Η ενεργειακή κρίση και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές αβεβαιότητες έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις βλέπουν την ενέργεια. Όλο και περισσότεροι δήμοι αναζητούν τρόπους να μειώσουν την εξάρτησή τους από εισαγόμενες πηγές ενέργειας και να αξιοποιήσουν το τοπικό δυναμικό για την κάλυψη των αναγκών τους.

Ο Δήμος Αραδίππου στην Κύπρο αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Με περίπου 23.000 κατοίκους, έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς την ενεργειακή ανεξαρτησία, αξιοποιώντας το υψηλό ηλιακό δυναμικό της περιοχής. Πριν από έναν χρόνο, έγινε ο πρώτος δήμος στη χώρα που κατάφερε να καλύπτει τις ανάγκες ηλεκτροδότησης των δημοτικών κτιρίων και του οδοφωτισμού από ανανεώσιμη ενέργεια μέσω ενός δημοτικού φωτοβολταϊκού πάρκου.

Σήμερα, ο Δήμος Αραδίππου προχωρά στο επόμενο στάδιο, επενδύοντας σε ένα δεύτερο φωτοβολταϊκό πάρκο. Η εμπειρία του προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα για κάθε τοπική αρχή που εξετάζει τη μετάβαση προς ένα πιο ανθεκτικό και ενεργειακά αυτόνομο μοντέλο.

Ο Δήμος δεν ξεκίνησε με το ερώτημα «πόσα φωτοβολταϊκά μπορούμε να εγκαταστήσουμε;». Αντίθετα, προσπάθησε πρώτα να απαντήσει σε ένα πιο πρακτικό ερώτημα: ποιες ενεργειακές ανάγκες του δήμου μπορούν ρεαλιστικά να καλυφθούν από τοπικά παραγόμενη ηλιακή ενέργεια;

Η ανάλυση έδειξε ότι οι μεγαλύτερες καταναλώσεις που μπορούσαν να ελεγχθούν άμεσα από τον δήμο αφορούσαν τα δημόσια κτίρια και τον οδοφωτισμό. Με βάση αυτά τα δεδομένα σχεδιάστηκε ένα φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2,96 MW, ικανό να παράγει ηλεκτρική ενέργεια αντίστοιχη με τις ετήσιες ανάγκες αυτών των υποδομών.

Η επένδυση αυτή συνέβαλε στη μείωση του ενεργειακού κόστους του δήμου και προσέφερε μεγαλύτερη προστασία από τις διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Η κατασκευή του φωτοβολταϊκού πάρκου ήταν το τελευταίο στάδιο μιας μεγαλύτερης διαδικασίας. Πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, ο δήμος χρειάστηκε να εντοπίσει κατάλληλη έκταση, να εξασφαλίσει τις απαραίτητες άδειες, να οργανώσει τη χρηματοδότηση και να αντιμετωπίσει τις απαιτήσεις του εθνικού κανονιστικού πλαισίου.

Σημαντική ήταν και η συμβολή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης μέσω των προγραμμάτων συνοχής, ενώ οι δημοτικές υπηρεσίες ανέλαβαν τον συντονισμό πολλών διαφορετικών διοικητικών διαδικασιών.

Η εμπειρία της Αραδίππου δείχνει ότι στα έργα ανανεώσιμης ενέργειας η τεχνολογία συχνά δεν αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο. Η σωστή προετοιμασία, η συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και η επιμονή στη διαχείριση των διαδικασιών είναι στοιχεία που καθορίζουν αν μια ιδέα θα γίνει πραγματικό έργο.

Μετά την επιτυχία του πρώτου έργου, ο Δήμος Αραδίππου προχωρά σε μια νέα επένδυση άνω των 4 εκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή δεύτερου φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 3,61 MW. Το έργο χρηματοδοτείται αποκλειστικά από ίδιους δημοτικούς πόρους και αναμένεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ενεργειακή αυτονομία της περιοχής, συμβάλλοντας παράλληλα στους κλιματικούς στόχους της Κύπρου.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει έναν σημαντικό μηχανισμό για τις τοπικές αρχές: ένα επιτυχημένο πρώτο έργο μπορεί να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη, τα οποία στη συνέχεια επανεπενδύονται σε νέες δράσεις. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας κύκλος τοπικής παραγωγής ενέργειας, εξοικονόμησης πόρων και ενίσχυσης της ενεργειακής ανθεκτικότητας.

Case study: Τρία βασικά μαθήματα για άλλους δήμους

Η περίπτωση της Αραδίππου δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση σε τοπικό επίπεδο απαιτεί συνδυασμό στρατηγικού σχεδιασμού, διοικητικής ικανότητας και σταθερής πολιτικής δέσμευσης.

Πρώτον, η ενεργή υποστήριξη της δημοτικής ηγεσίας είναι απαραίτητη τόσο για τον καθορισμό του οράματος όσο και για την υλοποίηση των έργων. Δεύτερον, η επένδυση στη συνεργασία με εθνικές αρχές και στη σωστή διακυβέρνηση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για πρόσβαση σε γη, χρηματοδοτικά εργαλεία και απαραίτητες εγκρίσεις. Τρίτον, οι δήμοι δεν θα πρέπει να βλέπουν ένα πρώτο έργο ανανεώσιμης ενέργειας ως μεμονωμένη δράση, αλλά ως βάση για μεγαλύτερες επενδύσεις στο μέλλον.

Το αναλυτικό case study και περισσότερες πρακτικές ιδέες για την ανάπτυξη τοπικών ενεργειακών λύσεων παρουσιάζονται στην εκστρατεία Homegrown Energy Campaign.

Η ενημερωτική αυτή δράση υλοποιείται σε συνεργασία με το EU Covenant of Mayors και κάθε μήνα παρουσιάζει νέες ιστορίες και παραδείγματα για το πώς οι τοπικές ομάδες διαχείρισης ενέργειας αντιμετωπίζουν πραγματικές προκλήσεις και δημιουργούν υπηρεσίες ενέργειας με τοπικό χαρακτήρα και μακροπρόθεσμα οφέλη για τις κοινωνίες τους. πηγή web.tee.gr

Η ΔΕΘ-HELEXPO Α.Ε. ανακοίνωσε την επίσημη εκκίνηση του διεθνούς διαγωνισμού για την «Ανάπλαση της έκτασης της ΔΕΘ-HELEXPO στη Θεσσαλονίκη», ενός έργου μείζονος αναπτυξιακής προοπτικής για τη Θεσσαλονίκη.

Με την εκκίνηση του διεθνούς διαγωνισμού για την Ανάπλαση της ΔΕΘ-HELEXPO δρομολογείται η μεγαλύτερη αστική ανάπλαση στη Βόρεια Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα έργα αστικής αναγέννησης της χώρας. Η προκήρυξη του διαγωνισμού υλοποιείται κατόπιν στενής συνεργασίας με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, καθώς και με την Προεδρία της Κυβέρνησης και συνεργαζόμενα Υπουργεία (Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Υπουργείο Εσωτερικών -Μακεδονίας Θράκης, Υποδομών και Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Πράσινου Ταμείου, Πολιτισμού).

Το έργο θα χρηματοδοτηθεί από εθνικούς πόρους, με προϋπολογισμό 165 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, δηλαδή συνολικού ύψους 204,6 εκατ. ευρώ.

H ΔΕΘ- HELEXPO στη Θεσσαλονίκη, σήμερα

Τι περιλαμβάνει το έργο

Το έργο περιλαμβάνει 2 νέα εκθεσιακά βιοκλιματικά κτίρια ανωδομής ~43.000 τ.μ. Τα Νέα Εκθεσιακά Κτίρια Hall 1 και Hall 2 διατηρούν τη βασική αρχιτεκτονική ποιότητα της αρχικής πρότασης (2021), με έμφαση στην ελαφρότητα, στη βιοκλιματική λειτουργία, στη σαφή αναγνωρισιμότητα και στην άμεση διασύνδεση με το Πάρκο.

Κατασκευή Hall 1: συνολική επιφάνεια ανωδομής ~ 33.000 τ.μ., εκ των οποίων 22.500 τ.μ. εκθεσιακοί χώροι. Το κτίριο του Hall 1 αποτελεί το πρώτο κτίριο εκθέσεων και αναπτύσσεται σε πέντε λειτουργικά επίπεδα: υπόγειο, ισόγειο, ημιώροφο, όροφο και δώμα.

Κατασκευή Hall 2: συνολική επιφάνεια ανωδομής ~ 10.000τ.μ., εκ των οποίων 7.000 τ.μ. εκθεσιακοί χώροι. Το κτίριο του Hall 2 αποτελεί το δεύτερο κτίριο εκθέσεων και αναπτύσσεται σε τρία λειτουργικά επίπεδα: υπόγειο, ισόγειο και δώμα.

Επίσης, περιλαμβάνει την ανακαίνιση του Συνεδριακού Κέντρου «Ι. Βελλίδης» με επιφάνεια ~6.000 τ.μ. (~3.000 τ.μ. εκθεσιακοί/συνεδριακοί χώροι), με τμηματική κατασκευή τους μήνες Ιούνιο-Ιούλιο-Αύγουστο κάθε έτους, ώστε να μη διαταράσσεται η λειτουργία της εταιρείας ΔΕΘ-HELEXPO.

Παράλληλα θα δημιουργηθεί έκταση 120 στρεμμάτων φέρουσας χαρακτηριστικά Μητροπολιτικού Πάρκου, ανοιχτού σε κατοίκους και επισκέπτες. Θα δημιουργηθούν 1.064 νέες θέσεις υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων, με στόχο την αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας στην περιοχή. Θα γίνουν εργασίες κατεδαφίσεων, διαχείρισης αποβλήτων, περίφραξης και αποκατάστασης επηρεαζόμενων τμημάτων του ακινήτου.

Η πρόταση προβλέπει την κατεδάφιση της πλειονότητας των υφιστάμενων κτιρίων της ΔΕΘ-HELEXPO, διατηρώντας τα σημαντικότερα κτίρια και τοπόσημα της περιοχής. Τα υφιστάμενα κτίρια που διατηρούνται στην πρόταση Ανάπλασης είναι το Συνεδριακό Κέντρο «Ι. Βελλίδης», το Αλεξάνδρειο Αθλητικό Μέλαθρο, ο Πύργος του ΟΤΕ, το MOMus, η πύλη ΧΑΝΘ και το Περίπτερο Esso Pappas. Βασικός στόχος είναι η διατήρηση του εκθεσιακού και μητροπολιτικού χαρακτήρα της ΔΕΘ-HELEXPO σε συνδυασμό με τη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου προσβάσιμων χώρων και πρασίνου. Η αρχική αρχιτεκτονική πρόταση, βραβευμένη σε διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό το 2021, προσαρμόστηκε ώστε να ενσωματώνει αλλαγές που προέκυψαν στον σχεδιασμό του έργου, διατηρώντας, ωστόσο, τη φιλοσοφία και τις αρχές σχεδιασμού της.

Τρία στάδια υλοποίησης

Το έργο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί εντός του έτους 2030 μέσω τμηματικών παραδόσεων, ώστε να καταστεί εφικτή η αδιάλειπτη δραστηριότητα της ΔΕΘ-HELEXPO. Για την ωρίμανση του έργου και την εκκίνηση της διαγωνιστικής διαδικασίας, πρέπει να υλοποιηθούν οι απαραίτητες ενέργειες ωρίμανσης, όπως ενδεικτικά οι μελέτες και οι αδειοδοτήσεις (π.χ. περιβαλλοντικά, αρχαιολογικά, επικαιροποίηση και εξειδίκευση αρχιτεκτονικών μελετών στο νέο σχέδιο κ.α.). Το έργο έχει σχεδιαστεί, ώστε να διασφαλίζεται η αδιάλειπτη λειτουργία της ΔΕΘ-HELEXPO καθ’ όλη τη διάρκεια της κατασκευής, μέσω τμηματικής υλοποίησης σε τρία στάδια.

Στο πρώτο στάδιο θα προχωρήσει η κατασκευή του εκθεσιακού κτιρίου Hall 1 και θα γίνει η έναρξη ανακατασκευής του Συνεδριακού Κέντρου «Ι. Βελλίδης». Στο δεύτερο στάδιο θα προχωρήσει η κατασκευή του εκθεσιακού κτιρίου Hall 2 και στο τρίτο στάδιο η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.

Το Μητροπολιτικό Πάρκο ως νέος πνεύμονας πρασίνου για την πόλη

Η ανάπλαση ουσιαστικά μετατρέπει την έκταση της ΔΕΘ-HELEXPO σε έναν νέο χώρο που θα φέρει χαρακτηριστικά Μητροπολιτικού Πάρκου έκτασης 120 στρεμμάτων, στην «καρδιά» της Θεσσαλονίκης. Το Μητροπολιτικό Πάρκο θα λειτουργεί ως καθημερινός τόπος συνάντησης για κατοίκους και επισκέπτες, προσφέροντας διαδρομές πεζών, χώρους αναψυχής και ξεκούρασης, υποδομές για πολιτιστικές εκδηλώσεις και αθλητικές δραστηριότητες. Η πρωτοβουλία τιμά τον ιστορικό χαρακτήρα του χώρου ως τοπόσημου της πόλης και αποσκοπεί στη βιώσιμη ενσωμάτωση του πρασίνου στο αστικό περιβάλλον.

Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί το «Μονοπάτι Πολιτισμού», μια νέα διαδρομή που θα συνδέει την ανατολική με τη δυτική πλευρά της πόλης, τα σημαντικά μνημεία και μουσεία, καθώς και τον νέο σταθμό του μετρό στην Εγνατία, ενώ θα ενώνει επίσης τους διαμορφωμένους χώρους του Μητροπολιτικού Πάρκου με τα νέα Περίπτερα Εκδηλώσεων της ΔΕΘ-HELEXPO. Το πρότυπο λειτουργίας προβλέπει τη δημιουργία ενός δυναμικού προορισμού για πολιτισμό, αναψυχή και επαγγελματικές δραστηριότητες.

Ο σχεδιασμός προωθεί την οικολογική και αισθητική αναβάθμιση της έκτασης, με έμφαση στην «επανένταξη της φύσης» στο αστικό τοπίο. Στο χώρο θα ενσωματωθούν υδάτινα στοιχεία και ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης βρόχινου νερού για επαναχρησιμοποίηση στην άρδευση και στη λειτουργία των υδάτινων στοιχείων, συμβάλλοντας στην οικολογική αυτονομία και στη μείωση της κατανάλωσης.

Το έργο θα υλοποιηθεί και θα λειτουργήσει με βιώσιμο οικονομικό και διαχειριστικό μοντέλο, διασφαλίζοντας την προσβασιμότητα, την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και την πολιτιστική ταυτότητα του τόπου.

Αναβάθμιση του προορισμού «Θεσσαλονίκη» για συνέδρια και εκθέσεις

Η ανάπλαση πρόκειται να αναβαθμίσει σημαντικά μια δραστηριότητα που συνδέεται με την ταυτότητα της πόλης και να ενισχύσει ένα τοπόσημό της. Ταυτόχρονα, έρχεται να ενδυναμώσει συνολικά τη θέση της πόλης της Θεσσαλονίκης ως συνεδριακού και εκθεσιακού προορισμού, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση. Με σύγχρονες και αναβαθμισμένες υποδομές, η πόλη θα μπει ακόμα πιο δυναμικά στον χάρτη των διεθνών συνεδρίων, εκθέσεων και μεγάλων εκδηλώσεων, γεγονός που έχει πολλαπλασιαστικά οφέλη για την τοπική οικονομία.

Ένα έργο – ορόσημο για τη Θεσσαλονίκη

Η Ανάπλαση της ΔΕΘ αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αστικά έργα ανάπτυξης στη χώρα, με στόχο τη μετατροπή μιας έκτασης με παλαιό κτιριακό απόθεμα σε έναν ανοιχτό, ζωντανό, σύγχρονο και περιβαλλοντικά αναβαθμισμένο αστικό πόλο, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Το έργο αναμένεται να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων και να συμβάλει στην τοπική και περιφερειακή οικονομία της Βόρειας Ελλάδας.

Ευρείας αποδοχής το έργο της Ανάπλασης της ΔΕΘ HELEXPO

Σύμφωνα με έρευνα της GPO στον Δήμο Θεσσαλονίκης, εννέα στους δέκα πολίτες αναγνωρίζουν τη σημασία της ΔΕΘ-HELEXPO για την πόλη και την οικονομία, ενώ η θετική αξιολόγηση των βασικών χαρακτηριστικών του έργου της ανάπλασης αγγίζει το 88,1%. Τη μεγαλύτερη αποδοχή συγκεντρώνουν η ενίσχυση του πρασίνου (92,1%), η διατήρηση της ιστορικότητας του χώρου (92,2%) και η δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης (91,7%).

Διατήρηση τοπόσημων και τμηματική υλοποίηση

Η πρόταση προβλέπει την κατεδάφιση της πλειονότητας των υφιστάμενων εκθεσιακών εγκαταστάσεων, διατηρώντας όμως εμβληματικά κτίρια όπως το Συνεδριακό Κέντρο «Ι. Βελλίδης», το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο, τον Πύργο του ΟΤΕ, το MOMus, την Πύλη της ΧΑΝΘ και το περίπτερο Esso Pappas.

Η υλοποίηση θα γίνει σε τρεις διαδοχικές φάσεις, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η λειτουργία της ΔΕΘ. Αρχικά θα κατασκευαστεί το Hall 1 και θα ξεκινήσει η ανακαίνιση του «Βελλίδης», στη συνέχεια θα ακολουθήσει το Hall 2 και στην τελική φάση θα ολοκληρωθεί η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου και του μητροπολιτικού πάρκου. Ο συνολικός σχεδιασμός προβλέπει ολοκλήρωση του έργου έως το 2030.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ΔΕΘ-HELEXPO από έρευνα της GPO, το έργο συγκεντρώνει υψηλή κοινωνική αποδοχή, με περίπου εννέα στους δέκα πολίτες να αξιολογούν θετικά την ανάπλαση. Ιδιαίτερα υψηλή είναι η υποστήριξη για την ενίσχυση του πρασίνου, τη διατήρηση της ιστορικής ταυτότητας του χώρου και τη δημιουργία υπόγειων χώρων στάθμευσης.

Με την ολοκλήρωσή του, το έργο φιλοδοξεί να αναβαθμίσει τον εκθεσιακό και συνεδριακό ρόλο της Θεσσαλονίκης, ενισχύοντας τη θέση της στον χάρτη των διεθνών εκθέσεων και συνεδρίων, ενώ παράλληλα θα δημιουργήσει έναν νέο δημόσιο χώρο πρασίνου στο κέντρο της πόλης και θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αστικές αναπλάσεις που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

• Το τεύχος του διαγωνισμού θα αναρτηθεί στη σελίδα της ΔΕΘ-HELEXPO (https://helexpo.gr/katigoria/diakiryxeis/) και του Ελληνικού Αναπτυξιακού Ταμείου (https://ppf.growthfund.gr/prokhryxeis/)

πηγή travel.gr

& τμήμα από πηγή ered.gr

Δημοσιεύθηκε η Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για την εκπόνηση της Μελέτης Έρευνας Βυθού για το έργο GREGY Interconnector που αφορά τη διασύνδεση των ηλεκτρικών συστημάτων της Αιγύπτου και της Ελλάδας, γνωστοποίησε σήμερα η εταιρεία ELICA, μέλος του Ομίλου Κοπελούζου.

Η ELICA είναι ο φορέας υλοποίησης/ιδιοκτήτης του έργου GREGY Interconnector, το οποίο θα έχει μεταφορική ικανότητα 3.000 MW, Υψηλής Τάσης Συνεχούς Ρεύματος. Περιλαμβάνεται στο 2ο κατάλογο PCI/PMI της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η εταιρεία έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του μηχανισμού «Connecting Europe Facility (CEF)».

Σημειώνει ότι το GREGY είναι μία ενεργειακή υποδομή που μετασχηματίζει την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, παρέχοντας σημαντικά ενεργειακά, κοινωνικοοικονομικά, περιβαλλοντικά και γεωπολιτικά οφέλη για την Ελλάδα και την Ευρώπη.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μια χαμένη αναπτυξιακή ευκαιρία για την Ελλάδα

● Ενώ υπάρχει ευρωπαϊκή έκρηξη σε κάμπινγκ και τροχόσπιτα, στη χώρα μας επικρατεί θεσμική καχυποψία και αδιαφορία

● Στο προσκήνιο τα κενά στις υποδομές, το νέο θεσμικό πλαίσιο και η συζήτηση για ένα πιο βιώσιμο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η εκτίναξη του κόστους μετακίνησης και η αβεβαιότητα που πλέον αποτελεί σχεδόν κανονικότητα για κάθε τουριστική περίοδο επαναφέρουν στην Ευρώπη έναν τρόπο διακοπών που συνδυάζει χαμηλότερο κόστος, αυτονομία και επαφή με τη φύση: το camping και τα ρυμουλκούμενα ή αυτοκινούμενα τροχόσπιτα. Την ώρα που σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες ο κατασκηνωτικός τουρισμός αντιμετωπίζεται πλέον ως στρατηγικός κλάδος ανάπτυξης, η Ελλάδα εξακολουθεί να τον προσεγγίζει με αμηχανία, θεσμικά κενά και συχνά τιμωρητική διάθεση.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 η συνολική δραστηριότητα του κάμπινγκ στα κράτη-μέλη ανήλθε σε 413 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 28,5% σε σχέση με το 2015 (προ δεκαετίας), ξεπερνώντας σημαντικά την αντίστοιχη άνοδο του ξενοδοχειακού κλάδου. Την ίδια στιγμή η χώρα μας βρίσκεται έξω από την ευρωπαϊκή δεκάδα των χωρών με τη μεγαλύτερη ανάπτυξη του κλάδου του οργανωμένου κάμπινγκ, με τις διανυκτερεύσεις να αντιστοιχούν σε λιγότερο από 1% του συνολικού τουριστικού όγκου της χώρας, έναντι 13,4% του μέσου όρου στην Ε.Ε. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, η Ελλάδα το 2024 διέθετε 293 μονάδες κάμπινγκ με 1.149 οικίσκους και 22.830 θέσεις. Στις επιμέρους κατηγορίες αστεριών παρατηρούμε μεγάλη συγκέντρωση στα κάμπινγκ 2 αστεριών (65%) και 3 αστεριών (21%) και χαμηλή στις πιο πολυτελείς μονάδες (τύπου glamping) στα 4 αστέρια (7%) και 5 αστέρια (1%).

Οι παλιές υποδομές σε αρκετές ιδιωτικές μονάδες, η εποχικότητα, αλλά και η μονοκαλλιέργεια μορφών τουρισμού σε ξενοδοχειακές μονάδες και βραχυχρόνια καταλύματα δεν προσφέρει στον κλάδο την απαιτούμενη δυναμική περαιτέρω ανάπτυξης που θα δώσει μια «ανάσα» στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, ειδικά σε υπερκορεσμένες τουριστικά περιοχές.

Eλλειψη σχεδίου για κάμπινγκ και αυτοκινούμενα

Στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) Τουρισμού, που παρουσιάστηκε από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και Τουρισμού στις 11 Μαΐου, δεν υπάρχει ξεχωριστό αναλυτικό κεφάλαιο σχετικά με τον τουρισμό σε κάμπινγκ ή με αυτοκινούμενα και ρυμουλκούμενα τροχόσπιτα. Ωστόσο, υπάρχουν διάφορες έμμεσες προβλέψεις και αναφορές που αφορούν τον κλάδο του κάμπινγκ και της τουριστικής κατασκήνωσης. Ως κυριότερο στοιχείο προκύπτει ότι οι «οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις (camping)» αναγνωρίζονται επίσημα ως «κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα» στο πλαίσιο του σχεδιασμού τουριστικών υποδομών. Η πρόβλεψη αυτή δείχνει να εντάσσει τη συγκεκριμένη μορφή στη βαριά τουριστική βιομηχανία. Επίσης, το ΕΧΠ Τουρισμού σε αρκετά σημεία του υποστηρίζει την ανάπτυξη «ειδικών και εναλλακτικών μορφών τουρισμού», ειδικά σε νησιά και περιφέρειες που δέχονται περιβαλλοντικές πιέσεις. Αυτό εμφανίζεται κρίσιμο για τον τουρισμό στα κάμπινγκ καθώς εντάσσεται στη λογική του πιο ήπιου και αποκεντρωμένου τουριστικού μοντέλου που επιδιώκει το νέο σχέδιο, χωρίς ωστόσο ρητές προβλέψεις για τον ακριβή ρόλο του κατασκηνωτικού τουρισμού.

Παρ’ όλα αυτά, μιλώντας στην «Εφ.Συν.», ο Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Ιδιοκτητών Κάμπινγκ, δηλώνει συγκρατημένα αισιόδοξος για την πορεία του κλάδου, ακόμα και τη φετινή σεζόν, με απρόβλεπτο παράγοντα τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. «Ο τουρισμός αρρωσταίνει, δεν πεθαίνει», είναι ένα πρώτο σχόλιό του.

Τον ρωτήσαμε για το νομικό πλαίσιο που άλλαξε πέρυσι από το υπουργείο Τουρισμού και με τον νέο ΚΟΚ, που προκάλεσε αρκετά προβλήματα στους ιδιοκτήτες ρυμουλκούμενων και αυτοκινούμενων τροχόσπιτων, όπως και παράπονα από επιχειρήσεις κάμπινγκ που έχασαν επισκέπτες οι οποίοι επέλεξαν να μην έρθουν στην Ελλάδα. «Ο νόμος απαγορεύει το ελεύθερο κάμπινγκ και αρκετοί προτιμούσαν να μείνουν έξω από τα οργανωμένα κάμπινγκ. Ο νόμος εφαρμόστηκε και άρχισε γκρίνια. Αρκετοί κινδυνολογούν ότι δεν θα έχουμε δουλειά, κυρίως από επιχειρήσεις κοντά σε χώρους ή πρώην χώρους ελεύθερου κάμπινγκ. Ο κλάδος του κάμπινγκ στην Ελλάδα δεν έχει ουσιαστικό πρόβλημα. Οι χώροι των κάμπινγκ είναι κύρια καταλύματα, όχι βοηθητικά. Οταν είναι καλή μια σεζόν, είναι καλή για όλους. Είναι μια αλυσίδα», λέει.

Σχετικά, τέλος, με το θέμα των υποδομών, ο κ. Παπαδόπουλος δεν βλέπει ιδιαίτερα προβλήματα στις οργανωμένες μονάδες, λέγοντας ότι πραγματοποιούνται από τον ΕΟΤ έλεγχοι, που πρέπει να αυξηθούν σε μονάδες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις, και καταλογίζονται πρόστιμα.

Το «αυτογκόλ» με τα αυτοκινούμενα τροχόσπιτα

Εντονη συζήτηση και αντιδράσεις προκάλεσε πέρυσι ο ν. 5170/2025 του υπουργείου Τουρισμού και ο νέος ΚΟΚ που ουσιαστικά δεν επέτρεπαν καμία στάθμευση στα αυτοκινούμενα τροχόσπιτα εκτός οργανωμένων χώρων κάμπινγκ. Αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις της Ελληνικής Λέσχης Αυτοκινούμενων Τροχόσπιτων (ΕΛΑΤ) και αντίστοιχων διεθνών οργανώσεων, με αποτέλεσμα τον Φεβρουάριο του 2026 το αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ. να αποστείλει σε όλα τα αστυνομικά τμήματα της χώρας διευκρινιστική εγκύκλιο σύμφωνα με την οποία η στάθμευση χωρίς εγκαταστάσεις επιτρέπεται σε όλα τα αυτοκινούμενα μεγέθους έως 7,5 μέτρων σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΚΟΚ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα αυτοκινούμενα τροχόσπιτα μπορούν πλέον να σταθμεύουν σε όλες τις περιοχές της χώρας, όπως κι ένα Ι.Χ. αυτοκίνητο, αρκεί οι ιδιοκτήτες τους να μη στήνουν μόνιμες εγκαταστάσεις, όπως τραπεζοκαθίσματα, ψησταριές κ.ά.

