προσφέρει έναν νέο τρόπο ζωής, βασισμένο στην οικειότητα, τη φύση και τον βιώσιμο σχεδιασμό.

Η εξέλιξη της κατοίκησης από την πολυκατοικία στη νέα αυτονομία

«Μετά τη δεκαετία του ’60, η αντιπαροχή άλλαξε ριζικά την ελληνική πόλη, καθιερώνοντας την πολυκατοικία ως το βασικό μοντέλο κατοίκησης. Οι νέες συνθήκες, όμως, μας οδηγούν να ξανασκεφτούμε το πώς ζούμε. Το Earthitect 2 είναι ένα βήμα προς το μέλλον. Ένα συγκρότημα που διατηρεί την αυτονομία της μονοκατοικίας, αλλά παράλληλα εισάγει κοινόχρηστους χώρους που ενισχύουν την αίσθηση κοινότητας», διευκρινίζει η Ουρανία Πικραμένου, επικεφαλής αρχιτέκτονας των Deplot Architects.

Όπως εξηγεί, στο Earthitect 2 δεν υπάρχει η έννοια της μεσοτοιχίας που χαρακτηρίζει την τυπική ελληνική πολυκατοικία. Αντί για στενούς διαδρόμους και μικρά διαμερίσματα, εδώ οι κατοικίες περιβάλλονται από αίθρια, φυτεμένα δώματα και ιδιωτικές αυλές, διαμορφώνοντας έναν ανοιχτό τρόπο ζωής που φέρνει τη φύση μέσα στον αστικό ιστό. Μάλιστα, το κύριο δώμα του συγκροτήματος φιλοξενεί έναν υπαίθριο κινηματογράφο, έναν χώρο χαλάρωσης και συνάντησης.

Αρχιτεκτονική που γεφυρώνει τη φύση με την πόλη

«Η αρχιτεκτονική μας αντιλαμβάνεται ότι γύρω της προϋπάρχει μία γειτονιά, όπως επίσης ότι γειτνιάζει με την παρθένα φύση στις παρυφές της πόλης. Δημιουργεί λοιπόν μία γέφυρα, μία νησίδα που εισάγει αυτή τη φύση στον αστικό ιστό», συνεχίζει η Ουρανία Πικραμένου.

Η πρόσβαση στο συγκρότημα είναι σχεδιασμένη έτσι, ώστε να ενισχύει αυτή την αίσθηση ένταξης. Το Earthitect 2 ανοίγεται προς όλες τις πλευρές, επιτρέποντας μια φυσική ροή προς το εσωτερικό του. Το σύνολο των κατοικιών είναι προσανατολισμένο προς το Κρητικό Πέλαγος, προσφέροντας ανεμπόδιστη θέα στη θάλασσα, ενώ η είσοδος σχεδιάστηκε έτσι, ώστε ο επισκέπτης να διασχίζει ένα φυσικό τοπίο με δέντρα και βλάστηση πριν φτάσει στο εσωτερικό.

Οι Deplot Architects αξιοποίησαν τη βιώσιμη αρχιτεκτονική σε μεγαλύτερη κλίμακα από αυτήν μιας μονοκατοικίας. Οι φυσικές επικλινείς επιφάνειες των κήπων λειτουργούν ως φυσική περίφραξη, αλλά και ως ένα βιωματικό τοπίο περιήγησης. Οι προσβάσιμες φυτεμένες ταράτσες δεν είναι μόνο ένας τρόπος να επεκταθεί ο λειτουργικός χώρος του συγκροτήματος, αλλά δημιουργούν μικροκλίμα και φυσική θερμομόνωση.

Το συγκρότημα διαθέτει ενεργειακή κλάση Α++, μειώνοντας το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα στο ελάχιστο. Το κτίριο δεν παράγει κανένα ενεργειακό αποτύπωμα, ενσωματώνοντας έξυπνες τεχνολογίες που το καθιστούν ανθεκτικό και βιώσιμο στον χρόνο.

Τι σημαίνει «αίσθηση μονοκατοικίας» όταν ζούμε σε συγκρότημα;

Η ιδιωτικότητα είναι κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού. Κάθε κατοικία διαθέτει ιδιωτική πισίνα, ευρύχωρο κήπο, καθιστικό, BBQ ή τραπεζαρία, προσφέροντας μια εμπειρία διαμονής που ξεπερνά την τυπική αστική κατοικία. Ταυτόχρονα, η κοινωνικότητα αποτελεί μια εξίσου σημαντική πτυχή.

«Η αρχιτεκτονική μας βασίζεται στην προσαρμοστικότητα. Θέλουμε να δημιουργούμε κτίρια που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σήμερα, αλλά ταυτόχρονα να παραμένουν επίκαιρα και λειτουργικά για τις μελλοντικές γενιές. Για αυτόν τον λόγο, σχεδιάσαμε διακριτικούς κοινόχρηστους χώρους, που δίνουν τη δυνατότητα στον κάτοικο να επιλέξει πότε και πώς θέλει να συνδεθεί με την κοινότητά του», εξηγεί η αρχιτέκτονας. Χαρακτηριστική είναι η ύπαρξη κινηματογράφου σε μία από τις κοινόχρηστες ταράτσες.

Συνολικά η αρχιτεκτονική προτείνει μια σύγχρονη, smooth luxury προσέγγιση στη ζωή, όπως αρμόζει στο πνεύμα της Μεσογείου. «Το Earthitect 2 φιλοδοξεί να προσφέρει ένα νέο αφήγημα για το πώς θα μπορούσε να είναι η κατοίκηση του μέλλοντος στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο».

πηγή mononews.gr

ΤΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΒΥΡΩΝ βρίσκεται στο νούμερο 38 της οδού Αιόλου. Πιθανότατα χτίστηκε το 1839 και αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της αρχιτεκτονικής των κτιρίων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους που σώζονται μέχρι σήμερα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Λίγο νωρίτερα, το 1833, εμφανίστηκε στην τοπογραφία της Αθήνας, όπως καταγράφει το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ), η «Αιολική οδός». Είναι ο δρόμος ο οποίος την περίοδο 1840-1860 θα φιλοξενήσει τα καλύτερα και τα περισσότερα ξενοδοχεία της Αθήνας. Ανάμεσα σ’ αυτά και το ξενοδοχείο Βύρων.  

Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα κτίρια της πόλης και η αποκατάστασή του «είναι μια πρόκληση και παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον», λέει στη LiFO ο Δημήτρης Σταθόπουλος, ιδιοκτήτης της εταιρείας ARDH Ι.Κ.Ε. - Architecture Reuse Development Heritage.

Ένα κτίριο-έργο τέχνης

Η εταιρεία του Δημήτρη Σταθόπουλου έχει νοικιάσει το κτίριο για 49 χρόνια από το Ίδρυμα Γεωργίου και Ειρήνης Χατζηκώστα, στην κυριότητα του οποίου βρίσκεται το ξενοδοχείο Βύρων, με την υποχρέωση της πλήρους αποκατάστασης. Ο επικεφαλής της ARDH Ι.Κ.Ε., μηχανολόγος μηχανικός με ειδικές μεταπτυχιακές σπουδές στη διοίκηση επιχειρήσεων αλλά και στη διαχείριση μνημείων, μας λέει ότι το βασικό αντικείμενο της επιχειρηματικής του δραστηριότητας «είναι η αποκατάσταση κτιρίων τα οποία έχουν μεγάλο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον».

Αυτά τα αξιόλογα κτίρια που μέρα με τη μέρα πεθαίνουν, ή κάποια εξ αυτών, θα μπορούσαν να μετατραπούν σε μικρά ξενοδοχεία (hôtel de charme), τα οποία είναι συμβατά με την κλίμακα της περιοχής και του μοναδικού αθηναϊκού ιστορικού τοπίου.

Το ξενοδοχείο Βύρων δεν αποτελεί εξαίρεση. Κάθε άλλο. Το 1980 το κτίριο χαρακτηρίστηκε διατηρητέο από το υπουργείο Πολιτισμού. Θεωρείται έργο τέχνης επειδή «συνιστά μια ενδιαφέρουσα μορφή του 19ου αιώνα και ιστορικό κτίριο γιατί αποτελεί ένα αξιόλογο οικοδόμημα, ιδιαίτερα σημαντικό για την ιστορία της αρχιτεκτονικής της πόλεως των Αθηνών», όπως αναφέρει η μελέτη. Το project σήμερα βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο της αδειοδότησης, καθώς αναμένεται η τελική έγκριση της μελέτης από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