Οπως μας εξηγεί η πρόεδρος της ΕΛΑΤ, Στεφανία Παπαδάκη, «το αυτοκινούμενο έχει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις ενός Ι.Χ. και υψηλά τέλη κυκλοφορίας. Περνάμε ΚΤΕΟ, πληρώνουμε διπλές ασφάλειες, πληρώνουμε φόρο πολυτελείας και περνάμε κάθε χρόνο για κάρτα καυσαερίων». Οι ιδιοκτήτες των αυτοκινούμενων συνεχίζουν πάντως να αντιμετωπίζουν προβλήματα με αστυνομικούς της ΕΛ.ΑΣ. και τις κατά τόπους δημοτικές αστυνομίες που συνεχίζουν να καταλογίζουν πρόστιμα λόγω άγνοιας νόμου, κατά την κ. Παπαδάκη, γι’ αυτό τα μέλη της ΕΛΑΤ και ξένοι επισκέπτες με αυτοκινούμενα έχουν εφοδιαστεί με το νομικό πλαίσιο και την ερμηνευτική εγκύκλιο, μεταφρασμένα μάλιστα σε 5 γλώσσες. «Είδαμε πέρυσι σε παραλίες να είναι σταθμευμένα αυτοκινούμενα και Ι.Χ. και είδαμε όμως να γράφουν κλήσεις στα αυτοκινούμενα, αλλά όχι στα Ι.Χ. Εάν συμβεί και φέτος αυτό, θα κάνουμε μήνυση στις αστυνομικές αρχές που καταλογίζουν τις παραβάσεις, για αντισυνταγματικότητα», λέει η κ. Παπαδάκη.

Στην Ελλάδα κινούνται περίπου 1.200 αυτοκινούμενα με ελληνικές πινακίδες και το 2024 επισκέφθηκαν τη χώρα μας περίπου άλλα 50.000 από το εξωτερικό. «Οπου πάμε στο εξωτερικό δεν έχουμε πρόβλημα. Μόνο στην Ελλάδα έχουμε πρόβλημα. Το αυτοκινούμενο είναι κόκκινο πανί. Δεν βγάζουμε χρήματα από τα αυτοκινούμενα, το χόμπι μας κάνουμε», καταλήγει η κ. Παπαδάκη, επισημαίνοντας ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμα οργανωμένα camper stops και μόνο το τελευταίο διάστημα έχουν ξεκινήσει να δημιουργούνται ορισμένα με τη μορφή πάρκινγκ μεγάλων οχημάτων.

Παράλληλα, περιγράφει πρακτικές δήμων όπως της Γλυφάδας στην Αττική και της Πύλου-Νέστορος τις οποίες χαρακτηρίζει παράνομες καθώς στον ΚΟΚ δεν προβλέπονται σήματα που να απαγορεύουν τη στάθμευση των αυτοκινούμενων. Δεν είναι πάντως όλες οι τοπικές αρχές εχθρικές προς τα αυτοκινούμενα, καθώς η περιφέρεια Κρήτης συμμετείχε σε έκθεση στη Γερμανία, καλώντας τους ταξιδιώτες να φτάσουν στη μεγαλόνησο, ενώ στα τέλη Απριλίου και τις αρχές Μαΐου, ο Δήμος Παιονίας στην Κεντρική Μακεδονία υποδέχθηκε την Ελληνική Λέσχη Αυτοκινούμενων Τροχόσπιτων στο πλαίσιο της εκδρομής που διοργανώθηκε με αφορμή την Πρωτομαγιά, κάτι που σύντομα θα πράξει και άλλος δήμος της Πελοποννήσου.

Με το Κεφάλαιο ΣΤ’ του Ν. 5306/26 (ΦΕΚ 88/Α'/08.06.2026) Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εισάγει ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για την αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθίνοντων οικισμών.

Ενεργειακέςμελέτες

Με τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) ορίζεται το όριο του συνεκτικού τμήματος, καθορίζονται οι υφιστάμενοι κοινόχρηστοι χώροι και εγκρίνονται ειδικοί όροι δόμησης, σύμφωνα με την ανάλυση του οικιστικού αποθέματος των υπαρχόντων κτισμάτων και τα προκύπτοντα (υφιστάμενα) μέσα πολεοδομικά μεγέθη.

Μπορεί επιπλέον να καθορίζεται όμορη έκταση ως Περιοχή Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) υπό προϋποθέσεις. 

Να δούμε αναλυτικά τις προβλέψεις των άρθρων που αφορούν τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.).

Άρθρο 100- Ανάδειξη και αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών

1. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται μετά από πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) για την προστασία, ανάδειξη και αναβίωση των εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών της χώρας. Στις οικιστικές περιοχές των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Τ.Π.Σ.) του άρθρου 21 περιλαμβάνονται τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. του παρόντος Κεφαλαίου. Οι αρμόδιοι δήμοι οφείλουν εντός προθεσμίας ενός (1) έτους να καταθέσουν στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης, ανάδειξης και αναβίωσης των ως άνω οικισμών στο οποίο περιλαμβάνονται η καταγραφή των οικισμών, τα δημόσια αρχιτεκτονικώς ενδιαφέροντα κτίσματα που χρήζουν αποκατάστασης και ανάδειξης, οι δημόσιοι χώροι που χρήζουν ανάδειξης, καθώς και προτάσεις ανάδειξης του υφιστάμενου οικιστικού περιβάλλοντος λαμβάνοντας υπόψη τη σύμβαση του τοπίου και τις διεθνείς συμβάσεις για την προστασία της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.

Για την έκδοση Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. λαμβάνονται υπόψη τα σχέδια δράσης και καταγραφής κατά τα ανωτέρω.

2. Η βεβαίωση καταλληλότητας του άρθρου 86 εκδίδεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξίας και γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.

Άρθρο 101 - Εγκαταλελειμμένοι, μικροί και φθίνοντες οικισμοί

1. Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν οι κατωτέρω ορισμοί:

α) εγκαταλελειμμένος ορίζεται ο οικισμός που εμφανίζεται με μηδενικό πληθυσμό στην απογραφή του 1981 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και προϋφίσταται του έτους 1923 και βρίσκεται εντός των περιοχών της παρ. 3 του άρθρου 83,

β) μικρός και φθίνων ορίζεται ο οικισμός που βρίσκεται εντός των περιοχών της παρ. 3 του άρθρου 83 και πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις:

βα) κατά την εκάστοτε τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ εμφανίζει ως μόνιμο πληθυσμό μικρότερο των εκατόν πενήντα (150) κατοίκων,

ββ) δεν εμφανίζει πληθυσμιακή αύξηση μεγαλύτερη του δέκα τοις εκατό (10%) από την αντίστοιχη απογραφή του μόνιμου πληθυσμού του έτους 1981, και

βγ) προϋφίσταται του έτους 1923 ή έχει οριοθετηθεί με τις ισχύουσες διατάξεις.

2. Για τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς της περ. α) της παρ. 1, εφαρμόζεται το άρθρο 102. Για τους μικρούς και φθίνοντες οικισμούς της περ. β) της παρ. 1, εφαρμόζεται το άρθρο 103.

Άρθρο 102 - Βιώσιμη ανάπτυξη εγκαταλελειμμένων οικισμών

1. Σε περίπτωση εγκαταλελειμμένων οικισμών εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), εφόσον:

α) Οι εγκαταλελειμμένοι οικισμοί κρίνονται ως αρχιτεκτονικά ενδιαφέροντες, παραδοσιακοί οικισμοί ή ιστορικοί τόποι και δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως γεωλογικά ακατάλληλοι.

β) Αναγνωρίζεται συνεκτικό τμήμα αυτών κατά το άρθρο 231, του οποίου η έκταση είναι ενιαία και έχει επιφάνεια από δέκα (10) έως πενήντα (50) στρέμματα. Αν το συνεκτικό τμήμα του οικισμού διακόπτεται από εγκεκριμένες επαρχιακές, δημοτικές ή κοινοτικές οδούς και το κάθε διαιρετό τμήμα αυτού περιλαμβάνει άνω των δέκα (10) οικοδομών, η έκταση του συνεκτικού τμήματος δύναται να θεωρηθεί ενιαία.

2. Με το Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.:

α) Ορίζεται το όριο του συνεκτικού τμήματος, καθορίζονται οι υφιστάμενοι κοινόχρηστοι χώροι και εγκρίνονται ειδικοί όροι δόμησης, σύμφωνα με την ανάλυση του οικιστικού αποθέματος των υπαρχόντων κτισμάτων και τα προκύπτοντα (υφιστάμενα) μέσα πολεοδομικά μεγέθη.

β) Μπορεί επιπλέον να καθορίζεται όμορη έκταση ως Περιοχή Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) υπό τις εξής προϋποθέσεις:

βα) Η όμορη έκταση να έχει ελάχιστη επιφάνεια τριάντα (30) στρεμμάτων και σε καμία περίπτωση να μην υπερβαίνει το διπλάσιο της έκτασης του συνεκτικού τμήματος.

ββ) Το ενιαίο της έκτασης του συνεκτικού τμήματος και της όμορης προς πολεοδόμηση περιοχής, να έχει επιφάνεια τουλάχιστον πενήντα (50) στρέμματα και να μην υπερβαίνει τα εκατό (100) στρέμματα.

βγ) Κατά τα λοιπά, εφαρμόζονται οι ειδικότεροι όροι και προϋποθέσεις πολεοδόμησης του παρόντος Κεφαλαίου που διέπουν τη διαδικασία πολεοδόμησης με Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α..

3. Για την εφαρμογή της διαδικασίας της περ. α) της παρ. 2, ο αρμόδιος Δήμος υποβάλλει στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας τα παρακάτω στοιχεία:

α) Γνωμοδοτήσεις από τις αρμόδιες αρχαιολογικές υπηρεσίες (Εφορείες Αρχαιοτήτων και Υπηρεσίες Νεώτερων Μνημείων και Τεχνικών Έργων) περί της ύπαρξης ή μη κηρυγμένων ή και οριοθετημένων αρχαιολογικών χώρων εντός της έκτασης. Οι γνωμοδοτήσεις πρέπει να είναι της τελευταίας τριετίας και να συνοδεύονται από θεωρημένο τοπογραφικό διάγραμμα κλίμακας ένα προς πεντακόσια (1:500) ή ένα προς χίλια (1:1.000) εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87.

β) Τοπογραφικό και κτηματογραφικό διάγραμμα σε κλίμακα ένα προς πεντακόσια (1:500) ή ένα προς χίλια (1:1.000) εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87, το οποίο περιλαμβάνει:

βα) αναγνώριση συνεκτικού τμήματος κατά το άρθρο 231, ββ) κτηματογραφική αποτύπωση ιδιοκτησιών και κοινόχρηστων χώρων, βγ) όρια των καθορισμένων υπό προστασία εκτάσεων, που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν για οικιστικούς σκοπούς (δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, περιοχές προστασίας), βδ) καταγραφή των δημόσιων, δημοτικών και θρησκευτικών κτιρίων και εγκαταστάσεων που υφίστανται στον εγκαταλελειμμένο οικισμό, και βε) στοιχεία Εθνικού Κτηματολογίου (όρια και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου), εφόσον η έκταση εντάσσεται σε περιοχή λειτουργίας ή σύνταξης Εθνικού Κτηματολογίου. γ) Απόσπασμα χάρτη του τυχόν εγκεκριμένου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) ή Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) ή Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Τ.Π.Σ.) ή αντίστοιχου επιπέδου σχεδιασμού, με σημειωμένη τη θέση και ενδεικτικά τα όρια του προς ρύθμιση οικιστικού συνόλου.

δ) Βεβαίωση από την αρμόδια υπηρεσία του οικείου δήμου, σύμφωνα με τα στοιχεία από το αρχείο του ότι ο οικισμός δεν έχει χαρακτηριστεί ως κατολισθαίνων και ότι δεν έχουν δοθεί αποζημιώσεις ή δεν έχει υλοποιηθεί άλλου είδους αποκατάσταση των οικιστών για την εγκατάλειψη αυτού.

ε) Πρόταση για ειδικές ρυθμίσεις όρων δόμησης και χρήσεων γης με σκοπό την ανάδειξη και διατήρηση αξιόλογων αρχιτεκτονικά κτιρίων μετά από την καταγραφή αξιόλογων πολεοδομικά στοιχείων (ιστός) του συνεκτικού τμήματος ή άλλων στοιχείων του δομημένου περιβάλλοντος ή του φυσικού περιβάλλοντος.

4. Για την εφαρμογή της διαδικασίας της περ. β) της παρ. 2 οι ενδιαφερόμενοι, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 83 ή και ο αρμόδιος δήμος, υποβάλλουν στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας όλα τα ανωτέρω στοιχεία και επιπλέον για τη χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας του άρθρου 86:

α) πράξη χαρακτηρισμού της όμορης προς πολεοδόμηση έκτασης, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 998/1979 (Α’ 289) και πιστοποιητικό τελεσιδικίας αυτής ή απόσπασμα κυρωθέντος δασικού χάρτη κατά τα άρθρα 17 ή 19 του ν. 3889/2010 (Α’ 182), ή δασολογίου, από τα οποία να προκύπτει ο χαρακτήρας της έκτασης από πλευράς υπαγωγής της στη δασική νομοθεσία,

β) τοπογραφικό και υψομετρικό διάγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει επιπρόσθετα:

βα) κτηματογραφική αποτύπωση με τα όρια και το εμβαδόν τόσο του συνόλου της προς πολεοδόμηση έκτασης όσο και των διαιρετών τμημάτων που την απαρτίζουν,

ββ) ειδικά γεωμορφολογικά στοιχεία της έκτασης, όπως γεωλογικά ακατάλληλες περιοχές (όπως αυτές τυχόν προσδιορίστηκαν από τα συμπεράσματα της γεωλογικής θεώρησης) και κλίσεις εδάφους μεγαλύτερες του τριάντα πέντε τοις εκατό (> 35%),

βγ) όρια των καθορισμένων υπό προστασία εκτάσεων που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν για οικιστικούς σκοπούς (δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, περιοχές προστασίας), και

γ) χάρτη κατάλληλης κλίμακας εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87, με ενδείξεις των ορίων της δημοτικής ενότητας που βρίσκεται η υπό ρύθμιση έκταση, τα όρια της έκτασης, τις προβλεπόμενες χρήσεις γης της ευρύτερης περιοχής, τις δυνατότητες εξυπηρετήσεων από συγκοινωνιακά δίκτυα, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, ηλεκτρισμού και τηλεφώνου, καθώς και τυχόν υφιστάμενες ειδικές χρήσεις γης μέσα στα όρια της έκτασης και σε ακτίνα χιλίων πεντακοσίων (1.500) μέτρων από τα όρια αυτής (δασικές εκτάσεις, γη υψηλής παραγωγικότητας, περιοχές μεταλλευτικής ή λατομικής εκμετάλλευσης, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αρχαιολογικοί χώροι κ.λπ.),

δ) πρόταση καθορισμού οριογραμμών των υδατορεμάτων, σύμφωνα με τον ν. 4258/2014 (Α’ 94),

ε) έκθεση γεωλογικής γεωτεχνικής καταλληλότητας υπογραφόμενη από δύο (2) ιδιώτες γεωλόγους, οι οποίοι φέρουν την ευθύνη για την έκθεσή τους. Η έκθεση γεωλογικής γεωτεχνικής καταλληλότητας θεωρείται από την υπηρεσία. Η υπηρεσία ή ειδικοί ελεγκτές από μητρώα της υπηρεσίας προβαίνουν σε έλεγχο της σχετικής μελέτης έως την έγκριση της πράξης της πολεοδομικής μελέτης,

στ) κτηματογραφικό πίνακα ιδιοκτησιών συνοδευόμενο από έκθεση ελέγχου τίτλων υπογραφόμενη από δύο (2) ιδιώτες δικηγόρους, θεωρημένη από τον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο. Ο έλεγχος τίτλων αναφέρεται στο σχετικό τοπογραφικό διάγραμμα και θεωρείται από την υπηρεσία,

ζ) τεχνική έκθεση με τις αιτούμενες χρήσεις γης, καθώς και τα προγραμματικά μεγέθη για την οικιστική ανάπτυξη της έκτασης (πυκνότητα, συντελεστές εκμετάλλευσης, δόμησης κ.λπ.), τα οποία πρέπει να συσχετίζονται με τα αντίστοιχα προβλεπόμενα από τις κατευθύνσεις του Γ.Π.Σ. ή Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. ή Τ.Π.Σ. ή άλλου αντίστοιχου επιπέδου σχεδιασμού, κατά τις διατάξεις του Κεφαλαίου Α’ του Τμήματος III του παρόντος Μέρους, καθώς και ειδική έκθεση χωροταξικής θεώρησης στην οποία περιγράφονται και τεκμηριώνονται οι βασικές χωροθετικές επιλογές και η ένταξη στον χώρο του σχεδιαζόμενου έργου, ιδίως όσον αφορά τα προτεινόμενα έργα και τις δραστηριότητες σε συνάρτηση και με τον χαρακτήρα των ομόρων και γειτνιαζουσών περιοχών, την υπάρχουσα συγκοινωνιακή υποδομή και τις λοιπές εξυπηρετήσεις, τους υφιστάμενους οικισμούς, καθώς και τα βασικά χωρικά χαρακτηριστικά της ευρύτερης περιοχής, τουλάχιστον στο επίπεδο της οικείας δημοτικής ενότητας.

5. Για την έγκριση των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. του παρόντος απαιτείται η προηγούμενη γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων. Οι διαδικασίες της περ. β) της παρ. 2 δύνανται να ολοκληρώνονται είτε αυτοτελώς σε δύο (2) διακριτές φάσεις είτε συνολικά με την έκδοση ενός Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α..

Άρθρο 103 - Βιώσιμη ανάπτυξη μικρών και φθινόντων οικισμών

1. Σε περίπτωση μικρών και φθινόντων οικισμών, κατά την περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 101, εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) κατά τα οριζόμενα στο παρόν.

2. Με την έγκριση Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. καθορίζονται πλησίον των μικρών και φθινόντων οικισμών και ζώνες υποδοχείς οικοδομικών συνεταιρισμών ιδιωτών σε:

α) δημόσιες χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις των περ. β) και γ) της παρ. 6 του άρθρου 3 του ν. 998/1979 (Α’ 289), για τις οποίες δεν απαγορεύεται η δόμηση και τις οποίες διαχειρίζονται οι αρμόδιες Δασικές Υπηρεσίες,

β) εκτάσεις ακινήτων ιδιοκτησίας του Δημοσίου ή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) ή των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή

γ) ιδιωτικές εκτάσεις με τις επιφυλάξεις του παρόντος, με τις εξής προϋποθέσεις:

i) Η απόστασή τους από τους παραπάνω μικρούς και φθίνοντες οικισμούς να μην υπερβαίνει τα τρία (3) χιλιόμετρα. Λαμβάνονται ως αρχή τα εγκεκριμένα όρια των οικισμών ή τα όρια που υποδεικνύονται από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης, εφόσον δεν υφίστανται εγκεκριμένα όρια για τους οικισμούς προ του 1923. Ειδικά αν οι υπάρχοντες οικισμοί έχουν χαρακτηριστεί ως παραδοσιακοί, η απόσταση των ζωνών πρέπει να μην υπερβαίνει τα τρία (3) χιλιόμετρα και να απέχει τουλάχιστον ένα (1) χιλιόμετρο από αυτούς.

ii) Η φυσική και λειτουργική τους συνέχεια να εξασφαλίζεται με τους υφιστάμενους οικισμούς.

iii) Οι ζώνες υποδοχείς να απέχουν κατ’ ελάχιστο απόσταση πέντε (5) χιλιομέτρων από οικισμούς, οι οποίοι κατά την εκάστοτε τελευταία απογραφή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) εμφανίζουν ως μόνιμο πληθυσμό μεγαλύτερο των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων.

iv) Σε κάθε περίπτωση, δεν δύναται να χωροθετηθεί ανά Περιφερειακή Ενότητα αριθμός οικισμών που υπερβαίνει το δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού αριθμού των υφιστάμενων οικισμών στη συγκεκριμένη γεωγραφική ενότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.

v) Η προς πολεοδόμηση έκταση να έχει πρόσβαση από υφιστάμενη διαμορφωμένη οδό η οποία έχει τεθεί σε κοινή χρήση πέραν των είκοσι (20) ετών και έχει πλάτος τουλάχιστον τέσσερα (4) μέτρα. Τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της υφιστάμενης οδού μπορεί να διαμορφωθούν σε μέγεθος που εξυπηρετεί τις ανάγκες του νέου οικισμού. Οι αποζημιώσεις των παρόδιων ιδιοκτητών συντελούνται με ευθύνη του οικείου Ο.Τ.Α. και βαρύνουν τον επισπεύδοντα ιδιώτη ή οικοδομικό συνεταιρισμό.

vi) Να απέχουν πέραν των διακοσίων (200) μέτρων από την ακτογραμμή, εκτός των περιπτώσεων που έχει καθοριστεί γραμμή αιγιαλού, παραλίας, όχθης και παρόχθιας ζώνης, οπότε εφαρμόζονται οι οικείες διατάξεις για την απόσταση που πρέπει να τηρείται.

vii) Ο μικρός και φθίνων οικισμός πλησίον του οποίου οριοθετείται η ζώνη υποδοχέας να μην έχει οριστεί ως γεωλογικά ακατάλληλος για δόμηση (ιδίως κατολισθαίνων σεισμικά ρήγματα κ.λπ.).

viii) Να προβλέπεται εκ των μελετών η δυνατότητα εξυπηρέτησης από βασικά δίκτυα υποδομών (ιδίως, Δ.Ε.Η., ύδρευση κ.λπ.).

ix) Το μέγεθος του νέου οικισμού να μην υπερβαίνει τα τριακόσια (300) στρέμματα.

x) Για μικρούς και φθίνοντες οικισμούς έως πενήντα (50) κατοίκους το μέγεθος του νέου οικισμού να μην υπερβαίνει τα εκατό (100) στρέμματα.

xi) Για μικρούς και φθίνοντες οικισμούς έως εκατό (100) κατοίκους το μέγεθος του νέου οικισμού να μην υπερβαίνει τα διακόσια (200) στρέμματα.

3. Πέραν των ανωτέρω, πλησίον μικρών και φθινόντων οικισμών και όχι σε απόσταση μεγαλύτερη του ενός (1) χιλιομέτρου επιτρέπονται η χωροθέτηση και η πολεοδόμηση κατά τις διατάξεις των Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) των άρθρων 83 έως 88, υπό τις προϋποθέσεις των παρ. 1 και 2 του παρόντος και αποκλειστικά σε επιφάνεια μέχρι εκατό (100) στρεμμάτων.

4. Εφόσον έχει χωροθετηθεί Περιοχή Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης (Π.Ε.Ρ.ΠΟ.) κατά το άρθρο 24 του ν. 2508/1997 (Α’ 124) σε απόσταση μέχρι τριών (3) χιλιομέτρων από μικρούς και φθίνοντες οικισμούς επιτρέπεται και η έγκριση Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν και αποκλειστικά σε επιφάνεια μέχρι εκατό (100) στρεμμάτων.

Άρθρο 104- Έγκριση πολεοδομικής μελέτης των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης

Η πολεοδόμηση των εκτάσεων εντός Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) γίνεται με βάση ειδική πολεοδομική μελέτη, η οποία εκπονείται με πρωτοβουλία και δαπάνη των ενδιαφερομένων και εγκρίνεται με την έκδοση του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν Κεφάλαιο. Η πολεοδομική μελέτη εκπονείται υπό την εποπτεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Άρθρο 105 - Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Υποχρεώσεις κατά την έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης

1. Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί και ιδιώτες υποχρεούνται με την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης να παραχωρήσουν ή να υλοποιήσουν έργα χωρίς αποζημίωση προς τον οικείο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ποσοστό τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%) της πολεοδομούμενης έκτασης, ως εξής:

α) Κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους εντός του υπό ίδρυση οικισμού που θα προβλέπονται από την πολεοδομική μελέτη και σε ελάχιστο ποσοστό είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της πολεοδομούμενης έκτασης.

Η επιθυμητή κατηγορία των χρήσεων αυτών και το επιθυμητό ποσοστό τους ανά χρήση καθορίζονται με τις προδιαγραφές εκπόνησης των πολεοδομικών μελετών.

β) Ποσοστό έως είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της πολεοδομούμενης έκτασης χωροθετείται σε χρήσεις ή μετατρέπεται σε ειδική χρηματική εισφορά για έργα αναβάθμισης κοινοχρήστων κοινωφελών χρήσεων και χώρων και κτιρίων ειδικών χρήσεων τα οποία προτάσσονται κατ’ αντιστοιχία στον γειτονικό υφιστάμενο οικισμό. Η ειδική χρηματική εισφορά κατατίθεται στον αρμόδιο δήμο και εγγράφεται σε ειδικό λογαριασμό αποκλειστικά για τα έργα της παρούσας με την αναφορά του μικρού και φθίνοντα οικισμού. Ως έργο προτεραιότητας αναβάθμισης θεωρείται το έργο για τη σύνδεση με τον βιολογικό καθαρισμό, σύμφωνα με την εκπονηθείσα μελέτη. Με το ίδιο διάταγμα της έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης και του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) δύναται να καθορίζονται ειδικές χρήσεις γης στον γειτονικό οικισμό. Πέραν των οριζομένων έργων, ποσό από την ειδική χρηματική των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. εισφορά διατίθεται για την αποκατάσταση και ανάδειξη των δημοσίων κτιρίων, καθώς και για την εκπόνηση μελετών ανάδειξης και προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του τοπίου της περιοχής σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις.

2. Οι χρήσεις που προτείνονται από την πολεοδομική μελέτη και χωροθετούνται στους μικρούς και φθίνοντες οικισμούς εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τις ανάγκες του οικισμού και καλύπτουν παράλληλα και τις ανάγκες των οικιστών στον νέο οικισμό.

3. Σε κάθε περίπτωση, από την πρόταση της πολεοδομικής μελέτης εξασφαλίζεται η πολεοδομική σύνδεση του νέου οικισμού με τον μικρό και φθίνοντα οικισμό, καθώς και η λειτουργία βιολογικού καθαρισμού και για τους δύο (2) οικισμούς.

4. Οι απαιτούμενες ειδικές χρήσεις κατά τις γενικές διατάξεις ιδιωτικής πολεοδόμησης για τη λειτουργία του υπό ίδρυση οικισμού χωροθετούνται αποκλειστικά στον υφιστάμενο οικισμό.

5. Στον υπό ίδρυση οικισμό προβλέπονται μόνον οι εξής χρήσεις: α) οικοδομήσιμοι χώροι αποκλειστικά κατοικίας, β) κύριες οδοί, οδοί ήπιας κυκλοφορίας και πεζόδρομοι σε ποσοστό από δεκαπέντε τοις εκατό (15%) έως δεκαοκτώ τοις εκατό (18%) της πολεοδομούμενης έκτασης ανάλογα με τη μορφολογία του εδάφους, γ) αμιγείς χώροι πρασίνου, δ) παιδικές χαρές, ε) υπαίθριοι χώροι άθλησης, στ) εμπορικά καταστήματα πολύ μικρής κλίμακας, για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των οικιστών, με την προϋπόθεση ότι το μέγεθός τους θα κυμαίνεται από μηδέν κόμμα είκοσι (0,20) έως μηδέν κόμμα τριάντα (0,30) τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο.

6. Οι υπόλοιπες ανάγκες των οικιστών σε χώρους ειδικών χρήσεων καλύπτονται από τις υπάρχουσες υποδομές στον υφιστάμενο οικισμό ή ελλείψει αυτών με την πρόταση χωροθέτησης αυτών των χρήσεων εντός του υφιστάμενου οικισμού.

Άρθρο 106 -Πολεοδομική μελέτη Όροι και περιορισμοί δόμησης Μορφολογικοί κανόνες

1. Για τη διαδικασία έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) καθορίζονται ειδικοί μορφολογικοί κανόνες και κατευθύνσεις, που επιβάλλονται και εξαρτώνται από την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του υφιστάμενου οικισμού.

2. Για τις περιπτώσεις ανταλλαγής εκτάσεων και ζωνών συγκέντρωσης δόμησης υποδοχής δεν απαιτείται προηγουμένως η χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας της έκτασης από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας εφόσον αυτή έχει κριθεί στο στάδιο χορήγησης του τίτλου ανταλλαγής και της έγκρισης του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν Κεφάλαιο.

3. Αμέσως μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης, οι ιδιοκτήτες της έκτασης προβαίνουν στην εκτέλεση των έργων διαμόρφωσης του χώρου, καθώς και στην εκτέλεση των έργων υποδομής, όπως αυτά προβλέπονται από την πολεοδομική μελέτη στον μικρό και φθίνοντα οικισμό και στον υπό ίδρυση οικισμό. Στη συνέχεια προβαίνουν στη σύνταξη των κτιριακών μελετών και την εκτέλεση των οικοδομικών έργων στους διαμορφούμενους οικοδομήσιμους χώρους, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη.

Άρθρο 107 - Πολεοδομικά κίνητρα αναζωογόνησης των μικρών και φθινόντων οικισμών

1. Για την αναζωογόνηση των μικρών και φθινόντων οικισμών της χώρας καθορίζονται ειδικά κίνητρα πολεοδόμησης:

α) Εφόσον η μορφή των κτιρίων προσεγγίζει τη μορφή των κτιρίων του υφιστάμενου οικισμού επιτρέπεται η αύξηση του καθοριζόμενου συντελεστή δόμησης κατά μηδέν κόμμα μηδέν πέντε (0,05) μετά από έγκριση του αρμόδιου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής, με την προϋπόθεση ότι τα κτίρια κατατάσσονται στην κατηγορία Α’ ως προς την ενεργειακή τους κατανάλωση δεν θίγεται ο αντίστοιχος μέσος συντελεστής δόμησης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) ή Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) ή ο προβλεπόμενος συντελεστής από το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Τ.Π.Σ.) ή από σχέδιο αντίστοιχου επιπέδου.

β) Μετά από απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων επιτρέπεται ως κίνητρο η αύξηση του συντελεστή δόμησης κατά μηδέν κόμμα δέκα (0,10) εφόσον πέραν των οριζόμενων προδιαγραφών της μελέτης προτείνεται:

βα) μείωση οδικού δικτύου οχημάτων και χωροθέτηση θέσεων στάθμευσης, ββ) σχεδιασμός κτιρίων με περιβαλλοντικά κριτήρια, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 222, βγ) οργανωμένη δόμηση με εσωτερικούς ακάλυπτους χώρους, πλακόστρωτα κ.λπ., βδ) χωροθέτηση οργανωμένων ποδηλατοδρόμων, μονοπατιών, βε) δημιουργία αθλητικών χώρων και χώρων πρασίνου.

2. Σε κάθε περίπτωση, ο μέσος συντελεστής δόμησης δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος από τον μέσο συντελεστή δόμησης του ισχύοντος Γ.Π.Σ. ή Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. ή τον προβλεπόμενο συντελεστή από το Τ.Π.Σ..

Άρθρο 108 - Ιδιωτικές εκτάσεις Ζώνες συγκέντρωσης δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών

1. Με την έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) κατά το άρθρο 103 πολεοδομούνται ιδιωτικές εκτάσεις, εκτάσεις ακινήτων ιδιωτικής περιουσίας νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου πλησίον μικρών και φθινόντων οικισμών και τμήμα αυτών μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης και ως οργανωμένα οικόπεδα αποδίδονται δια ανταλλαγής σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς ως ζώνες συγκέντρωσης δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών.

2. Η πολεοδόμηση των περιοχών αυτών πραγματοποιείται κατά τα άρθρα 103 έως 107 και υπό τους πρόσθετους όρους και προϋποθέσεις:

α) Οι ιδιωτικές εκτάσεις, πέραν των προϋποθέσεων του άρθρου 103, να καλύπτουν επιφάνεια ίση ή μεγαλύτερη των εκατό (100) στρεμμάτων.

β) Αν η δαπάνη της μελέτης κατασκευής και εκτέλεσης όλων των έργων υποδομής της περιοχής βαρύνει τον παρέχοντα, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη, ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) των οικοδομήσιμων τμημάτων της πολεοδομούμενης έκτασης να αποδίδεται στην Ψηφιακή Τράπεζα Γης ως ζώνη συγκέντρωσης δικαιωμάτων δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών. Το υπόλοιπο ποσοστό, ήτοι εξήντα τοις εκατό (60%), να παραμένει στον παρέχοντα με ελεύθερο το δικαίωμα μεταβίβασης προς τρίτους υπό τις προϋποθέσεις του παρόντος Κεφαλαίου.

γ) Αν η δαπάνη της εκτέλεσης των έργων υποδομής της περιοχής δεν βαρύνει εξ ολοκλήρου τον παρέχοντα, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη, ποσοστό εξήντα τοις εκατό (60%) των οικοδομήσιμων τμημάτων της πολεοδομούμενης έκτασης να αποδίδεται στην Τράπεζα Γης ως ζώνη συγκέντρωσης δικαιωμάτων δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών. Το υπόλοιπο ποσοστό, ήτοι σαράντα τοις εκατό (40%), παραμένει στον παρέχοντα με ελεύθερο το δικαίωμα μεταβίβασης προς τρίτους υπό τις προϋποθέσεις του παρόντος Κεφαλαίου.

Στην περίπτωση αυτή ο παρέχων βαρύνεται με τη δαπάνη της μελέτης κατασκευής όλων των έργων υποδομής της περιοχής και τη δαπάνη εκτέλεσης των έργων υποδομής για την περιοχή που παραμένει σε αυτόν, σύμφωνα με την πολεοδομική μελέτη. Στην ως άνω μερική εκτέλεση έργων υποδομής περιλαμβάνεται υποχρεωτικά η κατασκευή των εγκαταστάσεων του βιολογικού καθαρισμού.

δ) Κατά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης να καθορίζονται, σύμφωνα με το ανωτέρω ποσοστό τα οικοδομήσιμα τμήματα της πολεοδομούμενης έκτασης που περιέχονται στον παρέχοντα την έκταση για τη δημιουργία ζώνης συγκέντρωσης δικαιωμάτων δόμησης οικοδομικών συνεταιρισμών, καθώς και τα απαιτούμενα έργα υποδομής που αντιστοιχούν στην έκταση πολεοδόμησης. Στην πράξη έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης αναφέρεται ο χρόνος ολοκλήρωσης των βασικών κοινόχρηστων έργων υποδομής κατά φάσεις, που αντιστοιχούν σε τμήματα έκτασης επιφάνειας ίσης ή μεγαλύτερης των πενήντα (50) στρεμμάτων το καθένα. Στην περίπτωση αυτή οι διατάξεις για τη μεταβίβαση σε τρίτους ισχύουν για κάθε τμήμα και φάση χωριστά.

ε) Μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης τα όρια των πολεοδομημένων εκτάσεων και οι όροι δόμησης αυτών καταχωρίζονται στη βάση δεδομένων της Ψηφιακής Τράπεζας Γης προκειμένου για την ανταλλαγή ή κάθε πράξη κατά τα οριζόμενα στο Κεφάλαιο Γ’ του Τμήματος ΙΙ του Μέρους Β’.

Στο παρελθόν έχουμε ξανά ασχοληθεί με το θέμα της υπερθέρμανσης των πόλεων, συγκεκριμένα με το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας. Τότε είχαμε εστιάσει σε λύσεις που στρέφονταν κυρίως στην ενσωμάτωση μικροκλιμάτων και πράσινων χώρων, που μπορούν να λειτουργήσουν ως “πνεύμονες”, αλλά και σε πολεοδομικές παρεμβάσεις που επιτρέπουν την καλύτερη διαπνοή των ρευμάτων ανέμου.

Παρότι, εξακολουθούμε να θεωρούμε όλες τις παραπάνω λύσεις επιτεύξιμες και άκρως αποτελεσματικές, αναγνωρίζουμε πως, 2 χρόνια μετά, το πρόβλημα της υπερθέρμανσης έχει ενταθεί και πιθανώς θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε ακόμη πιο άμεσα μέτρα αντιμετώπισης.

Εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε δε το παράδοξο των κλιματιστικών. Απ’ τη μία, πρόσφατα στοιχεία της Washington Post έδειξαν πως η άρνηση μεγάλου ποσοστού των ευρωπαϊκών χωρών να επενδύσουν στον κλιματισμό έχει οδηγήσει στο θάνατο χιλιάδες ανθρώπους λόγω θερμοπληξίας. Απ’ την άλλη βέβαια τα κλιματιστικά αποτελούν ιδιαίτερα ενεργοβόρα και ασύμφορη λύση και φυσικά επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα, εκπέμποντας περαιτέρω θερμότητα, επιτείνοντας έτσι το πρόβλημα της υπερθέρμανσης.

Ισορροπώντας ανάμεσα στην διαχρονική ανάγκη ενεργειακής εξοικονόμησης και την επιβίωση των κατοίκων του αστικού ιστού -διότι αυτό φαίνεται πως είναι το διακύβευμα πλέον- θα επιχειρήσουμε να δούμε πως τα ψυχρά υλικά έχουν αποτελέσει σημαντικό μέρος της λύσης ανά τον κόσμο και αν αυτή η λύση θα μπορούσε να εφαρμοστεί πιο εντατικά στην χώρα μας.

Τα πιλοτικά έργα της Αθήνας

Στο πλαίσιο της προσπάθειας εξομάλυνσης των συνεπειών της υπερθέρμανσης εντός του αστικού ιστού, ο Δήμος Αθηναίων έχει από χρόνια εντάξει την χρήση ψυχρών υλικών στα έργα του.

Συγκεκριμένα, ήδη από το 2017, το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή συμπεριέλαβε έντονα την ένταξη ψυχρών υλικών στις αναπλάσεις πεζοδρόμων και κοινόχρηστων χώρων. Τέτοιες παρεμβάσεις έχουν υλοποιηθεί στην πλατεία Βαρνάβα και την πλατεία Μάχης Αναλάτου, ήδη από τότε.

Νεότερα στοιχεία του Δήμου, στο πλαίσιο του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, το οποίο ψηφίστηκε το 2021, ανέφεραν την χρήση ψυχρών υλικών σε αναπλάσεις διαφόρων συνοικιών της Αθήνας (π.χ Άγιος Παντελεήμονας) και πολλών χιλιομέτρων πεζοδρομίων.

Ενδεικτικά, στο πλαίσιο αυτού του έργου, 410 νέα πεζοδρόμια της πόλης κατασκευάστηκαν από σύγχρονα ψυχρά υλικά, υλοποιήθηκαν παρεμβάσεις σε κεντρικά σημεία της πόλης (Ερμού, Αιόλου και πλατεία Θεάτρου) και αναπλάσεις σε σχολεία και ασφαλτόστρωση, ενώ ανακοινώθηκε το σχέδιο χρήσης ψυχρών υλικών σε όλες τις επεμβάσεις στο δημόσιο χώρο εφεξής.

Οι μετρήσεις έδειξαν θεαματικά αποτελέσματα, καθώς τις ημέρες του καύσωνα, η επιφανειακή θερμοκρασία στα σημεία των παρεμβάσεων ήταν έως και 10°C χαμηλότερη σε σχέση με τη συμβατική άσφαλτο, βελτιώνοντας αισθητά το μικροκλίμα και την αίσθηση θερμικής άνεσης των πεζών.

Το Los Angeles τα έβαψε άσπρα

Το 2019 το Los Angeles αποφάσισε να αντιμετωπίσει το μείζον πρόβλημα υπερθέρμανσης που αντιμετώπιζε, εγκαινιάζοντας μια καινοτομία. Έβαψαν όλους τους δρόμους τους υπόλευκους/γκρι, εφαρμόζοντας την τεχνολογία CoolSeal.

Η τεχνολογία CoolSeal, η οποία κατασκευάζεται από ανακυκλωμένα υλικά και δεν περιέχει επιβλαβείς χημικές ουσίες, είναι σχεδιασμένη ώστε να μετατρέπει την ηλιακή θερμότητα/ υπεριώδεις ακτίνες (UV) σε άλλες μορφές φωτός, διακόπτοντας την απορρόφηση της θερμότητας.

Αυτή η ανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας μειώνει άμεσα την επιφανειακή θερμοκρασία του οδοστρώματος, συχνά κατά 5,5–11°C υπό ορισμένες συνθήκες, μειώνοντας σημαντικά και τη θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Σύμφωνα με case study που πραγματοποίησε ο Δρ. Glynn Hulley, φυσικός στην ομάδα Carbon Cycle and Ecosystems στο Jet Propulsion Laboratory της NASA, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες του EcoStress και αερομεταφερόμενα δεδομένα του HyTES ,τα αποτελέσματα ήταν άκρως ενθαρρυντικά.

Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια ενός έντονου καύσωνα τον Αύγουστο του 2021, η τεχνολογία HyTES απέδειξε την αποτελεσματικότητά της νέας τεχνολογίας. Η άσφαλτος με επίστρωση CoolSeal διατήρησε θερμοκρασία 40°C, ενώ οι δρόμοι χωρίς επίστρωση εκτοξεύτηκαν στους  50°C, επιδεικνύοντας μια εντυπωσιακή διαφορά θερμοκρασίας 10°C.

Νωρίτερα το 2020, το EcoStress είχε καταγράψει μια ψυκτική επίδραση της τάξης των 2-3°C στην οδό Stephanie Drive στην κοιλάδα San Fernando. Έως το 2022, το HyTES αποκάλυψε μια θερμοκρασιακή διαφορά 7°C μεταξύ της Stephanie Drive και γειτονικών δρόμων χωρίς εφαρμογή, όπως η Skouras Drive, υπογραμμίζοντας τη μακροπρόθεσμη επίδραση του CoolSeal στη μείωση της θερμοκρασίας της ασφάλτου.

Τι καθυστερεί την εφαρμογή στην Ελλάδα;

Είδαμε παραπάνω ότι η ένταξη των ψυχρών υλικών δόμησης στην Ελλάδα έχει περιοριστεί κυρίως σε έργα δόμησης που αφορούν τους κοινόχρηστους χώρους και υλοποιούνται στο κέντρο της Αθήνας. Αν αναλογιστούμε δε την συχνότητα με την οποία σκάβονται και ξανά στρώνονται οι δρόμοι της Αθήνας, το να επιστρωθούν με ψυχρά υλικά, δεν φαντάζει μη επιτεύξιμος στόχος.

Η απαθής στάση της ιδιωτικής δόμησης ωστόσο, προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη, ιδίως αν αναλογιστούμε την αυξημένη συζήτηση που γίνεται τα τελευταία χρόνια για την χαμηλή ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, σε όλη την επικράτεια.

Είναι γεγονός ότι το κτηριακό απόθεμα στα περισσότερα μέρη της χώρας είναι γερασμένο και σε πολλές περιοχές της χώρας το έτος κατασκευής ξεπερνά τον έναν αιώνα. Αυτονόητα λοιπόν τέτοιας χρονολογίας κτήρια δεν έχουν ενσωματωμένες σύγχρονες λύσεις ενεργειακής εξοικονόμησης, ενώ τα περισσότερα είναι σχεδιασμένα με γνώμονα κυρίως την θέρμανση του σπιτιού, παρά την ψύξη, καθώς η υπερθέρμανση είναι ένα πρόβλημα σαφώς νεότερο.

Αξιοσημείωτα βέβαια είναι παραδείγματα παραδοσιακής δόμησης, όπως είναι τα κυκλαδίτικα σπίτια ή προσεισμικά πέτρινα σπίτια, τα οποία είναι λευκά, ώστε να αντανακλούν το φως, ή έχουν πολύ χοντρούς τείχους, ώστε να αποτελούν μόνωση.

Στα αστικά κέντρα τώρα, με κορωνίδα την Αττική, η οποία αντιμετωπίζει και έντονα φαινόμενα υπερθέρμανσης και υπερπληθυσμού, συναντάμε το βασικό ζήτημα που είναι η “τσιμεντοποίηση”, όπως συνηθίζουμε να αποκαλούμε την άναρχη και αλόγιστη δόμηση που ξεκίνησε την δεκαετία του 1980, προκειμένου να στεγάσει τα συνεχή κύματα εσωτερικής μετανάστευσης και αναζωπυρώθηκε περί το 2010.

Αυτή η απότομη αύξηση ανάγκης στέγασης οδήγησε σε γρήγορες και πρόχειρες λύσεις, ενώ οδήγησε και στην κυριαρχία των πολυκατοικιών, χωρίς ιδιαίτερη μέριμνα για την ενεργειακή κλάση των κτηρίων, καθώς επείγουσα και πρώτιστη ανάγκη ήταν η δημιουργία κατοικιών.

Σ’ αυτά τα κτήρια, ως επί το πλείστον, καλούμαστε να ζήσουμε μέχρι και σήμερα, ενώ είναι απορίας άξιο το γεγονός ότι τα προγράμματα χρηματοδότησης ενεργειακής αναβάθμισης, όπως είναι το εξαιρετικά οικείο μας “Εξοικονομώ”, εξακολουθούν να επιδοτούν κυρίως παρεμβάσεις με κριτήρια αναγκών θέρμανσης, σε μια χώρα που “φλέγεται” τους περισσότερους μήνες του χρόνου!

Συμπερασματικά, τα ψυχρά υλικά δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν «πολυτέλεια» ή μια απρόσιτη τεχνολογική λύση. Είναι μια άμεση, εφαρμόσιμη και σχετικά φτηνή παρέμβαση. Αν συνδυαστούν με την ενίσχυση του αστικού πράσινου (δέντρα, βιοκλιματικά πάρκα, φυτεμένα δώματα κ.α), και τις ήδη χρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης, μπορούν να αλλάξουν ριζικά τη θερμοκρασία των ελληνικών πόλεων, κάνοντάς τις βιώσιμες και αναβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων.

Από την Ελεάνα Αλυσανδράτου

πηγή news.b2green.gr

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) θέτει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο της νέας Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ (ΤΟΤΕΕ) «Αειφόρος κατασκευή, αποκατάσταση και συντήρηση λιθόστρωτων επιστρώσεων στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα», που εντάσσεται στην Ομάδα των «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης».

 Η νέα Τεχνική Οδηγία περιλαμβάνει:

• Περιγραφή των δομικών συστατικών και των κατασκευαστικών στοιχείων των λιθόστρωτων επιστρώσεων

• Περιγραφή των κατασκευαστικών βημάτων και λεπτομερειών των λιθόστρωτων επιστρώσεων

• Αναφορά στα τεχνικά χαρακτηριστικά των δομικών λίθων και στις μεθόδους δοκιμών τους

• Αναλυτική περιγραφή των οικολογικών λειτουργιών των λιθόστρωτων επιστρώσεων και της συμβολής τους ως πράσινη υποδομή στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής

• Ανασκόπηση του ισχύοντος κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου και ανάδειξη προτάσεων εμπλουτισμού, τόσο για την αποκατάσταση υφιστάμενων όσο και για την κατασκευή νέων λιθόστρωτων επιστρώσεων

• Περιγραφή των παραγόντων που επηρεάζουν το κόστος τέτοιων έργων, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υλοποίησής τους

Η νέα Τεχνική Οδηγία απευθύνεται ενδεικτικά και όχι περιοριστικά: σε μηχανικούς, δασολόγους και γενικά μελετητές και εργολάβους/τεχνίτες, προκειμένου να μελετήσουν, να ορίσουν προδιαγραφές, να επιβλέψουν ή/και να υλοποιήσουν ένα τεχνικό έργο λιθόστρωτων επιστρώσεων με έμφαση στην αειφόρο δόμηση σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α' και Β' βαθμού, στις αρμόδιες υπηρεσίες αδειοδότησης έργων λιθόστρωτων μονοπατιών και στον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.), ως φορέα υλοποίησης του Εθνικού Δικτύου Μονοπατιών, προσφέροντας με συνεκτικό τρόπο κατευθυντήριες οδηγίες και παραδείγματα για την αποκατάσταση υφιστάμενων ή/και την κατασκευή νέων λιθόστρωτων μονοπατιών σε ιδιώτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς μέσα από την αποκατάσταση υφιστάμενων ή/και την κατασκευή νέων λιθόστρωτων επιστρώσεων.

Το ΤΕΕ, έχοντας την αρμοδιότητα για τη σύνταξη Τεχνικών Οδηγιών (ΤΟΤΕΕ), συμβάλλει στη διαμόρφωση ενιαίων, τεκμηριωμένων και αξιόπιστων προδιαγραφών για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση τεχνικών έργων. Στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου ως Τεχνικού Συμβούλου της Πολιτείας, το ΤΕΕ αναλαμβάνει την ευθύνη σύνταξης και επικαιροποίησης οδηγιών που εναρμονίζουν την ελληνική πρακτική με τα ισχύοντα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα, διασφαλίζοντας την ποιότητα, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των κατασκευών. Τον Νοέμβριο του 2025 εκδόθηκε από το ΤΕΕ η ΤΟΤΕΕ 0, η πρώτη καθοδηγητική Οδηγία για την εκπόνηση των «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης». Οι «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης» αποτελούν ομάδα Τεχνικών Οδηγιών που θέτουν τους κανόνες ώστε οι κατασκευές να είναι ποιοτικές, ασφαλείς, να μην ρυπαίνουν, να εξοικονομούν ενέργεια, να χρησιμοποιούν σωστά τους φυσικούς πόρους και να προστατεύουν το περιβάλλον. Η νέα ΤΟΤΕΕ για τα λιθόστρωτα αποτελεί το πρώτο εξειδικευμένο κείμενο της ομάδας αυτής.

Συμμετοχή στη διαβούλευση

Το κείμενο του σχεδίου της ΤΟΤΕΕ είναι αναρτημένο στην ειδική ιστοσελίδα του ΤΕΕ: web.tee.gr

Η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωθεί στις 20 Σεπτεμβρίου 2026. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις υποβάλλονται στο email sci-work@central.tee.gr, με θέμα μηνύματος «Δημόσια διαβούλευση για ΤΟΤΕΕ λιθόστρωτων Μονοπατιών».

Τι περιλαμβάνει η νέα ΤΟΤΕΕ για τα λιθόστρωτα

Η δημόσια διαβούλευση αφορά το πλήρες κείμενο της νέας Τεχνικής Οδηγίας, που εκπονήθηκε από ομάδα εργασίας του ΤΕΕ (Ίωνας Σκλαβούνος, Γρηγόρης Κουτρόπουλος, Γεωργία Κανελλοπούλου, Χριστόφορος Θεοχάρης, Ιωάννα Ντούτση) και εστιάζει σε τέσσερις βασικούς άξονες.

Στο πεδίο εφαρμογής, η Οδηγία αφορά κατά προτεραιότητα κηρυγμένους παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους και λιθόστρωτα μονοπάτια της υπαίθρου, με πρόσθετη αναφορά σε μικρούς οικισμούς (κάτω των 2.000 κατοίκων) και προϋφιστάμενους του 1923, χωρίς να καλύπτει αναπλάσεις εντός σύγχρονου αστικού ιστού, αναλημματικούς τοίχους, καταστρώματα γεφυριών ή προσβασιμότητα ΑμεΑ.

Κεντρική συμβολή της Οδηγίας είναι η τεκμηρίωση των λιθόστρωτων ως «πράσινης υποδομής», μέσα από πέντε άξονες περιβαλλοντικής λειτουργίας: την υδρολογική διάσταση (διήθηση ομβρίων μέσω διαπερατών αρμών, συγκράτηση και εξομάλυνση ροής, εμπλουτισμός υδροφόρου ορίζοντα, ρόλος παραδοσιακών στοιχείων όπως τα «ρίχτια»/«ούγιες»), τη θερμική-κλιματική λειτουργία (ρύθμιση επιφανειακής θερμοκρασίας, εξατμιστική ψύξη μέσω αρμών, συμβολή στον μετριασμό της αστικής θερμικής νησίδας), τα υλικά και τη βιωσιμότητα (τοπική προμήθεια, ανθεκτικότητα, κυκλικότητα και επαναχρησιμοποίηση λίθου), τη βιοποικιλότητα (υγεία και βιολογική δραστηριότητα εδάφους, μικρο-ενδιαιτήματα, οικολογική συνδεσιμότητα) και την πολιτισμική-χρονική διάσταση (προσαρμοστικότητα στον χρόνο, τοπική ταυτότητα, παραδοσιακές πρακτικές συντήρησης).

Σε τεχνικό-κατασκευαστικό επίπεδο, περιγράφονται αναλυτικά τα στάδια υλοποίησης —εξυγίανση εδάφους και διαμόρφωση υποστρώματος, κατασκευή δομικού πλαισίου (πλευρικά όρια, ούγιες), συμπλήρωση καταστρώματος, αρμολόγημα με μίγμα άμμου-χώματος— καθώς και εξειδικεύσεις ανά τύπο επέμβασης και περιβάλλον εφαρμογής, με έμφαση στα κρίσιμα σημεία σχεδιασμού.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στους φυσικούς δομικούς λίθους: κριτήρια επιλογής βάσει ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου, γεωλογικές παρατηρήσεις, φυσικομηχανικές ιδιότητες (πυκνότητα, πορώδες, υδαταπορρόφηση, μηχανική αντοχή) κατά τα πρότυπα ΕΝ 1936, ΕΝ 12407, ΕΝ 13755, μεθόδους αναγνώρισης στο πεδίο και τους συνήθεις τύπους λίθων σε ελληνικά ξερολιθικά καταστρώματα (ασβεστόλιθος, μάρμαρο, γρανίτης, ηφαιστειακά πετρώματα).

Η Οδηγία περιλαμβάνει επίσης ανασκόπηση του νομοθετικού πλαισίου (προστασία παραδοσιακών οικισμών, άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ξερολιθιάς — εγγεγραμμένη στην UNESCO από το 2018, διαχείριση ΑΕΚΚ), αναλυτικά περιγραφικά τιμολόγια εργασιών, παράγοντες κόστους λόγω των απαιτητικών συνθηκών υλοποίησης, καθώς και παράρτημα με πρακτικές προς αποφυγή (π.χ. χρήση σκυροδέματος και ομοιόμορφων λίθων μικρού πάχους σε παραδοσιακά λιθόστρωτα).

Γιατί τώρα μια ΤΟΤΕΕ για τα λιθόστρωτα μονοπάτια;

Όπως αναφέρεται στον πρόλογο της ΤΟΤΕΕ από την ομάδα συγγραφής και την επιμέλεια του ΤΕΕ, τα λιθόστρωτα συγκαταλέγονται στις πλέον χαρακτηριστικές παραδοσιακές υποδομές του ελληνικού τοπίου. Αποτελούν καρπό μιας μακράς εμπειρικής τεχνογνωσίας, που συνδυάζει την υψηλή μηχανική αντοχή με τη συνετή διαχείριση του νερού και του εδάφους. Σχεδιασμένα ώστε να ακολουθούν τις κλίσεις του εδάφους και να διοχετεύουν τα όμβρια ύδατα μέσω της διήθησης και της φυσικής αποστράγγισης —περιορίζοντας την επιφανειακή απορροή και αποτρέποντας τη διάβρωση— και κατασκευασμένα με τοπικά υλικά και την τεχνική της ξερολιθικής δόμησης, συγκροτούν μια υδατοπερατή υποδομή που εναρμονίζεται με το τοπίο και αντέχει στον χρόνο.