Ένα hôtel de charme στην Αιόλου

Όταν ολοκληρωθεί η αποκατάσταση, θα λειτουργήσει ως μικρό ξενοδοχείο, «μια χρήση συμβατή με τις χρήσεις και τις απαιτήσεις των σημερινών αναγκών της γειτονιάς», λέει ο Δ. Σταθόπουλος. Ένα μικρό ξενοδοχείο τύπου «hôtel de charme», ένας όρος που δεν αποτελεί επίσημη κατάταξη στον ξενοδοχειακό κλάδο, ο οποίος αφορά κυρίως μικρά ατμοσφαιρικά ξενοδοχεία που στεγάζονται σε ιστορικά κτίρια μεγάλης αρχιτεκτονικής αξίας, τα οποία έχουν αποκατασταθεί χωρίς να αλλοιωθούν τα μορφολογικά στοιχεία και η αρχιτεκτονική τους ταυτότητα. Μάλιστα, ακριβώς επειδή στην Αθήνα και στο ιστορικό κέντρο υπάρχουν πάρα πολλά κτίρια εξαιρετικής αρχιτεκτονικής και πολλά νεοκλασικά τα οποία καταρρέουν σιωπηλά, η αντιπρόταση όσων διαφωνούν με τη δημιουργία θηριωδών ξενοδοχειακών μονάδων είναι ακριβώς αυτή. Αυτά τα αξιόλογα κτίρια που μέρα με τη μέρα πεθαίνουν, ή κάποια εξ αυτών, θα μπορούσαν να μετατραπούν σε μικρά ξενοδοχεία (hôtel de charme), τα οποία είναι συμβατά με την κλίμακα της περιοχής και του μοναδικού αθηναϊκού ιστορικού τοπίου.

Ένα πονεμένο κτίριο: Από αστεροσκοπείο, ξενοδοχείο και μετά υφασματάδικο

Το ξενοδοχείο Βύρων θεωρείται έργο τέχνης επειδή «συνιστά μια ενδιαφέρουσα μορφή του 19ου αιώνα και ιστορικό κτίριο γιατί αποτελεί ένα αξιόλογο οικοδόμημα, ιδιαίτερα σημαντικό για την ιστορία της αρχιτεκτονικής της πόλεως των Αθηνών», όπως αναφέρει η μελέτη. Φωτ.: Αρχείο Δ. Σταθόπουλου

Ο Δ. Σταθόπουλος μιλάει για ένα «πονεμένο κτίριο λόγω της εγκατάλειψης». Το 2019 κατέρρευσε ένα τμήμα του και τότε το Ίδρυμα Χατζηκώστα σε συνεργασία με το ΥΠ.ΠΟ. προχώρησε σε κάποιες εργασίες αποκατάστασης. Το κτίριο έχει μεγάλη και ενδιαφέρουσα ιστορία. Αν και είναι γνωστό ως ξενοδοχείο, η πρώτη του χρήση ήταν μετεωρολογικός σταθμός. Το τριώροφο κτίριο στη βορινή γωνία της πλατείας Αγίας Ειρήνης με την οδό Αιόλου ήταν αρχικά κατοικία. Σ’ αυτήν την κατοικία ο καθηγητής Πανεπιστημίου Γιάννης Βούρης είχε εγκαταστήσει παρατηρητήριο και μετεωρολογικό σταθμό από το 1839 ως το 1842, πριν δηλαδή λειτουργήσει το αστεροσκοπείο. Εκείνος ήταν που πρότεινε την ίδρυση αστεροσκοπείου στην Αθήνα, του οποίου έγινε ο πρώτος διευθυντής, διασφαλίζοντας σχετική δωρεά για τη λειτουργία του από τον Γιώργο Σίνα.