Στην Ελλάδα, η μορφολογία του εδάφους, η γεωγραφική απομόνωση μεγάλων περιοχών και η βραδεία επέκταση του σύγχρονου οδικού δικτύου διαμόρφωσαν μια χώρα όπου το λιθόστρωτο αποτελούσε, επί αιώνες, τη ραχοκοκαλιά της χερσαίας μετακίνησης — για τους ανθρώπους, τα ζώα και τα κοπάδια. Από τη δεκαετία του 1960, ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση του οδικού δικτύου ανέτρεψαν αυτή τη συνθήκη. Η μαζική ασφαλτόστρωση άλλοτε επικάλυψε τους παλιούς ημιονικούς δρόμους και άλλοτε διέκοψε τη συνέχειά τους· πολλά χιλιόμετρα λιθόστρωτων εγκαταλείφθηκαν και χάθηκαν σταδιακά μέσα στη βλάστηση, τις κατολισθήσεις, τις επιχωματώσεις και τη διάβρωση. Τις τελευταίες δεκαετίες, η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τον τουρισμό της υπαίθρου, αλλά και η ευρύτερη επανεκτίμηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ανέδειξαν την ανάγκη αποκατάστασης και συντήρησης των λιθόστρωτων — τόσο στα μονοπάτια της υπαίθρου όσο και εντός των οικισμών. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται συχνά χωρίς προδιαγραφές προσαρμοσμένες στην τοπική τεχνοτροπία και στα παραδοσιακά υλικά, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται η ιστορική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία εκείνου ακριβώς του στοιχείου που επιχειρούν να αναδείξουν. Η ανάγκη ενός κοινού πλαισίου αναφοράς, που να κατοχυρώνει την ορθή πρακτική, καθίσταται έτσι επιτακτική.

Παράλληλα με την αξία τους ως κληρονομιά, τα λιθόστρωτα ενσωματώνουν εμπειρικές αρχές που η σύγχρονη επιστήμη επανεκτιμά ως θεμέλια του βιώσιμου σχεδιασμού. Η επιτόπια διήθηση και διαχείριση των ομβρίων υδάτων, η αξιοποίηση τοπικών πόρων με ελάχιστη μεταφορά και η επανάχρηση του υλικού προεικονίζουν έννοιες που αποδίδουμε πλέον με όρους όπως η γαλάζια-πράσινη υποδομή και η κυκλική οικονομία. Συγχρόνως, η υδατοπερατότητα και η θερμική συμπεριφορά των φυσικών λίθων προσφέρουν απαντήσεις σε σύγχρονες κλιματικές προκλήσεις, από τη διαχείριση των έντονων βροχοπτώσεων έως τον μετριασμό της υπερθέρμανσης των κοινόχρηστων χώρων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η νέα ΤΟΤΕΕ εμβαθύνει σε τεχνικά και κατασκευαστικά ζητήματα, στις οικολογικές, περιβαλλοντικές και κλιματικές λειτουργίες των λιθόστρωτων, καθώς και σε ζητήματα κοστολόγησης, χρήσης τοπικών υλικών και επανάχρησης. Με βάση τις παραπάνω αρχές, η νέα Τεχνική Οδηγία επιδιώκει να λειτουργήσει ως ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς για την αποκατάσταση, τη συντήρηση και την κατασκευή λιθόστρωτων επιστρώσεων. Η τήρηση των κατευθύνσεών της μπορεί να εξασφαλίσει ότι κάθε παρέμβαση —αποκατάσταση παλαιού ή κατασκευή νέου λιθόστρωτου— δεν θα εισάγει ένα ξένο στοιχείο στο τοπίο, αλλά θα εντάσσεται οργανικά στην τοπική παράδοση και θα διατηρεί ζωντανή την εμπειρική γνώση που τη γέννησε.

Τι είναι οι ΤΟΤΕΕ

Το ΤΕΕ — ως Τεχνικός Σύμβουλος της Πολιτείας — έχει συνδράμει καθοριστικά σε ανάλογα θέματα που αφορούν στον κτιριακό τομέα, τα έργα υποδομής αλλά και την ενεργειακή αποδοτικότητα στη χώρα μας, όπως οι ΤΟΤΕΕ για τα κτίρια, η ΤΟΤΕΕ Οδοφωτισμού, το Παρατηρητήριο Ενέργειας του ΤΕΕ, η λειτουργία του ως Εθνικός Συντονιστής του Συμφώνου των Δημάρχων για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή αλλά και ως Εθνικού Τμήματος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ενέργειας (WEC).

Οι Τεχνικές Οδηγίες του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΟΤΕΕ), ιστορικώς και παγίως, στοχεύουν να καλύψουν υπάρχοντα — κάθε φορά — κενά στις Ελληνικές Τεχνικές Προδιαγραφές που διέπουν τον κατασκευαστικό και τον παραγωγικό τομέα και αποτελούν τη σταθερή επιβεβαίωση της πολιτικής του ΤΕΕ να συμβάλλει στη δημιουργία τεχνολογικής υποδομής στη Χώρα μας.

Τα κείμενα των ΤΟΤΕΕ δίνουν συστάσεις σχετικές με το σχεδιασμό, την επιλογή των υλικών και εξαρτημάτων, την κατασκευή, την εγκατάσταση, τη συντήρηση και τη χρήση ενός τεχνικού έργου. Με αυτά τα κείμενα προωθείται ο στόχος του ΤΕΕ να δοθεί συγκεκριμένο περιεχόμενο και να καθορισθούν οι κανόνες της τέχνης και της επιστήμης σε όλα τα στάδια της ζωής ενός τεχνικού έργου (σχεδιασμός, μελέτη, κατασκευή, επίβλεψη, παραλαβή, συντήρηση, χρήση).

Οι ΤΟΤΕΕ αποτελούν οδηγίες του μεγαλύτερου επιστημονικού φορέα της χώρας και του επαγγελματικού φορέα των Ελλήνων Διπλωματούχων Μηχανικών προς τον τεχνικό κόσμο και τυχόν υποχρεωτική εφαρμογή τους καθιερώνεται μόνο με απόφαση του αρμόδιου υπουργού με ΥΑ που δημοσιεύεται σε ΦΕΚ.

Οι ΤΟΤΕΕ φιλοδοξούν να αποτελούν καθημερινό εργαλείο όλων των συντελεστών (και όχι μόνο των Μηχανικών) που συνεργάζονται στην εκτέλεση του έργου.

Μια έκθεση του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης αποτυπώνει τις υπεραναπτυγμένες περιοχές της Ελλάδας, αλλά και αυτές που έχουν ανάγκη από ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης

Ως «άνιση» και «ετεροβαρή» χαρακτηρίζει τη φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη στη χώρα μας η Αλεξάνδρα Γκεμιτζή, καθηγήτρια στο τμήμα Γεωπληροφορικής του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, που εκπόνησε σχετική μελέτη χαρτογραφώντας την ελληνική επικράτεια με μια νέα μέθοδο που συνδυάζει κοινωνικοοικονομικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες.

«Η μισή Ελλάδα, ανατολική και νότια, με πρώτη και κύρια την περιοχή του Αιγαίου, είναι υπερκορεσμένη. Η υπόλοιπη μισή, βόρεια και δυτική, χρειάζεται ενίσχυση μέσα από μια βιώσιμη ανάπτυξη», τονίζει η καθηγήτρια συμπυκνώνοντας το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Land.  

Η ομάδα του ΔΠΘ ανέπτυξε έναν δείκτη τον οποίο ονόμασε Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης (Carrying Capacity Index – CCDI), αξιοποιώντας ανοικτά δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς και μεγάλο όγκο περιβαλλοντικών δεδομένων μέσω των αποστολών δορυφορικής παρακολούθησης της Γης.

Ο υπολογισμός του CCDI βασίζεται στην ενσωμάτωση έξι επιπέδων πληροφοριών που περιγράφουν τη φυσική και την επηρεασμένη από τον άνθρωπο κατάσταση του πλανήτη.

Μια βασική παράμετρος που εξέτασε η ομάδα είναι ο Δείκτης Ανθρώπινης Τροποποίησης (HMI). Ο εν λόγω δείκτης εισήχθη στην επιστημονική έρευνα το 2022 από Αμερικaνούς ερευνητές και εξετάζει τον βαθμό στον οποίο έχει τροποποιηθεί κάθε περιοχή στο πέρασμα του χρόνου – από το ποσοστό του πληθυσμού στην κατάσταση των οδικών δικτύων, των δικτύων μεταφορών, αν έχει χρησιμοποιηθεί για παραγωγή ενέργειας κ.ά.

Ακολουθεί ο Δείκτης Τρωτότητας σε Καταστροφές (VDI). Ο συγκεκριμένος καταρτίστηκε από την Ε.Ε. το 2023 και προκύπτει από υποδείκτες περιβαλλοντικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικής αστάθειας κ.ά.

Στη συνέχεια, εξετάστηκαν η χρονική τάση στις Μεταβολές Αποθήκευσης Νερού (TWSC), η χρονική τάση του Δείκτη Φυλλικής Εκτασης για Υψηλή Βλάστηση (LAIH), η χρονική τάση του Δείκτη Φυλλικής Εκτασης για Χαμηλή Βλάστηση (LAIL) και το δίκτυο περιοχών προστασίας της φύσης Natura 2000 (NAT).

Ολοι οι προαναφερθέντες δείκτες περιγράφουν μέσω των επιμέρους τιμών τους ή της διαχρονικής τους τάσης την κατάσταση της επιφάνειας της Γης και των φυσικών πόρων που σχετίζονται με τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης και της επίδρασης από την κλιματική αλλαγή.

Ετσι συνδιαμορφώνουν τον Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης CCDI, ο οποίος κυμαίνεται από 0 (ελάχιστη φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη) έως 1 (υψηλότερη φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη).  

Χαρτογράφηση της χώρας με βάση τους έξι δείκτες που συνδιαμορφώνουν τον Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης – CCDI.

Τι σημαίνει στην πραγματικότητα φέρουσα ικανότητα για ανάπτυξη

Εξηγώντας πιο απλά την ουσία του παραπάνω όρου, η κ. Γκεμιτζή σημειώνει: «Η έννοια της φέρουσας ικανότητας στην ανάπτυξη αναφέρεται στο μέγιστο επίπεδο της ανθρώπινης δραστηριότητας και του πληθυσμού που ένα περιβάλλον ή σύστημα μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα χωρίς να υποβαθμιστεί. Ενσωματώνει οικολογικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη εξισορρόπησης της ανάπτυξης με τη βιώσιμη χρήση των πόρων. Το πρόβλημα που συνήθως υπάρχει όταν μιλάμε για θέματα όπως η βιώσιμη ανάπτυξη είναι η μη κατανόηση της έννοιας από τους πολίτες και τους πολιτικούς. Η συντριπτική πλειοψηφία πιστεύει ότι το πρόβλημα έγκειται στην έλλειψη υποδομών και όχι στην έλλειψη πόρων. Επικρατεί δηλαδή η λανθασμένη αντίληψη ότι υπάρχουν ανεξάντλητοι πόροι, όπως νερό, τρόφιμα, ενέργεια κ.ά., οι οποίοι για να γίνουν διαθέσιμοι προς χρήση χρειάζονται απλώς περισσότερες υποδομές. Και, ακόμα χειρότερα, σε κανένα σημείο του συλλογισμού των περισσότερων πολιτών δεν υπεισέρχεται η πρόνοια για τα υπόλοιπα πλάσματα που ζουν στην κάθε περιοχή, όπως και τα πολύτιμα οικοσυστήματα που υποστηρίζουν τη βιοποικιλότητα και που για να επιβιώσουν χρειάζονται και αυτά διαθέσιμους πόρους».

Επικρατεί η λανθασμένη αντίληψη ότι υπάρχουν ανεξάντλητοι πόροι, όπως νερό, τρόφιμα, ενέργεια κ.ά., οι οποίοι για να γίνουν διαθέσιμοι προς χρήση χρειάζονται απλώς περισσότερες υποδομές.

Τα συμπεράσματα της έκθεσης

Ξεκινώντας να αναλύει τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης, η κ. Γκεμιτζή σημειώνει καταρχάς πως τα μεγάλα αστικά κέντρα –Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα, Κόρινθος, Χαλκίδα, Ηράκλειο Κρήτης–, καθώς και η πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου –Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, μεγάλο τμήμα της Κρήτης– αλλά και οι παράκτιες περιοχές της νότιας και της ανατολικής χώρας –από Πάτρα μέχρι Καλαμάτα, Κόρινθο, ακτές Μεσσηνίας και Λακωνίας– παρουσιάζουν πολύ χαμηλή φέρουσα ικανότητα περαιτέρω ανάπτυξης (δείκτης CCDI

Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν ακόμη νησιά, καθώς και λιγότερο πυκνοκατοικημένες πόλεις, με τιμές δείκτη CCDI που κυμαίνονται από 0,50 έως 0,60 και οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως περιοχές με μέτριες δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Τα νησιά Χίος και Σάμος είναι δύο τέτοιες περιοχές.

Αντίθετα, πολύ μικρά αστικά κέντρα, όπως η Δράμα και οι Σέρρες, έχουν μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης (τιμές CCDI > 0,600), υποδεικνύοντας τη διαθεσιμότητα πόρων για περαιτέρω ανάπτυξη.

Μάλιστα, στις παραπάνω δύο περιοχές ο εναλλακτικός τουρισμός που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια (οινοτουρισμός και Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους στη Δράμα και οικολογικός τουρισμός στη λίμνη Κερκίνη και σε άλλες περιοχές των Σερρών) έχει ήδη δημιουργήσει ένα καλό μοντέλο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, το οποίο μπορεί να καλλιεργηθεί περαιτέρω.

Χαρτογράφηση της χώρας με βάση τον Δείκτη Φέρουσας Ικανότητας Ανάπτυξης CCDI.

Την ίδια καλή εικόνα με περιθώριο και συχνά και αναγκαιότητα για βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, εξαιτίας της ερήμωσης από κατοίκους, παρουσιάζουν και πολλές ορεινές περιοχές της Ελλάδας.

Ο CCDI είναι σχετικά υψηλός σε ορεινές περιοχές όπως η Πίνδος, η Ευρυτανία, τα ορεινά Τρίκαλα ή τα ορεινά Ιωάννινα. Σε όλες τις παραπάνω περιοχές, υπάρχουν ήδη θύλακοι βιώσιμου, εναλλακτικού τουρισμού. Την ίδια στιγμή, οι ορεινές περιοχές είναι πλούσιες σε φυσικούς πόρους και λιγότερο επηρεασμένες από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και ως εκ τούτου είναι πιο ικανές για μελλοντική ανάπτυξη.

Περιθώριο για ανάπτυξη έχει και το παράκτιο τμήμα της Ηπείρου – ακτογραμμές σε περιοχές όπως Σύβοτα και Πάργα.

Υδάτινοι πόροι και τρωτότητα σε φυσικές καταστροφές 

Η κ. Γκεμιτζή μας έδωσε και δύο τριάδες καλύτερων και χειρότερων περιοχών στα κομβικά ζητήματα των υδάτινων πόρων και της τρωτότητας σε φυσικές καταστροφές.

Κακή κατάσταση υδάτινων πόρων

1. Κρήτη και Κυκλάδες

2. Ανατολική Πελοπόννησος – Λακωνία, Αργολίδα, Κορινθία

3. Αθήνα, Εύβοια, Χαλκιδική, Θράκη και παράκτιο τμήμα Βόρειας Ελλάδας             

Καλή κατάσταση υδάτινων πόρων

1. Από Πίνδο και πιο δυτικά, με πιο «αυτάρκη» όλων την Ηπειρο

2. Ανατολική Στερεά, Ευρυτανία, Μεσολόγγι, Καρπενήσι   

                      

Τρωτότητα σε φυσικές καταστροφές

1. Ρόδος – εξαιτίας των εκτεταμένων πυρκαγιών πέρυσι το καλοκαίρι

2. Εύβοια –διαδοχικές φυσικές καταστροφές– και Λέσβος – κοινωνικό θέμα/ μεταναστευτικό

3. Ροδόπη, Εβρος – πολύ χαμηλά εισοδήματα κατοίκων

Παραδείγματα προς αποφυγή

Επιστρέφοντας στο θέμα της λάθος επικρατούσας αντίληψης για τη φέρουσα ικανότητα ανάπτυξης, η κ. Γκεμιτζή δίνει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περιοχή της Κρήτης, όπου, παρά την κρίσιμη κατάσταση των υδάτινων πόρων, θεωρείται ότι υπάρχει τρόπος να υποστηριχθεί περαιτέρω ανάπτυξη.

Οπως εξηγεί η ίδια: «Το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι Ηρακλείου προβλέπεται ότι θα εξυπηρετεί 12-15 εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο. Ομως δεν αναρωτηθήκαμε αν υπάρχουν οι διαθέσιμοι πόροι για να υποστηρίξουν τέτοιο τουριστικό ρεύμα και ταυτόχρονα να μην υπάρξει σημαντική υποβάθμιση ή κατάρρευση του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και της πολιτισμικής κληρονομιάς του νησιού».

Οσο για τα νησιά του Αιγαίου, αυτά, σύμφωνα με την κ. Γκεμιτζή, αποτελούν ειδική περίπτωση όπου θα πρέπει να εξεταστούν εξειδικευμένα μέτρα για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς είναι περιορισμένα σε έκταση και φυσικούς πόρους και αντιμετωπίζουν την πρόκληση της μαζικής τουριστικής ανάπτυξης που απειλεί να αλλοιώσει τον φυσικό τους χαρακτήρα. Οπως σημειώνει η καθηγήτρια: «Εδώ θα πρέπει άμεσα να εξεταστούν λύσεις για τον έλεγχο των τουριστικών ρευμάτων και την αντίστοιχη κατανάλωση των πόρων, όπως π.χ. επιβολή ανώτατου αριθμού επισκεπτών σε ευαίσθητες περιοχές, επιβολή ειδικού φόρου στους επισκέπτες, επιβολή ιδιαίτερα αυστηρών όρων δόμησης και επέμβασης στο φυσικό περιβάλλον και προώθηση μόνο των πραγματικά βιώσιμων επενδύσεων ανάπτυξης που ενισχύουν τις τοπικές κοινωνίες. Η Ελλάδα δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να αποτελέσει προορισμό για τουρισμό του γκολφ ή για τουρισμό της πισίνας».

Δήμητρα Τριανταφύλλου

Εικονογράφηση: Michael Kirki

πηγή 07.2024 kathimerini.gr

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες διαμερισμάτων για τα κοινόχρηστα μέρη και τις τεχνικές παρεμβάσεις

Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την αναμόρφωση του δικαίου της πολυκατοικίας και της οριζόντιας ιδιοκτησίας ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για εκατομμύρια ιδιοκτήτες. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου Κώδικα Ιδιοκτησίας, που θα εκσυγχρονίσει το σημερινό πλαίσιο, το οποίο στηρίζεται ακόμη σε μεγάλο βαθμό στον Ν. 3741/1929, δηλαδή σε ένα καθεστώς σχεδόν εκατό ετών.

Οι αλλαγές που προωθούνται αφορούν ζητήματα που συναντώνται καθημερινά στις πολυκατοικίες: την κατάτμηση και συνένωση διαμερισμάτων, την ενεργειακή αναβάθμιση, τις εργασίες σε κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη, την αξιοποίηση κοινών οικοπέδων, το δικαίωμα υψούν και τις εκκρεμείς μεταβιβάσεις.

Το βασικό συμπέρασμα όμως είναι σαφές: η νομοθετική απλοποίηση δεν σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης μπορεί να ενεργεί χωρίς τεχνικό και πολεοδομικό έλεγχο. Κάθε αλλαγή σε μια πολυκατοικία πρέπει να εξετάζεται ταυτόχρονα από ιδιοκτησιακή, τεχνική και πολεοδομική πλευρά.

Εδώ είναι κρίσιμος ο ρόλος του μηχανικού. Ο μηχανικός είναι εκείνος που θα ελέγξει αν αυτό που φαίνεται δυνατό από τον τίτλο, τη σύσταση ή τον κανονισμό μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί στην πράξη. Θα εξετάσει τα εγκεκριμένα σχέδια, τα χιλιοστά, τις αυθαιρεσίες, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, το Κτηματολόγιο, τους όρους δόμησης, τη στατική επάρκεια και τις απαιτούμενες άδειες.

Γι’ αυτό οι νέες ρυθμίσεις δεν πρέπει να διαβαστούν ως «κάνω ό,τι θέλω στο διαμέρισμά μου». Πρέπει να διαβαστούν ως προσπάθεια να λυθούν χρόνια προβλήματα, αλλά με κανόνες, τεχνική τεκμηρίωση και σεβασμό στα δικαιώματα όλων των συνιδιοκτητών.

Μέχρι πάντως να ψηφιστεί ο νέος νόμος, εξακολουθεί να ισχύει το σημερινό καθεστώς. Οι ανακοινώσεις δείχνουν την κατεύθυνση των αλλαγών, αλλά δεν αποτελούν ακόμη εφαρμοστέο δίκαιο.

Τι είναι η οριζόντια ιδιοκτησία;

Οριζόντια ιδιοκτησία είναι το δικαίωμα που έχει κάποιος σε ένα αυτοτελές τμήμα οικοδομής, όπως διαμέρισμα, κατάστημα, γραφείο, αποθήκη ή θέση στάθμευσης, μαζί με ποσοστό συνιδιοκτησίας στο οικόπεδο και στα κοινά μέρη του κτιρίου.

Με απλά λόγια, ο ιδιοκτήτης δεν έχει μόνο το διαμέρισμά του. Συμμετέχει και στο οικόπεδο, στον φέροντα οργανισμό, στο κλιμακοστάσιο, στην ταράτσα, στην όψη, στον ακάλυπτο και στις κοινές εγκαταστάσεις. Γι’ αυτό δεν μπορεί να ενεργεί σαν να του ανήκει ολόκληρο το κτίριο.

Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω μέσα στο διαμέρισμά μου;

Όχι απόλυτα. Μέσα στο διαμέρισμα υπάρχει ελευθερία, αλλά αυτή σταματά όταν η εργασία επηρεάζει κοινόχρηστα ή κοινόκτητα τμήματα, την όψη, τον φέροντα οργανισμό, τις εγκαταστάσεις ή τα δικαιώματα των άλλων ιδιοκτητών.

Άλλο είναι να βάψει κάποιος έναν εσωτερικό τοίχο και άλλο να γκρεμίσει τοίχο, να αλλάξει κουφώματα, να κλείσει μπαλκόνι, να περάσει σωληνώσεις από κοινόχρηστο χώρο ή να τοποθετήσει μόνιμη κατασκευή στην ταράτσα. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται προηγούμενος τεχνικός έλεγχος και, ανάλογα με την περίπτωση, πολεοδομική άδεια, συναίνεση ή έλεγχος του κανονισμού.

Τι αλλάζει με τον νέο Κώδικα Ιδιοκτησίας στα τεχνικά έργα;

Ο νέος Κώδικας Ιδιοκτησίας έχει στόχο να συγκεντρώσει τις διάσπαρτες διατάξεις και να δώσει πιο σύγχρονες λύσεις σε προβλήματα που σήμερα μπλοκάρουν την αξιοποίηση ακινήτων. Η κατεύθυνση είναι να γίνει πιο ευέλικτο το πλαίσιο, ώστε να μπορούν να προχωρούν τεχνικά έργα, ενεργειακές αναβαθμίσεις, μεταβιβάσεις και αλλαγές στη διαμόρφωση των ιδιοκτησιών.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι καταργείται ο τεχνικός και πολεοδομικός έλεγχος. Αντίθετα, όσο πιο σύνθετες γίνονται οι δυνατότητες αξιοποίησης, τόσο πιο αναγκαίος γίνεται ο ρόλος του μηχανικού.

Θα μπορώ να χωρίσω ένα μεγάλο διαμέρισμα σε δύο μικρότερα;

Μία από τις βασικές αλλαγές που προωθούνται είναι η δυνατότητα κατάτμησης διαμερισμάτων, ακόμη και όταν ο υφιστάμενος κανονισμός της πολυκατοικίας το απαγορεύει. Η ρύθμιση αυτή συνδέεται με την ανάγκη αξιοποίησης μεγάλων οροφοδιαμερισμάτων και αύξησης της διαθέσιμης κατοικίας, κυρίως στα αστικά κέντρα.

Ωστόσο, η κατάτμηση δεν είναι απλή υπόθεση. Δεν αρκεί ένας ιδιοκτήτης να χωρίσει εσωτερικά ένα διαμέρισμα με έναν τοίχο. Πρέπει να ελεγχθεί αν δημιουργούνται δύο λειτουργικά αυτοτελείς κατοικίες, αν υπάρχουν ανεξάρτητες παροχές, αν εξασφαλίζονται φωτισμός και αερισμός, αν επηρεάζονται εγκαταστάσεις, όπως αποχέτευση, ηλεκτρομηχανολογικά δίκτυα, θέρμανσης κ.λπ., αν απαιτείται άδεια και αν πρέπει να τροποποιηθεί η σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας.

Επίσης, κάθε αλλαγή πρέπει να μπορεί να αποτυπωθεί σωστά στην Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και στο Κτηματολόγιο, ώστε να μη δημιουργηθούν προβλήματα σε μελλοντική μεταβίβαση.

Μπορούν να ενωθούν δύο διαμερίσματα;

Η συνένωση διαμερισμάτων είναι επίσης ένα θέμα που απασχολεί πολλούς ιδιοκτήτες. Μπορεί να αφορά δύο γειτονικά διαμερίσματα στον ίδιο όροφο ή δύο ιδιοκτησίες σε διαφορετικά επίπεδα.

Και εδώ απαιτείται προσοχή. Αν ανοίγεται τοίχος, πρέπει να ελεγχθεί αν είναι φέρων ή μη φέρων. Αν αλλάζουν εγκαταστάσεις, χρήσεις ή προσβάσεις, πρέπει να διαπιστωθεί αν απαιτείται άδεια. Αν δύο αυτοτελείς οριζόντιες ιδιοκτησίες γίνονται μία, μπορεί να απαιτείται και συμβολαιογραφική τροποποίηση της σύστασης.

Η συνένωση, επομένως, δεν είναι μόνο τεχνική εργασία. Είναι και ιδιοκτησιακή μεταβολή.

Τι αλλάζει για την ενεργειακή αναβάθμιση των πολυκατοικιών;

Ένα από τα μεγάλα προβλήματα σήμερα είναι ότι πολλές πολυκατοικίες δεν μπορούν να προχωρήσουν σε εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης επειδή δεν συγκεντρώνονται οι απαιτούμενες πλειοψηφίες ή επειδή υπάρχουν αντιρρήσεις από συνιδιοκτήτες.

Το νέο πλαίσιο αναμένεται να διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων για εργασίες όπως θερμομόνωση, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, αντλιών θερμότητας ή άλλων σύγχρονων συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας.

Όμως και εδώ χρειάζεται τεχνική τεκμηρίωση. Η θερμομόνωση επηρεάζει τις όψεις, τα φωτοβολταϊκά καταλαμβάνουν κοινόχρηστο χώρο στο δώμα, οι αντλίες θερμότητας έχουν βάρος, θόρυβο και εγκαταστάσεις, ενώ κάθε επέμβαση πρέπει να είναι σύμφωνη με την πολεοδομική νομοθεσία.

Τι σημαίνει αξιοποίηση κοινών οικοπέδων και δικαιώματος υψούν;

Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά τεχνικά ζητήματα της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας. Σε πολλές παλιές οικοδομές υπάρχουν κοινά οικόπεδα, αδιάθετα ποσοστά, υπόλοιπο συντελεστή δόμησης ή δικαίωμα υψούν, δηλαδή δικαίωμα προσθήκης ορόφου ή ορόφων πάνω από υφιστάμενο κτίριο.

Στην πράξη, πολλά τέτοια δικαιώματα μένουν αναξιοποίητα, είτε γιατί οι τίτλοι είναι παλιοί και ασαφείς, είτε γιατί δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ συνιδιοκτητών, είτε γιατί δεν έχει γίνει ο απαραίτητος τεχνικός έλεγχος.

Το ότι υπάρχει δικαίωμα υψούν σε ένα συμβόλαιο δεν σημαίνει ότι μπορεί οπωσδήποτε να χτιστεί νέος όροφος. Πρέπει να ελεγχθεί αν υπάρχει υπόλοιπο συντελεστή δόμησης, αν το επιτρέπει το ισχύον πολεοδομικό καθεστώς, αν επαρκεί το ύψος, αν το κτίριο μπορεί στατικά να δεχθεί προσθήκη και αν υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές που επηρεάζουν τη δυνατότητα έκδοσης άδειας.

Το ίδιο ισχύει και για τα κοινά οικόπεδα. Για να αξιοποιηθούν, χρειάζεται έλεγχος τίτλων, τοπογραφικό, Κτηματολόγιο, όροι δόμησης, αρτιότητα, οικοδομησιμότητα, υφιστάμενα κτίσματα και τυχόν περιορισμοί από ειδικά καθεστώτα προστασίας.

Τι ισχύει για τα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη;

Τα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη, όπως η ταράτσα, η στέγη, ο ακάλυπτος, η πιλοτή, το κλιμακοστάσιο, οι διάδρομοι, οι όψεις και ο φέρων οργανισμός, δεν μπορούν να αλλάζουν αυθαίρετα από έναν ιδιοκτήτη.

Ακόμη και όταν υπάρχει αποκλειστική χρήση, για παράδειγμα σε τμήμα ταράτσας ή ακάλυπτου, αυτό δεν σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης μπορεί να χτίσει, να κλείσει ή να εγκαταστήσει μόνιμες κατασκευές χωρίς έλεγχο. Η αποκλειστική χρήση δεν είναι το ίδιο με την κυριότητα και δεν καταργεί την πολεοδομική νομοθεσία.

Τι πρέπει να ελέγξει ο ιδιοκτήτης πριν κάνει οποιαδήποτε εργασία;

Πριν από κάθε εργασία, κατάτμηση, συνένωση, προσθήκη ή αξιοποίηση δικαιώματος, ο ιδιοκτήτης πρέπει να συγκεντρώσει τον τίτλο του, τη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας, τον κανονισμό της πολυκατοικίας, τον πίνακα χιλιοστών, τα σχέδια της οικοδομικής άδειας, τυχόν τακτοποιήσεις αυθαιρέτων, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και τα στοιχεία του Κτηματολογίου.

Μόνο με αυτά τα στοιχεία μπορεί ο μηχανικός να δώσει ασφαλή απάντηση για το τι επιτρέπεται και με ποια διαδικασία.

Γιατί είναι σημαντικός ο ρόλος του μηχανικού;

Οι αλλαγές που προωθούνται μπορούν να διευκολύνουν την αξιοποίηση ακινήτων και να ξεμπλοκάρουν μεταβιβάσεις και τεχνικές παρεμβάσεις. Όμως η απλοποίηση της νομοθεσίας δεν σημαίνει ότι καταργείται ο τεχνικός και πολεοδομικός έλεγχος.

Ο μηχανικός είναι εκείνος που θα ελέγξει αν αυτό που φαίνεται δυνατό στα συμβόλαια, στη σύσταση ή στον κανονισμό μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί στην πράξη. Θα εξετάσει τα σχέδια, τις αυθαιρεσίες, το Κτηματολόγιο, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τους όρους δόμησης, τη στατική επάρκεια και τις απαιτούμενες άδειες.

Γι’ αυτό, πριν από κάθε εργασία, μεταβίβαση ή αξιοποίηση δικαιώματος σε πολυκατοικία, ο τεχνικός έλεγχος από μηχανικό είναι απαραίτητος, ώστε ο ιδιοκτήτης να γνωρίζει τι πραγματικά μπορεί να κάνει νόμιμα, με ασφάλεια και χωρίς μελλοντικές εκκρεμότητες.

Της Γραμματής Μπακλατσή, τοπογράφου, πολεοδόμου, μηχανικού

πηγή taxydromos.gr

Η γεωμετρία του αστικού ιστού, οι σκουρόχρωμες επιφάνειες κυλινδρούμενου ασφαλτοτάπητα και οι ανθρωπογενείς εκπομπές θερμότητας από οχήματα και κλιματιστικά συστήματα εντείνουν το φαινόμενο της Αστικής Θερμικής Νησίδας (Urban Heat Island – UHI). Δεδομένα του οργανισμού Climate Central, έπειτα από ανάλυση 65 μητροπολιτικών κέντρων, δείχνουν ότι η τοπική ρυμοτομία και τα υλικά δόμησης αυξάνουν την αισθητή θερμοκρασία έως και κατά 8°C σε σύγκριση με τις περιαστικές περιοχές.

Το ζήτημα μετατοπίζεται πλέον από την απλή καταγραφή της επιφανειακής θερμοκρασίας του εδάφους στην ποσοτικοποίηση της θερμικής καταπόνησης του πληθυσμού. Η παρατεταμένη έκθεση σε επιβαρυμένα μικροκλίματα συνδέεται άμεσα με την καταγραφή αυξημένων ποσοστών καρδιαγγειακών επεισοδίων και αναπνευστικής ανεπάρκειας.

Πολεοδομικός Σχεδιασμός ανάλογα με τα Τοπικά Γεωγραφικά Χαρακτηριστικά

Η αντιμετώπιση της θερμικής αστικής επιβάρυνσης δεν επιδέχεται οριζόντιες λύσεις. Κάθε αστικό κέντρο παρουσιάζει διαφορετικό θερμικό προφίλ με βάση τη γεωγραφία και την πυκνότητά του, γεγονός που απαιτεί εξατομικευμένες προσομοιώσεις πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση.

Η Περίπτωση της Αθήνας: Μορφολογία και Παρεμποδισμένος Αερισμός

Η ελληνική πρωτεύουσα χαρακτηρίζεται από υψηλό συντελεστή δόμησης, στενούς αστικούς κάνθαρους (urban canyons) και φυσικά εμπόδια από τους γύρω ορεινούς όγκους που ανακόπτουν τους επικρατούντες ανέμους.

• Στρατηγική: Προτεραιότητα αποτελεί ο βιοκλιματικός ανασχεδιασμός για τη διευκόλυνση του αστικού αερισμού.

• Μηχανισμός: Η καθ’ ύψος εφαρμογή ψυχρών υλικών και φυτεμένων δωμάτων ψύχει τις ανώτερες αέριες μάζες. Οι μάζες αυτές κατερχόμενες εκτοπίζουν τον θερμό αέρα στο επίπεδο του δρόμου, επιτρέποντας στη θαλάσσια αύρα να διεισδύσει στον αστικό ιστό.

Το Μοντέλο του Σίδνεϊ και του Ντουμπάι: Ανάκτηση Ακτινοβολίας

Σε πόλεις που συνορεύουν με ερημικά οικοσυστήματα, η κύρια θερμική φόρτιση προέρχεται από την περιβάλλουσα γεωγραφία. Εκεί, η εκτεταμένη χρήση ανακλαστικών επιστρώσεων υψηλού Albedo (λευκά υλικά) στοχεύει στην απευθείας αποβολή της ηλιακής ακτινοβολίας εκτός της ατμόσφαιρας της πόλης, περιορίζοντας τη δημιουργία θερμών αερίων μαζών.

Τεχνολογίες Ψύξης και το Παράδειγμα της Σιγκαπούρης

Η Σιγκαπούρη, καταγράφοντας ρυθμό ανόδου της θερμοκρασίας διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, εφαρμόζει ένα κεντρικό πλάνο αστικής ανθεκτικότητας. Η στρατηγική της βασίζεται σε τρεις πυλώνες:

1. Ενσωμάτωση Κατακόρυτης Φύτευσης: Υποχρεωτική ένταξη πράσινων υποδομών στο κτιριακό κέλυφος.

2. Δίκτυα Τηλεψύξης (District Cooling): Υπόγεια κεντρικά συστήματα ψύξης που μειώνουν την ανάγκη για αυτόνομες εξωτερικές μονάδες κλιματισμού, εκμηδενίζοντας την απόρριψη θερμότητας στο περιβάλλον.

3. Δυναμική Σκίαση: Αρχιτεκτονικά στοιχεία που εμποδίζουν την ηλιακή γεωμετρία να θερμάνει τις επιφάνειες πεζών.

Η Αντιπαράθεση για τα Ανακλαστικά Υλικά στο Επίπεδο του Εδάφους

Η εφαρμογή ανακλαστικών υλικών σε οδοστρώματα παρουσιάζει διφορούμενα αποτελέσματα. Στο Λος Άντζελες (2022), η επίστρωση δρόμων με ειδικά ψυχρά υλικά μείωσε τη θερμοκρασία του αέρα κατά 1,9°C. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει μια σημαντική παρενέργεια:

Η ανάκλαση της ακτινοβολίας από το οδόστρωμα κατευθύνεται οριζόντια προς τους πεζούς. Αν και η θερμοκρασία του αέρα μειώνεται, η μέση ακτινοβολούμενη θερμοκρασία που δέχεται το ανθρώπινο σώμα αυξάνεται, χειροτερεύοντας τη θερμική άνεση σε επίπεδο πεζοδρομίου.

Η χρήση λευκών βαφών και ανακλαστικών μεμβρανών κρίνεται αποτελεσματική σχεδόν αποκλειστικά για στέγες και ψηλά κτίρια, όπου η ανακλώμενη ενέργεια διαφεύγει χωρίς να επηρεάζει τους χρήστες της πόλης.

Προκλήσεις και Εμπόδια Υλοποίησης στην Ελληνική Αγορά

Η μεταφορά αυτών των τεχνολογιών στην ελληνική πραγματικότητα αντιμετωπίζει συγκεκριμένα διαρθρωτικά προβλήματα:

• Υψηλό Κόστος Αρχικής Επένδυσης: Η εκτεταμένη χρήση εξειδικευμένων ψυχρών υλικών και η στατική ενίσχυση κτιρίων για τη δημιουργία φυτεμένων δωμάτων απαιτούν κεφάλαια που δύσκολα αποσβένονται χωρίς επιδοτήσεις.

• Πολυιδιοκτησία και Νομοθεσία: Η έλλειψη θεσμικού πλαισίου για κοινές παρεμβάσεις σε πολυκατοικίες καθιστά αδύνατη τη μαζική ενεργειακή αναβάθμιση των δωμάτων σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.

• Συντήρηση Υποδομών: Τα ανακλαστικά υλικά στο οδόστρωμα χάνουν την ανακλαστικότητά τους (Albedo) λόγω της ρύπανσης και της σκόνης, απαιτώντας συστηματικό καθαρισμό, ο οποίος αυξάνει το λειτουργικό κόστος για τους δήμους.

• Απουσία Μικροκλιματικών Μελετών: Η εφαρμογή λύσεων χωρίς προηγμένη υπολογιστική ρευστοδυναμική (CFD) ενέχει τον κίνδυνο εγκλωβισμού της θερμότητας αντί της αποβολής της.

Η Ουσία της Είδησης

Η αποτελεσματική θωράκιση των πόλεων έναντι της αστικής θερμικής νησίδας απαιτεί εξειδικευμένες μικροκλιματικές μελέτες ανά περιοχή, καθώς η οριζόντια χρήση ανακλαστικών υλικών στο έδαφος μπορεί να επιβαρύνει τη θερμική άνεση των πεζών. Η μορφολογία της Αθήνας επιβάλλει λύσεις που εστιάζουν στον φυσικό αερισμό και στην ψύξη των δωμάτων, και όχι σε αποσπασματικές επιστρώσεις οδοστρωμάτων.

πηγή news.b2green.gr

Μια νέα κυκλική γραμμή Μετρό βρίσκεται στον σχεδιασμό του ΟΑΣΑ για την επόμενη εικοσαετία. Μαζί με τις επεκτάσεις των γραμμών 1,2 και 4 αποτελούν την μελλοντική απεικόνιση του μητροπολιτικού σιδηροδρόμου στην Αθήνα. Παράλληλα προβλέπεται και ακόμα μια περιφερειακή γραμμή Μετρό που θα εξυπηρετεί περιοχές από τη Ιερά Οδό μέχρι και την Κατεχάκη.

Αυτό παρουσίασε ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΑΣΑ, Αντώνης Κεραστάρης την περασμένη εβδομάδα σε εκδήλωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα προγράμματα του ΕΣΠΑ 2021-2027 στο Ζάππειο Μέγαρο.

Ο ευρύτερος σχεδιασμός επίσης περιλαμβάνει και τις επεκτάσεις του Τραμ αλλά και του Προαστιακού Σιδηροδρόμου δημιουργώντας μέχρι το 2045 ένα δίκτυο με μήκος που φτάνει τα 455 χιλιόμετρα (το μεγαλύτερο μέρος του θα είναι του Προαστιακού), θα διαθέτει 274 σταθμούς σε όλα τα μέσα, ενώ υπολογίζεται ότι θα μπορούν να πραγματοποιούνται 5,7 εκατομμύρια μετακινήσεις σε καθημερινή βάση. Με τον συγκεκριμένο σχεδιασμό θα εξυπηρετούνται 1,45 εκατομμύρια εργαζόμενοι.

Η νέα κυκλική γραμμή 5

Αν και ακόμα η νέα κυκλική γραμμή με χρώμα μωβ που θα αποτελέσει την 5η γραμμή Μετρό στην Αθήνα δεν έχει χωροθετημένους σταθμούς, ωστόσο με την αποτύπωση που έχει στον χάρτη που παρουσιάστηκε θα μπορεί να αποσυμφορήσει την ολοένα και αυξανόμενη κίνηση των κεντρικών σταθμών της πρωτεύουσας ενώ θα μετακινεί πολύ γρήγορα από γραμμή σε γραμμή σε κυρίως περιοχές πέριξ του ιστορικού κέντρου.

Με βάση τον χάρτη αν θεωρήσουμε ως σημείο εκκίνησης τον σταθμό Αμπελόκηποι (σε σύνδεση με τη γραμμή 3), μετά καλύπτει την Μιχαλακοπούλου, το Παγκράτι, θα συναντά τη γραμμή 4 στην Καισαριανή, θα συνεχίζει στον Βύρωνα, προφανώς θα περιλαμβάνει σταθμό στο σχεδιαζόμενο Κυβερνητικό Πάρκο στο πρώην ακίνητο της ΠΥΡΚΑΛ, θα συνδέεται με τη γραμμή 2 στον σταθμό Άγιο Δημήτριο και από εκεί θα κατευθύνεται προς Νέα Σμύρνη όπου θα συνδέεται κοντά στην πλατεία Νέας Σμύρνης με το Τραμ.

Ακολούθως η πορεία θα είναι προς την Καλλιθέα όπου θα συναντά σταθμό τόσο τον νέο κλάδο της γραμμής 1 (Θησείο-ΚΠΙΣΝ) στην Δαβάκη αλλά και την γραμμή 1 στο σταθμό Καλλιθέα. Στη συνέχεια θα συναντά τον σταθμό Ρουφ του Προαστιακού Σιδηροδρόμου και πηγαίνοντας πιο δυτικά προβλέπεται σταθμός τόσο στη συμβολή Π.Ράλλη και Κηφισού αλλά και στο σημείο που είναι σήμερα τα Village στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη.

Η μωβ κυκλική γραμμή θα συνεχίζει με πορεία βορειο-δυτική και θα συναντά τον σταθμό Χαϊδάρι της γραμμής 3 και ακόμα πιο βόρεια θα διαθέτει σταθμό επί της Λ.Αθηνών στο Δαφνί. Ολοκληρώνοντας την πορεία του -ιδιόμορφου- κύκλου, θα συνεχίζει επί της Λ.Αθηνών με σταθμούς στη συμβολή με Θηβών και Κηφισού, θα υπάρχει σταθμός στη Λένορμαν, σύνδεση με Σιδηρόδρομο και γραμμή 2 στον Κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό της Αθήνας, στη συνέχεια σύνδεση με τον σταθμό Βικτώρια της γραμμής 1 και τέλος με πορεία επί της Λ.Αλεξάνδρας θα συνδέεται με τον σταθμό Αλεξάνδρας της γραμμής 4 πιθανόν ακόμα έναν σταθμό στην συμβολή με Ιπποκράτους και επιστροφή στον σταθμό Αμπελόκηποι.

Συνολικά με βάση τον σχεδιασμό θα περιλαμβάνονται περίπου 21-23 σταθμοί στην τελική της μορφή. Αυτό θα διευκρινιστεί όταν υπάρξει η τελική χωροθέτηση των σταθμών της νέας κυκλικής γραμμής.

Το πιο σημαντικό που προσφέρουν γενικά οι κυκλικές γραμμές Μετρό είναι η μετακίνηση χωρίς να χρειάζεται η χρήση των κεντρικών σταθμών για αλλαγή γραμμής. Για παράδειγμα θα μπορεί κάποιος από τον Άγιο Δημήτριο να πάει στους Αμπελόκηπους σε 10-12 λεπτά παρακάμπτοντας το κέντρο. Το ίδιο για κάποιον που θέλει να ταξιδέψει π.χ. από το Χαϊδάρι στην Καλλιθέα ή από τη Βικτώρια στο Παγκράτι.

Παράλληλα η νέα γραμμή 5 εξυπηρετεί νέους σημαντικούς οδικούς άξονες της πόλης όπως η Μιχαλακοπούλου, η Φορμίωνος, την περιοχή της ΠΥΡΚΑΛ, την Αγίου Δημητρίου, την Συγγρού (στο κέντρο της), την Θηβών, μεγάλο μέρος της Λ.Αθηνών, τμήμα της Λένορμαν και όλη την Λ.Αλεξάνδρας.

Με την νέα αυτή κυκλική γραμμή παρατηρούμε ότι λείπει ο μέχρι σήμερα κλάδος της γραμμής 4 από Ευαγγελισμό προς Άνω Ηλιούπολη καθώς καλύπτεται από τμήμα της νέας κυκλικής γραμμής.

Η περιφερειακή γραμμή 6

Στον ίδιο χάρτη όμως παρουσιάζεται για πρώτη φορά και μια ημικυκλική περιφερειακή γραμμή με γαλάζιο χρώμα. Πρόκειται για μια γραμμή που ξεκινά επί της Ιεράς Οδού και τερματίζει στην Κατεχάκη. Καλύπτει σημαντικό μέρος από τα δυτικά και βόρεια προάστια λειτουργώντας επίσης ως “αποφορτιστής” του δικτύου Μετρό.

Η εκκίνηση γίνεται σε σύνδεση με τη γραμμή 3 και τον σταθμό Αιγάλεω. Στη συνέχεια έχει πορεία βόρεια και συναντά σταθμό της μελλοντικής κυκλικής γραμμής, συνεχίζει επί της Λεωφόρου Θηβών και συναντά τη γραμμή 2 στο σταθμό Περιστέρι.

Στη συνέχεια θα περνά από τις οδούς Κωνσταντινουπόλεως και Α.Παπανδρέου καλύπτοντας το Περιστέρι. Θα συναντά τον σταθμό Άγιοι Ανάργυροι του Προαστιακού και στη συνέχεια θα περνά από τον Κηφισό, πιθανόν να συναντά την γραμμή 1 στον σταθμό Άγιος Ελευθέριος και μετά θα καλύπτει σχεδόν συνολικά την Λεωφόρο Γαλατσίου.

Το τέλος της ημικυκλικής γαλάζιας γραμμής θα είναι περνώντας από την Άνω Κυψέλη, το Νέο Ψυχικό και τέρμα τον σταθμό Κατεχάκη όπου θα συναντά τις γραμμές 3 και 4.

Ο σταθμός Κατεχάκη, θα γίνει ο πρώτος σταθμός Μετρό στην Αθήνα όπου θα συναντιούνται 3 γραμμές Μετρό και θα λειτουργεί ως ένας υπερ-κόμβος μεταφορών για την πρωτεύουσα.

Οι επεκτάσεις των γραμμών 1, 2, 4

Στο ίδιο πλαίσιο, έχουμε και τις επεκτάσεις των γραμμών 1, 2 και 4. Πιο συγκεκριμένα:

-Η γραμμή 1 προβλέπεται να αποκτήσει έναν νέο υπόγειο κλάδο από το Θησείο μέχρι το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μέσω της οδού Δαβάκη στην Καλλιθέα

-Επίσης για την γραμμή 1 προβλέπεται υπόγεια επέκταση από την Κηφισιά μέχρι την Νέα Ερυθραία με τέρμα τον κόμβο Βαρυμπόμπης

-Η γραμμή 2 προβλέπεται να επεκταθεί από το Ελληνικό με 2 κλάδους προς τη Γλυφάδα. Ο ένας κλάδος θα καλύπτει και την αξιοποίηση του Ελληνικού (κάτι που ενδιαφέρει και την Lamda Development) και θα καταλήγει στην πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου, ενώ ο δεύτερος κλάδος θα πηγαίνει προς την Άνω Γλυφάδα και θα τερματίζει επί της Λεωφόρου Βουλιαγμένης

-Η γραμμή 2 προβλέπεται επίσης να επέκταθει με 2 διαδοχικές επεκτάσεις στα βορειο-δυτικά. Η πρώτη επέκταση είναι ήδη σε δημοπράτηση και αφορά το τμήμα Ανθούπολη-Ίλιον. Η δεύτερη επέκταση προβλέπει την προσθήκη του τμήματος μέχρι το Καματερό και μέχρι τις Αχαρνές.

Η γραμμή 4 προβλέπεται να επεκταθεί προς Μαρούσι-Λυκόβρυση μέσω της Λεωφόρου Κηφισίας, προς Πετρούπολη μέσω Περισσού και υπάρχει και μια νέα προσθήκη στο τμήμα Λυκόβρυση-Αχαρνές. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω δεν υπάρχει πλεόν ο κλάδος Ευαγγελισμός-Άνω Ηλιούπολη καθώς εντάχθηκε στην νέα κυκλική γραμμή.

Νίκος Καραγιάννης

πηγή ypodomes.com

Με γοργούς ρυθμούς, και εντός των χρονοδιαγραμμάτων, προχωρεί η ωρίμανση των μελετών για τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Αρχαιολογικού αλλά και του Επιγραφικού Μουσείου, αποτελώντας μέρος του κτηριακού συγκροτήματος, όπως ορίζεται από το οικοδομικό τετράγωνο Πατησίων, Τοσίτσα, Μπουμπουλίνας, Βασ. Ηρακλείου.

Μετά την έγκριση της οριστικής μουσειολογικής μελέτης του νέου Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείο (ΕΑΜ) και του Επιγραφικού Μουσείου (ΕΜ), το Συμβούλιο Μουσείων γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά επί της αντίστοιχης μουσειογραφικής προμελέτης των νέων εκθέσεών τους. Τις προμελέτες εκπόνησε το αρχιτεκτονικό γραφείο Atelier Bruckner, σε συνεργασία με τα στελέχη του ΕΑΜ και του ΕΜ, καθώς και με τα αρχιτεκτονικά γραφεία David Chipperfield Architects και Tombazis and Associates Architects, τα οποία έχουν αναλάβει την αρχιτεκτονική μελέτη για την αναβάθμιση και επέκτασή του αλλά και τις εταιρίες Kardoff Engineering, Werner Sobek, WHP, για τις μελέτες φωτισμού, ηλεκτρολογικού και μηχανικού εξοπλισμού και τις στατικές μελέτες, αντίστοιχα.

Αίθουσα Μέσης Εποχής του Χαλκού (ΕΑΜ). Φωτορεαλιστική απεικόνιση / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η μουσειογραφική προμελέτη έχει ως υπόβαθρο το σύνολο των εγκεκριμένων μελετών -αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής- για την επέκταση και αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου και πλουσιότερου αποθετηρίου αρχαίας ελληνικής τέχνης, παγκοσμίως. Η μουσειογραφική προμελέτη εστιάζει, κυρίως, στις γενικές σχεδιαστικές επιλογές, στην χωροθέτηση και την διάταξη των εκθεσιακών ενοτήτων, των εκθεμάτων και του εξοπλισμού, επιχειρώντας, σ΄ αυτό το στάδιο, να ανταποκριθεί συνολικά στις απαιτήσεις του μουσειολογικού σκεπτικού, διερευνώντας τη βέλτιστη προσέγγιση υλοποίησής τους. Έχουν ληφθεί υπόψη βασικές παράμετροι της κτηριακής μελέτης, και σε σημαντικό βαθμό το περιεχόμενο της θεματολογίας και οι ανάγκες του εκθεσιακού υλικού.

Ανοικτή αποθήκευση στον χώρο των απαρχών (ΕΠ). Φωτορεαλιστική απεικόνιση (1) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Η συνεργασία των μελετητών, όλων των κλάδων και των ειδικοτήτων, με τα στελέχη των δύο Μουσείων μας είναι συνεχής και υποδειγματική. Κοινός στόχος η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, όπως προβλέπονται στη Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση. Ο συνολικός επανασχεδιασμός των εκθέσεων των δύο Μουσείων, βάσει και της επέκτασης-αναβάθμισης του κτηριακού συγκροτήματος θα αποδώσει ένα σύγχρονο μουσείο παγκόσμιας εμβέλειας».

Διάταξη συλλογής Νεολιθικής Εποχής (ΕΑΜ). Φωτορεαλιστική απεικόνιση (1) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Βασική μέριμνα και σκεπτικό για την ανάπτυξη του εκθεσιακού σχεδιασμού, το οποίο χαρακτηρίζει τη γενικότερη αισθητική και την οργάνωσή του, είναι η ταύτιση και ο συμπληρωματικός χαρακτήρας που θα πρέπει να έχουν, βάσει της μελέτης επέκτασης του κτηρίου-μνημείου, στο στάδιο της μουσειογραφικής προμελέτης για τα δύο Μουσεία. Ο μουσειογραφικός σχεδιασμός στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει ως κύρια σημεία τα έργα της βασικής διαδρομής να διατρέχουν όλη την έκθεση, τόσο στο κέλυφος της επέκτασης όσο και στο ιστορικό κτήριο, λειτουργώντας ως “μαγνήτες”, αποτελώντας το νήμα που ενοποιεί τη μουσειολογική αφήγηση και οδηγεί τον επισκέπτη.

Έκθεση ιστάμεων αντικειμένων (ΕΑΜ) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Όσον αφορά στο Επιγραφικό Μουσείο, οι κυριότερες προτεινόμενες μουσειογραφικές επεμβάσεις συνοψίζονται στην καθοδηγούμενη πορεία της έκθεσης, στην ομαδοποίηση της εκτενούς εκθεσιακής αφήγησης σε χωροθεματικές ενότητες, στην ενσωμάτωση της πρακτικής της ανοικτής αποθήκευσης στην εκθεσιακή πορεία και στον συνδυασμό της παρατακτικής-χρονολογικής παρουσίασης των εκθεμάτων με τη δημιουργία νησίδων από εξέχοντα κυρίως επιγραφικά μνημεία, που αποδίδουν τις ιδιαίτερες θεματικές κάθε χρονολογικής περιόδου. Στην νέα έκθεση του ΕΜ παρουσιάζονται έως 650 επιγραφές σε χώρο επιφανείας έως 1.400 τ.μ.