Από το 1878 μέχρι το 1974 το κτίριο λειτούργησε ως ξενοδοχείο. Η έλλειψη συντήρησης αλλά και το ανύπαρκτο επιχειρηματικό ενδιαφέρον για τέτοιου είδους επενδύσεις στην περιοχή εκείνη την εποχή το οδήγησαν στην παρακμή. Την τελευταία δεκαετία λειτούργησε ως ξενοδοχείο ημιδιαμονής. Το 1974 τού αφαιρέθηκε η άδεια από τον ΕΟΤ και έκτοτε η χρήση του περιορίστηκε στην εμπορική λειτουργία κάποιων καταστημάτων· για πολλά χρόνια στέγασε υφασματάδικα. Το 2019 έφυγε και η τελευταία εμπορική επιχείρηση φυτοφαρμάκων που στεγαζόταν στο ισόγειο, η οποία μετακόμισε σε άλλο κτίριο της ίδιας γειτονιάς. Ο επικεφαλής της ARDH Ι.Κ.Ε μάς εξηγεί ότι για τις ανάγκες των επεμβάσεων στο κτίριο θα ληφθούν υπόψη όλες οι χρονικές φάσεις της ιστορίας του: «Το έργο του προσδιορισμού της παρθενικής κατάστασης του κτιρίου καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο καθώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής του έχει υποστεί αλλαγές χρήσεων και σημαντικές μεταβολές των μορφολογικών του στοιχείων μέχρι τη μερική κατάρρευσή του και την εφαρμογή μέτρων προσωρινής αντιστήριξης», λέει.

Το τριώροφο κτίριο στη βορινή γωνία της πλατείας Αγίας Ειρήνης με την οδό Αιόλου ήταν αρχικά κατοικία. Φωτ.: Αρχείο Δ. Σταθόπουλου

«Το ακίνητο χτίστηκε με προδιαγραφές κατοικίας και μεταγενέστερα μετατράπηκε σε ξενοδοχείο, ενώ αργότερα φιλοξενούσε χρήσεις εμπορίου μέχρι την εγκατάλειψή του. Προσδιορίζονται για τις ανάγκες ανάλυσης των επεμβάσεων στο κτίριο τέσσερις διαφορετικές χρονικές φάσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τις αλλαγές χρήσεων και κατά συνέπεια τις αλλαγές μορφολογικών στοιχείων στο σώμα του ακινήτου. Η πρώτη φάση συμπεριλαμβάνει το χρονικό διάστημα 1839-1878, όταν το κτίριο ήταν κατοικία. Η δεύτερη φάση αφορά το χρονικό διάστημα 1878-1974, κατά το οποίο το κτίριο φιλοξενούσε στους ορόφους του το ξενοδοχείο με την επωνυμία “Βύρων”. Η τρίτη φάση συμπεριλαμβάνει το  διάστημα 1974-2019 κατά το οποίο στο κτίριο δραστηριοποιούνταν εταιρείες εμπορίου ρούχων. Τέλος, η τέταρτη φάση ορίζεται από το 2019-2024, μετά την τμηματική κατάρρευση και τις επεμβάσεις που έγιναν στο κτίριο ως σήμερα», προσθέτει.

«Θα διασωθούν όλο το αυθεντικό υλικό και τα αντικείμενα»

Από την ARDH Ι.Κ.Ε υπογραμμίζεται ότι όλες «οι επεμβάσεις για την αποκατάσταση και την ενίσχυση του κτιρίου θα γίνουν με γνώμονα την ανάδειξή του μορφολογικά, τυπολογικά και κατασκευαστικά». Μιλάνε για «εκτεταμένες επεμβάσεις που όμως θα δώσουν ζωή στο κτίριο και θα αναβιώσουν τη χρήση του με τον πιο σύγχρονο και μακροπρόθεσμο τρόπο» και διασαφηνίζουν ότι «οι νέες εγκαταστάσεις, κατασκευές και ενισχύσεις δεν θα επιβαρύνουν στατικά ή αισθητικά το κτίριο». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μαρμάρινη σκάλα της κεντρικής εισόδου που θα επισκευαστεί και θα διατηρηθεί.

Ο Δ. Σταθόπουλος μάς λέει ότι θα γίνει μεγάλη προσπάθεια να διατηρηθεί ο σημαντικός ζωγραφικός διάκοσμος: «Η αρχιτεκτονική πρόταση προσαρμόζεται στα ευρήματα του διακόσμου με στόχο τη μικρότερη επέμβαση και την ταυτόχρονη ανάδειξή του». Βρέθηκαν επίσης πολύ ωραία πόμολα, λάμπες, μεσόπορτες, κρεμάστρες: «Υπάρχουν αρκετά αντικείμενα που είναι ένα αυθεντικό υλικό και θέλουμε να τα διατηρήσουμε», λέει.

Η παθολογία του κτιρίου

Το κτίριο έχει πολλές φθορές, όπως συμβαίνει με όλες τις κτιριακές εγκαταστάσεις που για χρόνια μένουν χωρίς εργασίες συντήρησης.

Το κτίριο έχει πολλές φθορές, όπως συμβαίνει με όλες τις κτιριακές εγκαταστάσεις που για χρόνια μένουν χωρίς εργασίες συντήρησης. Ο Δ. Σταθόπουλος, επικαλούμενος στοιχεία της μελέτης, μας λέει ότι «η μελέτη των φθορών του συνόλου του κτιριακού όγκου έδειξε πως η κύρια αιτία πρόκλησής τους ήταν η διάβρωση που προήλθε από την εισχώρηση των όμβριων υδάτων στο κτίριο». Η εισχώρηση του νερού έγινε «από την περιοχή του αιθρίου άνωθεν του κεντρικού κλιμακοστασίου, από την πλάκα του βατού δώματος στον τρίτο όροφο (που είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση του κεντρικού τμήματος του κτιρίου)».

Φανερή είναι επίσης και «η γήρανση των όψεων και οι ζημιές που προκλήθηκαν σε αυτές από περιβαλλοντικές συνθήκες κατά το πέρασμα των χρόνων. Η υγρασία με την πάροδο του χρόνου φαίνεται να έχει εισχωρήσει και στο εσωτερικό του κτιρίου όπου προκάλεσε σήψη σε πολλά ξύλινα μέλη της φέρουσας τοιχοποιίας αλλά και των ενδιάμεσων φερόντων πατοδοκών των πλακών». 

Επιπρόσθετα, «λόγω των σεισμών που έχουν πλήξει το κτίριο στη διάρκεια της ζωής του, των κατασκευαστικών παραλείψεων και ατελειών (έλλειψη κυρίως ισχυρών οριζόντιων διαζωμάτων), της περιβαλλοντικής δράσης, της παλαιότητας, αλλά και της χωρίς κεντρικό και συνολικό σχεδιασμό επισκευής και συντήρησης. Επιπρόσθετα, οι τοιχοποιίες παρουσιάζουν σημαντικές ρηγματώσεις με διαγώνιες και γραμμικές ρωγμές με σημαντικό εύρος σε κάποια σημεία. Εμφανίζονται πολλές φθορές επίσης στα κονιάματα και στα επιχρίσματα. Σε τμήματα των πεσσών της όψης αλλά και στην ενδιάμεση φέρουσα τοιχοποιία μεταξύ του Α' και Β' κτιριακού όγκου παρουσιάζονται ενδείξεις επικείμενης αστοχίας και απώλειας διατομής ή μάζας, ρηγματώσεις, αποκολλήσεις λίθων ή πλίνθων, διάκενα, ενώ εμφανίζονται πολλές φθορές στα κονιάματα και επιχρίσματα».

Όσον αφορά τα ξύλινα στοιχεία, η ανάδοχος εταιρεία αναφέρει ότι «οι δοκοί στο τμήμα της βόρειας πλευράς του πρώτου κτιριακού όγκου είναι σε καλή σχετικά κατάσταση. Σε αντίθεση με τους δοκούς στα τμήματα που περικλείουν το τμήμα του κτιρίου που κατέρρευσε, οι οποίοι φέρουν αρκετές αστοχίες λόγω της σήψης». Επιπλέον, «το κεντρικό κλιμακοστάσιο έχει καταρρεύσει στο τμήμα που οδηγεί στον Β' όροφο, ενώ στο τμήμα που οδηγεί στον Α' όροφο παρατηρούνται σημαντικές βλάβες που αφορούν κυρίως στα πατήματα και στα ρίχτια και λιγότερο στον φέροντα οργανισμό». Για την ξύλινη στέγη καταγράφεται ότι «η στέγη του Α' κτιριακού όγκου έχει αστοχήσει σχεδόν σε ποσοστό 70-80%, ενώ η στέγη του Β' κτιριακού όγκου φαίνεται να είναι σε μέτρια κατάσταση διατήρησης και πιθανολογείται ότι χρήζει επισκευής και τμηματικής αντικατάστασης».

Εφόσον το project προχωρήσει σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, ένα από τα παλαιότερα κτίρια της Αθήνας, το οποίο φέρει ένα σημαντικό φορτίο φθορών, θα αποδοθεί προς χρήση σε δύο χρόνια από σήμερα.  