Κεντρικός χώρος ισογείου με εμβληματικά έργα των συλλογών (ΕΑΜ). Φωτορεαλιστική απεικόνιση / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Συγκεκριμένα, η μουσειογραφική προμελέτη για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Επιγραφικό Μουσείο εστιάζει:

- στη μεθοδολογία της οργάνωσης, του προς έκθεση αρχαιολογικού υλικού

- στην οργάνωση των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων. Στο ΕΑΜ εστιάζει στην ανάδειξη και χωροθέτηση της εισαγωγής και του επιλόγου της έκθεσης, στην παρουσίαση του «κεντρικού άξονα», ο οποίος δομείται γύρω από εμβληματικά αντικείμενα - εκθέματα, παράλληλα με τον κεντρικό και τους γύρω από αυτόν, άξονες. Για το Επιγραφικό Μουσείο, η παρουσίαση της έκθεσης αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα (έκθεση σε νησίδες, ελεύθερα μνημεία, πανόραμα, ανοικτή αποθήκευση και έρευνα).

- στις βασικές αρχές σχεδιασμού (εκθεσιακού εξοπλισμού, φωτισμού, εποπτικών μέσων, σήμανσης), λειτουργικότητας του πάσης φύσεως εκθεσιακού εξοπλισμού και της γεωμετρίας των βασικών εκθεσιακών κατασκευών (προθήκες – βάθρα – ράφια – εποπτικό υλικό).

- στη γενικότερη αισθητική των εκθεσιακών χώρων του κτηρίου (μνημείου και επέκτασης) και εν γένει του τρόπου αποτύπωσης – οπτικοποίησης του μουσειολογικού σκεπτικού και των βασικών εκθεσιακών ενοτήτων στον χώρο, παρουσιάζοντας τις εκθεσιακές ενότητες -κυρίως- μέσω της πορείας των επισκεπτών και τα επίπεδα πληροφόρησης ανάλογα με την εκθεσιακή ενότητα και τις δυνητικές επιλογές του επισκέπτη.

- στην οπτική ταυτότητα των εκθεσιακών χώρων, του εξοπλισμού και του εποπτικού υλικού (χρωματική παλέτα, τυπογραφία, εικονογράφηση, ιεράρχηση περιεχομένου κλπ.)

- στα θέματα της φυσικής και νοητικής προσβασιμότητας στο εκθεσιακό περιεχόμενο και στον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Επιπλέον, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα ελεύθερα εκθέματα παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει την κατά το δυνατόν θέαση 360 μοιρών. Επιλεγμένα γλυπτά, ιδιαίτερα εκείνα με πολυχρωμία ή ευαίσθητα υλικά, παρουσιάζονται σε προθήκες. Υποστηρίζεται η αυτόνομη περιήγηση στην έκθεση για όλες τις ομάδες επισκεπτών. Γίνεται λελογισμένη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών, ενώ υιοθετείται μικτό σύστημα φωτισμού, που συνδυάζει τον ενσωματωμένο φωτισμό βιτρινών με τον φωτισμό ανάδειξης, εντός των αιθουσών. Η μουσειογραφική προμελέτη για το Επιγραφικό Μουσείο προβλέπει τη χωροθέτηση, την οργάνωση των ενοτήτων, την «έκθεση σε ράφια» και τη μορφή των προθηκών, ώστε να αποδοθούν ορθά οι θεματικές ενότητες και τα σημαντικά μνημεία.

Ενότητα «Κούροι και Κόρες» (ΕΑΜ). Φωτορεαλιστική απεικόνιση / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Φωτορεαλιστική απεικόνιση αίθουσας με εκθέματα από την Ανατολή και τη Δύση (ΕΑΜ) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Φωτορεαλιστική απεικόνιση ενότητας «Μετά την κρίση του 3ου αιώνα μ.Χ.» (ΕΠ) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Φωτορεαλιστική απεικόνιση. Ενότητα «Πανόραμα» στη Στοά (ΕΠ) (1) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Ενότητα «Αρχαϊκές Νεκροπόλεις» (ΕΑΜ). Φωτορεαλιστική απεικόνιση / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Φωτορεαλιστική απεικόνιση εσωτερικού αίθουσας κυπριακών αρχαιοτήτων (ΕΑΜ) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

Φωτορεαλιστική απεικόνιση. Αίθουσα «Από τα φοινικικά γράμματα στο αλφάβητο» (ΕΠ) / Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ

πηγή lifo.gr

Το Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών, το εμβληματικό ΟΑΚΑ, περνά σε μια νέα εποχή με τις εργασίες ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού όλων των εγκαταστάσεων.

Σαράντα τρία χρόνια μετά τα εγκαίνια του Κεντρικού Σταδίου και περισσότερα από είκοσι χρόνια μετά τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, υλοποιείται για πρώτη φορά ένα τόσο εκτενές, απαιτητικό και φιλόδοξο πρόγραμμα ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού όλων των εγκαταστάσεων.

• Πρόκειται για έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 155 εκατομμυρίων ευρώ, με χρηματοδότηση από το Υπουργείο Αθλητισμού, το Υπερταμείο και την Περιφέρεια Αττικής. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν δομικές ενισχύσεις, εκτεταμένες εργασίες συντήρησης, αναβάθμιση υποδομών και εκσυγχρονισμό κρίσιμων εγκαταστάσεων, με βασικό στόχο τη μακροχρόνια ασφάλεια, λειτουργικότητα και βιωσιμότητα του ΟΑΚΑ.

Το χρονοδιάγραμμα τηρείται σύμφωνα με τα ορόσημα που έχουν τεθεί, με καταληκτικό σημείο ολοκλήρωσης τον Ιούνιο του 2026. Κάθε στάδιο των εργασιών αποτελεί ένα ακόμη σταθερό βήμα προς τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, ασφαλούς και διεθνώς ανταγωνιστικού αθλητικού κέντρου.

 πηγή youtube.com/@upstories

Μια μελέτη για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παρουσιάζει με μελανά χρώματα την κατάσταση στην ελληνική επαρχία και προτείνει επενδύσεις. Τι είναι οι «μεταφορές κατόπιν αιτήματος».

Μόνο με ουσιαστική ενίσχυση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), με επενδύσεις σε υποδομές για τα παιδιά, την υγεία και τις μεταφορές, αλλά και με συμβολικές πρωτοβουλίες (όπως η δημιουργία πρότυπων παιδικών σταθμών ή κέντρων υγείας) μπορεί η Ελλάδα να σπάσει τον φαύλο κύκλο ερήμωσης της περιφέρειας. Μια μελέτη που παραδόθηκε πριν από λίγες ημέρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο («Improving Essential Services in the EU regions: The role of Cohesion Policy») επισημαίνει πως στην Ελλάδα το δημογραφικό τσουνάμι απειλεί να ερημώσει ολόκληρες περιφέρειες.

Το φαινόμενο αυτό ενισχύει έναν φαύλο κύκλο: η απουσία επαρκών υπηρεσιών ωθεί τους κατοίκους να εγκαταλείπουν τις περιοχές τους, γεγονός που με τη σειρά του καθιστά ακόμη δυσκολότερη τη διατήρηση αυτών των υπηρεσιών.
Η κατάσταση στην Ελλάδα γίνεται ακόμα πιο δύσκολη λόγω των γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων (συνδυάζει ορεινές περιοχές με δεκάδες νησιά) που καθιστούν πολύ πιο ακριβή την παροχή σειράς κοινωνικών υπηρεσιών από το δημόσιο.

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη

Ενώ η μέση πληθυσμιακή πυκνότητα κινείται σε μέτρια επίπεδα στα μεγάλα αστικά κέντρα, στις ορεινές και αγροτικές ζώνες της Ελλάδας η πυκνότητα πέφτει συχνά κάτω από τους 50 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο!

Η γεωγραφική απομόνωση είναι έντονη, ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιφέρειες, ενώ οι περισσότερες περιφέρειες της χώρας βρίσκονται σε καθεστώς επίμονης πληθυσμιακής μείωσης.

Τι είναι η «μεταφορική φτώχεια»

Η μελέτη χρησιμοποιεί έναν ακόμα δείκτη για να μετρήσει την ποιότητα ζωής στην ελληνική περιφέρεια: τον χρόνο μετακίνησης με το αυτοκίνητο. Για τους κατοίκους των απομακρυσμένων περιοχών της Ελλάδας, η απόσταση από τις βασικές υπηρεσίες μεταφράζεται σε «μεταφορική φτώχεια», μια έννοια που απέκτησε νομική υπόσταση το 2025. Η Ελλάδα διαθέτει πλήθος «απομακρυσμένων περιοχών», στις οποίες περισσότερο από το 50% των κατοίκων χρειάζονται πλέον των 45 λεπτών με το αυτοκίνητο για να φτάσουν στο πλησιέστερο αστικό κέντρο.

«Right to Stay»: Το δικαίωμα να μείνει κάποιος στον τόπο του

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τη στρατηγική έννοια του «Right to Stay», του δικαιώματος να μείνει κάποιος στον τόπο του. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικές της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζουν την ικανότητα των ανθρώπων να παραμένουν στις κοινότητές τους αντί να εξαναγκάζονται σε μετακίνηση λόγω οικονομικών ή δημογραφικών πιέσεων. Για την Ελλάδα, αυτό απαιτεί την αντιμετώπιση της «φτώχειας μετακίνησης», καθώς η εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο είναι συντριπτική, λόγω της απουσίας εναλλακτικών δηλαδή δημοσίου δικτύου συγκοινωνιών σε πολλές περιοχές.

Τα «αγκάθια» στον τομέα της Υγείας

Στον τομέα της υγείας, οι ανισότητες είναι χαοτικές. Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας απέχει πάνω από 30 λεπτά από το πλησιέστερο νοσοκομείο. Πολλά κέντρα υγείας εκτός αστικών κέντρων αντιμετωπίζουν προβλήματα στελέχωσης και έλλειψη σύγχρονου εξοπλισμού, αν και τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σοβαρές προσπάθειες αναβάθμισής τους.

Η παιδική φροντίδα συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα των νέων οικογενειών να παραμείνουν στην περιφέρεια. Στην Ελλάδα, η προσβασιμότητα παρουσιάζει κενά, καθώς πολλοί γονείς στην περιφέρεια χρειάζονται πάνω από 30 λεπτά για να προσεγγίσουν μια επαρκή εκπαιδευτική δομή. Αυτή η έλλειψη επηρεάζει άμεσα τις επιλογές κατοικίας των οικογενειών και την τοπική προσφορά εργασίας και συντελεί στον φαύλο κύκλο ερήμωσης. Οι νέες οικογένειες δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκείς υποδομές εκπαίδευσης και φεύγουν από την επαρχία. Έτσι, η τελευταία χάνει νέους και ειδικευμένους ανθρώπους, με αποτέλεσμα να μην είναι ελκυστική σε επενδυτές.

Με τη γήρανση να καλπάζει, οι ανάγκες φροντίδας στην ύπαιθρο είναι εκρηκτικές. Στις αγροτικές περιοχές, η υψηλή συγκέντρωση ηλικιωμένων απαιτεί ποιοτική υγειονομική περίθαλψη και υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας, οι οποίες όμως είναι συχνά οι πιο δύσκολες και ακριβές στην παροχή τους σε ορεινές περιοχές.

Τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν

Σύμφωνα με τη μελέτη, στην Ελλάδα, οι ορεινές περιοχές και η νησιωτικότητα λειτουργούν ως «πολλαπλασιαστές ανισοτήτων». Προτείνεται να συνεχιστούν οι επενδύσεις οδικές υποδομές, κινητές μονάδες υγείας και τηλεϊατρική, οι οποίες δεν «αντικαθιστούν» απλώς τις υπηρεσίες, αλλά μειώνουν τα χωρικά εμπόδια στο σημείο ακριβώς όπου η γεωγραφία μετατρέπεται σε κοινωνικό αποκλεισμό. Το πρόβλημα είναι πως πολλά έργα ολοκληρώνονται αλλά οι τοπικές αρχές δεν έχουν τα χρήματα και το προσωπικό για να τα συντηρήσουν ή να κρατήσουν ανεκτό επίπεδο ποιότητας. Στο μέλλον, τονίζεται, οι επενδύσεις σε εξοπλισμό θα πρέπει να εγκρίνονται μόνο εάν συνοδεύονται από ένα δεσμευτικό πλάνο στελέχωσης και μέσω κοινοτικών προγραμμάτων.

Στη μελέτη προτείνεται η θέσπιση «Εγγυημένου Χρόνου Πρόσβασης» σε συγκεκριμένες υπηρεσίες. Η Ελλάδα καλείται να ορίσει έναν «ελάχιστο κατάλογο» κοινωνικών υπηρεσιών, σε υγεία, εκπαίδευση κ.λπ., με αυστηρά γεωγραφικά κριτήρια.

Το Δημόσιο πρέπει να εγγυάται ότι κανένας κάτοικος της ορεινής Πίνδου ή των μικρών νησιών δεν θα απέχει περισσότερο από 30 λεπτά από μια επαρκή δομή πρωτοβάθμιας υγείας.

Για την αντιμετώπιση της «μεταφορικής φτώχειας», δηλαδή της έλλειψης επαρκούς δικτύου συγκοινωνιών, προτείνεται η χρηματοδότηση καινοτόμων λύσεων, όπως οι μεταφορές «κατόπιν αιτήματος» (on-demand transport), ειδικά για τις περιοχές της Ελλάδας με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα, ώστε να αρθεί ο αποκλεισμός των ηλικιωμένων. Στην ουσία θα υπάρχουν λεωφορεία ή βαν ή μικρότερα οχήματα που θα κυκλοφορούν κατόπιν αιτήματος από συγκεκριμένο αριθμό κατοίκων ενός χωριού ή κωμόπολης.

πηγή iefimerida.gr

Με τις διατάξεις του άρθρου 24 του Συντάγματος καθιερώνεται ιδιαίτερη κρατική προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος και των μνημείων της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς, όπως είναι τα διατηρητέα κτίρια, υπό την έννοια ότι το κράτος έχει την υποχρέωση να λαμβάνει ειδικά νομοθετικά μέτρα με τα οποία να εξασφαλίζεται η διαρκής προστασία τους.

Mεμονωμένα κτίρια – τμήματα κτιρίων – μέτωπο κτιρίων –συγκρότημα κτιρίων & στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου αυτών, οικιστικά σύνολα, μπορούν να χαρακτηριστούν ως διατηρητέα λόγω των ιδιαίτερων μορφολογικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων τους καθώς επίσης λόγω της ιστορικής τους αξίας είτε ως δείγματα επώνυμης αρχιτεκτονικής.

Η αποκατάσταση και ανάδειξη των διατηρητέων κτιρίων συμβάλλει στην αναβάθμιση του πολιτιστικού περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής κατοίκων και επισκεπτών.

Αρμοδιότητες

α) Χαρακτηρισμός κτιρίου/συνόλου/στοιχείου ως διατηρητέου

Ο χαρακτηρισμός ως διατηρητέου ή νεώτερου μνημείου γίνεται από διάφορους φορείς (ΥΠΕΝ, ΥΠΠΟΑ, καθώς και Υπ. Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής / Γεν. Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και Υπ. Εσωτερικών / Υφυπ. Μακεδονίας-Θράκης). Ο χαρακτηρισμός για ένα κτίριο μπορεί να είναι διπλός. Εκδίδονται δύο ξεχωριστές Υ.Α ή ένα κοινό Π.Δ. με πρόταση των δύο Υπουργών.

Το ΥΠΕΝ κηρύσσει διατηρητέα κτίρια και σύνολα βάσει του άρθρου 6 του ΝΟΚ (Ν.4067/2012) «περί προστασίας Αρχιτεκτονικής και Φυσικής κληρονομιάς»:

• το κτίριο στο σύνολό του ή τμήμα κτιρίου

• μόνο το κέλυφος ή και μόνο όψεις του κτιρίου

• στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου του κτιρίου, εντός του οικοπέδου π.χ. αυλές, κρήνες κλπ.

• συγκρότημα κτιρίων

• στοιχεία πολεοδομικού δικτύου όπως πλατείες, γέφυρες, λιθόστρωτα κλπ.

Τα κριτήρια χαρακτηρισμού είναι:

• Αρχιτεκτονική θεώρηση (αρχιτεκτονική αξία- αξιόλογα μορφολογικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία, θέση- σημείο αναφοράς για την περιοχή, ενιαίο σύνολο μαζί με άλλα (μέτωπο κ.λπ.)

• Ιστορική θεώρηση (μνήμη, σχέση με ιστορικό πρόσωπο, με αρχιτεκτονική/ τεχνολογική εξέλιξη)

• Χρηστική θεώρηση (χρήσεις που χαρακτηρίζουν συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, το κτίριο ως ιστορικό τεκμήριο για χρήσεις που χάνονται κλπ.)

• Περιβαλλοντική και Πολεοδομική θεώρηση (ιστορία πολεοδομικής εξέλιξης, εξέλιξης τυπολογίας κτισμάτων κ.λπ.)

β) Επισκευή και αποκατάσταση διατηρητέων κτιρίων

Για κάθε οικοδομική εργασία στο εξωτερικό και εσωτερικό του διατηρητέου κτιρίου απαιτείται η έγκριση του αρμόδιου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Όταν οι εργασίες (επισκευή,  εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων, ενίσχυση του φέροντος οργανισμού,  εσωτερική διαρρύθμιση, καθώς και επεμβάσεις για λόγους στατικούς ή λειτουργικούς του διατηρητέου κτιρίου) συνάδουν με τους όρους της απόφασης χαρακτηρισμού και δεν αλλοιώνουν τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και τα προστατευόμενα στοιχεία του διατηρητέου, μετά τη θετική γνωμοδότηση του αρμοδίου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής, εκδίδεται η οικοδομική άδεια από την οικεία Υπηρεσία Δόμησης.

γ) Καθορισμός συμπληρωματικών ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης σε διατηρητέα κτίρια (ειδική ρύθμιση)

Το άρθρο 6 παρ.3α και 3γ του ΝΟΚ καθορίζει και τη δυνατότητα καθορισμού συμπληρωματικών ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης σε διατηρητέα κτίρια (Ειδική ρύθμιση) κατά παρέκκλιση από κάθε γενική ή ειδική διάταξη εφόσον δεν αλλοιώνονται τα στοιχεία συνέτειναν στον χαρακτηρισμό τους, για την προσθήκη ή την αλλαγή χρήσης, καθώς και για την ανέγερση νέου κτιρίου επί ακινήτου στο οποίο βρίσκεται διατηρητέο κτίριο. Η διαδικασία προβλέπει έκδοση Απόφασης Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που εκδίδεται ύστερα από αιτιολογημένη έκθεση της ΔΑΟΚΑ (αιτιολογική έκθεση της αρμόδιας υπηρεσίας, η οποία αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ και στον οικείο Δήμο για τήρηση δημοσιοποίησης της αιτιολογικής έκθεσης κ.λ.π.) και γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.

Τα στοιχεία πληρότητας φακέλων είναι:

• Εγκρίσεις άλλων οργάνων

• Γνωμοδότηση Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Γνωμοδότηση αρμόδιας Υπηρεσίας ΥΠΠΟΑ (αν απαιτείται) – Ν. 3028/2002 Αρχαιολογικός Νόμος

• Φωτογραφική αποτύπωση (εξωτερική, εσωτερική, λεπτομέρειες, ευρύτερο περιβάλλον)

• Τεχνική – αιτιολογική έκθεση που περιλαμβάνει:

• ιστορικό κτιρίου – τεκμηρίωση οικοδομικών φάσεων

• περιγραφή υφιστάμενης κατάστασης (σύνολο του κτιρίου και περιβάλλων χώρος)

• παθολογία δομικών προβλημάτων – διακόσμου – υλικών

• τεκμηρίωση μεθοδολογίας επεμβάσεων αποκατάστασης διατηρητέου

• τεκμηρίωση πρότασης προσθήκης νέου κτιρίου, ώστε να μην θίγεται το διατηρητέο κτίριο και ο περιβάλλων χώρος του

• Τοπογραφικό διάγραμμα (ΕΓΣΑ/87)

• Διάγραμμα δόμησης

• όροι δόμησης – επιτρεπόμενες χρήσεις

• Βεβαίωση περί μη έκδοσης τίτλου μεταφοράς Σ.Δ. από το Τμήμα Γ’ της Δ/νσης Εφαρμογής Σχεδιασμού και Ελέγχου Δομημένου Περιβάλλοντος)

• Σχεδιαστική αποτύπωση υφιστάμενης κατάστασης (με σημείωση τυχόν φθορών, βλαβών κλπ.)

• Σχεδιαστική πρόταση αρχιτεκτονικής μελέτης αποκατάστασης του διατηρητέου κτιρίου (και αντίστοιχα σημείωση της μεθοδολογίας και τρόπου αποκατάστασης), καθώς και της προσθήκης κατ’ έκταση ή καθ΄ ύψος ή νέου κτιρίου στο ακίνητο με σχετικό υπόμνημα των υλικών

• Μελέτη συντήρησης αξιόλογων διακοσμητικών στοιχείων και υλικών του διατηρητέου, τόσο στο εξωτερικό, όσο και στο εσωτερικό του (από εξειδικευμένο συντηρητή)

• Χρωματική απόδοση όψεων

δ) Υπαγωγή ή μη αυθαιρέτων κατασκευών σε διατηρητέα κτίρια

Με τον ν.4495/17, άρθρο 117, προβλέπεται η υπαγωγή, υπό προϋποθέσεις, στις διατάξεις αναστολής επιβολής κυρώσεων, αυθαίρετων κατασκευών σε διατηρητέα κτίρια ή σε ακίνητα με διατηρητέα κτίρια. Μετά την κατάθεση φακέλου και αρχείων σε ηλεκτρονική μορφή, η ΔΑΟΚΑ εισηγείται στο ΚΕΣΑ για την έγκριση της υπαγωγής ή μη των αυθαίρετων κατασκευών και παραβάσεων που έχουν πραγματοποιηθεί σε διατηρητέα κτίρια  (άρθρο 117, παρ.1 του νόμου) ή  και σε κτίρια τα οποία έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας ή άλλον αρμόδιο Υπουργό όσο και ως νεότερων μνημείων από το Υπουργείο Πολιτισμού (άρθρο 117, παρ. 10). Μετά τη γνωμοδότηση του συμβουλίου γίνεται η επιστροφή του φακέλου προκειμένου να περαιωθεί η διαδικασία της υπαγωγής. Στις περιπτώσεις που προτείνονται εργασίες για την προσαρμογή των αυθαίρετων κατασκευών, ακολουθείται η διαδικασία της παρ. 2 του άρθρου 117 του ν.4495/2017.       

«Πλήθος ανορθολογισμών και αδικιών απέναντι στους πολίτες, απαξιώνοντας ή και εξαϋλώνοντας την ακίνητη περιουσία κυρίως των μικροϊδιοκτητών, παρά τις  προσπάθειες «καλλωπισμού» μετά το σάλο των αντιδράσεων, που έγινε με τη νομοθετική ρύθμιση τον περασμένο Ιούλιο στη Βουλή», επισημαίνει το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης  για την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος επανοριοθέτησης των οικισμών της χώρας.

♦ «Ακίνητα που έχουν αγοραστεί ή κληρονομηθεί και έχουν φορολογηθεί & φορολογούνται ακόμα ως οικόπεδα καταλήγουν να θεωρούνται αγροί, εγείροντας σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας και ασφάλειας δικαίου.

♦ Οικόπεδα μικρότερα των 150 τετραγωνικών μέτρων στην Ζώνη Α (σύνηθες στα συνεκτικά τμήματα των οικισμών) πλέον δεν οικοδομούνται.

♦ Στις Ζώνες Β (το συνεκτικό τμήμα που έχει δημιουργηθεί από το 1923 έως το 1983) , Β1 (το διάσπαρτο τμήμα που επίσης έχει δημιουργηθεί μέχρι το 198) και στη Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (ΖΑΟ) δεν υπάρχουν παρεκκλίσεις δόμησης.

♦ Αποκλείονται από τη νέα οριοθέτηση:

→Οικισμοί που είναι ολόκληροι (ή υπάρχουν εντός αυτών) Αρχαιολογικοί χώροι.

→Εκτάσεις πλάτους 200 μέτρων από τον άξονα υπεραστικών τμημάτων του βασικού (πρωτεύοντος) εθνικού οδικού δικτύου.

→Έκταση, η οποία δεν περιλαμβάνει συνεκτικό ή διάσπαρτο τμήμα οικισμού και η οποία αποκόπτεται από τον οικισμό με φυσικούς, τεχνητούς ή διοικητικούς φραγμούς γύρω από τον οικισμό (ρέματα, χαράδρες, ακτές, λίμνες, σημαντικούς οδικούς άξονες, σιδηροδρομικές γραμμές ή διοικητικά όρια Δήμου), δεν περιλαμβάνεται εντός του ορίου του. Και

→Κοιμητήρια.

♦ Σημαντικό ζήτημα προκύπτει και για τις κατατμήσεις οικοπέδων: με βάση τους ισχύοντες όρους δόμησης θα μπορούσαν να κατατμηθούν οικόπεδα σε νέα με εμβαδόν μεγαλύτερο των 300 τετραγωνικών & το αντίστοιχο πρόσωπο , αλλά από την άλλη, με βάση το ΠΔ δεν θα θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα (όταν γίνει η νέα οριοθέτηση) αφού θα έχουν δημιουργηθεί μετά τις 15/4/2025».

Αυτά, μεταξύ άλλων  επισημαίνονται σε απόφαση της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ/ΤΑΚ,  σχετικά με το Π.Δ. 194/2025 για οικισμούς κάτω των 2000 κατοίκων και υπογραμμίζεται ότι από τις νέες πολεοδομικές και χωροταξικές ρυθμίσεις για τους οικισμούς «η αναμενόμενη απώλεια εμπορικής αξίας για τους ιδιοκτήτες υπολογίζεται σε πάνω από 100 δισ. ευρώ πανελλαδικά».

Οι ιδιοκτησίες στους οικισμούς που μένουν τελικά χωρίς δικαίωμα δόμησης

Το πλήρες κείμενο της απόφασης της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ Τμήμα Ανατολικής Κρήτης σχετικά με το Π.Δ. 194/2025 για οικισμούς κάτω των 2000 κατοίκων, που υπογράφουν ο πρόεδρος Μιχαήλ Χωραφάς και ο αντιπρόεδρος  Εμμανουήλ Μπικάκης αναφέρει τα ακόλουθα:

Με την ψήφιση του Προεδρικού Διατάγματος (Π.Δ.) (ΦΕΚ 194/15-04-2025/τ. Δ’) καθορίζονται οι προδιαγραφές οριοθέτησης των οικισμών προ του 1923 & κάτω των 2000 κατοίκων (με βάση την τελευταία απογραφή) αλλά και οι όροι δόμησης αυτών , χρήσεις γης κλπ. , αποτελώντας το εργαλείο-οδηγό για τους μελετητές των εκπονούμενων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ ), για την οριοθέτηση των μη οριοθετημένων και την επαναοριοθέτηση των ήδη οριοθετημένων οικισμών. Σύμφωνα με το παραπάνω Π.Δ. οι οριοθετήσεις θα γίνουν με αυτοτελείς μελέτες οριοθέτησης και Π.Δ. για κάθε οικισμό, αποκλείοντας την διεύρυνση τους.

Με πρόσχημα και αφορμή τις ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ (για συγκεκριμένους οικισμούς σε Πήλιο & Ρέθυμνο (1268/2019, 56/2017, 3661/2005) διαπιστώνοντας «έλλειψη αρμοδιότητας των Νομαρχών για οριοθέτηση των οικισμών και επέκταση ορίων», ακυρώνονται συλλήβδην όλες τις οριοθετήσεις ορίων οικισμών που πραγματοποιήθηκαν μετά το 1983.