Ντίνα Καράτζιου

πηγή lifo.gr

Το εναέριο αναβατόριο θα έχει δυο καμπίνες, που θα χωράει 15 άτομα η κάθε μία (10 καθήμενοι και 5 πέντε όρθιοι) ή δυο αμαξίδια ΑμεΑ με τους συνοδούς τους ή ένα φορείο ασθενοφόρου.Εγκρίθηκαν από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) οι οριστικές μελέτες (αρχιτεκτονική, στατική-αντισεισμική και γεωτεχνική) που αφορούν το έργο «Προμήθεια και εγκατάσταση αναβατορίου ατόμων για το Κάστρο της Μονεμβασίας».

Σύμφωνα με την αρχιτεκτονική μελέτη, θα υπάρχουν δυο σταθμοί, ο άνω και ο κάτω, και μόνο ένας πυλώνας ο οποίος θα τοποθετηθεί πίσω από το τείχος της 'Ανω Πόλης, κοντά στον σταθμό άφιξης. 

Ο κάτω σταθμός χωροθετείται σε σημείο που απέχει 150 μ. περίπου από την πύλη εισόδου της καστροπολιτείας, από την οποία, σύμφωνα με τους μελετητές, δεν θα είναι ορατός, ενώ η χωροθέτησή του θα είναι τέτοια ώστε το σκάμμα να είναι περιορισμένων διαστάσεων και η ένταξη στο περιβάλλον ομαλή. Αρμονικά θα εντάσσεται και ο σταθμός άφιξης (άνω), που θα έχει απόσταση από τον σταθμό εισόδου περίπου 120 μ. και δεν θα είναι ορατός από την ξηρά. 

Όπως επισήμαναν οι μελετητές, το σύνολο του έργου θα είναι ορατό μόνο από τη θάλασσα, ενώ από την ξηρά τα μόνα ορατά στοιχεία θα είναι ο πυλώνας και οι καμπίνες που θα αιωρούνται.

Το εναέριο αναβατόριο θα έχει δυο καμπίνες, που θα χωράει 15 άτομα η κάθε μία (10 καθήμενοι και 5 πέντε όρθιοι) ή δυο αμαξίδια ΑμεΑ με τους συνοδούς τους ή ένα φορείο ασθενοφόρου. Οι καμπίνες θα χρησιμοποιούνται από άτομα με αναπηρία και γενικά εμποδιζόμενα άτομα, καθώς και για έκτακτα περιστατικά ή και για μεταφορά υλικών. Την απόσταση των 120 μ. το αναβατόριο θα την καλύπτει σε λιγότερο από ένα λεπτό. Το έργο έχει χρονικό ορίζοντα υλοποίησης το τέλος του 2025.

Όπως έγινε επίσης γνωστό στη συνεδρίαση, παράλληλα με το εν λόγω έργο τρέχουν δυο υποέργα: Η αποκατάσταση μέρους της ανοδομής του αρχαίου τείχους που γειτνιάζει με τον άνω σταθμό και το οποίο έχει ολοκληρωθεί, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται το δίκτυο διαδρομών περιήγησης στην 'Ανω Πόλη που εκτελεί η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας και θα συνδεθεί με τον χώρο τερματισμού του αναβατορίου ώστε η πρόσβαση σε 'Ατομα με Αναπηρία ή Εμποδιζόμενα 'Ατομα να γίνεται απρόσκοπτα.

Στη συνεδρίαση του ΚΑΣ, παρεμβάσεις μέσω επιστολών έκαναν ο Σύλλογος Φίλων Μονεμβασίας που ζήτησε αναβολή του θέματος επειδή δεν είχαν γνώση της αρχιτεκτονικής μελέτης, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων που επισήμανε ότι το θέμα -που « βρίσκεται ήδη εκτός χρονοδιαγραμμάτων!»- εισάγεται προς συζήτηση εσπευσμένα, παρά «τις αντιδράσεις των πολιτών και της επιστημονικής κοινότητας», «την διαμαρτυρία της Europa Nostra» και «το ότι η υπόθεση εκκρεμεί στο ΣτΕ», καθώς και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, που μεταξύ άλλων έκανε λόγο για «απειλή υποτίμησης της περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας του συνολικού χώρου» λόγω του τελεφερίκ.

Για το έργο, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, έχει υπογραφεί Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, του Δήμου Μονεμβασίας και του Αναπτυξιακού Οργανισμού «Πάρνωνας».

ered.gr