Έτσι καθορίζονται τρείς ζώνες στους οικισμούς:

-Το συνεκτικό – ιστορικό τμήμα προ του 1923 (Ζώνη Α),

-Το συνεκτικό τμήμα που έχει δημιουργηθεί από το 1923 έως το 1983 (Ζώνη Β) και

-Το διάσπαρτο τμήμα που επίσης έχει δημιουργηθεί μέχρι το 1983 (Ζώνη Β1) .

Συρρικνώνονται έτσι δραματικά τα υφιστάμενα όρια των οικισμών (περιοχές οι οποίες δομήθηκαν νόμιμα μετά το 1983), ενώ τροποποιούνται και οι προϋποθέσεις αρτιότητας – οικοδομησιμότητας καθώς και οι όροι δόμησης.

Ενδεικτικά στοιχεία, όπως αποτυπώθηκαν και στην απόφαση της Δ.Ε του ΤΕΕ -ΤΑΚ (13/5/2025):

♦ Οι οριοθετημένοι οικισμοί κάτω των 2.000 κατοίκων αποτελούν το 92% επί συνόλου 12.800 οικισμών της χώρας.

♦ Εκτιμάται ότι το 80% των σημερινών άρτιων και οικοδομήσιμων οικοπέδων κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός ορίων.

♦ Το 2024 εκδόθηκαν 8.500 οικοδομικές άδειες σε αυτούς τους οικισμούς που αποτελούν το 18% της συνολικής δραστηριότητας.

♦ Η αναμενόμενη απώλεια εμπορικής αξίας για τους ιδιοκτήτες υπολογίζεται σε πάνω από 100 δισ. ευρώ πανελλαδικά.

♦ Η Κρήτη διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό οικισμών στην Ελλάδα και η εφαρμογή του Π.Δ. 194/2025 θα προκαλέσει πλήγμα στην οικοδομική δραστηριότητα, την αξία της ακίνητης περιουσίας και τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.

Μετά από τις δίκαια έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε στο σύνολο της χώρας (και ειδικότερα στην Κρήτη), η κυβέρνηση, προκειμένου να «αμβλύνει» τις αντιδράσεις και να «ηρεμήσει» τους αναστατωμένους κατοίκους της υπαίθρου , ψηφίζει τροπολογία (ΦΕΚ 116/4-7-2025/τ.Α’) , προσπαθώντας να μη χάσουν την οικοδομησιμότητα τα οικόπεδα και σχετικά να διατηρηθούν τα υφιστάμενα όρια σε οικισμούς μέχρι 700 κατοίκους.

Σύμφωνα με την παραπάνω τροπολογία: «Κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης διάταξης, το όριο των οικισμών που έχουν μέχρι επτακόσιους (700) κατοίκους, κατά την τελευταία απογραφή και οριοθετήθηκαν με πράξη αναρμοδίου οργάνου, δύναται, κατά την οριοθέτησή τους βάσει του από 11/15.4.2025 π.δ. (Δ’ 194),να διευρύνεται, πέραν της πολυγωνικής γραμμής της παρ. Β5 του άρθρου 5 του εν λόγω διατάγματος και μέχρι του με προγενέστερη πράξη καθορισμένου ορίου τους υπό την επιφύλαξη των κριτηρίων του άρθρου 6 αυτού, αναλόγως με την περίπτωση και μετά από τεκμηρίωση..».

Έχουμε δηλαδή μια νέα Ζώνη, την Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (Ζ.Α.Ο.) (από την Β1 μέχρι τα υφιστάμενα όρια του οικισμού), όπου ορίζεται αρτιότητα από 500 m2 έως 2000 m2 , με απαίτηση ελάχιστου προσώπου 10 m σε κοινόχρηστη οδό.

Τι ίσχυε μέχρι τώρα (και θα ισχύει μέχρι να εκδοθούν τα καινούρια Π.Δ. οριοθέτησης κάθε οικισμού) σε οριοθετημένους οικισμούς:

– Στο σύνολο του οικισμού: Ελάχιστο εμβαδόν (κατά κανόνα): 300 m² (με όποιο πρόσωπο για γήπεδα προϋφιστάμενα της 4/11/2011, για γήπεδα μετά την 4/11/2011 , n:10m για E<500m2 & n:15m για E>500m2)

– Κατά παρέκκλιση θεωρούνται άρτια τα οικόπεδα με όποιο εμβαδόν είχαν στις 3-5-1985 – Ποσοστό κάλυψης : 60% – Δόμηση: για γήπεδα<700 m2 -> max τα 240 m2 για γήπεδα>700m2 -> max τα 400 m2 , για γήπεδα<200m2, Σ.Δ.=1.00 με κάλυψη 60%<Κ<70%.

Τι θα ισχύει μετά τα νέα Π.Δ. οριοθέτησης κάθε οικισμού έως 700 κατοίκων,  (που έχουν οριοθετηθεί με πράξη αναρμοδίου οργάνου):

(Ζώνη Α): Ελάχιστο εμβαδόν (κατά κανόνα): 2000 m2 & πρόσωπο 15 m (Στο παλιό συνεκτικό τμήμα δεν υπάρχουν τόσο μεγάλα οικόπεδα). Κατ’ εξαίρεση σε μικρούς απομακρυσμένους οικισμούς Ε:500 m2 & πρόσωπο 10 m .

Κατά παρέκκλιση:

-Ε:2000 m² & πρόσωπο σε κ/χ (οικόπεδα που έχουν δημιουργηθεί προ της 15/4/2025).

-Ε:300 m2 & πρόσωπο σε κ/χ (οικόπεδα που έχουν δημιουργηθεί προ της 13/3/1981).

-Ε:150 m2 & πρόσωπο σε κ/χ (οικόπεδα που έχουν δημιουργηθεί προ της 25/7/1979).

Καμία άλλη παρέκκλιση δεν αναφέρεται για μικρότερα οικόπεδα, οποτεδήποτε και εάν δημιουργήθηκαν. Τα κατά περίπτωση πρόσωπα θα καθορίζονται εξειδικευμένα για κάθε οικισμό.

(Ζώνη Β & Β1:Ελάχιστο εμβαδόν (κατά κανόνα): από 300 m2 έως 2000 m2 & πρόσωπο 10 m (Το εμβαδόν αρτιότητας και το πρόσωπο σε κ/χ εξειδικεύονται με το Π.Δ. οριοθέτησης του οικισμού).

Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (Ζ.Α.Ο.): Ελάχιστο εμβαδόν από 500 m2 έως 2000 m2 & πρόσωπο 10 m.

Η Κάλυψη θα είναι στο 60% & η δόμηση θα είναι κλιμακωτή (από 0,8) και ανάλογα την χρήση.

Στις Ζώνες Β , Β1 και Ζ.Α.Ο. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ!!

Για οικισμούς από 701 κατοίκους έως 2000 κατοίκους (που έχουν οριοθετηθεί με πράξη αναρμοδίου οργάνου):

(Ζώνη Α) & (Ζώνη Β & Β1) όπως ανωτέρω.

Εδώ έχουμε από την Β1 μέχρι τα σημερινά όρια του οικισμού την Περιοχή Ειδικών Χρήσεων (Π.Ε.Χ.) ,όπου έχουμε Ελάχιστο εμβαδόν από 2000 m2 έως 4000 m2 & πρόσωπο 15 m.

Για τα λοιπά μεγέθη, όρους και περιορισμούς δόμησης, εδώ ισχύει το από 24.5.1985 Π.Δ. (Δ’ 270)(εκτός σχεδίου Δόμηση).

Παρά το γεγονός ότι η κλιματική κρίση αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τους περισσότερους δημάρχους σε 54 πόλεις, στις Tοπικές Αυτοδιοικήσεις του 1/5 των πόλεων δεν υπάρχει ειδική ομάδα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

Την ώρα που οι κλιματικές απειλές στην Ευρώπη εντείνονται, οι  ευρωπαϊκές τοπικές αρχές δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον, το οποίο ωστόσο αναγνωρίζουν, ενώ φαίνεται να μην έχουν και την απαιτούμενη χρηματοδότηση για να προχωρήσουν στις αλλαγές που κρίνονται απαραίτητες.

Αυτό είναι το στοιχείο που αναδεικνύεται από την  έρευνα του Eurocities Pulse για την ετοιμότητα των πόλεων της Ευρώπης απέναντι στα νέα δεδομένα: Το 19% των πόλεων δεν διαθέτει καν  ειδικό προσωπικό…

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, ενώ τα ακραία κλιματικά φαινόμενα προβλέπεται να επιδεινωθούν.

Οι καύσωνες, οι πλημμύρες και οι ξηρασίες είναι οι τρεις πιο πιεστικοί αστικοί κλιματικοί κίνδυνοι, ενώ περισσότερο από το 75% των Ευρωπαίων ζουν σε αστικά κέντρα, γεγονός που τους τοποθετεί στην πρώτη γραμμή του αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής.

Η έρευνα Eurocities ανέλυσε 54 πόλεις σε 17 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Πορτογαλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ισπανίας και της Γαλλίας.

Το 80% των πόλεων που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνουν ότι έχουν αναπτύξει ή αναπτύσσουν σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης που σχετίζεται με το κλίμα.

Παράλληλα, το 78% των πόλεων διαθέτουν ή αναπτύσσουν σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για την ενημέρωση των κατοίκων σχετικά με τις κλιματικές απειλές.Όσον αφορά τα κτίρια, το 81% των πόλεων έχει ή αναπτύσσει οικοδομικούς κανονισμούς για νέες αναπτύξεις που εστιάζουν στην ανθεκτικότητα, ενώ το 56% των πόλεων διενεργεί τακτικές αξιολογήσεις κλιματικών κινδύνων κάθε δύο έως τρία χρόνια.

Το 13% δεν περιορίζει τις αναπτύξεις σε περιοχές που είναι επιρρεπείς σε πλημμύρες.

Κλιματική κρίση και έλειψη χρηματοδότησης συμβαδίζουν;

Η δράση για το κλίμα παραμένει κορυφαία προτεραιότητα για το 2025 για σχεδόν 100 δημάρχους, με πολύ περισσότερους από τους μισούς να την επιλέγουν για τρίτη συνεχή χρονιά, σύμφωνα με την έρευνα Eurocities Pulse Mayors.

Παρά το γεγονός ότι το 61% των ευρωπαϊκών πόλεων διαθέτει έως και 10 μέλη του προσωπικού που ασχολούνται με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, το 19% των πόλεων δεν διαθέτει ειδικό προσωπικό.

Η έλλειψη χρηματοδότησης, ο περιορισμένος αριθμός προσωπικού και η έλλειψη συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών αποτελούν τις κύριες προκλήσεις για τη βελτίωση του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης.

Τα δημοτικά έσοδα (87%) και η χρηματοδότηση της ΕΕ (83%) είναι οι πιο προσβάσιμες πηγές παραδοσιακής χρηματοδότησης για την προσαρμογή στις πόλεις.

“Οι πόλεις της Ευρώπης εργάζονται για την προστασία των ανθρώπων και των υποδομών, αλλά δεν μπορούν να το κάνουν μόνες τους“, λέει ο Χάρης Δούκας, σκιώδης Επίτροπος Eurocities για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και δήμαρχος Αθηναίων, που μίλησε σχετικά στο euronews

“Χρειάζονται επειγόντως ισχυρότερη και μακροπρόθεσμη εθνική και ευρωπαϊκή στήριξη, ιδίως χρηματοδότηση και ανάπτυξη ικανοτήτων, για να διασφαλίσουν ότι όλες οι λειτουργίες, τα περιουσιακά στοιχεία και οι χώροι τους είναι ανθεκτικοί σε ρεαλιστικά κλιματικά σενάρια, προστατεύοντας τις πόλεις και τους πολίτες από τις κλιμακούμενες απειλές της κλιματικής αλλαγής”, προσθέτει.

Πηγή:πηγή ecozen.gr

Στο βίντεο αυτό παρουσιάζεται η πρόοδος των εργασιών για το έργο τον Νοέμβριο 2025.

Τα πλάνα καλύπτουν από άκρη σε άκρη το έργο και μερικά σημεία αυτού επισημαίνονται λιγάκι περισσότερο.

Το έργο, προϋπολογισμού εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ και με μεθόδο ΣΔΙΤ, έχει ως στόχο να παραδοθεί τον Μάιο του 2027 και να προσφέρει νέες δυνατότητες κυκλοφορίας στη Θεσσαλονίκη. 

Πηγή: Tasos Gakis

Αν αυτοί οι τοίχοι μπορούσαν να μιλήσουν, θα μας έλεγαν ιστορίες από τις γειτονιές της Αθήνας και των επαρχιακών πόλεων μέχρι

τα καλντερίμια των νησιών, από τις τσιμεντένιες πολυκατοικίες της πόλης μέχρι τα πέτρινα σπιτάκια των χωριών.

Θα θυμούνταν πότε χτίστηκαν, με ποια υλικά, για ποιο σκοπό. Θα διηγούνταν τις συνθήκες που εξυπηρέτησαν, κοινωνικές και κλιματολογικές. Θα μιλούσαν για εποχές παλιές και νέες, για πεζοδρόμια πλατιά και στενά σοκάκια, για σπίτια προσιτά ή δύσβατα, πάνω στο βουνό ή δίπλα στη θάλασσα. Θα μας εξιστορούσαν πώς αλλάζει η εικόνα μιας χώρας, όταν αλλάζουν οι ανάγκες και οι άνθρωποί της. Και πώς, κάποιοι τοίχοι στέκονται ακόμα και μιλούν χάρη και στο πείσμα ανθρώπων που αντιλήφθηκαν τη συνέχεια των πολιτισμών στον χώρο και στον χρόνο και επέμειναν στη διαφύλαξή τους.

Το 2021 η Ελλάδα αποφάσισε να ακούσει αυτές τις φωνές.

Η Απογραφή Κτιρίων κάλυψε κάθε γωνιά της επικράτειας -πόλεις, νησιά, παραμεθόριες και ορεινές περιοχές-, καταγράφοντας την τοποθεσία, τον αριθμό, την ηλικία, τα υλικά κατασκευής, τη χρήση και τη δομή των κτιρίων. Για πρώτη φορά, η διαδικασία έγινε με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, δίνοντας ακρίβεια, ταχύτητα και γεωγραφική λεπτομέρεια, αλλά και τη δυνατότητα να συνδεθούν τα στοιχεία αυτά με άλλες πηγές, δημιουργώντας μια υποδομή γνώσης που θα υπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας.

Η έκδοση που έχετε στα χέρια σας δεν παρουσιάζει απλώς αριθμούς.

Παρουσιάζει το αποτύπωμα του δομημένου περιβάλλοντος της Ελλάδας.

Καταγράφει το παρόν, πριν γίνει παρελθόν, και κρατά ζωντανή τη φωνή των τοίχων, ώστε να συνεχίσουν να μιλούν και στις επόμενες γενιές.

Αθανάσιος Κων. Θανόπουλος

Πρόεδρος της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής

Το φιλόδοξο real estate project της DKG Development επιδιώκει να μετατρέψει ένα παραμελημένο βιομηχανικό τοπίο σε έναν δυναμικό και πολυλειτουργικό αστικό ιστό, στην είσοδο του Πειραιά, στο σταυροδρόμι των δύο κύριων λεωφόρων που συνδέουν τον Πειραιά με το κέντρο της Αθήνας και την Αθηναϊκή Ριβιέρα.

Δείτε στο παραπάνω βίντεο πώς θα γίνουν τα νέα “πράσινα” κτίρια κατοικιών και γραφείων στο Piraeus Gate Project.

Συνολικά, θα προσφέρει 462 διαμερίσματα και 268 εξυπηρετούμενα διαμερίσματα (serviced apartments), με στόχευσης σε οικογένειες, φοιτητές, επαγγελματίες και ταξιδώτες.

Το έργο έχει σχεδιαστεί από το γνωστό αρχιτεκτονικό γραφείο Tsolakis Architects.

Στο PIRAEÚS GATE, τα κτίρια θα είναι πιστοποιημένα κατά LEED και το έργο στο σύνολό του θα είναι η πρώτη γειτονιά με πιστοποίηση LEED στην Ελλάδα.

Το masterplan του Piraeus Gate στον Πειραιά – Πηγή: Piraeus Gate / DKG Development

Ποιά κτίρια θα αξιοποιηθούν και ποιά νέα θα κατασκευαστούν

Η συνολική δόμηση (GBA) θα ανέλθει σε 85.000 τ.μ. με μικτή χρήση κατοικιών, εξυπηρετούμενων διαμερισμάτων, φιλοξενίας, γραφείων, καταστημάτων και δημοσίων χώρων.

Το μεγαλύτερο και σημαντικότερο project του έργου αποτελεί το Urban Oasis Piraeus.

Για αυτό, θα αξιοποιηθεί το πρώην βιομηχανικό ακίνητο της ΑΖΕΛ στην Ομηρίδου Σκυλίτση (παράλληλα με τις γραμμές του ηλεκτρικού).

Αποτελεί ακίνητο επιφάνειας 7,8 στρεμμάτων περίπου στο οποίο μετά από μερικές κατεδαφίσεις θα δημιουργηθούν 4 κτίρια με 12 επίπεδα, 440 υπόγειες θέσεις πάρκινγκ και υπόγειες αποθήκες.

Συνολικά θα περιλαμβάνει 357 κατοικίες και 3 καταστήματα (συνολικής επιφάνειας 3.000 τ.μ.).

Το συγκεκριμένο έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2028.

Σύμφωνα με το masterplan, θα αναπτυχθούν επιπλέον τα παρακάτω κτίρια στην περιοχή γύρω από το Urban Oasis Piraeus:

• Piraeus Greater Exectuive Apartments: το 7ώροφο κτίριο θα βρίσκεται στην οδό Σκυλίτση και Κουντουριώτου 4. Θα περιλαμβάνει 18 διαμερίσματα.

• Real Ideal: το 6ώροφο κτίριο θα βρίσκεται στην οδό Υψηλάντου 3. Θα περιλαμβάνει 21 διαμερίσματα. Η έναρξη κατασκευής τοποθετείται εντός του 2025 και αναμένεται το έργο να έχει ολοκληρωθεί το Α’ τρίμηνο του 2026.

• Gateway Business Hub: το 8ώροφο κτίριο γραφείων και καταστημάτων θα βρίσκεται στην οδό Γρηγορίου Λαμπράκη 14-16. Το έργο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026.

• Skyway: το 10ώροφο κτίριο θα βρίσκεται στην οδό Γρηγορίου Λαμπράκη 24-26. Θα περιλαμβάνει 65 κατοικίες προς πώληση ή ενοικίαση. Το έργο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το Α’ τρίμηνο του 2026.

• S&S Nexus: το 4ώροφο κτίριο θα βρίσκεται στην οδό Υψηλάντου 1. Θα διαθέτει 170 εξυπηρετούμενα διαμερίσματα μαζί με παροχές, όπως γυμναστήριο, πισίνα, χώρους εργασίας και σινεμά, μεταξύ άλλων. Το έργο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το 2026.

Η είσοδος της LHG στην ελληνική αγορά

Η LIBERE HOSPITALITY GROUP, μέσω του εμπορικού της σήματος LIBERE, θα λειτουργεί δύο ξεχωριστά πολύ-επίπεδα ακίνητα το SKYBLUE και URBAN GL που βρίσκονται και τα δύο επί της οδού Γρ. Λαμπράκη.

Το Project SKYBLUE, ένα Greenfield έργο στην οδό Γρηγορίου Λαμπράκη 18, είναι ένα κτίριο 12 επιπέδων με κατάστημα στο ισόγειο και 32 οικιστικές μονάδες στους επάνω ορόφους, που κυμαίνονται από 22 τμ έως 39 τμ το καθένα.

Το Project URBAN GL, είναι μια επανατοποθέτηση ανενεργού ακινήτου στην οδό Γρηγορίου Λαμπράκη 12, με ισόγειο, ημιώροφο και 6 ορόφους πάνω, αποτελείται από 66 διαμερίσματα, που κυμαίνονται από 16τμ έως 36τμ κατανεμημένα στους ορόφους 1ος – 6ος, και εμπορικούς χώρους στο ισόγειο.

Η LIBERE HOSPITALITY GROUP θα λειτουργήσει και τα δύο ακίνητα ως εξυπηρετούμενα διαμερίσματα (serviced apartments). Τα ακίνητα θα κατασκευαστούν από την DKG Development, σύμφωνα με τις προδιαγραφές τou LHG Group, και θα παραδοθούν με το κλειδί στο χέρι το 4ο τρίμηνο του 2026.

πηγή bizness.gr

Περιεχόμενο – Στόχοι

 Η ποιότητα ζωής στο αστικό περιβάλλον επηρεάζεται από την οργάνωση του χώρου και τον τρόπο με τον οποίο αποδίδεται στους χρήστες του. Οι καθημερινές μετακινήσεις προσώπων και εμπορευμάτων αποτελούν κομβικής σημασίας ζητήματα για την εύρυθμη λειτουργία της πόλης, την εξοικονόμηση πόρων και ενέργειας. Η βιώσιμη κινητικότητα αναδεικνύεται σε έννοια, υψηλού ενδιαφέροντος στη διαδικασία του σχεδιασμού και της οργάνωσης του αστικού χώρου. Η ύπαρξη συνθηκών βιώσιμης κινητικότ ητας συνδέεται ευθέως με τη διαμόρφωση ενός αστικού περιβάλλοντος φιλικού προς τους χρήστες του, με δυνατότητες προσέλκυσης λειτουργιών και οικονομικών δραστηριοτήτων , που με τη σειρά τους συνεισφέρουν στην περαιτέρω εξέλιξή του.

Επισημαίνεται ότι πολλές πόλεις του εξωτερικού που σήμερα αποτελούν πρότυπα βιώσιμης κινητικότητας, ξεκίνησαν πριν μερικές δεκαετίες από καταστάσεις που θυμίζουν αντίστοιχες πολλών ελληνικών πόλεων, τις οποίες σταδιακά μ πόρεσαν να ανατρέψουν. Ταυτόχρονα αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετές ελληνικές πόλεις μπορούν να προβάλουν διεθνώς τα επιτεύγματά τους και να αποτελέσουν παραδείγματα προς μίμηση για τις υπόλοιπες. Ένας βασικός στόχος του οδηγού είναι να αναδειχθούν αυτά τα παραδείγματα και να διαδοθούν οι τρόποι και οι τεχνικές που μπόρεσαν να τα κάνουν πραγματικότητα.

Στον παρόντα οδηγό η έννοια της Βιώσιμης Κινητικότητας προσεγγί ζεται μέσω της παρουσίασης των δυνατοτήτων υλοποίησης έργων ανασχεδιασμού αστικών οδών τοπικής σημασίας, αρμοδιότητας Δήμων. Αυτές οι οδοί συνιστούν την πλειονότητα των αστικών οδών. Ειδικότερα εξετάζονται οι δυνατότητες που δίδονται στους Δήμους για τον σχεδιασμό, την ωρίμανση, την υλοποίηση και τη χρηματοδότηση τέτοιων έργων.

Ο άξονας γύρω από τον οποίο αναπτύσσεται ο οδηγός αφορά κυρίως τον συγκοινωνιακό – πολεοδομικό σχεδιασμό και όλες τις κρίσιμες λεπτομέρειες που σχετίζονται με αυτόν, χωρίς φυσικά να εξαντλείται το θέμα. Σκοπίμως, ο οδηγός δεν εμβαθύνει σε θέματα σύγχρονου αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, οικολογικής διαχείρισης ομβρίων υδάτων, ανασχεδιασμού δικτύων Οργανισμών Κοινής Ωφέλειας (ΟΚΩ), εκσυγχρονισμού του οδοφωτισμού, διαχείρισης και εμπλουτισμού των φυτεύσεων, βιοκλιματικού σχεδιασμού, ακουστικής, συμμετοχικού σχεδιασμού κ.λπ., καθώς όλα τα ανωτέρω κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικά για να περιληφθούν - απλώς ως συμπληρωματικά στοιχεία - σε έναν οδηγό ωρίμανσης έργων. Τα παραπάνω θέματα κρίνεται σκόπιμο να εξετασθούν από επιμέρους ολοκληρωμένους οδηγούς με την παραγωγή αντίστοιχου ενημερωτικού υλικού.

Ο ανασχεδιασμός των οδών ενός Δήμου, με κριτήρια την ενθάρρυνση του περπατήματος, της κίνησης με ποδήλατο, της δημόσιας συγκοινωνίας και της οδικής  ασφάλειας,  αποτελεί  σημαντικό  βήμα  για  τη  δημιουργία  συνθηκών

« βιώσιμης κινητικότητας» στην περιοχή αρμοδιότητάς του. Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο, ότι η επίτευξη της βιώσιμης κινητικότητας, συχνά υπερβαίνει τις αρμοδιότητες των Δήμων και τις περιορισμένες συνήθως οικονομικές και επιχειρησιακές τους δυνατότητες και συχνά προϋποθέτει υλοποίηση σημαντικών παρεμβάσεων σε μητροπολιτική ή εθνική κλίμακα, που θα ανακουφίσουν τις πόλεις από την υπέρμετρη χρήση του ΙΧ αυτοκινήτου και τις αρνητικές επιπτώσεις από αυτήν.

Ο οδηγός αυτός φιλοδοξεί να διευκολύνει τους Δήμους να ενθαρρύνουν τη χρήση των εναλλακτικών, φιλικών προς το περιβάλλον, μέσων μεταφοράς και τρόπων μετακίνησης, χωρίς να ανατρέψουν αναγκαστικά την υφιστάμενη κυκλοφοριακή οργάνωση και χωρίς να εκτοπίσουν πλήρως το αυτοκίνητο από αυτές .

Η ύπαρξη συμπληρωματικών δράσεων προς τον ανασχεδιασμό των οδών για την ενθάρρυνση της βιώσιμης κινητικότητας είναι απαραίτητη στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού, όπως π.χ. ενός Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας ( ΣΒΑΚ).

Το περιεχόμενο του παρόντος Οδηγού αρθρώνεται γύρω από τις ακόλουθες θεματικές ενότητες:

-        Βασικές  αρχές  ανασχεδιασμού  μιας  αστικής  οδού  τοπικής  σημασίας ( αρμοδιότητας Δήμου). Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται οι προτεραιότητες, οι στόχοι και οι καλές πρακτικές από την Ελλάδα και το εξωτερικό , οι οποίες χαρακτηρίζονται γενικά επιτυχημένες και υιοθετούνται σε πολλές πόλεις του κόσμου.

-        Θεσμικό πλαίσιο που αφορά τον ανασχεδιασμό οδών και παρουσίαση δυνατοτήτων που παρέχονται από την ισχύουσα νομοθεσία για να εφαρμοστούν μεθοδολογίες που βρίσκουν διεθνή αναγνώριση (π.χ. Vision Zero).

-        Διαδικασίες αδειοδότησης για τον ανασχεδιασμό και την ανακατασκευή μιας οδού με αναφορά στις διαδικασίες που προηγούνται του σταδίου κατασκευής και εκείνες που αφορούν μόνο σε κάποιες ειδικές περιπτώσεις.

-        Υπηρεσίες και Φορείς που εμπλέκονται στις διαδικασίες αδειοδότησης και χρήσης μιας οδού ( ανάλογα με τον τύπο της).

-        Ενδεικτικό κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο παρέμβασης, προκειμένου να είναι δυνατή η προσέγγιση του προϋπολογισμού του έργου από το στάδιο συγκρότησης της γενικής ιδέας ( master plan).

-        Διερεύνηση πιθανών πηγών και μοντέλων χρηματοδότησης με αναφορά στις ενέργειες προετοιμασίας του Δήμου για την αναζήτηση και διεκδίκηση χρηματοδότησης έργων που βρίσκονται σε φάση ωριμότητας ή σε διαδικασίες ωρίμανσης και στην ύπαρξη καινοτόμων μοντέλων χρηματοδότησης.

πηγή Αρχείο Οδηγού

Μέσα στο 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί η καταγραφή των υπαρχόντων δρόμων που θα χαρακτηριστούν κοινόχρηστοι μέσω Προεδρικού Διατάγματος ανακοίνωσε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Ταγαράς, από το βήμα του συνεδρίου «Green Deal Greece 2025» του ΤΕΕ και παρουσίασε τις εξελίξεις για την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού και την εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων για την οργάνωση του χώρου και παράλληλα την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης. 

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας χαρακτήρισε τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου για τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό και λύσεις δόμησης εντός και εκτός σχεδίου με ασφάλεια δικαίου, ως ένα εγχείρημα που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά και τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες ανέδειξαν νέες παραμέτρους που επηρεάζουν τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό. «Όλα όσα εξελίσσονται πρέπει να είναι συγκεκριμένα, ασφαλή και να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο από όλους», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί πλέον να υπάρχουν γκρίζες ζώνες και εκκρεμότητες.

Κεντρικά εργαλεία στη διαδικασία αυτή, όπως είπε, είναι τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, καθώς και οι χαρακτηρισμοί των δρόμων ως κοινοχρήστων, που θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά, ώστε να δοθεί οριστική λύση σε ιστορικά προβλήματα οικοδομησιμότητας για το 70% της ελληνικής επικράτειας. «Με τα εργαλεία αυτά, δίνεται επιτέλους διέξοδος με ασφάλεια δικαίου, χωρίς να ακυρώνονται άδειες, σε ένα καθαρό και διαφανές περιβάλλον, όπου όλοι θα γνωρίζουν τι επιτρέπεται και τι όχι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μέσα στο 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί η καταγραφή των υπαρχόντων δρόμων που θα χαρακτηριστούν κοινόχρηστοι μέσω Προεδρικού Διατάγματος, διαδικασία που, για πρώτη φορά, προχωρά με πλήρη τεκμηρίωση και δυνατότητα διορθώσεων. Παράλληλα, εξετάζεται η αναδιοργάνωση των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ), καθώς σήμερα μόλις το 56% των δήμων διαθέτει σχετικές υπηρεσίες — και από αυτές, το ένα τρίτο υπολειτουργεί.

Όπως σημείωσε ο κ. Ταγαράς, «στόχος είναι μια ουσιαστική αλλαγή και όχι απλώς η απλοποίηση της διαδικασίας, η επιτάχυνση, η ψηφιοποίηση και η εξασφάλιση του κράτους δικαίου, ώστε οι επενδυτές να ασχολούνται μόνο με το ρίσκο της επένδυσης και όχι με τον φόβο της ακυρότητας». Σε αυτή τη λογική, δρομολογείται η απλοποίηση του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, η κωδικοποίηση της νομοθεσίας, η ψηφιοποίηση των αρχείων των πολεοδομιών και η διασύνδεση των συστημάτων για τους ελέγχους αδειών. Ο κος Ταγαράς σημείωσε ότι σύντομα θα επεκταθεί ο έλεγχος από ελεγκτές δόμησης πέραν των κατασκευών και στις μελέτες των κτιριακών έργων. Παράλληλα υπογράμμισε ότι βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η εφαρμογή του νέου μηχανισμού για τον έλεγχο του δομημένου περιβάλλοντος και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης με τη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Τόνισε ακόμη ότι βρίσκονται σε εξέλιξη και δρομολογούνται έργα αστικών αναπλάσεων συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1,5 δις ευρώ.

Παράλληλα, στελεχώνεται η Κεντρική Υπηρεσία Δόμησης (ΚΥΔΟΜ), με στόχο να μπει τέλος στις αυθαιρεσίες και να περιοριστούν οι αστοχίες του παρελθόντος, μέσα από εργαλεία μιας νέας εποχής για τον πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας.

Σύντομα θα επεκταθεί ο έλεγχος από ελεγκτές δόμησης πέραν των κατασκευών και στις μελέτες των κτιριακών έργων ανακοίνωσε ο Νίκος Ταγαράς

Ο κ. Ταγαράς ευχαρίστησε, τέλος, τον Πρόεδρο του ΤΕΕ, Γιώργο Στασινό, εξαίροντας τις προσπάθειες που έχει κάνει από την πλευρά του το Επιμελητήριο στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.

Νέοι κανόνες για φωτοβολταϊκά και θερμικά πάνελ σε κατοικίες, επιχειρήσεις και δημόσιο

Ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και λειτουργούν τα κτίρια, δρομολογούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας στο επίκεντρο την ηλιακή ενέργεια. Με την αναθεώρηση της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD), που επικαιροποιήθηκε το 2025, όλα τα νέα κτίρια θα πρέπει να σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια χωρίς να απαιτούνται μελλοντικά δαπανηρές παρεμβάσεις.

Τι αλλάζει με τη νέα οδηγία

Η αναθεωρημένη οδηγία επιταχύνει την υιοθέτηση φωτοβολταϊκών και ηλιακών θερμικών συστημάτων σε οικιστικά, εμπορικά και δημόσια κτίρια, ενισχύοντας παράλληλα την αυτοκατανάλωση και την ενεργειακή ανταλλαγή.

• Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε κτίρια με άδεια δόμησης μετά τις 29 Μαΐου 2026.

• Ο σχεδιασμός θα πρέπει να υποστηρίζει την εγκατάσταση ηλιακών συστημάτων χωρίς δομικές δυσκολίες.

• Παράγοντες όπως ο προσανατολισμός, η στατική επάρκεια, οι στέγες και οι όψεις αποκτούν κρίσιμο ρόλο.

Οι χρήσεις και τα οφέλη της ηλιακής ενέργειας

Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να καλύψει φωτισμό, συσκευές, αντλίες θερμότητας και φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων. Σε περίπτωση πλεονάσματος:

• αποθηκεύεται σε μπαταρίες ή θερμικά συστήματα,

• μοιράζεται με γειτονικά κτίρια,

• ή διοχετεύεται στο δίκτυο για πώληση.

Αντίστοιχα, η θερμότητα από ηλιακά θερμικά πάνελ αξιοποιείται για ζεστό νερό και θέρμανση, ενισχύοντας την αποδοτικότητα όταν συνδυάζεται με αντλίες θερμότητας.

Πού θα τοποθετούνται οι ηλιακές εγκαταστάσεις

Οι εγκαταστάσεις μπορούν να τοποθετηθούν σε:

• Στέγες, προσόψεις, μπαλκόνια, βεράντες.

• Κοντινές κατασκευές, όπως στεγασμένα πάρκινγκ.

• Σε δομικά στοιχεία (κεραμίδια, όψεις, σκίαστρα).

Ο νότιος προσανατολισμός εξασφαλίζει μέγιστη απόδοση, ενώ οι ανατολικές και δυτικές όψεις διασφαλίζουν παραγωγή σε ώρες εκτός αιχμής.

Η οδηγία αφήνει στα κράτη-μέλη την τελική εξειδίκευση, με εθνικά κριτήρια που θα λαμβάνουν υπόψη το τεχνικό δυναμικό, το οικονομικό κόστος και τη στατική ικανότητα κάθε κτιρίου.

Χρονοδιάγραμμα υποχρεώσεων

• Νέα οικιστικά κτίρια: Από 1η Ιανουαρίου 2030 απαιτείται εγκατάσταση ηλιακών συστημάτων, εφόσον είναι εφικτό.

• Νέα εμπορικά κτίρια: Υποχρεωτική εγκατάσταση από 1η Ιανουαρίου 2027.

• Ανακαινίσεις εμπορικών κτιρίων >500 m²: Υποχρεωτική εγκατάσταση από 1η Ιανουαρίου 2028.

• Δημόσια κτίρια: Σταδιακή εφαρμογή – από το 2028 για κτίρια άνω των 2000 m², το 2029 για κτίρια άνω των 750 m² και από το 2031 για κτίρια άνω των 250 m².

Με την οδηγία αυτή, η ΕΕ δημιουργεί το πλαίσιο για κτίρια ενεργειακά αυτόνομα και περιβαλλοντικά φιλικά, που θα ενισχύσουν την πράσινη μετάβαση και θα μειώσουν τις εκπομπές ρύπων.

πηγή energodromio.gr

Σχόλια πάνω στη μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) με τίτλο «Τάσεις, προκλήσεις και προοπτικές των Κατασκευών στην Ελλάδα – 2025 Μελέτη για το Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ)»

Εισαγωγικά

Το πανηγυρικό κλίμα που επικρατεί εδώ και αρκετό καιρό στο δημόσιο λόγο για τον κλάδο της Κατασκευής με τα απανωτά ρεκόρ των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων (ενδ. [3], [2]) έρχεται να ενισχύσει η νέα κλαδική μελέτη του ΙΟΒΕ [1]. Η δημόσια εικόνα ενός κλάδου που δείχνει να έχει ανακάμψει σε μεγάλο βαθμό μετά την περίοδο της κρίσης σε όλο το φάσμα των έργων και με τις μηχανές να δουλεύουν “στο φουλ”, με το μόνο που φαίνεται να επισκιάζει τη λαμπερή βιτρίνα να είναι η εκτόξευση των εργατικών ατυχημάτων/δυστυχημάτων [4], γεγονός που άλλωστε συνδέεται άμεσα και πολύ στενά με την ακραία εντατικοποίηση που επικρατεί στα εργοτάξια όλης της χώρας. Το κατασκευαστικό κεφάλαιο, μεγάλο αλλά και μεσαίο, έχει καταφέρει, επιπλέον, να καθηλώσει τους μισθούς σε πραγματικά επίπεδα (αγοραστική δύναμη) χαμηλότερα σε σχέση με τα προ-κρίσης, δείχνοντας την ικανότητα του να διατηρεί την κερδοφορία τόσο σε περίοδο κρίσης όσο και εκτός αυτής. Πολύ σημαντική φαίνεται να είναι και η επιρροή των κλαδικών πολιτικών γύρω από το ζήτημα της στέγης, ενός εκ των βασικότερων προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα ο εργαζόμενος κόσμος συνολικά και ειδικά ο νεότερος. Στη συνέχεια παρουσιάζονται συνοπτικά κάποια σχόλια πάνω στα αποτελέσματα της μελέτης.   

Πρώτο σημείο δε θα μπορούσε να είναι άλλο από το “πετράδι του στέμματος”, το ανεκτέλεστο υπόλοιπο συμβάσεων. Όπως έχει γραφτεί επανειλημμένως οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι, οι εισηγμένοι στο χρηματιστήριο, έχουν συγκεντρώσει ένα τεράστιο νούμερο ανεκτέλεστου υπολοίπου, τιμή μάλιστα που αποτελεί ιστορικά υψηλή τιμή, από εποχές δηλαδή προ κρίσης. Στοιχείο κρίσιμο και για τη συζήτηση γύρω από το μισθολογικό ζήτημα στον κλάδο, όπου οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν χαμηλότερα από την προ κρίσης εποχή και μάλιστα με τμήμα εργαζομένων (μηχανικοί και τεχνικοί) να μην καλύπτονται καν από συλλογική σύμβαση λόγω άρνησης των εργοδοτικών φορέων να προχωρήσουν στη σύναψή της [5]. Το νούμερο του υπολοίπου αποτελεί και το βασικό μοχλό πίεσης για εντατικοποίηση της εργασίας και κατάργηση των ωραρίων στις κατασκευές σε ένα ύφος “τώρα που υπάρχει δουλειά”, γραμμή που εδράζεται στη σχετικά πρόσφατη εμπειρία της κρίσης και ηγεμονεύει ιδεολογικά, δυστυχώς, σε σημαντικά κομμάτια εργαζομένων αλλά και αυτοαπασχολούμενων.  

Εδώ διακρίνεται η πρώτη μεγάλη διαφοροποίηση του κλάδου σε σχέση με την εποχή της κρίσης. Από το 2009 μέχρι το 2020 οι επενδύσεις των κατασκευαστικών επιχειρήσεων σε πάγιο κεφάλαιο δεν κάλυπταν ούτε τις αποσβέσεις (την ετήσια δηλαδή απαξίωση του παγίου κεφαλαίου) αναδεικνύοντας την αποεπένδυση και τη μείωση των παραγωγικών δυνατοτήτων του κλάδου στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Από το 2021 και έπειτα αυτό αλλάζει και μάλιστα το ποσοστό των επενδύσεων ως προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία των Κατασκευών από το 2021 και μετά είναι υψηλότερο στην Ελλάδα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27.

Η παραγωγικότητα της εργασίας στις Κατασκευές στην Ελλάδα παρουσιάζει τάση μείωσης την περίοδο 2010-2024 και μάλιστα υπολείπεται σημαντικά τόσο σε σύγκριση με τη μέση παραγωγικότητα εργασίας στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας, όσο και σε σχέση με τη μέση παραγωγικότητα εργασίας στις Κατασκευές στην ΕΕ-27. Η σύγκριση αυτή δείχνει, σύμφωνα με τη μελέτη, και την ύπαρξη ειδικών διαρθρωτικών παραγόντων (κατακερματισμός, χαμηλός ρυθμός υιοθέτησης νέων τεχνολογιών, κ.ά.), που επηρεάζουν την παραγωγικότητα εργασίας στον κλάδο των Κατασκευών. Παράγοντες που στην πλειοψηφία τους συνδέονται με την ύπαρξη πάρα πολλών μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον κλάδο. Η παραγωγικότητα εργασίας στις Κατασκευές στην Ελλάδα φαίνεται να παρουσιάζει λοιπόν απόκλιση σε σχέση με το μέσο όρο στην ΕΕ-27. Επιπλέον, οι αμοιβές στον κλάδο φαίνεται να ακολουθούν σχετικά καλά το επίπεδο παραγωγικότητας στον κλάδο στις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η “εκκαθάριση” λοιπόν του κλάδου από τις λιγότερο ανταγωνιστικές επιχειρήσεις (που συντελέστηκε ενδεχομένως στα χρόνια της κρίσης) φαίνεται να έχει αναστραφεί και πως δεν επηρεάζει την παραγωγικότητα στο σήμερα που βαίνει μειούμενη.

Παρά την αύξηση της απασχόλησης στον κλάδο είναι πολύ μεγάλη η διαφορά με τα προ κρίσης επίπεδα και -δεδομένου του ανεκτέλεστου- δίνει άλλη μία ένδειξη της ανάγκης για εργατικό δυναμικό του ελληνικού κατασκευαστικού κεφαλαίου αλλά, κυρίως, αναδεικνύει την αιτία της ραγδαίας αύξησης της εντατικοποίησης της εργασίας στον κλάδο από το 2019-2020 και μετέπειτα, αφού καλούνται πολύ λιγότεροι άνθρωποι να εκτελέσουν πολύ μεγαλύτερο όγκο έργων. Εδώ ανακύπτει και η πολύ μεγάλη σημασία της μάχης του ωραρίου (πέραν του μισθολογικού) για τους εργαζόμενους στον κλάδο και η άμεση ανάγκη να ωριμάσει το αίτημα για ανθρώπινους ρυθμούς εργασίας σε βάρος του “κατεπείγοντος” χαρακτήρα της παραγωγής όπως προβάλλεται, σε έναν κλάδο που δυστυχώς έχει συνδεθεί και διαχρονικά με την ακραία εκμετάλλευση της εργασίας (“ελαφρύ πεζικό του κεφαλαίου” [6]). 

Με βάση τις απαντήσεις των κατασκευαστικών επιχειρήσεων στην Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας που διενεργεί σε μηνιαία βάση το ΙΟΒΕ, η ανεπάρκεια εργατικού δυναμικού προβάλει -και το 2024- ως το βασικό εμπόδιο ανάπτυξης για τις εγχώριες κατασκευαστικές επιχειρήσεις.

Οι ειδικότητες τεχνίτες, χειριστές και ανειδίκευτοι αποτελούν κατά προσέγγιση το 86% των εργαζομένων στον κλάδο για το 2024. Ενδεικτικό σημείο του χαρακτήρα και της έντασης εργασίας στον κλάδο.  

Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ περίπου οι μισοί εργαζόμενοι στον κλάδο εντάσσονται στην ηλικιακή κατηγορία 45-64 ετών. Τα επίσημα νούμερα φυσικά δεν περιλαμβάνουν τους 65+ που δουλεύουν παράνομα (υπό καθεστώς “μαύρης” εργασίας), κάτι δυστυχώς όχι σπάνιο στον κλάδο σε μια σειρά από ειδικότητες. Η ηλικιακή κατανομή των εργαζομένων του κλάδου αποτελεί (μετά την εντατικοποίηση) ακόμα ένα ισχυρό παράγοντα κινδύνου για τους εργαζόμενους που αναγκάζονται να δουλεύουν ακόμα και μετά τα 60-65 έτη και ειδικά αυτούς που απασχολούνται σε επικίνδυνες και πολύ επικίνδυνες εργασίες.

Στη μελέτη φαίνεται καθαρά πως η αγορά νέων στεγαστικών δανείων είχε υποχωρήσει την περίοδο 2015-2020 κοντά στα 650 εκατ. ευρώ κατά μέσο όρο ανά έτος, όταν στο παρελθόν ήταν πολλαπλάσια (15,2 δισ. ευρώ το 2007 και 7,2 δισ. ευρώ κατά μέσο όρο ετησίως την περίοδο 2007-2014). Από το 2021 παρουσιάζεται σημαντική αύξηση στις εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων, αν και από ιδιαίτερα χαμηλή βάση, η οποία συνδέεται και με την άνοδο της οικοδομικής δραστηριότητας. Η απόκλιση της οικοδομικής δραστηριότητας από τη χρηματοδότηση μέσω στεγαστικών από το 2014-2015 και μετά δείχνει -ενδεχομένως- και την όλο και μεγαλύτερη χρηματοδότηση του κλάδου της κατοικίας από “επενδυτική σκοπιά” και όχι στην κατεύθυνση της ιδιοκατοίκησης, γεγονός που ευθυγραμμίζεται και με το ότι παρόλη τη μεγάλη άνοδο της οικοδομικής δραστηριότητας το στεγαστικό πρόβλημα εντείνεται και οι τιμές των ακινήτων δεν δείχνουν μέχρι στιγμής σημάδια αποκλιμάκωσης. 

Η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων του κλάδου των Κατασκευών στην Ελλάδα (96,4% το 2023) είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις (αυτοαπασχολούμενοι και επιχειρήσεις με απασχόληση έως 9 άτομα). Ωστόσο, οι επιχειρήσεις αυτές αντιπροσώπευαν το 2022 το 38% της αξίας παραγωγής των Κατασκευών. Στον αντίποδα, μόλις 14 μεγάλες επιχειρήσεις απασχολούν περισσότερους από 250 εργαζόμενους, αλλά αντιπροσωπεύουν το 17% της αξίας παραγωγής των Κατασκευών. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (απασχόληση από 10 έως 249 άτομα) αποτελούν το 3,6% του συνολικού πλήθους και συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 45% της αξίας παραγωγής των Κατασκευών. 

Το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων φαίνεται να αποτελεί ένα εγγενές χαρακτηριστικό του κλάδου των κατασκευών στον ελληνικό καπιταλισμό, ο οποίος με αυτόν τον τρόπο δείχνει να αντιμετωπίζει τη διακύμανση της ζήτησης για κατασκευή ποικίλων έργων διαφορετικού βαθμού τεχνικών απαιτήσεων, σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Η μελέτη τονίζει πως η ευελιξία αυτών των επιχειρήσεων για να επιβιώσουν σε αυτή τη συνθήκη βασίζεται κυρίως πάνω στην ελαχιστοποίηση του πάγιου κόστους και ειδικότερα κυρίως στη μέγιστη μείωση των αμοιβών του προσωπικού. Σημειώνεται και η σημασία του τόσο εκτεταμένου θεσμού των υπεργολαβιών στην περαιτέρω ευελιξία και στη μείωση των μισθών.

Η υστέρηση των επενδύσεων στην Ελλάδα –συγκριτικά με τον μέσο όρο στην ΕΕ-27 είναι γενικευμένη, δηλαδή δεν αφορά μόνο στις επενδύσεις σε υποδομές και κτίρια, αλλά επεκτείνεται σε όλες τις κατηγορίες επενδύσεων (π.χ. μηχανολογικό εξοπλισμό). Έντονη επίπτωση όμως σε αυτή τη διαφορά είχε η δραστική μείωση των επενδύσεων σε κατοικίες και άλλα κατασκευαστικά έργα στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Ενδεικτικά, εδώ φαίνεται πως οι επενδύσεις σε κατασκευές αντιστοιχούσαν στο 6,0% του ΑΕΠ το 2024, έναντι 16,3% το 2007. Η απόκλιση για το 2024 σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27 ήταν ~5 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς η Ελλάδα καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό επενδύσεων σε κατασκευές ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ των χωρών της ΕΕ.

Η δραστική μείωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος μετά το 2008, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες (π.χ. φορολογία ακινήτων), οδήγησε σε σημαντική υποχώρηση των συναλλαγών στην εγχώρια αγορά ακινήτων, καθώς περιορίστηκε κατακόρυφα η ζήτηση. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές των νέων διαμερισμάτων μειώθηκαν κατά 40% μεταξύ 2007 και 2017. Από τις αρχές του 2018 καταγράφεται -ωστόσο- συνεχής άνοδος των μέσων τιμών των νέων διαμερισμάτων σε ονομαστικούς όρους, με την αύξησή τους να φτάνει το 72% μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024. 

Η καθαρή εισροή κεφαλαίων από το εξωτερικό για την αγορά ακινήτων φαίνεται πως έχει παίξει κρίσιμο ρόλο στην άνοδο των τιμών των ακινήτων, καθώς η τάση αύξησης των τιμών ακολουθεί αρκετά στενά την αύξηση αυτών των επενδύσεων. Ένα μεγάλο μέρος της αύξησης της εισροής κεφαλαίων οφείλεται στο πρόγραμμα της Golden Visa που ξεκίνησε τον Μάιο του 2013. 

Για την περίοδο 2022-2024 οι συνολικοί κινητοποιούμενοι πόροι στον κλάδο από το ΤΑΑ ανά έτος φαίνεται να είναι συνολικά ~2,5 φορές μεγαλύτεροι από τα αντίστοιχα συνολικά δάνεια που δόθηκαν από τα εγχώρια ΝΧΙ σε δραστηριότητες που αφορούν τον κλάδο. Δείκτης που δείχνει το μεγάλο βαθμό εξάρτησης της ανάπτυξης του κλάδου από αυτούς τους πόρους αλλά και την αβεβαιότητα όσον αφορά την περίοδο μετά την ολοκλήρωση των αντίστοιχων έργων (περίοδος 2027-2030 κατ’ εκτίμηση της μελέτης). 

Η μελέτη σημειώνει πως τους δύο πρώτους μήνες το 2025, για τους οποίους υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, παρατηρήθηκε κατακόρυφη πτώση των οικοδομικών αδειών για νέες κατοικίες σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, κατά -51% στο πλήθος και κατά -49% στην επιφάνεια των νέων κατοικιών. Η αβεβαιότητα που φαίνεται να προκλήθηκε από την απόφαση του ΣτΕ και την αναμενόμενη προσαρμογή της νομοθεσίας, σε συνδυασμό με την αναστολή έκδοσης αδειών που περιλάμβαναν τα κίνητρα του Ν.Ο.Κ., οδήγησαν πιθανότατα σε αυτή τη σημαντική μείωση, η οποία θα επηρεάσει την οικοδομική δραστηριότητα όπως αναμένεται να καταγραφεί κυρίως στο έτος 2026.

Θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη η πίεση που θα επιχειρηθεί να ασκηθεί για να παρακαμφθούν τα υπάρχοντα εμπόδια, δεδομένου και του πολύ μεγάλου ποσοστού των εργαζομένων στον κλάδο των επιχειρήσεων μέχρι 250 άτομα, που έχουν σημαντική δραστηριοποίηση στον τομέα της οικοδομής. Η ίδια η μελέτη του ΙΟΒΕ στο τέλος προεξοφλεί παρεμβάσεις για την “εξομάλυνση της αγοράς”, ειδικά από το 2026 και μετά που “βλέπει” ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις σε αυτό το κομμάτι αν αυτές δεν πραγματοποιηθούν.

Αντί επιλόγου

Συμπερασματικά λοιπόν, αν θέλαμε να κρατήσουμε κάποια σημαντικά σημεία -και με το βλέμμα στραμμένο στον εργαζόμενο κόσμο του κλάδου- θα μπορούσαμε να μείνουμε στα εξής:

• Είναι πράγματι απολύτως ξεκάθαρη η οικονομική ανάκαμψη του κλάδου, που προκύπτει, μεταξύ πολλών άλλων, και από τα πρωτοφανή μεγέθη ανεκτέλεστου. Ανάκαμψη που σε καμία περίπτωση δεν έχει μεταφραστεί και στην αντίστοιχη μισθολογική επαναφορά.  

• Είναι απολύτως σαφής η μείωση της παραγωγικότητας στον κλάδο τόσο σε σχέση με παλαιότερα όσο και με το με το μέσο όρο της ΕΕ-27.

• Η απασχόληση είναι ιδιαίτερα μειωμένη σε σχέση με τα προ-κρίσης επίπεδα γεγονός που συνδέεται άμεσα και με την εκτόξευση της εντατικοποίησης της εργασίας στον κλάδο.

• Τα στεγαστικά δάνεια φαίνεται να μην ακολουθούν την οικοδομική δραστηριότητα, από το 2014-2015 και μετά, κάτι που δείχνει ενδεχομένως και την όλο και μεγαλύτερη χρηματοδότηση του κλάδου της κατοικίας από επενδυτική σκοπιά και όχι στην κατεύθυνση της ιδιοκατοίκησης.

• Οι μικρές σε μέγεθος επιχειρήσεις αποτελούν δομικό χαρακτηριστικό του κλάδου κυρίως όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης της διακύμανσης της ζήτησης για πολλά και διαφορετικά έργα ανά τη χώρα. Κύριο σημείο επιβίωσης αυτών των εταιρειών αποτελεί η ελαχιστοποίηση του πάγιου κόστους και ειδικότερα των μισθών.

• Η καθαρή εισροή κεφαλαίων από το εξωτερικό για την αγορά ακινήτων φαίνεται πως έχει παίξει κρίσιμο ρόλο στην άνοδο των τιμών των ακινήτων, καθώς η τάση αύξησης των τιμών ακολουθεί αρκετά στενά την αύξηση των σχετικών επενδύσεων (π.χ. Golden Visa κλπ). 

• Η ανάπτυξη στον κλάδο δείχνει μεγάλο βαθμό εξάρτησης από τους πόρους του ΤΑΑ αλλά και την αβεβαιότητα όσον αφορά την περίοδο μετά την ολοκλήρωση των αντίστοιχων έργων. 

Βιβλιογραφία:

1. ΙΟΒΕ, Τάσεις, προκλήσεις και προοπτικές των Κατασκευών στην Ελλάδα – 2025 Μελέτη για το Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ).Κατασκευαστικές: Ευκαιρίες με έργα 10 δισ. αλλά και έξι παγίδες μετά το RRF, Οικονομικός Ταχυδρόμος

2. ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Συνεισφορά 5,9 δισ. ευρώ στο ελληνικό ΑΕΠ το 2024, Οικονομικός Ταχυδρόμος.

3. Κατασκευές: από πτώσεις και ηλεκτροπληξία τα εργατικά δυστυχήματα, Ecopress

4. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 22.06.25, Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών

5. Karl Marx. Capital – A Critique of Political Economy, Volume I, Book One: The Process of Production of Capital, 1867

Κώστας Παπαβασιλείου, Πολιτικός Μηχανικός, μέλος της Αναμέτρησης

πηγή thepressproject.gr